Kombajn do nasion GrassMaster marki Kongskilde to wyspecjalizowana maszyna przeznaczona głównie do zbioru nasion traw, roślin motylkowych oraz innych delikatnych upraw nasiennych. Od klasycznych kombajnów zbożowych odróżnia go budowa ukierunkowana na możliwie jak najniższe straty nasion i minimalne uszkodzenia materiału siewnego, a także zdolność pracy w trudniejszych warunkach łanu – często w uprawach wysokich, wyległych i o nierównomiernym dojrzewaniu. GrassMaster jest odpowiedzią na potrzeby gospodarstw specjalizujących się w produkcji materiału siewnego, a także wyspecjalizowanych firm nasiennych i przedsiębiorstw usługowych, dla których priorytetem jest jakość, czystość i biologiczna wartość zebranych nasion.

Historia oraz rozwój kombajnu GrassMaster

Kongskilde to duńska marka z długą tradycją w produkcji maszyn rolniczych, szczególnie znana z maszyn do uprawy roli, siewu i pielęgnacji upraw. Wejście firmy w segment specjalistycznych kombajnów nasiennych, takich jak GrassMaster, wynikało z obserwacji rosnącego znaczenia profesjonalnej produkcji nasion traw i roślin pastewnych w Skandynawii, Europie Środkowej i w krajach o rozwiniętej hodowli bydła oraz intensywnej produkcji mleka.

Produkcja nasion traw i mieszanek pastewnych od zawsze wymagała sprzętu wykraczającego poza standardowe rozwiązania żniwne. Klasyczne kombajny zbożowe zapewniały co prawda możliwość zbioru nasion, ale wiązało się to z istotnymi kompromisami: większymi stratami, uszkodzeniami nasion, a także niższą czystością plonu. Kongskilde opracowała więc koncepcję kombajnu, który od początku projektowany jest pod kątem upraw nasiennych – i tak powstała linia GrassMaster.

Pierwsze konstrukcje GrassMaster bazowały częściowo na podzespołach popularnych kombajnów, jednak z czasem model rozwijano jako w coraz większym stopniu samodzielną konstrukcję. Nacisk położono na:

• specjalny zespół żniwny przystosowany do delikatnych łanów traw i roślin motylkowych,
• układ omłotu o łagodnym działaniu, z możliwością szerokiej regulacji,
• rozbudowany system czyszczenia ziarna, poprawiający czystość nasion już na etapie zbioru,
• rozwiązania ograniczające rozdrabnianie i uszkodzenia nasion o małej twardości łupiny.

GrassMaster zyskał popularność w krajach, w których produkcja nasion traw ma strategiczne znaczenie dla sektora paszowego. W Danii, Holandii, Niemczech czy Polsce upowszechnienie mieszanek trawnikowych oraz wieloletnich użytków zielonych znacząco zwiększyło zapotrzebowanie na wysokojakościowe nasiona. W tej niszy maszyna Kongskilde znalazła stałe miejsce, konkurowała z rozwiązaniami takich producentów jak Sampo czy inne firmy specjalizujące się w małych i średnich kombajnach nasiennych.

Rozwój GrassMastera przebiegał w kilku kierunkach:

• zwiększanie wydajności jednostkowej przy zachowaniu delikatnego omłotu,
• wprowadzanie bardziej efektywnych systemów czyszczenia, często opartych na regulowanych przepływach powietrza i wymiennych sitach,
• modernizacja układów napędowych i hydrauliki, umożliwiająca precyzyjną regulację prędkości bębna i wentylatora,
• poprawa komfortu operatora, dzięki nowocześniejszym kabinom, lepszej widoczności i ergonomii sterowania.

Na wielu rynkach kombajn ten stał się podstawowym narzędziem dla wyspecjalizowanych gospodarstw nasiennych, a jego obecność znacząco przyczyniła się do podniesienia jakości materiału siewnego oraz stabilności zbiorów w warunkach zmiennej pogody i nierównomiernego dojrzewania łanu.

Budowa, cechy konstrukcyjne i dane techniczne

Kombajn GrassMaster jest maszyną samobieżną, wizualnie zbliżoną do klasycznych kombajnów zbożowych, lecz konstrukcyjnie dopasowaną do szczególnych wymagań zbioru nasion. Co ważne, wiele jego elementów zaprojektowano tak, aby możliwe było precyzyjne dostosowanie ustawień do konkretnego gatunku rośliny – od delikatnych nasion traw aż po cięższe nasiona roślin strączkowych.

Układ żniwny

Przystawka żniwna GrassMastera charakteryzuje się zwiększonym zakresem regulacji wysokości koszenia i delikatnym podawaniem masy roślinnej. W wielu konfiguracjach stosuje się listwy tnące o drobnym skoku, co pozwala na ograniczenie drgań i strat nasion na etapie koszenia. Na wyposażeniu często spotyka się:

• stół żniwny o szerokości dostosowanej do wielkości maszyny (np. w zakresach 2,8–4,5 m, zależnie od wersji),
• regulację położenia motowideł, umożliwiającą łagodne składanie łanu bez wytrząsania nasion,
• drobnozwojowe przenośniki ślimakowe i taśmowe, które redukują uszkodzenia oraz wytracanie materiału.

Istotną cechą jest możliwość pracy w łanach wyległych. Dzięki odpowiedniemu kształtowi palców motowideł i nisko prowadzonymu zespołowi tnącemu GrassMaster lepiej podnosi położone rośliny niż wiele typowych kombajnów, co zmniejsza straty i poprawia wydajność zbioru na nierównych plantacjach.

Układ omłotu

Serce kombajnu stanowi układ omłotowy, w którym największy nacisk położono na delikatny, a zarazem skuteczny omłot. W typowej konfiguracji GrassMaster wykorzystuje:

• bęben młócący o stosunkowo dużej średnicy i szerokości, zapewniający równomierne działanie na całą szerokość podawanej masy,
• klepisko o zmiennej szczelinie, regulowane hydraulicznie lub mechanicznie,
• możliwość szerokiej regulacji prędkości bębna – w dolnych zakresach znacząco niższej niż w kombajnach zbożowych, co ma kluczowe znaczenie przy roślinach bardzo wrażliwych na uszkodzenia.

Przykładowe dane (w zależności od wersji GrassMastera) to:

• średnica bębna młócącego: ok. 450–600 mm,
• szerokość bębna: ok. 800–1200 mm,
• zakres prędkości obrotowej bębna: od ok. 400–450 obr./min przy delikatnych nasionach do ponad 1000 obr./min dla trudniejszych upraw.

Tak szeroki zakres ustawień umożliwia dostosowanie omłotu do wymagań konkretnych gatunków. W uprawach traw kluczowe jest obniżenie prędkości i zwiększenie szczeliny klepiska, by nie rozdrabniać nadmiernie słomy i nie obijać ziarniaków. Przy niektórych roślinach motylkowych warto natomiast lekko podnieść prędkość i zmniejszyć szczelinę, by poprawić wymłacalność strąków.

System separacji i czyszczenia

Po wstępnym omłocie masa trafia na wytrząsacze lub rotor (zależnie od wersji konstrukcyjnej), gdzie następuje separacja słomy i resztek pożniwnych z nasion. GrassMaster wykorzystuje klasyczny system wytrząsaczy klawiszowych lub rozwiązania rotorowe – w obu przypadkach zadaniem jest możliwie pełne oddzielenie nasion przy minimalnym ich uszkodzeniu.

Późniejszy etap to system czyszczący, który jest jednym z najważniejszych elementów maszyny. W typowej konfiguracji stosuje się:

• dwupoziomowe sita (górne i dolne),
• wentylator o płynnie regulowanej wydajności,
• możliwość wymiany sit w zależności od rodzaju zbieranych nasion (różne rozmiary otworów i kształty perforacji).

Kluczowe parametry systemu czyszczącego to:

• szerokość sit – dopasowana do szerokości bębna i całej maszyny,
• zakres prędkości wentylatora powietrza – od bardzo niskich, zapobiegających wynoszeniu lekkich nasion, po wysokie dla cięższych gatunków i silnie zanieczyszczonego materiału,
• powierzchnia czynna sit – im większa, tym łatwiej uzyskać wysoką czystość nasion już podczas zbioru.

GrassMaster pozwala zazwyczaj na osiągnięcie czystości nasion na poziomie umożliwiającym ograniczenie późniejszej obróbki w czyszczarniach stacjonarnych. To szczególnie ważne dla gospodarstw, które nie dysponują rozbudowaną infrastrukturą magazynowo-czyszczącą.

Napęd, silnik i układ jezdny

Kombajn jest wyposażony w silnik wysokoprężny, zwykle o mocy dopasowanej do wielkości maszyny – w typowych wersjach to przedział ok. 120–200 KM. Taka moc pozwala na efektywną pracę zarówno z szerokim hederem, jak i w ciężkich warunkach terenowych lub przy większym zawilgoceniu masy roślinnej.

Wybrane parametry techniczne (przykładowe, orientacyjne):

• moc znamionowa silnika: ok. 130–180 KM,
• napęd hydrostatyczny z płynną regulacją prędkości jazdy,
• prędkość robocza: najczęściej 2–6 km/h w zależności od łanu i wydajności,
• prędkość transportowa: ok. 20–25 km/h.

Układ jezdny obejmuje opony dobrane tak, by zmniejszać ugniatanie gleby – szczególnie istotne na plantacjach nasiennych, gdzie liczy się wiosenna kondycja roślin w kolejnych sezonach lub stan gleby po wieloletnich użytkach. W wybranych wersjach możliwe jest zastosowanie szerszych ogumień, a nawet gąsienic, co poprawia trakcję w podmokłych warunkach.

System zbioru i załadunku nasion

Nasiona trafiają do zbiornika o pojemności dopasowanej do wydajności kombajnu – zwykle w zakresie kilku tysięcy litrów (np. 2500–4500 l). Konstrukcja zbiornika uwzględnia konieczność łatwego opróżniania na przyczepy lub pojemniki typu big-bag, często z możliwością kontrolowania przepływu, by unikać uszkodzeń nasion przy zbyt gwałtownym wysypie.

Istotną rolę odgrywa tu układ przenośników ziarna – ślimaków i podajników – które w GrassMasterze są projektowane z myślą o minimalizacji tarcia i punktów krytycznych, gdzie nasiona mogłyby być miażdżone lub nadmiernie ścierane. W praktyce zmniejsza to udział nasion uszkodzonych, co jest kluczowym parametrem jakości materiału siewnego.

Komfort pracy operatora

W nowszych wersjach GrassMaster wyposażony jest w przestronną kabinę, zapewniającą widok na zespół żniwny, podajnik pochyły oraz obszar wokół maszyny. Ergonomiczne rozmieszczenie dźwigni i przycisków, czytelne zegary i monitory kontrolne oraz dobra izolacja akustyczna sprzyjają wielogodzinnej pracy podczas intensywnych kampanii żniwnych.

Opcjonalne wyposażenie obejmuje:

• klimatyzację i ogrzewanie,
• fotele pneumatyczne,
• oświetlenie robocze LED dla pracy po zmroku,
• systemy monitoringu strat ziarna i wypełnienia zbiornika.

Wyższy komfort oznacza mniejsze zmęczenie operatora, a to bezpośrednio przekłada się na precyzję prowadzenia maszyny i prawidłowe reagowanie na zmieniające się warunki łanu – a więc pośrednio także na jakość zbioru.

Zastosowanie, warunki pracy oraz praktyka użytkowania

GrassMaster to kombajn wyspecjalizowany, wykorzystywany przede wszystkim do zbioru nasion z roślin, które wymagają delikatnego traktowania i stawiają wysokie wymagania co do jakości materiału siewnego. Na tym tle wyróżniają się trzy główne grupy upraw: trawy pastewne, trawy gazonowe oraz rośliny motylkowe drobnonasienne.

Uprawy, do których przeznaczony jest GrassMaster

Do typowych roślin zbieranych tym kombajnem należą:

• trawy pastewne (życica trwała, kostrzewa łąkowa, kostrzewa czerwona, tymotka łąkowa),
• trawy gazonowe wykorzystywane w mieszankach trawnikowych i sportowych,
• rośliny motylkowe drobnonasienne (koniczyna czerwona, biała, inkarnatka, lucerna),
• niektóre gatunki roślin zielarskich i specjalnych, wymagające ostrożnego obchodzenia się z nasionami.

Ze względu na specyfikę omłotu i czyszczenia, GrassMaster znajduje zastosowanie wszędzie tam, gdzie liczy się nie tylko ilość, ale przede wszystkim jakość biologiczna nasion – zdolność kiełkowania, brak uszkodzeń mechanicznych i ograniczona ilość zanieczyszczeń.

Regiony i warunki geograficzne

Najczęściej kombajn ten spotyka się w regionach o rozwiniętej produkcji nasion traw:

• Skandynawia (Dania, Szwecja, Norwegia) – duże plantacje nasienne traw pastewnych i gazonowych,
• Europa Zachodnia (Holandia, Niemcy, Francja) – intensywna hodowla bydła i zapotrzebowanie na wysokiej jakości użytki zielone,
• Europa Środkowa (Polska, Czechy, Słowacja) – rosnące znaczenie mieszanek pastwiskowych i traw gazonowych,
• wybrane regiony Ameryki Północnej oraz Nowej Zelandii, gdzie specjalistyczne rozwiązania do zbioru nasion traw są ważnym elementem technologii.

GrassMaster potrafi pracować w zróżnicowanych warunkach klimatycznych, od chłodniejszych rejonów północy po cieplejsze obszary o bardziej suchym lecie. Szczególnie cenną cechą jest możliwość skutecznego zbioru w nie w pełni równomiernie dojrzałych łanach, co jest częstym problemem w przypadku traw – zwłaszcza w sezonach o niestabilnej pogodzie.

Warunki polowe i technologia zbioru

Praca kombajnem GrassMaster wymaga odpowiedniego przygotowania plantacji oraz dostosowania ustawień maszyny do konkretnego gatunku. Typowy przebieg technologii obejmuje:

• monitorowanie fazy dojrzewania – nasiona traw często dojrzewają nierównomiernie, dlatego istotne jest uchwycenie optymalnego momentu, w którym większość nasion jest dojrzała, a jednocześnie straty osypywania nie są jeszcze nadmierne,
• dostosowanie ustawień hederu – wysokości cięcia, prędkości motowideł i ich położenia, aby ograniczyć wytrząsanie nasion w trakcie kontaktu z elementami roboczymi,
• dostosowanie parametrów omłotu – prędkości bębna, szczeliny klepiska, ustawień wentylatora i sit, w celu zminimalizowania uszkodzeń nasion i utraty lekkich ziarniaków wraz z plewami i zanieczyszczeniami.

Przy zbiorze nasion traw często stosuje się niższą prędkość jazdy niż przy zbożach. Podyktowane jest to koniecznością zachowania stabilnej pracy układu omłotowo–czyszczącego, a także mniejszą masą roślinną o dużej objętości, która może tworzyć trudne do przetworzenia zatory. GrassMaster jest skonstruowany tak, aby zachować płynność przepływu tej specyficznej masy roślinnej przez maszynę.

Wykorzystanie w gospodarstwach i usługach rolniczych

Kombajn ten znajduje się głównie w parkach maszynowych:

• gospodarstw nasiennych wyspecjalizowanych w produkcji materiału siewnego,
• przedsiębiorstw usługowych, świadczących usługi zbioru na rzecz wielu plantatorów nasion,
• instytutów hodowli roślin i stacji doświadczalnych, gdzie prowadzi się prace nad nowymi odmianami traw i roślin motylkowych.

Dla gospodarstw rolnych nastawionych na towarową produkcję zbóż kombajn GrassMaster jest maszyną zbyt wyspecjalizowaną. Natomiast tam, gdzie udział upraw nasiennych jest wysoki, jego zastosowanie staje się w pełni uzasadnione ekonomicznie, zwłaszcza w perspektywie wieloletniej pracy na dużej powierzchni upraw nasiennych.

Przykładowe praktyczne zalecenia dla operatora

Aby w pełni wykorzystać potencjał GrassMastera, operator powinien:

• regularnie kontrolować jakość zbieranych nasion – poprzez pobieranie próbek z wyjścia z systemu czyszczącego i oceny zawartości zanieczyszczeń oraz udziału nasion uszkodzonych,
• na bieżąco dostosowywać prędkość jazdy do gęstości łanu oraz warunków wilgotnościowych,
• precyzyjnie regulować prędkość bębna i wentylatora, szczególnie przy przechodzeniu z jednego gatunku rośliny na inny,
• dbać o stan techniczny elementów roboczych, zwłaszcza sit, klepiska, przenośników nasion i ślimaków, by uniknąć uszkodzeń nasion i niepotrzebnych przestojów.

W praktyce wiele gospodarstw wypracowuje własne „receptury” ustawień kombajnu dla konkretnych odmian, co w kolejnych latach pozwala na powtarzalne uzyskiwanie wysokiej jakości plonu. GrassMaster dzięki szerokim możliwościom regulacyjnym sprzyja właśnie takiemu podejściu.

Zalety, wady i inne istotne informacje o GrassMasterze

Najważniejsze zalety kombajnu GrassMaster

Największą siłą tej maszyny jest połączenie specjalistycznej konstrukcji z dużą elastycznością ustawień. Do najczęściej podkreślanych zalet należą:

• Wysoka jakość zebranych nasion – delikatny omłot i zaawansowany system czyszczenia umożliwiają ograniczenie uszkodzeń nasion oraz uzyskanie dobrego stopnia czystości już podczas zbioru.
• Wszechstronność w obrębie upraw nasiennych – GrassMaster radzi sobie zarówno z drobnymi nasionami traw, jak i cięższymi nasionami roślin motylkowych, co czyni go uniwersalnym narzędziem w gospodarstwach nasiennych.
• Możliwość precyzyjnej regulacji parametrów pracy – m.in. prędkości bębna, szczeliny klepiska, intensywności nadmuchu i ustawień sit, co pozwala dopasować pracę do konkretnego gatunku i warunków polowych.
• Ograniczenie strat nasion – dzięki specjalnie skonstruowanym hederom, motowidłom i układom transportującym, straty przy koszeniu i omłocie są znacząco niższe niż w typowych kombajnach zbożowych używanych „awaryjnie” do zbioru nasion traw.
• Skuteczna praca w łanach wyległych – konstrukcja zespołu żniwnego, odpowiednie prowadzenie listwy tnącej oraz szeroki zakres regulacji motowideł umożliwiają efektywny zbiór w trudnych łanach.
• Lepsze wykorzystanie potencjału plantacji nasiennych – dzięki niższym stratom i mniejszemu udziałowi nasion uszkodzonych, realna wydajność produkcji nasion z hektara wzrasta.
• Możliwość integracji z nowoczesnymi systemami sterowania – w bardziej zaawansowanych wersjach istnieje opcja doposażenia kombajnu w monitorowanie parametrów pracy, liczniki strat, systemy regulacji elektronicznej itp.

Wszystko to czyni GrassMastera maszyną, która wyraźnie podnosi poziom profesjonalizmu w produkcji nasion traw i innych upraw specjalistycznych.

Wady i ograniczenia w eksploatacji

Pomimo wielu zalet, kombajn ten ma także pewne wady i ograniczenia, które należy uwzględnić przed podjęciem decyzji o zakupie:

• Wysoki koszt inwestycyjny – GrassMaster jako maszyna specjalistyczna jest zazwyczaj droższy niż kombajn o podobnej wielkości przeznaczony do zbóż. Zakup jest opłacalny głównie dla gospodarstw z dużą powierzchnią upraw nasiennych lub firm usługowych obsługujących wielu plantatorów.
• Ograniczona uniwersalność względem typowych kombajnów – choć możliwy jest zbiór niektórych zbóż czy roślin strączkowych, maszyna jest optymalizowana przede wszystkim pod kątem nasion traw i motylkowych. W gospodarstwach o mocno zróżnicowanej strukturze zasiewów potrzebny bywa dodatkowy kombajn zbożowy.
• Nieco mniejsza wydajność na godzinę w zbiorze zbóż – przy porównaniu z dużymi, typowo zbożowymi kombajnami, GrassMaster, skoncentrowany na delikatnym omłocie, może wypadać wolniej w typowych żniwach zbożowych.
• Uzależnienie opłacalności od powierzchni plantacji – przy zbyt małej skali produkcji nasion koszty amortyzacji mogą być zbyt wysokie, co jest istotną barierą dla mniejszych gospodarstw.
• Wymóg wysokich kwalifikacji operatora – liczba regulacji i konieczność stałego dostosowywania parametrów pracy wymaga od operatora wiedzy i doświadczenia. Niewłaściwe ustawienia mogą szybko zniwelować przewagę technologii, powodując uszkodzenia nasion lub nadmierne straty.

W praktyce wady te równoważone są przez liczne korzyści dla gospodarstw, które specjalizują się w produkcji materiału siewnego i są w stanie odpowiednio wykorzystać potencjał maszyny.

Konserwacja, serwis i trwałość

Prawidłowa eksploatacja GrassMastera wymaga systematycznej konserwacji i regularnego przeglądu kluczowych podzespołów. Na szczególną uwagę zasługują:

• elementy układu omłotu (bęben, klepisko, listwy, osłony) – ich zużycie wpływa bezpośrednio na jakość omłotu i uszkadzanie nasion,
• układ czyszczenia (sita, wentylator, przewody powietrzne) – zanieczyszczenia i uszkodzenia mogą powodować nierównomierny przepływ powietrza i spadek skuteczności czyszczenia,
• przenośniki ziarna (ślimaki, podajniki, łańcuchy) – ich stan decyduje o płynności transportu nasion i o tym, czy nie dochodzi do nadmiernego tarcia i kruszenia,
• układ hydrauliczny i napędowy – zapewniający regulację prędkości bębna, wentylatora, motowideł i napędu jezdnego.

Korzystanie z oryginalnych części zamiennych oraz przestrzeganie zaleceń serwisowych producenta jest istotne dla zachowania fabrycznych parametrów maszyny. Z doświadczeń wielu użytkowników wynika, że przy właściwej obsłudze GrassMaster cechuje się dużą trwałością i może pracować niezawodnie przez wiele sezonów.

Znaczenie GrassMastera dla produkcji nasiennej

Wprowadzenie kombajnu GrassMaster na rynek przyczyniło się do istotnego podniesienia poziomu technologicznego w branży nasiennej. Dzięki niemu możliwe stało się:

• bardziej precyzyjne dostosowanie terminu i parametrów zbioru do różnych gatunków traw i roślin motylkowych,
• obniżenie kosztów dalszego doczyszczania nasion dzięki lepszemu wstępnemu oczyszczeniu już na polu,
• zwiększenie udziału nasion pełnowartościowych (o wysokiej zdolności kiełkowania),
• zmniejszenie ryzyka strat ekonomicznych związanych z nieodpowiednim zbiorem przy użyciu zwykłych kombajnów.

W gospodarstwach specjalistycznych GrassMaster stał się niejednokrotnie maszyną kluczową – bez niego trudno byłoby osiągnąć pożądane parametry jakościowe materiału siewnego i zapewnić ciągłość dostaw nasion dla rynku paszowego, trawnikowego czy mieszanek pastewnych.

Kontekst rynkowy i przyszłość konstrukcji

Rynek maszyn do zbioru nasion traw jest stosunkowo wąski, ale stabilny. Popyt na wysokojakościowe nasiona wiąże się z trendem intensyfikacji produkcji pasz i profesjonalizacją zakładania użytków zielonych oraz trawników rekreacyjnych. Oczekuje się też rosnącego znaczenia nasion w mieszankach ekologicznych i specjalistycznych, co dodatkowo zwiększa znaczenie jakości i czystości materiału siewnego.

W tym kontekście przyszłe wersje GrassMastera mogą rozwijać się w kierunku:

• większej automatyzacji regulacji parametrów pracy (automatyczne dostosowanie prędkości bębna i wentylatora na podstawie czujników strat i zanieczyszczeń),
• integracji z systemami rolnictwa precyzyjnego (mapowanie plonów nasion, analiza przestrzenna jakości łanu),
• dalszego obniżenia zużycia paliwa przy zachowaniu wydajności,
• poprawy ergonomii obsługi i uproszczenia czynności serwisowych.

Choć kombajn ten nigdy nie będzie maszyną masową w takim stopniu jak standardowe kombajny zbożowe, jego znaczenie dla segmentu profesjonalnej produkcji nasiennej jest i pozostanie duże. Dla wielu wyspecjalizowanych gospodarstw wybór GrassMastera lub maszyny o podobnej filozofii konstrukcyjnej jest warunkiem osiągnięcia stabilnej, wysokiej jakości produkcji nasion.

W rezultacie GrassMaster Kongskilde zajmuje ważne miejsce wśród kombajnów specjalistycznych: łączy zaawansowaną technikę omłotu i czyszczenia z praktycznymi rozwiązaniami polowymi, umożliwiając producentom nasion zoptymalizowanie zarówno ilości, jak i jakości uzyskiwanego plonu. Dzięki temu stanowi cenne narzędzie w nowoczesnej, profesjonalnej produkcji materiału siewnego, w której liczy się każda partia nasion i każdy procent ich zdolności kiełkowania.