Wybór odmian cebuli do długiego przechowywania w polskich chłodniach

Trwałe przechowywanie cebuli to dla wielu gospodarstw warzywniczych klucz do stabilnego dochodu. Sprzedaż w okresie jesienno‑zimowym i wczesną wiosną pozwala uzyskać wyższe ceny niż w szczycie sezonu zbiorów. Warunkiem sukcesu jest jednak właściwy dobór odmian, dopasowanych do warunków klimatyczno‑glebowych, technologii uprawy i systemu chłodniczego. Źle dobrana cebula, nawet z wysokim plonem, może w chłodni szybko tracić masę, gnić lub przedwcześnie wybijać w szczypior, generując straty zamiast zysków.

Znaczenie odpowiedniego doboru odmian do długiego przechowywania

Na trwałość przechowalniczą cebuli składa się wiele cech genetycznych i agrotechnicznych. Z rolniczego punktu widzenia najważniejsze są: zdolność do szybkiego dosychania łuski, odporność na choroby przechowalnicze, niska skłonność do wyrastania w szczypior oraz stabilna masa zewnętrznych łusek. W praktyce o przydatności odmiany do przechowywania decyduje nie tylko katalogowy opis, ale też doświadczenia z pola i z chłodni, najlepiej z kilku sezonów.

Odmiany przeznaczone do długiego leżakowania różnią się od typowo „letnich” przede wszystkim budową i strukturą łuski. Cebule do magazynowania mają z reguły grubszą, wielowarstwową łuskę, dobrze zaschniętą szyjkę oraz mięsisty, ale niezbyt wodnisty miąższ. Taki surowiec lepiej znosi wahania temperatury i wilgotności względnej, a także dłuższy transport. Dla producenta oznacza to mniejsze ubytki masy, wyższą jakość handlową oraz większy odsetek plonu handlowego.

W polskich warunkach klimatycznych szczególnego znaczenia nabiera odporność odmian na zmienne warunki dojrzewania. Sezony z nadmierną ilością opadów w końcówce wegetacji sprzyjają chorobom szyjki, z kolei susza i wysokie temperatury w sierpniu mogą powodować zbyt szybkie dosychanie i pękanie łuski. Dlatego rolnik, planując przechowywać cebulę w chłodni do marca–kwietnia, powinien wybierać odmiany sprawdzone w lokalnych doświadczeniach, nie tylko atrakcyjne pod względem plonu i wyglądu.

Charakterystyka odmian cebuli do przechowywania w polskich chłodniach

Typy cebuli a przydatność do przechowywania

W praktyce producenci rozróżniają kilka podstawowych typów cebuli ze względu na długość okresu przechowywania:

• odmiany krótkiego przechowywania – zwykle odmiany bardzo wczesne, o delikatnej łusce, przechowywane do grudnia–stycznia;
• odmiany średniego przechowywania – pozwalają utrzymać dobrą jakość do lutego–marca, przy umiarkowanie wymagających warunkach chłodniczych;
• odmiany długiego przechowywania – przy optymalnej technologii można je bezpiecznie trzymać do kwietnia, a niekiedy nawet do początku czerwca.

Do długiego przechowania najlepiej nadają się odmiany średnio późne i późne, zwykle o barwie brązowej łuski i kulistym lub kulisto‑spłaszczonym kształcie. Odmiany o łusce żółtej lub brązowo‑miedzianej, zwłaszcza o twardszych łuskach, wykazują większą odporność mechaniczną i mniejsze ubytki podczas sortowania. Białe i czerwone odmiany cebuli z reguły są bardziej wrażliwe na uszkodzenia i choroby przechowalnicze, choć nowoczesne kreacje hodowlane stopniowo poprawiają ich trwałość.

Cechy jakościowe ważne dla przechowywania

Przy wyborze odmiany z myślą o długim przechowaniu w chłodni warto zwrócić szczególną uwagę na kilka parametrów, często podawanych przez firmy nasienne:

• grubość łuski – większa liczba i mięsistość łusek zabezpiecza cebulę przed utratą wody i infekcjami;
• zamknięcie szyjki – wąska, dobrze zaschnięta szyjka to mniejsze ryzyko chorób szyjki i gnicia;
• gęstość i sucha masa – cebule o wyższej suchej masie lepiej znoszą długie przechowywanie;
• skłonność do wyrastania w szczypior – szczególnie ważna przy przechowywaniu po lutym;
• tolerancja na uszkodzenia mechaniczne – istotna przy zbiorze kombajnowym i intensywnym sortowaniu.

Dodatkowo warto zwrócić uwagę na opis odporności lub tolerancji odmian na choroby liści i szyjki: mączniaka rzekomego, alternariozę, zgniliznę szyjki (Botrytis spp.) czy fuzaryjną zgorzel. Odmiany dobrze znoszące presję patogenów w polu z reguły lepiej zachowują się w przechowalni, gdyż mają niższy poziom infekcji wyjściowej.

Przykładowe grupy odmian polecanych do polskich chłodni

Na rynku dostępnych jest wiele odmian o deklarowanej przydatności do długiego przechowania. Aby tekst miał jak najbardziej praktyczny charakter, poniżej zostały opisane cechy typowe dla kilku grup hodowlanych, zamiast szczegółowego katalogu konkretnych nazw handlowych, który szybko się dezaktualizuje.

• Odmiany holenderskie o twardej łusce – charakteryzują się zwykle wysoką trwałością, grubą, intensywnie brązową łuską oraz dobrą wyrównaną strukturą plonu. Często wymagają jednak precyzyjnej agrotechniki i starannego dosuszania po zbiorze;
• Odmiany polskie i środkowoeuropejskie – lepiej znoszą zmienne warunki pogodowe, a ich atutem jest stabilność plonowania oraz dobra adaptacja do lokalnych gleb. Nierzadko są nieco mniej efektowne wizualnie, ale dobrze sprawdzają się w długim przechowaniu;
• Nowe odmiany hybrydowe (F1) – łączą wysokie plony, wyrównanie plonu i dobrą trwałość przechowalniczą. U części z nich poprawiono także odporność na choroby liści i szyjki oraz skłonność do wyrastania.

Dobrym kierunkiem jest przetestowanie 2–3 odmian w jednym gospodarstwie, na podobnej technologii uprawy, i porównanie ich zachowania w chłodni. Takie własne doświadczenia często więcej mówią o przydatności odmiany do warunków konkretnego gospodarstwa niż nawet najlepiej przygotowany katalog czy opis hodowcy.

Agrotechnika i przechowalnictwo – jak wykorzystać potencjał odmian

Dobór stanowiska i przygotowanie gleby

Nawet najlepsza genetycznie odmiana nie pokaże swojego potencjału, jeśli trafi na nieodpowiednie stanowisko. Cebula jest rośliną o stosunkowo płytkim systemie korzeniowym, wrażliwą na zaskorupienie i nadmiar wody. Z punktu widzenia przechowalnictwa szczególnie ważne jest, aby gleba była:

• przewiewna, ale dostatecznie zasobna w wodę – struktura gruzełkowata, bez zastoin wodnych;
• zasobna w potas i wapń – te składniki wpływają na jędrność tkanek i trwałość łuski;
• o uregulowanym pH (najlepiej 6,5–7,0) – zbyt kwaśne gleby sprzyjają chorobom korzeni i szyjki.

Bardzo ważnym elementem jest płodozmian. Cebula nie powinna wracać na to samo pole częściej niż co 4–5 lat. Unikać należy stanowisk po innych roślinach cebulowych (por, szczypiorek, czosnek), które kumulują te same patogeny glebowe. Dobrze sprawdzają się przedplony zbożowe oraz okopowe uprawiane z zachowaniem zasad higieny pola.

Nawożenie a trwałość przechowalnicza

Zbyt intensywne nawożenie azotem, zwłaszcza późne, jest jednym z najczęstszych błędów ograniczających zdolność przechowalniczą cebuli. Nadmiar azotu powoduje bujny wzrost części nadziemnej, miękki miąższ i grubą szyjkę, która źle dosycha i jest podatna na infekcje. W praktyce oznacza to większy odsetek gnijących cebul w chłodni.

Dla odmian przeznaczonych na długie przechowywanie zaleca się:

• zakończenie nawożenia azotowego najpóźniej na 6–8 tygodni przed planowanym zbiorem;
• zwiększenie udziału potasu i wapnia w końcowej fazie wegetacji, co poprawia jędrność i wytrzymałość tkanek;
• unikaniem bardzo wysokich dawek obornika bezpośrednio przed uprawą cebuli na przechowanie – lepiej stosować go pod rośliny przedplonowe.

Należy również zadbać o odpowiednie zaopatrzenie roślin w mikroelementy, zwłaszcza bor, mangan i cynk. Ich deficyt może osłabiać strukturę komórek, a tym samym pośrednio wpływać na wyższą podatność na choroby przechowalnicze. Coraz częściej wykorzystuje się w tym celu nawozy dolistne, aplikowane w okresach intensywnego wzrostu szczypioru.

Ochrona przed chorobami i szkodnikami

Cebula przeznaczona do długiego przechowywania musi wchodzić do chłodni w możliwie jak najlepszym stanie zdrowotnym. Infekcje, które rozpoczęły się w polu, w przechowalni mogą postępować powoli, ale systematycznie – szczególnie przy nieidealnych warunkach wilgotności i temperatury. Dlatego tak istotne jest:

• systematyczne monitorowanie pola – szczególnie pod kątem mączniaka rzekomego, alternariozy, zgnilizny szyjki i fuzaryjnej zgorzeli;
• racjonalne stosowanie fungicydów, zgodnie z programem ochrony – z zachowaniem karencji i rotacją substancji czynnych;
• ograniczanie populacji szkodników uszkadzających szczypior (wciornastek, śmietka cebulanka) – uszkodzone liście to łatwiejszy wnik patogenów.

Warto również dbać o higienę maszyn i sprzętu. Resztki porażonych roślin na elementach roboczych siewników, pielników czy kombajnów mogą stanowić źródło chorób w kolejnym sezonie. W gospodarstwach nastawionych na długie przechowywanie uzasadnione jest regularne mycie i dezynfekcja maszyn, a także skrzyniopalet.

Optymalny termin i sposób zbioru

Wyznaczenie właściwego terminu zbioru jest jednym z kluczowych elementów budowania trwałości przechowalniczej cebuli. Zbyt wczesny zbiór, gdy szyjka jest jeszcze gruba i soczysta, skutkuje problemami z dosychaniem i zwiększonym ryzykiem gnicia. Zbyt późny – łuska jest nadmiernie wysuszona i krucha, a cebule podatne na uszkodzenia mechaniczne.

Za optymalny termin zbioru do przechowywania uznaje się moment, gdy:

• około 70–80% szczypioru jest załamane i zasycha;
• szyjka jest wyraźnie przewężona, ale nie całkowicie zaschnięta;
• łuska okrywająca jest dobrze wybarwiona i w miarę sucha.

Coraz częściej stosuje się zbiór jednoetapowy kombajnem, bez wcześniejszego podsychania cebuli na polu. Z punktu widzenia przechowalnictwa jest to rozwiązanie korzystne, gdyż ogranicza zabrudzenie ziemią i infekcje z gleby. Wymaga jednak bardzo dobrego przygotowania pola, właściwych ustawień maszyny oraz starannego dosuszania w gospodarstwie.

Dosuszanie i przygotowanie do przechowania

Bez względu na sposób zbioru, cebula przeznaczona do długiego przechowywania musi zostać odpowiednio dosuszona. W tym okresie decyduje się ostatecznie, jak szybko zaschnie szyjka oraz ile suchych łusek wytworzy cebula. W praktyce wyróżnić można dwa etapy:

• wstępne podsuszanie – bezpośrednio po zbiorze, zwykle w przewiewnych pomieszczeniach, pod zadaszeniem lub w specjalnych suszarniach;
• dosuszanie właściwe – w komorze przechowalniczej lub hali, z użyciem nadmuchu ciepłego powietrza i wentylacji.

W fazie podsuszania celem jest możliwie szybkie obniżenie wilgotności zewnętrznej, zaschnięcie szyjki i zasklepienie ewentualnych ran. Zaleca się, aby przez pierwsze 7–10 dni utrzymywać temperaturę powietrza w granicach 25–30°C (w nowoczesnych systemach nadmuchowych), przy intensywnym ruchu powietrza. Później temperaturę stopniowo się obniża, aby nie przesuszyć łuski i nie prowokować pękania.

Bardzo ważne jest również wstępne oczyszczanie i sortowanie. Cebule z wyraźnymi uszkodzeniami mechanicznymi, oznakami chorób szyjki czy gnicia powinny być oddzielone od partii przeznaczonej do długiego przechowania. Każda taka cebula w skrzyniopalecie to potencjalne ognisko infekcji w trakcie kilku miesięcy leżakowania.

Warunki w chłodni a wybór odmiany

Nowoczesne chłodnie do przechowywania cebuli pozwalają na precyzyjne sterowanie temperaturą i wilgotnością względną powietrza. Dla odmian długiego przechowywania najczęściej zaleca się:

• temperaturę stabilną w przedziale od 0 do +1°C po okresie dosuszania,
• wilgotność względną ok. 65–75%,
• ciągłą lub cykliczną wentylację, zapewniającą wymianę powietrza i odprowadzanie pary wodnej.

Niektóre odmiany lepiej znoszą nieco wyższe temperatury (2–4°C), co bywa korzystne w starszych obiektach o ograniczonych możliwościach chłodzenia. W takich przypadkach szczególnego znaczenia nabiera gruba łuska i dobre zamknięcie szyjki, gdyż przy wyższej temperaturze szybciej postępują procesy oddychania i parowania wody.

Warto pamiętać, że nagłe zmiany temperatury (np. gwałtowne schładzanie dużej partii cebuli) mogą powodować kondensację pary wodnej na powierzchni cebul i sprzyjać rozwojowi chorób. Dlatego schładzanie powinno być stopniowe, z obniżaniem temperatury o 0,5–1°C dziennie. Tego typu detale są szczególnie ważne przy odmianach o nieco cieńszej łusce, wykorzystywanych do przechowania średniodługiego.

Strategie sprzedaży a dobór struktury odmianowej

Rolnik planujący produkcję cebuli z przeznaczeniem do polskich chłodni powinien myśleć nie tylko o jednej „najlepszej” odmianie, ale o odpowiedniej strukturze odmianowej. Połączenie odmian o różnym terminie dojrzewania i różnej trwałości przechowalniczej pozwala:

• rozłożyć w czasie szczyt prac związanych ze zbiorem i dosuszaniem;
• uzyskać towar do sprzedaży jesienią (odmiany krótkiego przechowywania) i w środku zimy (odmiany długiego przechowywania);
• zminimalizować ryzyko, że jedna odmiana źle zniesie wyjątkowo mokry lub suchy sezon.

Dobrym rozwiązaniem jest posiadanie w gospodarstwie:

• 1–2 odmian wczesnych, przeznaczonych głównie na sprzedaż jesienną i krótki okres przechowania;
• 2–3 odmian głównych, średnio późnych, dobrze udających się w lokalnych warunkach i przystosowanych do przechowania do marca–kwietnia;
• ewentualnie odmiany specjalistycznej, o bardzo długim potencjale przechowywania, przeznaczonej na późnowiosenne rynki lub specyficzne kontrakty.

Taka dywersyfikacja pozwala bardziej elastycznie reagować na zmiany cen na rynku hurtowym, a jednocześnie ogranicza ryzyko strat w razie problemów z przechowalnią czy niekorzystnych warunków pogodowych w trakcie zbiorów.

Praktyczne wskazówki dla rolników – jak zwiększyć zysk z cebuli przechowywanej

Ocena potencjału własnej przechowalni

Zanim podejmie się decyzję o powiększeniu areału cebuli do długiego przechowania, warto rzetelnie ocenić rzeczywiste możliwości techniczne gospodarstwa. Kluczowe pytania to:

• czy chłodnia pozwala utrzymać stabilną temperaturę w całym sezonie, nawet przy dużych mrozach lub odwilżach;
• czy system wentylacji jest wystarczająco wydajny, aby zapobiegać zawilgoceniu cebuli;
• jak szybko można schłodzić dużą partię towaru po zbiorze.

W gospodarstwach dysponujących starszymi obiektami chłodniczymi, bez możliwości dokładnego sterowania parametrami, warto wybierać odmiany o szerszym „oknie” przechowalniczym – o grubej łusce, wyraźnie załamującym się szczypiorze i znanej z praktyki tolerancji na niewielkie wahania wilgotności. Przy dobrze wyposażonych chłodniach można sięgnąć po odmiany bardziej plenne, ale wrażliwsze na błędy w przechowywaniu.

Znaczenie jakości materiału siewnego

Odmiany o wysokim potencjale przechowania powinny być wysiewane z nasion o wysokiej jakości. Warto zwrócić uwagę nie tylko na producenta, ale także na:

• siłę kiełkowania podawaną na opakowaniu – im wyższa, tym bardziej wyrównane wschody;
• ewentualne zaprawianie nasion – zabezpiecza przed chorobami siewek;
• rok produkcji nasion – starsze partie mogą mieć słabszą energię kiełkowania.

Przy cebuli z dymki materiał nasadzeniowy powinien być zdrowy, bez oznak pleśni i gnicia. W dymce ukryte mogą być patogeny, które dadzą o sobie znać dopiero w przechowalni, dlatego oszczędności na jakości materiału startowego często kończą się dużymi stratami po zbiorze. W gospodarstwach o większej skali produkcji coraz częściej wykonuje się własne, niewielkie próby laboratoryjne, oceniające zdrowotność nasion i dymki przed sezonem.

Kontrola warunków w chłodni i regularne przeglądy

Przechowalnictwo cebuli nie kończy się w momencie załadunku skrzyniopalet do komory. W trakcie wielu miesięcy przechowywania konieczne są regularne przeglądy i ocena stanu towaru. W praktyce warto prowadzić:

• rejestr temperatury i wilgotności – najlepiej z automatycznym zapisem z czujników;
• okresowe kontrole wybranych skrzyniopalet – ocenę zapachu, obecności gnijących cebul, stopnia pomarszczenia;
• doraźne korekty parametrów chłodni – zwiększenie wentylacji, zmiana temperatury o 0,5–1°C, dostosowanie wilgotności.

W razie pojawienia się ognisk gnicia lepiej jest szybko przejrzeć partię towaru i usunąć najbardziej porażone skrzyniopalety, niż czekać, aż problem rozprzestrzeni się na całą komorę. Szczególnej uwagi wymagają odmiany o cieńszej łusce, przechowywane na granicy swoich możliwości (np. do kwietnia), a także partie cebuli z pól, na których wystąpiły problemy z chorobami szyjki.

Dopasowanie odmiany do kanału zbytu

Wybierając odmiany do długiego przechowania, warto myśleć nie tylko o samej trwałości, lecz także o wymaganiach odbiorców. Rynek hurtowy i sieci handlowe zwracają uwagę na:

• wyrównanie kalibrażu cebul – preferowane są partie jednorodne, co ułatwia pakowanie;
• intensywność i stabilność barwy łuski – konsumenci chętniej sięgają po cebule o ładnej, równomiernej łusce;
• stosunek frakcji średniej do drobnej i bardzo dużej – wpływa to na opłacalność sortowania.

Dla bezpośredniej sprzedaży lokalnej atrakcyjne mogą być również odmiany o nieco łagodniejszym smaku lub ciekawszym kształcie, nawet jeśli ich trwałość przechowalnicza jest o kilka tygodni krótsza. Z kolei przy kontraktach z przemysłem przetwórczym kluczowe mogą być parametry technologiczne (zawartość suchej masy, struktura miąższu) i stabilność dostaw przez kilka miesięcy.

Analiza opłacalności i ryzyka

Produkcja cebuli z przeznaczeniem do długiego przechowania wiąże się z wyższymi kosztami niż produkcja nastawiona wyłącznie na sprzedaż jesienną. Należy uwzględnić:

• wyższe nakłady na energię elektryczną (chłodzenie, wentylacja, suszenie);
• większe wymagania co do jakości obiektów przechowalniczych;
• silniejszą presję chorób przechowalniczych przy dłuższym okresie składowania.

Z drugiej strony dobrze dobrane odmiany, przy prawidłowej technologii, pozwalają w okresie zimowo‑wiosennym uzyskać znacznie wyższe ceny, co rekompensuje koszty. Wielu producentów stosuje strategię dzielenia ryzyka: część cebuli sprzedaje w okresie jesiennym, część przechowuje krótko, a tylko najlepszej jakości partie (z pól o najwyższej zdrowotności) przeznacza do przechowania do wiosny.

W ostatnich latach duże znaczenie zyskało także ubezpieczenie upraw i budynków magazynowych. Przy intensywnych nasadzeniach cebuli i rozbudowanych chłodniach jest to jeden z ważniejszych elementów zarządzania ryzykiem w gospodarstwie.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Jaką minimalną powierzchnię uprawy cebuli warto przeznaczyć na długie przechowywanie, aby inwestycja w chłodnię była opłacalna?

Opłacalność zależy od wielu czynników: rodzaju chłodni (nowa inwestycja czy modernizacja), kosztów energii, cen skupu oraz alternatywnych możliwości wykorzystania obiektu. Zwykle zakłada się, że sensowną skalą jest co najmniej kilkadziesiąt ton cebuli rocznie, czyli kilka hektarów dobrze plonującej uprawy. W mniejszych gospodarstwach częstą praktyką jest współdzielenie większej chłodni przez kilku producentów lub wykorzystanie jej także do innych warzyw (np. marchwi, pietruszki). Dzięki temu koszty stałe rozkładają się na większą ilość towaru, a ryzyko związane z jednym gatunkiem jest mniejsze.

Czy odmiany cebuli o bardzo wysokim plonie zawsze nadają się do długiego przechowywania?

Nie zawsze. Wysoki plon często idzie w parze z większą soczystością i cieńszą łuską, co sprzyja szybszej utracie wody i większej wrażliwości na choroby przechowalnicze. Niektóre bardzo plenne odmiany przeznaczone są głównie na rynek jesienny lub do krótkiego składowania. Dlatego przed wyborem odmiany warto dokładnie przeanalizować opis hodowcy, wyniki doświadczeń (np. COBORU, ośrodki doradztwa) oraz opinie innych rolników. Wiele nowoczesnych odmian łączy wysoki plon z dobrą trwałością, ale zwykle wymagają one starannej agrotechniki, właściwego nawożenia i precyzyjnego dosuszania po zbiorze, aby w pełni wykorzystać ich potencjał.

Jak ograniczyć wyrastanie cebuli w szczypior podczas długiego przechowywania?

Podstawą jest wybór odmian o niskiej skłonności do jarowizacji, szczególnie jeśli planuje się przechowywanie do wiosny. Kolejnym kluczowym elementem jest stabilna, możliwie niska temperatura w chłodni (0–1°C) oraz unikanie jej wahań. Zbyt wysokie temperatury lub częste ich zmiany mogą pobudzać cebule do ponownego wzrostu. Ważna jest także prawidłowa agrotechnika w polu: nieprzedłużanie nadmiernie wegetacji, zakończenie nawożenia azotem odpowiednio wcześnie, umożliwienie naturalnego załamania szczypioru. Cebulę z opóźnionym dojrzewaniem lepiej przeznaczyć do krótszego przechowywania, gdyż jest bardziej podatna na wyrastanie.

Czy w polskich warunkach warto inwestować w specjalistyczne systemy nadmuchowego dosuszania cebuli?

W gospodarstwach planujących systematyczne przechowywanie kilkuset ton cebuli rocznie system nadmuchowy zwykle okazuje się opłacalny. Umożliwia szybkie i kontrolowane dosuszenie łuski oraz zaschnięcie szyjki, co wyraźnie zmniejsza udział cebul gnijących w chłodni. W latach o deszczowej końcówce wegetacji różnica między partiami dosuszanymi intensywnie a pozostawionymi jedynie w przewiewnej hali może sięgać nawet kilkunastu procent plonu handlowego. Przy mniejszych ilościach można rozważyć tańsze rozwiązania – np. mobilne wentylatory, częściowo adaptowane pomieszczenia – jednak zawsze ważne jest zapewnienie sprawnej wymiany powietrza i możliwości podniesienia temperatury w pierwszych dniach po zbiorze.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze odmian czerwonej i białej cebuli do przechowywania?

Czerwone i białe cebule są z natury delikatniejsze niż typowe odmiany żółte, mają cieńszą łuskę i często wyższą podatność na uszkodzenia mechaniczne. Przy wyborze odmian do przechowywania warto sprawdzić, czy hodowca wyraźnie deklaruje ich przydatność do średniego lub długiego przechowywania. Należy preferować odmiany o twardszej, wielowarstwowej łusce oraz dobrej zdrowotności szyjki. W praktyce takie cebule lepiej przechowuje się w osobnych komorach lub w skrzyniopaletach ustawionych w miejscu o stabilniejszych parametrach. Zwykle nie powinno się ich przechowywać tak długo, jak najlepsze żółte odmiany – bardziej realistyczny jest termin do lutego–marca, przy bardzo starannym dosuszaniu i sortowaniu.