Poniedziałek, 26 października 2026 Aktualności Poradniki Narzędzia Imprezy 2027 Firmy rolnicze
Obserwuj nas
Epoka w historii rolnictwa

Rolnictwo w epoce przemysłowej

Maszyny, nawozy mineralne, hodowla nowych odmian i rolnictwo nastawione na rynek. Każde wydarzenie ma osobną stronę z opisem, mapą, najczęstszymi pytaniami i listą źródeł.

18wydarzeń
131lat historii
4regiony
170źródeł naukowych
Pieter Bruegel starszy, Żniwa, 1565: chłopi koszą zboże i odpoczywają w cieniu gruszy
Pieter Bruegel starszy, „Żniwa”, 1565. Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork (domena publiczna).

Mapa wydarzeń

Numery na mapie odpowiadają kolejności wydarzeń na osi czasu, a każdy punkt prowadzi do opisu wydarzenia.

Oś czasu

Epoka przemysłowa

Maszyny, nawozy mineralne, hodowla nowych odmian i rolnictwo nastawione na rynek.

231831 r. · pokaz żniwiarki McCormickaMechanizacja. Od sierpa do żniwiarkiMaszynowy zbiór zbóż staje się symbolem przemian pracy na roli w XIX wieku.Epoka przemysłowaTechnologia i hodowlaWirginia · Stany Zjednoczone241843: założenie Broadbalk; pierwszy zbiór w 1844Rothamsted. Pole jako archiwum naukiPole jako archiwum: pomiary plonów, próbek gleby i pogody prowadzone przez kolejne pokolenia badaczy.Epoka przemysłowaNauka i doświadczeniaRothamsted · Anglia251845–1852Wielki Głód. Zaraza ziemniakaZaraza ziemniaka zetknęła się z ubóstwem, nierównością własności i niewystarczającą pomocą, wywołując katastrofę społeczną.Epoka przemysłowaŚrodowisko i kryzysyIrlandia261862 · pierwsze zgłoszenia od 1863Homestead Act. Ziemia dla osadnikówWarunkowe nadania ziemi pomagały tworzyć gospodarstwa, ale wymagały kapitału i pracy oraz wpisywały się w wywłaszczenie ludności rdzennej.Epoka przemysłowaSpołeczeństwo i ziemiaWielkie Równiny · USA27Około 1863–1900; skutki sięgające kolejnych stuleciFiloksera. Kryzys europejskich winnicSzkodnik korzeni zmusił winiarzy do łączenia europejskich odmian z odporniejszymi podkładkami pochodzenia amerykańskiego.Epoka przemysłowaŚrodowisko i kryzysyPołudniowa Francja2819 lutego / 2 marca 1864Uwłaszczenie. Ziemia dla chłopówReforma przekształciła prawa do użytkowanej ziemi i relacje między wsią, dworem oraz państwem, pozostawiając nierówności agrarne.Epoka przemysłowaSpołeczeństwo i ziemiaKrólestwo Polskie291856–1863: krzyżowania; 1865: wykłady; 1866: publikacjaMendel. Groch i dziedziczenie cechOd krzyżowania grochu do ilościowej analizy dziedziczenia i późniejszego rozwoju naukowej hodowli roślin.Epoka przemysłowaNauka i doświadczeniaBrno · Morawy301882 · rozwój w końcu XIX wiekuHjedding. Duńskie spółdzielnie mleczarskieRolnicy połączyli dostawy i własność przetwórni, ustanawiając wspólne reguły jakości, rozliczeń, kredytu i zarządzania.Epoka przemysłowaSpołeczeństwo i ziemiaHjedding · Dania31ok. 1887–1897; eradykacja 2011Księgosusz. Choroba, którą pokonanoEpizootia, która podważyła podstawy wielu gospodarek rolnych, oraz ponadstuletnia droga do przerwania transmisji wirusa na świecie.Epoka przemysłowaŚrodowisko i kryzysyAfryka Wschodnia321888–1889; późniejsze badania i rozwój metodyVedalia. Biedronka w obronie sadówSprowadzenie naturalnego wroga czerwca Icerya purchasi stało się słynnym sukcesem ochrony upraw, którego mechanizmy i ograniczenia badano przez kolejne dekady.Epoka przemysłowaNauka i doświadczeniaKalifornia · USA331913 r. · uruchomienie zakładuAzot z powietrza. Przemysł nawozowyPrzemysłowa synteza amoniaku otwiera nowy rozdział w produkcji nawozów azotowych.Epoka przemysłowaTechnologia i hodowlaOppau · Niemcy34Lata 20. i 30. XX w.: program Wawiłowa; 2008: otwarcie SvalbarduBanki nasion. Od Wawiłowa do SvalbarduZbieranie, opisywanie i odnawianie różnorodności roślin uprawnych oraz tworzenie bezpiecznych kopii zbiorów.Epoka przemysłowaNauka i doświadczeniaPetersburg i Svalbard351929–1933 · zasadnicza fala przymusowej kolektywizacjiKolektywizacja w ZSRRPaństwowa kontrola produkcji, konfiskaty i represje zniszczyły samodzielność gospodarstw i przyczyniły się do katastrofalnych klęsk głodu.Epoka przemysłowaSpołeczeństwo i ziemiaZSRR · Ukraina i Kazachstan36Lata 30. XX wiekuDust Bowl. Burze pyłowe i erozjaSeria susz, odsłonięcie gleby i kryzys gospodarczy doprowadziły do burz pyłowych, migracji oraz rozwoju publicznej ochrony gruntów.Epoka przemysłowaŚrodowisko i kryzysyWielkie Równiny · USA371935–1936 · utworzenie REA i ustawaElektryfikacja wsi w USAKredyt publiczny, spółdzielnie i nowe sieci zmieniły warunki produkcji żywności oraz codzienną pracę rodzin rolniczych.Epoka przemysłowaTechnologia i hodowlaWieś amerykańska38lata 40.–60. XX w.Zielona Rewolucja. Nowe odmiany zbóżHodowla odmian pszenicy i zmiany metod uprawy pozwalają zwiększać produkcję zboża.Epoka przemysłowaTechnologia i hodowlaMeksyk → Indie i Pakistan3916 października 1945 · powstanie FAOFAO. Wspólna sprawa wyżywienia świataPowojenna organizacja połączyła wiedzę o produkcji rolnej, żywieniu i życiu na wsi z trwałą współpracą między państwami.Epoka przemysłowaSpołeczeństwo i ziemiaQuébec · Kanada401962 · reformy 1984, 1992 i 2003Wspólna Polityka Rolna od 1962 rokuWspólne rynki rolne, interwencja i finansowanie przekształciły relacje między gospodarstwem, konsumentem i państwem.Epoka przemysłowaSpołeczeństwo i ziemiaEWG · Bruksela

Chronologia w tabeli

NrOkres / dataTematLokalizacjaDziedzina
231831 r. · pokaz żniwiarki McCormickaHistoria mechanizacji rolnictwaUSA · Wirginia; później produkcja w ChicagoTechnologia i hodowla
241843: założenie Broadbalk; pierwszy zbiór w 1844Rothamsted od 1843 roku: pola, które stały się archiwum naukiRothamsted, Harpenden, Anglia, Wielka BrytaniaNauka i doświadczenia
251845–1852Wielki Głód w Irlandii: rolnictwo, ubóstwo i migracjaIrlandiaŚrodowisko i kryzysy
261862 · pierwsze zgłoszenia od 1863Homestead Act 1862: gospodarstwo, własność i koszty osadnictwaStany Zjednoczone; przykład: okolice Beatrice w NebrasceSpołeczeństwo i ziemia
27Około 1863–1900; skutki sięgające kolejnych stuleciFiloksera: kryzys, który przebudował europejskie winnicePołudniowa Francja i inne europejskie regiony winiarskieŚrodowisko i kryzysy
2819 lutego / 2 marca 1864Uwłaszczenie chłopów w Królestwie Polskim w 1864 rokuKrólestwo Polskie pod panowaniem rosyjskimSpołeczeństwo i ziemia
291856–1863: krzyżowania; 1865: wykłady; 1866: publikacjaMendel i groch: jak zaczęto liczyć dziedziczenie cechOpactwo augustianów w Brnie, Morawy; dzisiejsze CzechyNauka i doświadczenia
301882 · rozwój w końcu XIX wiekuHjedding 1882: narodziny duńskiej spółdzielczości mleczarskiejHjedding koło Ølgod, zachodnia Jutlandia, DaniaSpołeczeństwo i ziemia
31ok. 1887–1897; eradykacja 2011Księgosusz: afrykańska katastrofa i światowa eradykacjaAfryka Wschodnia i Południowa; później współpraca globalnaŚrodowisko i kryzysy
321888–1889; późniejsze badania i rozwój metodyBiedronka, która pomogła uratować kalifornijskie cytrusyKalifornia, zwłaszcza okolice Los Angeles; materiał sprowadzany z AustraliiNauka i doświadczenia
331913 r. · uruchomienie zakładuProces Habera–Boscha i historia nawozów azotowychNiemcy · Oppau, obecnie część LudwigshafenTechnologia i hodowla
34Lata 20. i 30. XX w.: program Wawiłowa; 2008: otwarcie SvalbarduBanki nasion: od wypraw Wawiłowa do kopii bezpieczeństwa na SvalbardzieLeningrad/Petersburg i sieć kolekcji światowych; Svalbard, NorwegiaNauka i doświadczenia
351929–1933 · zasadnicza fala przymusowej kolektywizacjiKolektywizacja 1929–1933: przymusowa przebudowa rolnictwa ZSRRZSRR: Ukraina, Kazachstan, regiony Rosyjskiej FSRR i inne obszarySpołeczeństwo i ziemia
36Lata 30. XX wiekuDust Bowl: susza, erozja gleby i przebudowa amerykańskiego rolnictwaWielkie Równiny, USAŚrodowisko i kryzysy
371935–1936 · utworzenie REA i ustawaElektryfikacja amerykańskiej wsi: REA i przemiana gospodarstwWaszyngton i obszary wiejskie Stanów ZjednoczonychTechnologia i hodowla
38lata 40.–60. XX w.Zielona Rewolucja w historii rolnictwaMeksyk, następnie m.in. Indie i PakistanTechnologia i hodowla
3916 października 1945 · powstanie FAOFAO 1945: rolnictwo i wyżywienie stają się sprawą międzynarodowąQuébec, Kanada; przygotowania w Hot Springs i WaszyngtonieSpołeczeństwo i ziemia
401962 · reformy 1984, 1992 i 2003Wspólna Polityka Rolna 1962: od organizacji rynków do reform wsparciaEuropejska Wspólnota Gospodarcza; ośrodek decyzji w BrukseliSpołeczeństwo i ziemia

Artykuły o historii rolnictwa

Wszystkie artykuły (143) →

Skąd pochodzą informacje

Opisy powstały na podstawie artykułów naukowych, wyników badań archeologicznych i opracowań muzeów. Lista źródeł znajduje się na końcu strony każdego wydarzenia. Daty pradziejów to przybliżenia ustalone dzięki datowaniu radiowęglowemu, dlatego podajemy je jako przedziały. Lokalizacje na mapie wskazują obszar, w którym zjawisko jest najlepiej udokumentowane, a nie jedyne miejsce, w którym zachodziło.

Najważniejsze dla gospodarstwa, na bieżąco

Terminy dopłat, zmiany w przepisach, prace sezonowe i nowe maszyny.