Odpowiednio zaplanowana pierwsza dawka azotu wiosną decyduje o tym, czy plantacja zbóż ruszy dynamicznie, wytworzy silny system korzeniowy i równomiernie się rozkrzewi, czy też będzie słaba, przerzedzona i bardziej podatna na choroby oraz wyleganie. To właśnie wczesnowiosenne nawożenie azotem w największym stopniu kształtuje potencjał plonowania, jakość ziarna i opłacalność całej technologii. Dobrze dobrany termin, forma i ilość azotu pozwalają lepiej wykorzystać wodę z zimowych zapasów, ograniczyć straty składnika do środowiska oraz zoptymalizować liczbę późniejszych zabiegów agrotechnicznych.
Znaczenie pierwszej dawki azotu dla zbóż – od ruszenia wegetacji do kształtowania plonu
Pierwsza dawka azotu wiosną jest dla zbóż czymś w rodzaju mocnego startu. Po zimie rośliny są osłabione, często z uszkodzonymi liśćmi i częściowo zredukowanym systemem korzeniowym. W glebie zachodzą intensywne zmiany – topnieje śnieg, ogrzewa się wierzchnia warstwa profilu glebowego, wzrasta aktywność mikroorganizmów, a wraz z nią proces mineralizacji materii organicznej. Jednak początkowo ilość dostępnego azotu mineralnego jest na ogół zbyt mała, aby zboża mogły w pełni rozwinąć potencjał krzewienia. Dlatego nawożenie azotowe zastosowane w odpowiedniej chwili pozwala roślinom wejść w nowy sezon bez „długów pokarmowych”.
Najważniejsze zadania pierwszej dawki azotu to:
- pobudzenie systemu korzeniowego do intensywnego wzrostu i lepszego penetrowania gleby w poszukiwaniu wody oraz składników,
- zwiększenie liczby pędów kłosonośnych dzięki silnemu krzewieniu w początkowej fazie wegetacji,
- poprawa kondycji roślin po zimie – regeneracja uszkodzeń mrozowych, lepsze odrastanie liści,
- wpływ na wyrównanie łanu – rośliny słabsze szybciej „doganiają” te lepiej przezimowane,
- przygotowanie podstaw do uzyskania wysokiego plonu ziarna i słomy przy zachowaniu dobrej jakości technologicznej.
Warto pamiętać, że azot jest w roślinie składnikiem silnie ruchliwym i powiązanym z procesami życiowymi: fotosyntezą, oddychaniem, syntezą białek oraz chlorofilu. To właśnie od zaopatrzenia w azot zależy intensywność wzrostu części nadziemnych, a co za tym idzie – liczba liści, powierzchnia asymilacyjna i potencjał tworzenia asymilatów. Niedobór azotu na starcie sezonu prowadzi do ograniczenia rozwoju części wegetatywnej, co później trudno jest nadgonić nawet wysokimi dawkami w drugiej czy trzeciej fazie nawożenia.
Położenie geograficzne Polski oraz zmienność pogodowa sprawiają, że w niektórych latach okno czasowe na pierwszą dawkę jest bardzo wąskie. W szczególności dotyczy to regionów o chłodniejszym klimacie, gdzie długo utrzymuje się pokrywa śnieżna, a wiosenne roztopy powodują krótkotrwałe podtopienia pól. W takich warunkach o sukcesie przesądza nie tylko sama ilość azotu, ale również termin podania, rodzaj nawozu i umiejętność reagowania na sytuację na polu, a nie jedynie na kalendarz.
Rola pierwszej dawki w budowaniu liczby źdźbeł kłosonośnych
Jednym z najważniejszych elementów struktury plonu zbóż jest liczba kłosów na jednostce powierzchni. To właśnie ona w dużym stopniu wynika z przebiegu krzewienia. Jeżeli rośliny dostaną do dyspozycji odpowiednią porcję łatwo przyswajalnego azotu tuż po ruszeniu wegetacji, będą w stanie wytworzyć wystarczającą liczbę odrostów bocznych, z których część przekształci się w pędy kłosonośne. W sytuacji, gdy azotu jest zbyt mało, rośliny ograniczają liczbę pędów, koncentrując się na przetrwaniu i utrzymaniu jedynie najsilniejszych odrostów.
Dlatego w praktyce pierwszą dawkę traktuje się często jako „dawkę na krzewienie”. Dotyczy to zwłaszcza zbóż ozimych, które rozpoczęły krzewienie jesienią i muszą je kontynuować oraz utrwalić wczesną wiosną. Zbyt niskie nawożenie na tym etapie może skutkować zbyt małą liczbą kłosów, a co za tym idzie – mniejszym plonem nawet przy późniejszym, obfitym nawożeniu.
Wpływ na zimotrwałość i regenerację po zimie
Chociaż zimotrwałość zbóż kształtuje się przede wszystkim jesienią, to jednak sposób wejścia roślin w wiosnę silnie oddziałuje na tempo ich regeneracji. Azot podany w odpowiedniej ilości na starcie sezonu pomaga szybciej odbudować aparat liściowy i uzupełnić ubytki w składnikach, które roślina zużyła podczas zimowania. Jednak nadmierne, zbyt wysokie dawki mogą doprowadzić do rozluźnienia tkanek, nadmiernej bujności wegetatywnej i zwiększonego ryzyka porażenia przez choroby grzybowe oraz wyleganie.
Kluczowe jest więc zachowanie równowagi. W rejonach o dużym ryzyku uszkodzeń zimowych (przemarzania, wymakania, wyprzenia) należy tak dobrać dawkę, aby z jednej strony skutecznie wzmocnić rośliny, z drugiej zaś nie zmusić ich do nadmiernego, zbyt szybkiego wzrostu w okresach, gdy temperatura może jeszcze spadać poniżej zera. Zboża, które wychodzą z zimy w dobrej kondycji, z rozbudowanym systemem korzeniowym i odpowiednio odżywione, lepiej znoszą przejściowe wiosenne chłody i susze glebowe.
Relacje między pierwszą dawką a dalszym nawożeniem
W praktyce pierwsza dawka azotu rzadko jest jedyną porcją tego składnika w sezonie. Zazwyczaj planuje się system nawożenie w dwóch lub trzech terminach, z których pierwszy ma charakter startowy, drugi – kształtuje przede wszystkim wielkość i wypełnienie ziarna, a trzeci – w przypadku zbóż jakościowych – wpływa na parametry białkowe oraz zawartość glutenu. To, jak wysokie muszą być dawki w drugim i ewentualnie trzecim terminie, w dużej mierze zależy od tego, czy roślina dostała dostateczną porcję azotu na początku wegetacji i jak został on wykorzystany.
Zbyt niska pierwsza dawka często zmusza rolnika do podnoszenia dawek w późniejszych fazach, co nie zawsze jest efektywne ekonomicznie. Zbyt wysoka – ogranicza sensowność kolejnych dawek, prowadzi do nadmiernej bujności wegetatywnej, a także podnosi ryzyko strat azotu i obciążenia środowiska. Z punktu widzenia gospodarowania azotem w skali całego gospodarstwa, staranne zaplanowanie pierwszej dawki jest więc podstawą zrównoważonej i ekonomicznie uzasadnionej strategii nawożenia.
Dobór terminu, dawki i formy nawozu – praktyczne wskazówki
Planowanie wiosennego nawożenia azotowego warto zacząć jeszcze zimą, analizując wyniki badań gleby, przebieg jesiennej wegetacji i kondycję plantacji po zimie. Jednak ostateczne decyzje należy podejmować na podstawie realnej sytuacji w polu – obserwacji roślin, stanu uwilgotnienia i temperatury gleby, a także prognoz pogody na najbliższe tygodnie. Każde gospodarstwo, każda gleba i każda odmiana będzie reagować nieco inaczej na tę samą dawkę i termin, dlatego nie ma jednego szablonu odpowiedniego dla wszystkich.
Kiedy zastosować pierwszą dawkę – orientacja na BBCH i warunki glebowe
U zbóż ozimych za optymalny moment na podanie pierwszej dawki przyjmuje się okres od ruszenia wegetacji do początku fazy krzewienia wiosennego, zwykle odpowiadający skali BBCH 21–25. Bardzo ważne jest, aby aplikacja nawozu nastąpiła, gdy gleba jest już rozmarznięta w warstwie ornej i na tyle nośna, by wjazd rozsiewaczem nie powodował kolein oraz ugniatania. Zastosowanie nawozu na zamarzniętą lub silnie rozmiękłą glebę wiąże się z dużym ryzykiem strat poprzez spływ powierzchniowy, szczególnie na polach o większym nachyleniu.
W praktyce termin pierwszej dawki zależy od:
- przebiegu zimy – grubość i długość utrzymywania się pokrywy śnieżnej,
- rodzaju gleby – gleby lekkie szybciej się nagrzewają i przesychają, ale mają mniejszą pojemność woda–powietrze,
- poziomu uwilgotnienia – zbyt mokra gleba opóźnia wjazd, ale jednocześnie sprzyja rozpuszczaniu nawozu,
- prognoz pogody – spodziewane intensywne opady po nawożeniu mogą zwiększyć straty, a dłuższa susza po zabiegu ogranicza rozpuszczanie granuli.
W wielu rejonach kraju orientacyjnym momentem na pierwszą dawkę jest przełom lutego i marca lub pierwsza połowa marca. Jednak w chłodniejszych latach zabieg ten można wykonać nawet w końcu marca czy na początku kwietnia, pod warunkiem że rośliny nie weszły jeszcze w zaawansowane stadium strzelania w źdźbło. Zbyt późne nawożenie ogranicza liczbę pędów kłosonośnych, natomiast zbyt wczesne, na zamarzniętą powierzchnię, może skończyć się stratami azotu wraz ze spływającą wodą roztopową.
Jak dobrać wielkość dawki – zależność od stanowiska i gatunku zboża
Wysokość pierwszej dawki azotu powinna być dostosowana do:
- gatunku i odmiany zboża (pszenica ozima, jęczmień ozimy, żyto, pszenżyto, pszenica jara),
- zakładanego poziomu plonu i wymagań jakościowych (zboża paszowe vs jakościowe),
- zasobności gleby w azot mineralny (badania Nmin),
- przebiegu jesiennej wegetacji – siły rozwoju przed zimą,
- stopnia uszkodzeń mrozowych i stanu przezimowania roślin.
Przykładowo, na dobrze rozkrzewioną pszenicę ozimą o wysokim potencjale plonowania, uprawianą na żyznej glebie, pierwsza dawka może wynosić 40–70 kg N/ha. Na słabszych stanowiskach, przy słabym rozwoju jesiennym i mniejszej liczbie roślin, dawkę tę często zwiększa się do 80–90 kg N/ha, aby zrekompensować braki w obsadzie i pobudzić wytwarzanie pędów bocznych. Z kolei jęczmień ozimy, bardziej wrażliwy na przenawożenie i wyleganie, zwykle wymaga nieco niższych dawek startowych.
Przy zbożach jarych sytuacja wygląda nieco inaczej – pierwsza dawka azotu jest jednocześnie dawką przedsiewną lub rzadziej zastosowaną tuż po wschodach. Jej wysokość zależy od terminu siewu, uwilgotnienia gleby i przewidywanej intensywności technologii. Na glebach lżejszych, ubogich w materię organiczną, wskazane jest dzielenie azotu na dwie części, aby ograniczyć wymywanie składnika do głębszych warstw.
Wybór formy azotu – saletra, saletrzak, RSM, mocznik
Dostępne na rynku nawozy różnią się formą chemiczną azotu, szybkością działania oraz podatnością na straty. Najczęściej stosowane w pierwszej dawce są:
- saletra amonowa – zawiera azot w formie amonowej i azotanowej, działa szybko i jest dobrze przyswajalna, sprawdza się jako nawóz „na start”,
- saletrzak – mieszanina saletry amonowej z wypełniaczem (np. dolomitem), działa nieco wolniej niż saletra, ale jest bezpieczniejszy na glebach lżejszych,
- RSM (roztwór saletrzano-mocznikowy) – płynny nawóz azotowy o wysokiej koncentracji, łączący różne formy azotu, wymaga precyzyjnych opryskiwaczy i uważnego terminu stosowania,
- mocznik – nawóz amidowy, działający wolniej, który wymaga przekształcenia w formy amonową i azotanową; w pierwszej dawce jest stosowany rzadziej, częściej jako składnik kolejnych aplikacji.
W pierwszej dawce najczęściej wybiera się nawozy zawierające azotan (forma azotanowa), ponieważ działają najszybciej i zapewniają roślinom energiczny start. Na glebach lekkich, narażonych na wymywanie, warto rozważyć zastosowanie części azotu w formie amonowej, która jest silniej wiązana w kompleksie sorpcyjnym i mniej podatna na straty. RSM daje możliwość precyzyjnego dawkowania i łatwego łączenia z innymi zabiegami, jednak wymaga dużej uwagi – jego aplikacja na mokre, zroszone liście, przy silnym nasłonecznieniu lub nocnych przymrozkach, zwiększa ryzyko poparzeń.
Temperatura, wilgotność i ryzyko strat azotu
Skuteczność pierwszej dawki azotu zależy też od warunków atmosferycznych w okresie bezpośrednio po jej zastosowaniu. Dla nawozów granulowanych istotne jest, aby po rozsiewie pojawiły się niewielkie opady, które rozpuszczą granule i umożliwią wnikanie azotu w głąb profilu glebowego. Długotrwała susza zaraz po zabiegu opóźnia dostępność składnika dla korzeni i może spowodować większe straty poprzez ulatnianie (dotyczy szczególnie mocznika na glebach zasadowych).
Ważnym elementem jest także temperatura. Zbyt niska spowalnia aktywność mikroorganizmów glebowych, a tym samym przemiany form azotu i tempo jego pobierania. Z drugiej strony, zastosowanie dużych dawek na glebę gorącą i przesuszoną, zwłaszcza w formie mocznika bez przykrycia, sprzyja ulatnianiu amoniaku. Przy planowaniu pierwszej dawki warto więc śledzić prognozy pogody i szukać okna, w którym gleba jest dostatecznie wilgotna, a temperatura stabilnie dodatnia, choć jeszcze niezbyt wysoka.
Praktyczne zalecenia dla gospodarstwa – jak wykorzystać potencjał pierwszej dawki
Aby w pełni wykorzystać znaczenie wiosennego nawożenia azotowego, warto podejść do niego systemowo. Oznacza to nie tylko wybór nawozu i terminu, ale także ocenę potencjału pola, dobór odmian, właściwe zmianowanie oraz integrację nawożenia mineralnego z organicznym. Każde gospodarstwo ma inne możliwości techniczne i finansowe, ale niezależnie od skali produkcji można wprowadzić kilka prostych zasad, które zwiększają efektywność pierwszej dawki.
Ocena plantacji po zimie – punkt wyjścia do decyzji
Przed rozsiewem nawozów konieczna jest dokładna lustracja pól. Należy sprawdzić:
- gęstość obsady – liczba roślin i pędów na metr kwadratowy,
- stopień uszkodzeń mrozowych, wymakania i wyprzenia,
- równomierność rozwoju roślin (miejsca przerzedzone, zagłębienia terenowe),
- obecność chorób podstawy źdźbła i pleśni śniegowej.
Na plantacjach osłabionych, z mniejszą obsadą, pierwsza dawka powinna być nieco wyższa, aby rośliny mogły intensywniej się rozkrzewić i zagęścić łan. Na polach z bardzo dobrą obsadą, które dobrze przezimowały i wykazują wysoką liczbę pędów na jesieni, można skupić się bardziej na utrzymaniu istniejących pędów niż na pobudzaniu nowych, co pozwala nieco obniżyć dawkę startową, by ograniczyć ryzyko wylegania.
Równomierność rozsiewu i kalibracja rozsiewacza
Nawet najlepiej zaplanowana dawka nie przyniesie oczekiwanych efektów, jeśli nawóz nie zostanie równomiernie rozmieszczony na polu. Nierównomierny rozsiew prowadzi do tworzenia się pasów: roślin przenawożonych, nadmiernie wybujałych, oraz tych głodujących, o słabym wzroście i niższym plonie. Dlatego tak istotne jest regularne sprawdzanie i kalibracja rozsiewacza, dostosowanie szerokości roboczej do rodzaju nawozu i prędkości jazdy oraz kontrola jakości granul (jednorodność, odporność na kruszenie).
Przed wyjazdem w pole warto wykonać prosty test równomierności, korzystając z kuwet lub pojemników rozmieszczonych poprzecznie do kierunku jazdy. Nowocześniejsze rozsiewacze umożliwiają komputerowe sterowanie dawką i szerokością roboczą, co zwiększa precyzję nawożenia, ale i tak wymagają regularnego przeglądu i prawidłowej obsługi.
Integracja pierwszej dawki z nawożeniem siarką i innymi składnikami
Azot to nie jedyny pierwiastek, którego brakuje roślinom na starcie sezonu. Coraz częściej obserwuje się deficyty siarka w glebie, spowodowane zmniejszeniem emisji przemysłowych. Siarka jest niezbędna do prawidłowego wykorzystania azotu – bez niej synteza białek jest ograniczona, a część pobranego azotu nie zostaje w pełni wykorzystana. Dlatego w wielu przypadkach warto zastosować nawozy azotowo–siarkowe w pierwszej dawce, zwłaszcza na glebach lekkich i w gospodarstwach o wysokim poziomie intensywności.
Podobnie należy traktować magnez i wapń, które wpływają na rozwój systemu korzeniowego oraz funkcje metaboliczne roślin. Nawozy typu saletrzak z dodatkiem magnezu i wapnia, czy specjalne mieszanki azotowo–siarkowe, pozwalają jednocześnie uzupełnić kilka istotnych składników. Warto także pamiętać o fosforze i potasie – choć zwykle aplikowane są jesienią lub przedsiewnie, to ich dostępność w glebie decyduje o tym, jak efektywnie rośliny będą wykorzystywać azot z pierwszej dawki.
Ograniczanie strat azotu i ochrona środowiska
Rosnące wymagania dotyczące ochrony środowiska i regulacje unijne sprawiają, że coraz większą uwagę przywiązuje się do ograniczania strat azotu. Pierwsza dawka, aplikowana w okresie zwiększonego ryzyka spływów powierzchniowych, wymaga szczególnej ostrożności. Na glebach o dużym nachyleniu, w pobliżu cieków wodnych, warto unikać nawożenia na zamarzniętą lub nasyconą wodą powierzchnię. Dobrą praktyką jest także pozostawienie stref buforowych bez nawożenia wzdłuż rowów i rzek.
Duże znaczenie ma także odpowiedni podział azotu na kilka dawek. Zamiast jednorazowego podania bardzo wysokiej ilości wczesną wiosną, lepiej rozdzielić składnik na 2–3 aplikacje, dostosowane do przebiegu pogody i fazy rozwojowej zbóż. Taka strategia ogranicza ryzyko wymywania i ulatniania, a jednocześnie lepiej dopasowuje dostępność azotu do zapotrzebowania roślin w czasie.
Przykładowe schematy nawożenia azotowego zbóż ozimych
Poniżej przedstawiono poglądowe schematy nawożenia dla pszenicy ozimej, które można traktować jako punkt wyjścia do własnych modyfikacji:
- Pszenica konsumpcyjna na dobrym stanowisku (plon 7–8 t/ha): pierwsza dawka 50–70 kg N/ha w formie saletry/saletrzaku + siarka, druga dawka 50–60 kg N/ha w fazie pierwszego–drugiego kolanka, trzecia dawka 20–30 kg N/ha na kłos.
- Pszenica paszowa na średnim stanowisku (plon 5–6 t/ha): pierwsza dawka 40–60 kg N/ha, druga dawka 40–50 kg N/ha przed kłoszeniem, bez trzeciej dawki jakościowej.
- Jęczmień ozimy (plon 5–7 t/ha): pierwsza dawka 40–60 kg N/ha, druga dawka 30–40 kg N/ha, z dużym naciskiem na unikanie przenawożenia w celu ograniczenia wylegania i pogorszenia jakości paszowej.
Schematy te należy każdorazowo dopasowywać do konkretnej sytuacji: zasobności gleby, przebiegu pogody, kondycji łanu i wymagań odmiany. Nie ma jednej recepty, ale znajomość zasad funkcjonowania pierwszej dawki azotu pozwala świadomie korygować te ogólne zalecenia.
Znaczenie monitoringu i dokumentacji zabiegów
Coraz większą wartością w gospodarstwie jest systematyczne gromadzenie danych o zabiegach agrotechnicznych. Zapisywanie terminów, dawek i form stosowanych nawozów, wraz z uwagami o przebiegu pogody i stanie plantacji, pozwala z czasem wyciągać wnioski i optymalizować strategię nawożenia. W połączeniu z wynikami plonowania, analizą jakości ziarna i badaniami gleby, taka dokumentacja staje się cennym narzędziem zarządzania produkcją.
Wielu rolników zauważa, że dopiero po kilku sezonach prowadzenia notatek można realnie ocenić, czy podniesienie lub obniżenie pierwszej dawki o 10–20 kg N/ha miało gospodarczego sensu, jak dana odmiana reaguje na wczesnowiosenne nawożenie i czy zmiany w strukturze zasiewów wpływają na zapotrzebowanie na nawozy azotowe. Wprowadzenie prostych arkuszy lub aplikacji mobilnych ułatwia ten proces, a zebrane dane pomagają także w spełnianiu wymogów związanych z ewidencją zabiegów.
Nowe technologie wspierające decyzje o pierwszej dawce
Rozwój technologii cyfrowych i narzędzi rolnictwa precyzyjnego otwiera nowe możliwości w planowaniu pierwszej dawki azotu. Zdjęcia satelitarne i dronowe, mapy biomasy, systemy N-sensor oraz modele symulacyjne pozwalają lepiej ocenić zróżnicowanie plantacji i dopasować dawkę do lokalnych warunków na polu. Zamiast stosować jednolitą dawkę na całej powierzchni, można zróżnicować ilość azotu, podając go więcej w miejscach, gdzie rośliny mają wyższy potencjał plonowania, a mniej tam, gdzie gleba jest słabsza lub rośliny są przerzedzone.
Choć wdrożenie takich rozwiązań wymaga inwestycji w sprzęt i oprogramowanie, w perspektywie kilku lat może się opłacić poprzez oszczędność nawozów i wyższe, bardziej stabilne plony. Nawet w mniejszych gospodarstwach korzystanie z darmowych lub niedrogich serwisów mapowych, które pokazują różnice w wegetacji roślin, może być pomocne przy podejmowaniu decyzji dotyczących wiosennego nawożenia.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o pierwszą dawkę azotu wiosną
Jak rozpoznać, że plantacja potrzebuje wyższej pierwszej dawki azotu?
O wyższym zapotrzebowaniu na azot świadczy przede wszystkim słaba obsada roślin po zimie, mała liczba pędów na metr kwadratowy oraz jasnozielone, matowe zabarwienie liści, często z widocznym żółknięciem starszych blaszek. Na takich plantacjach rośliny muszą intensywnie się dokrzewić, by zrekompensować ubytki, dlatego zastosowanie wyższej dawki startowej, w granicach 70–90 kg N/ha, może istotnie poprawić strukturę łanu i zwiększyć liczbę pędów kłosonośnych.
Czy można opóźnić pierwszą dawkę azotu, jeśli prognozowane są silne opady?
Silne opady tuż po nawożeniu zwiększają ryzyko spływu powierzchniowego i strat azotu, szczególnie na polach o dużym nachyleniu lub przy zamarzniętej warstwie wierzchniej. Jeżeli prognozy wskazują na intensywne deszcze w ciągu 1–2 dni po planowanym zabiegu, lepiej rozważyć jego przesunięcie o kilka dni, o ile nie spowoduje to wejścia plantacji w zaawansowane fazy rozwojowe. Kluczowe jest znalezienie kompromisu między unikaniem strat a zapewnieniem roślinom azotu w odpowiednim momencie.
Która forma azotu jest najbezpieczniejsza na pierwszą dawkę w warunkach ryzyka suszy?
W warunkach spodziewanej suszy dobrze sprawdzają się nawozy zawierające azot w formie amonowej, która jest silniej wiązana w kompleksie sorpcyjnym gleby i mniej podatna na wymywanie. Saletrzak oraz niektóre nawozy wieloskładnikowe z przewagą formy amonowej pozwalają ograniczyć straty przy niedoborze opadów. W przypadku mocznika ważne jest jego możliwie szybkie wnikanie w glebę – zastosowanie przed spodziewanym, choć niewielkim deszczem lub w połączeniu z płytkim wymieszaniem wierzchniej warstwy ogranicza ulatnianie amoniaku.
Czy na polach z wysoką zawartością azotu mineralnego można zrezygnować z pierwszej dawki?
Wysokie wyniki oznaczeń Nmin w glebie pozwalają obniżyć pierwszą dawkę, ale całkowita rezygnacja rzadko jest uzasadniona, zwłaszcza w intensywnej uprawie pszenicy ozimej. Azot mineralny bywa nierównomiernie rozłożony w profilu glebowym, a jego dostępność dla korzeni ogranicza stan uwilgotnienia i temperatura. Zastosowanie mniejszej, ale jednak obecnej dawki startowej (np. 20–40 kg N/ha) stabilizuje odżywienie roślin i zmniejsza ryzyko niedoborów w krytycznym okresie krzewienia.
Jak łączyć pierwszą dawkę azotu z nawożeniem siarką w praktyce?
Najprostszym sposobem jest zastosowanie gotowych nawozów azotowo–siarkowych, takich jak saletrosan czy RSM z dodatkiem siarki. Dzięki temu zachowuje się odpowiednie proporcje między N a S, co sprzyja efektywnej syntezie białek i lepszemu wykorzystaniu azotu. Na glebach ubogich w siarkę, szczególnie lekkich i przewiewnych, warto zadbać, by już w pierwszej dawce podać 10–20 kg S/ha. W gospodarstwach z ograniczonym dostępem do takich nawozów można łączyć nawozy azotowe z siarczanem amonu lub innymi źródłami siarki, planując je w tym samym terminie lub z niewielkim przesunięciem czasowym.
