Poniedziałek, 26 października 2026 Aktualności Poradniki Narzędzia Imprezy 2027 Firmy rolnicze
Obserwuj nas
Epoka w historii rolnictwa

Pradzieje rolnictwa

Od pierwszych upraw zbóż i udomowienia zwierząt do osad rolniczych i nawadniania pól. Każde wydarzenie ma osobną stronę z opisem, mapą, najczęstszymi pytaniami i listą źródeł.

8wydarzeń
6 tys.lat historii
5regionów
59źródeł naukowych
Pieter Bruegel starszy, Żniwa, 1565: chłopi koszą zboże i odpoczywają w cieniu gruszy
Pieter Bruegel starszy, „Żniwa”, 1565. Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork (domena publiczna).

Mapa wydarzeń

Numery na mapie odpowiadają kolejności wydarzeń na osi czasu, a każdy punkt prowadzi do opisu wydarzenia.

12345678

Oś czasu

Pradzieje

Od pierwszych upraw zbóż i udomowienia zwierząt do osad rolniczych i nawadniania pól.

01ok. 10 000–8000 p.n.e.Pierwsze zboża. Początek wielkiej zmianyUprawa roślin i hodowla zwierząt stopniowo zmieniają sposób zdobywania żywności i organizację osad.PradziejeUdomowienie i osadnictwoŻyzny Półksiężyc02ok. 8000–4000 p.n.e.Ryż. Tysiąclecia selekcji nad JangcyOd wykorzystywania dzikiego ryżu do uprawy roślin, których ziarna łatwiej zebrać i zachować.PradziejeUdomowienie i osadnictwoDorzecze Jangcy03ok. 7000 p.n.e.Kukurydza. Dziedzictwo rolników MezoamerykiWielopokoleniowa selekcja przekształca teosinte w roślinę, która stanie się podstawą wielu gospodarek obu Ameryk.PradziejeUdomowienie i osadnictwoPołudniowy Meksyk04VI–V tysiąclecie p.n.e.Irygacja. Woda zmienia krajobrazNawadnianie pozwala rozwijać rolnictwo na aluwialnych równinach południowej Mezopotamii.PradziejeZiemia i wodaDolna Mezopotamia05VI tysiąclecie p.n.e.Pierwsze sery. Mleczarstwo na KujawachTłuszcze zachowane w ceramicznych sitach ujawniają, jak wcześni rolnicy przetwarzali mleko i zmieniali gospodarkę hodowlaną.PradziejePrzetwórstwo żywnościKujawy · Polska06ok. 5350–5050 p.n.e.Pierwsi rolnicy na ziemiach polskichOsada kultury ceramiki wstęgowej rytej dokumentuje wczesne rolnictwo na północ od Karpat.PradziejeUdomowienie i osadnictwoGwoździec · Małopolska07ok. 5000–4500 p.n.e.Kuk. Ogrody na mokradłach Nowej GwineiKopce uprawne, taro i banany ujawniają własną drogę mieszkańców Nowej Gwinei do rolnictwa.PradziejeUdomowienie i osadnictwoKuk · Nowa Gwinea08IV–III tysiąclecie p.n.e.Sorgo i proso perłowe. Zboża AfrykiDwa różne zboża, odrębne regiony udomowienia oraz rolnicze sieci łączące Afrykę z Azją.PradziejeUdomowienie i osadnictwoSahel · Mali i Sudan

Chronologia w tabeli

NrOkres / dataTematLokalizacjaDziedzina
1ok. 10 000–8000 p.n.e.Początki rolnictwa w Żyznym PółksiężycuAzja Południowo-Zachodnia · Żyzny PółksiężycUdomowienie i osadnictwo
2ok. 8000–4000 p.n.e.Historia uprawy i udomowienia ryżuChiny · środkowe i dolne dorzecze JangcyUdomowienie i osadnictwo
3ok. 7000 p.n.e.Historia kukurydzy i rolnictwa MezoamerykiMezoameryka · południowy MeksykUdomowienie i osadnictwo
4VI–V tysiąclecie p.n.e.Historia irygacji w starożytnej MezopotamiiDzisiejszy Irak · doliny Tygrysu i EufratuZiemia i woda
5VI tysiąclecie p.n.e.Wczesne mleczarstwo: ślady serowarstwa na neolitycznych KujawachKujawy, dzisiejsza Polska; szerszy kontekst Europy i AnatoliiPrzetwórstwo żywności
6ok. 5350–5050 p.n.e.Pierwsi rolnicy na ziemiach polskichPolska · Gwoździec, gmina ZakliczynUdomowienie i osadnictwo
7ok. 5000–4500 p.n.e.Kuk: niezależne początki rolnictwa w Nowej GwineiKuk, dolina Wahgi, Papua-Nowa GwineaUdomowienie i osadnictwo
8IV–III tysiąclecie p.n.e.Sorgo i proso perłowe: afrykańskie drogi do rolnictwaSahel: północne Mali i wschodni SudanUdomowienie i osadnictwo

Artykuły o historii rolnictwa

Wszystkie artykuły (143) →

Skąd pochodzą informacje

Opisy powstały na podstawie artykułów naukowych, wyników badań archeologicznych i opracowań muzeów. Lista źródeł znajduje się na końcu strony każdego wydarzenia. Daty pradziejów to przybliżenia ustalone dzięki datowaniu radiowęglowemu, dlatego podajemy je jako przedziały. Lokalizacje na mapie wskazują obszar, w którym zjawisko jest najlepiej udokumentowane, a nie jedyne miejsce, w którym zachodziło.

Najważniejsze dla gospodarstwa, na bieżąco

Terminy dopłat, zmiany w przepisach, prace sezonowe i nowe maszyny.