Nawożenie przed orką zimową – czy warto stosować fosfor i potas jesienią?

Nawożenie przed orką zimową wraca co roku jak bumerang w rozmowach rolników. Jedni uważają, że jesienne stosowanie fosforu i potasu to podstawa nowoczesnej agrotechniki, inni twierdzą, że wystarczy wiosenna dawka. Decyzja ma ogromne znaczenie nie tylko dla plonu, lecz także dla opłacalności produkcji, struktury gleby i jej żyzności w dłuższej perspektywie. Poniżej znajdziesz praktyczne wskazówki, oparte na wiedzy agronomicznej i doświadczeniu z pól, które pomogą zdecydować, kiedy i jak warto inwestować w nawozy przed orką zimową.

Znaczenie fosforu i potasu w żywieniu roślin

Fosfor i potas to dwa z trzech głównych składników pokarmowych (obok azotu), które w największym stopniu ograniczają plon. Ich rola jest inna niż azotu – działają wolniej, wpływają bardziej na system korzeniowy, zimotrwałość, zdrowotność roślin i jakościowe parametry plonu.

Fosfor odpowiada za rozwój systemu korzeniowego, tworzenie zawiązków kwiatów i nasion oraz za przemiany energetyczne w roślinie. Bardzo ważne jest, aby był dostępny już od najwcześniejszych faz rozwoju, bo właśnie wtedy roślina decyduje o potencjale plonowania. Niedobór fosforu w początkowym okresie wzrostu, nawet jeśli później zostanie uzupełniony, potrafi obniżyć plon nieodwracalnie.

Potas reguluje gospodarkę wodną, bilans jonowy, zwiększa odporność na suszę i mróz, wpływa na grubość ścian komórkowych i przez to na zdrowotność roślin. Jest niezbędny dla zbóż, rzepaku, buraków, kukurydzy czy ziemniaków, szczególnie na glebach lekkich, przepuszczalnych i podatnych na wymywanie.

Bez dostatecznych ilości tych składników trudno mówić o stabilnym, wysokim plonie. Jednak sam poziom nawożenia to nie wszystko – kluczowy jest również termin aplikacji oraz forma nawozu, tak aby składniki były dostępne w momencie największego zapotrzebowania.

Jesienne nawożenie przed orką zimową – korzyści i ograniczenia

Stosowanie nawozów fosforowych i potasowych pod orkę zimową ma długą tradycję, zwłaszcza w uprawie zbóż jarych, buraków cukrowych, kukurydzy i ziemniaków. Coraz częściej pojawiają się jednak pytania: czy naprawdę trzeba dawać cały fosfor i potas jesienią, czy może lepiej podzielić dawki? Żeby odpowiedzieć na to pytanie, trzeba zrozumieć, jak te składniki zachowują się w glebie.

Dlaczego fosfor i potas jesienią?

Fosfor jest w glebie stosunkowo mało ruchliwy. Po wysianiu z nawozu musi się rozpuścić, a następnie zostać wbudowany w kompleks sorpcyjny gleby. Proces ten jest powolny, szczególnie w niskich temperaturach. Dlatego wysianie fosforu jesienią pozwala na jego „ustabilizowanie” w profilu glebowym i równomierne rozmieszczenie w warstwie ornej. Dzięki temu rośliny uprawiane w następnym roku mają lepszy dostęp do tego mikrolokalnie dostępnego składnika.

Potas z kolei jest bardziej ruchliwy niż fosfor, ale wciąż dużo mniej niż azot. Znaczna część potasu z nawozu zostaje związana w kompleksie sorpcyjnym – szczególnie tam, gdzie gleba ma dobry poziom próchnicy i odpowiednią pojemność sorpcyjną. Nawożenie jesienne potasem jest korzystne zwłaszcza na glebach średnich i cięższych. Na lekkich natomiast istnieje większe ryzyko wymycia w głąb profilu, szczególnie przy dużych opadach zimą i wczesną wiosną.

Zalety nawożenia jesiennego pod orkę zimową

• Lepsze przygotowanie pola – wysianie nawozów przed orką zimową pozwala je dokładnie wymieszać w całej warstwie ornej. Wiosną rośliny od początku trafiają systemem korzeniowym na obszar bogaty w składniki pokarmowe.

• Oszczędność czasu wiosną – rozsianie nawozów, zwłaszcza wieloskładnikowych, oraz wykonanie orki zimowej jesienią zmniejsza liczbę zabiegów wiosennych, co ma ogromne znaczenie przy mokrej, opóźnionej wiośnie lub dużej powierzchni gospodarstwa.

• Poprawa struktury gleby – potas wpływa na lepsze uklejanie się cząstek gleby, a w dłuższym okresie nawożenie PK sprzyja tworzeniu struktury gruzełkowatej. Orka zimowa wraz z dobrze dobranym nawożeniem pozwala wykorzystać zamarzanie i rozmarzanie gleby do jej samoistnego kruszenia.

• Wyrównane zaopatrzenie roślin – jesienne zastosowanie fosforu zmniejsza ryzyko jego niedoboru na starcie wegetacji, gdy gleba jest jeszcze zimna, a pobieranie z roztworu glebowego ograniczone.

Ograniczenia i zagrożenia jesiennego PK

• Ryzyko wymywania potasu – szczególnie na glebach lekkich (klasy V–VI) i przy wysokiej dawce, część potasu może przemieścić się głębiej, poza zasięg korzeni roślin jarych. W takich warunkach lepszym rozwiązaniem bywa podział nawożenia.

• „Zamrożenie” środków finansowych – nawozy kupione i wysiane jesienią obciążają budżet gospodarstwa wcześniej, a efekt w plonie widać dopiero w kolejnym sezonie. Przy niestabilnych cenach skupu i nawozów warto dobrze zaplanować płynność finansową.

• Ryzyko nadmiernego zakwaszenia gleby – niektóre nawozy, zwłaszcza w formie siarczanów, mogą przyspieszać zakwaszanie, jeśli są stosowane w dużych dawkach na glebach o niskiej pojemności sorpcyjnej. Konieczne jest regularne monitorowanie odczynu.

• Brak szybkiej reakcji na potrzeby roślin – jesienne nawożenie jest w dużej mierze „na oko”, oparte na wynikach z poprzednich sezonów i analizach gleby. Wiosną trudno już skorygować ewentualne błędy dawki bez ryzyka przenawożenia lub nieopłacalności zabiegu.

Jak dopasować dawki fosforu i potasu do gleby i stanowiska

Najważniejszym krokiem poprzedzającym decyzję o jesiennym nawożeniu przed orką zimową powinna być analiza gleby. Inaczej planuje się nawożenie na polu po burakach na glinie, a inaczej na piachu po życie. Każde pole ma swoją „historię nawozową” i bilans składników, który należy brać pod uwagę.

Rola analizy gleby

Regularne badanie zawartości przyswajalnego fosforu, potasu i magnezu, a także pH, pozwala uniknąć dwóch skrajności: niedoborów obniżających plon oraz nadmiernego gromadzenia składników, co jest po prostu marnowaniem pieniędzy. Optymalny poziom P i K w glebie zapewnia elastyczność – można wtedy stosować nawożenie „na wynos”, czyli pokrywające zużycie składników przez plon.

Przy niskiej zasobności w fosfor i potas warto rozważyć program kilkuletniego nawożenia budującego zawartość tych składników w glebie. Wówczas większa część dawki trafia jesienią pod orkę zimową, aby dokładnie wymieszać nawóz z glebą i uniknąć nadmiernej koncentracji soli w strefie siewu.

Uwzględnianie przedplonu i planowanej uprawy

Każda roślina ma inne wymagania pokarmowe i różnie wykorzystuje pozostawione resztki pożniwne:

• Zboża – pozostawiają sporo słomy, która zawiera potas, ale stosunkowo mało fosforu. Przy przyorywaniu słomy część K wraca do obiegu, natomiast fosfor trzeba w większej części dostarczyć z nawozów mineralnych.

• Rzepak – ma wysokie wymagania pokarmowe, szczególnie w stosunku do potasu. Po rzepaku gleba często jest zubożona w K, jeśli nie zadbano o odpowiednie nawożenie w trakcie wegetacji.

• Buraki cukrowe i ziemniaki – wymagają dobrego zaopatrzenia w potas, przy czym buraki lepiej znoszą formę siarczanową, a ziemniaki korzystnie reagują na podniesienie poziomu potasu w profilu glebowym przed sadzeniem.

• Kukurydza – potrzebuje dobrego przygotowania zasobności PK, aby od początku intensywnego wzrostu mogła budować silny system korzeniowy i masę wegetatywną.

Znając zapotrzebowanie danej rośliny, można policzyć orientacyjny „wynos” fosforu i potasu wraz z planowanym plonem i na tej podstawie ustalić dawki jesienne.

Dostosowanie dawek do typu gleby

Typ gleby w dużej mierze determinuje, czy lepiej zastosować większą część dawki jesienią, czy raczej postawić na podział:

• Gleby lekkie (piaski, słaba próchnica): większe ryzyko wymycia K, zwłaszcza przy wysokich dawkach. Tu często zaleca się podział dawki potasu – część jesienią (np. 50–60%), reszta przedsiewnie wiosną. Fosfor można bezpiecznie podać jesienią, gdyż jest mało ruchliwy.

• Gleby średnie i ciężkie: mają większą pojemność sorpcyjną, lepiej wiążą potas i fosfor. Tutaj nawożenie PK jesienią przed orką zimową jest bardzo dobrym rozwiązaniem – składniki zostaną zmagazynowane w kompleksie sorpcyjnym i udostępnione roślinom w następnym sezonie.

• Gleby organiczne (torfy, mursze): często zawierają sporo potasu z rozkładu materii organicznej, ale bywają ubogie w fosfor. W tym przypadku większy nacisk kładzie się na nawożenie fosforem, z korektą potasu na podstawie analiz.

Podstawowe zasady ustalania dawek PK

Przy planowaniu dawek fosforu i potasu warto stosować kilka prostych zasad:

• Opieraj się na analiza gleby nie starszej niż 4 lata; przy intensywnej produkcji – nawet co 2–3 lata.

• Dla gleb o niskiej zasobności planuj dawki wyższe niż sam wynos – część dawki powinna odbudować zasobność.

• Dla gleb o wysokiej zasobności możesz stosować dawki zbliżone do wynosu, a przy bardzo wysokiej – okresowo zmniejszać nawożenie PK, koncentrując się na utrzymaniu pH i jakości struktury gleby.

• Pamiętaj o korekcie dawek przy stosowaniu nawozów naturalnych (obornik, gnojowica, pomiot), które wnoszą znaczne ilości P i K do gleby.

Formy nawozów fosforowych i potasowych – co wybrać na jesień

Na rynku dostępna jest szeroka gama nawozów PK: jednoskładnikowych, wieloskładnikowych, makro- i mikrogranulatów. Wybór odpowiedniej formy ma wpływ na skuteczność nawożenia, komfort aplikacji oraz koszty.

Nawozy fosforowe do stosowania przed orką zimową

Najczęściej stosowane nawozy fosforowe to:

• Superfosfat pojedynczy – zawiera fosfor w formie łatwo przyswajalnej, często także siarkę i wapń. Dobrze sprawdza się na glebach o uregulowanym pH. Jego rozpuszczalność jest umiarkowana, co sprzyja powolnemu uwalnianiu fosforu.

• Superfosfat potrójny – bardziej skoncentrowany, pozwala zmniejszyć dawkę wysiewu (w kg/ha). Korzystny przy większych areałach, gdzie liczy się wydajność pracy i koszt transportu.

• Nawozy wieloskładnikowe (typu NPK lub NP) – łączą fosfor z innymi składnikami, często z dodatkiem siarki lub mikroelementów (np. cynku). Sprawdzają się, gdy chcemy część azotu również podać jesienią (np. pod rzepak ozimy), ale trzeba uważać na nadmierne straty N.

Jesienią szczególnie ważne jest, aby fosfor trafiał w warstwę orną, gdzie będzie rozwijał się system korzeniowy roślin następczych. Z tego względu najczęściej stosuje się nawozy granulowane, wysiewane rozsiewaczem i mieszane z glebą podczas orki.

Nawozy potasowe a typ gleby i uprawa

Do najpopularniejszych nawozów potasowych należą:

• Chlorek potasu (sól potasowa) – nawóz wysokoskoncentrowany, najtańsze źródło potasu. Zawiera chlor, dlatego lepiej wysiewać go jesienią, szczególnie pod rośliny wrażliwe na chlorki (ziemniaki, tytoń, niektóre warzywa). Zimą część chloru zostanie wymyta, ograniczając ewentualny negatywny wpływ na rośliny.

• Siarczan potasu – nawóz droższy, ale pozbawiony chloru, za to dostarczający siarkę. Bardzo polecany pod uprawy wymagające wysokiej jakości (ziemniaki na chipsy, warzywa, niektóre rośliny sadownicze). Jesienią także można go stosować, ale często ze względów ekonomicznych używa się go bliżej terminu siewu lub sadzenia.

• Nawozy PK – łączą fosfor i potas w jednej granulce. To wygodne rozwiązanie przy nawożeniu podstawowym, szczególnie pod uprawy jare. Ich składy są zróżnicowane, więc można dobrać proporcje do zasobności gleby i wymagań roślin.

Dobór nawozu potasowego na jesień powinien uwzględniać wrażliwość rośliny następczej na chlor, ryzyko wymycia potasu oraz ewentualną potrzebę dostarczenia siarki. W praktyce większość rolników wybiera chlorek potasu jesienią, a siarczan potasu stosuje selektywnie pod wrażliwe gatunki.

Orka zimowa a rozmieszczenie nawozów w profilu glebowym

Orka zimowa to głęboki zabieg uprawowy (zwykle 25–30 cm), który ma za zadanie odwrócić wierzchnią warstwę gleby i różne resztki pożniwne, a także przygotować glebę do działania mrozu. Pytanie, jak rozmieszczać nawóz względem orki, jest kluczowe dla efektywności nawożenia.

Przed czy po orce – kiedy siać nawozy?

Nawozy fosforowe i potasowe najczęściej stosuje się przed orką zimową, aby zostały dobrze wymieszane z glebą w całej warstwie ornej. Ma to kilka zalet:

• Składniki pokarmowe nie koncentrują się wyłącznie w wierzchniej warstwie, lecz są dostępne na różnych głębokościach, gdzie dociera system korzeniowy roślin.

• Zmniejsza się ryzyko strat na skutek spływu powierzchniowego nawozu podczas intensywnych opadów.

• Wyrównuje się struktura gleby, a resztki pożniwne są lepiej przykryte i ulegają mineralizacji w obecności dostępnych składników.

Stosowanie nawozów PK po orce zimowej ma sens jedynie w określonych sytuacjach (np. przedsiewnie wiosną na polach bez orki), natomiast klasycznym i najczęściej rekomendowanym rozwiązaniem pozostaje wysiew przed orką.

Głębokość umieszczenia nawozu a system korzeniowy

W przypadku głębokiej orki nawozy zostają przemieszczone w dół profilu glebowego. Dla roślin o głębokim systemie korzeniowym (kukurydza, rzepak, buraki) jest to korzystne – mogą one sięgać po składniki znajdujące się na różnych poziomach gleby. Dla roślin o płytszym systemie (niektóre zboża jare) warto zadbać, aby część nawozu pozostała bliżej powierzchni, szczególnie jeśli planujemy zmniejszyć głębokość uprawy wiosną.

Dlatego ważne jest zgranie głębokości orki z późniejszą technologią uprawy przedsiewnej: na polach, gdzie wiosną wykonujemy tylko płytkie uprawki, część warstwy z nawozem może pozostać zbyt głęboko dla młodych roślin. Z kolei przy tradycyjnym systemie orka – uprawa – siew, ryzyko to jest mniejsze.

Wpływ jesiennego nawożenia PK na zimotrwałość i start wiosenny

Rośliny ozime wchodzą w zimę w określonej fazie rozwoju, z pewnym poziomem zapasów węglowodanów i substancji zapasowych w tkankach. Fosfor i potas odgrywają w tym procesie ogromną rolę.

Zimotrwałość zbóż ozimych i rzepaku

Dobre zaopatrzenie roślin w potas zwiększa koncentrację soków komórkowych, poprawia gospodarkę wodną i pogrubia ściany komórkowe. Dzięki temu rośliny lepiej znoszą przemarzanie, wysmalanie przez wiatr oraz suszę fizjologiczną podczas mrozów. Fosfor z kolei wspiera prawidłowy rozwój systemu korzeniowego i strefy przykorzeniowej, co ułatwia pobieranie wody i składników z gleby nawet przy obniżonej temperaturze.

Na stanowiskach o niskiej zasobności w fosfor i potas jesienne nawożenie PK jest wręcz niezbędne, aby zboża ozime i rzepak mogły wzmocnić się przed spoczynkiem zimowym. W praktyce rolniczej często obserwuje się, że plantacje z dobrze zbilansowanym PK lepiej przezimowują, szybciej ruszają wiosną i mają większą odporność na choroby podstawy źdźbła.

Start roślin jarych na wiosnę

Rośliny jare, szczególnie wczesnego siewu (jęczmień jary, owies, groch), startują w chłodnej glebie, gdzie pobieranie fosforu jest utrudnione. Jeżeli fosfor został podany jesienią i równomiernie rozmieszczony w warstwie ornej, młode siewki mają większą szansę trafić na strefy o wyższej dostępności tego składnika, mimo niższej temperatury. To przekłada się na szybszy rozwój korzeni, lepsze krzewienie zbóż i stabilniejsze wykorzystanie azotu.

W przypadku kukurydzy ważne jest, aby w strefie siewu (kilka centymetrów obok i poniżej nasion) znajdowała się odpowiednia ilość fosforu. Część tego zapotrzebowania można zabezpieczyć nawożeniem jesiennym, ale na glebach zimnych i ciężkich często stosuje się dodatkowo startowe dawkowanie fosforu w formie rzędowej.

Ekonomika nawożenia PK jesienią – jak liczyć opłacalność

Decyzja o nawożeniu fosforem i potasem przed orką zimową nie powinna opierać się wyłącznie na intuicji. Warto policzyć zarówno koszty bezpośrednie, jak i potencjalne zyski lub straty wynikające z wyboru konkretnej strategii.

Koszt nawozów a cena plonu

Przy kalkulacji ekonomicznej trzeba wziąć pod uwagę kilka elementów:

• cenę nawozów przeliczonych na 1 kg czystego składnika P2O5 i K2O,

• średni spodziewany wzrost lub spadek plonu w zależności od poziomu nawożenia,

• cenę sprzedaży plonu (zboża, rzepaku, buraków itp.),

• oszczędności w kosztach robocizny i paliwa dzięki mniejszej liczbie przejazdów wiosną.

W dłuższej perspektywie istotne jest także utrzymanie lub podniesienie zasobności gleby, co zwiększa stabilność plonów i ogranicza ryzyko dramatycznych spadków produkcji w kolejnych latach. Inwestycja w żyzność gleby często przynosi efekty stopniowo, ale są one bardziej trwałe niż jednorazowe „podbicie” plonu dużą dawką azotu.

Podział dawek vs. jednorazowe zastosowanie jesienią

Podział dawek fosforu i potasu na jesień i wiosnę może być opłacalny, jeżeli:

• gleba jest lekka i istnieje duże ryzyko wymycia potasu,

• planowana uprawa ma szczególnie wysokie wymagania pokarmowe w określonej fazie rozwoju,

• gospodarstwo ma dobrą logistykę prac polowych i jest w stanie precyzyjnie aplikować nawozy przedsiewnie.

Z kolei jednorazowe nawożenie PK jesienią jest często bardziej korzystne na glebach średnich i cięższych, gdzie straty są niewielkie, a dodatkowa oszczędność czasu i pracy wiosną bywa kluczowa. Nie ma jednego, uniwersalnego rozwiązania – każdą sytuację trzeba analizować osobno, uwzględniając warunki glebowe, klimatyczne oraz możliwości techniczne gospodarstwa.

Praktyczne wskazówki dla rolników planujących jesienne nawożenie PK

• Zaplanuj nawożenie w oparciu o aktualne badania gleby – nie sugeruj się wyłącznie „przyzwyczajeniem” czy doświadczeniem z sąsiednich pól.

• Przed orką zimową zastosuj nawozy fosforowe i potasowe w formie granulowanej, aby zapewnić równomierny wysiew i dobre wymieszanie z glebą.

• Na glebach lekkich rozważ podział dawki potasu na jesień i wiosnę, ograniczając ryzyko wymywania i straty składnika.

• Dobierz formę nawozu potasowego do planowanej uprawy: sól potasowa jesienią (szczególnie pod rośliny wrażliwe na chlor), siarczan potasu bliżej terminu siewu lub sadzenia.

• Kontroluj pH gleby i w razie potrzeby wykonuj wapnowanie – nawet najlepsze nawożenie PK będzie mało efektywne przy mocno zakwaszonej glebie.

• Nie zapominaj o bilansie składników z nawozów naturalnych (obornik, gnojowica, digestat), uwzględniając faktyczną dostępność P i K w pierwszym roku po zastosowaniu.

• Ustalaj dawki PK w powiązaniu z planem nawożenia azotem – fosfor i potas umożliwiają pełne wykorzystanie potencjału azotu, ale jego nadmiar przy niedoborach PK prowadzi do słabej jakości plonu i większej podatności na choroby i wyleganie.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o nawożenie przed orką zimową

Czy zawsze warto stosować fosfor i potas jesienią, czy lepiej zostawić wszystko na wiosnę?

Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich pól. Na glebach średnich i cięższych, o uregulowanym pH i średniej lub dobrej zasobności, jesienne nawożenie PK przed orką zimową jest zazwyczaj bardzo korzystne – składniki są bezpiecznie zmagazynowane, dobrze wymieszane i dostępne od początku wegetacji. Na glebach lekkich oraz przy wysokim ryzyku wymycia potasu opłacalny bywa podział dawek, z częścią pozostawioną na wiosnę. Kluczowe jest oparcie decyzji na analizie gleby i konkretnych warunkach stanowiska.

Czy nawożenie PK jesienią ma sens, jeśli gleba ma wysoką zasobność w fosfor i potas?

Przy wysokiej zasobności gleby w fosfor i potas głównym celem nie jest już „budowanie” zapasu, lecz jego utrzymanie. W takiej sytuacji dawki nawozów można znacząco zmniejszyć, ograniczając się do uzupełniania wynoszonych ilości składników. Czasem, przy bardzo wysokiej zasobności, możliwe jest nawet kilkusezonowe obniżenie nawożenia PK bez widocznego spadku plonów. Jesienne nawożenie nadal może być stosowane, ale w niższych dawkach, a większy nacisk warto wtedy położyć na utrzymanie prawidłowego pH i dobrej struktury gleby.

Jak uwzględnić obornik lub gnojowicę w planowaniu jesiennego nawożenia PK?

Nawozy naturalne są ważnym źródłem fosforu i potasu, ale ich skład jest zmienny, zależny od gatunku zwierząt, żywienia i sposobu przechowywania. Orientacyjnie przyjmuje się, że obornik bydlęcy dostarcza ok. kilkunastu kilogramów P2O5 i kilkudziesięciu kilogramów K2O na hektar przy dawce 30 t/ha. Jednak nie całość jest dostępna od razu – znaczna część „uwalnia się” stopniowo. W praktyce warto korzystać z tabel wartości nawozowej i wprowadzać do bilansu tylko tę część składnika, która będzie dostępna w pierwszym roku po przyoraniu obornika czy zastosowaniu gnojowicy, korygując odpowiednio dawki nawozów mineralnych PK.

Czy można łączyć wapnowanie z jesiennym wysiewem nawozów fosforowych i potasowych?

Wapnowanie najlepiej wykonywać oddzielnie od nawożenia fosforem, ponieważ świeżo zastosowane wapno, szczególnie w dużych dawkach, może ograniczać rozpuszczanie i dostępność niektórych form fosforu. Zaleca się, aby intensywne wapnowanie przeprowadzić co najmniej kilka tygodni przed wysiewem nawozów fosforowych, a na glebach lekkich nawet sezon wcześniej. Nawozy potasowe są mniej wrażliwe na to sąsiedztwo, więc ich łączenie z umiarkowanym wapnowaniem bywa dopuszczalne. W praktyce, jeśli musisz wykonać oba zabiegi jednocześnie, staraj się przynajmniej przestrzegać zasady, aby nie mieszać wapna bezpośrednio w miejscu koncentracji nawozu fosforowego.

Co w sytuacji, gdy jesienią jest bardzo mokro i nie mogę wjechać w pole z rozsiewaczem?

Przy mokrej jesieni i braku możliwości wysiania nawozów PK przed orką zimową nie ma sensu ryzykować ugniatania gleby ciężkim sprzętem. Lepiej wtedy wykonać orkę „na pusto”, a nawozy fosforowe i potasowe zastosować wiosną, możliwie wcześnie, przed uprawą przedsiewną. Warto jednak pamiętać, że fosfor działa wolniej, więc jego efekt może być nieco słabszy niż po jesiennej aplikacji. W takiej sytuacji szczególnie pomocne bywa uzupełniające nawożenie rzędowe lub startowe, zwłaszcza w uprawie kukurydzy czy buraków, aby zapewnić młodym roślinom wystarczającą ilość łatwo dostępnego fosforu na początku wegetacji.