Uprawa bezorkowa – czym jest, definicja

Uprawa bezorkowa to system gospodarowania glebą, w którym rezygnuje się z odwracania roli pługiem, a zamiast tego korzysta się z innych narzędzi uprawowych spulchniających glebę płycej lub głęboko, ale bez jej odwracania. Celem jest utrzymanie struktury gleby, ochrona przed erozją, oszczędność paliwa oraz lepsze wykorzystanie wody i resztek pożniwnych. Ten sposób uprawy wymaga przemyślanej agrotechniki, ale może znacząco poprawić trwałość i opłacalność produkcji roślinnej.

Definicja uprawy bezorkowej i jej podstawowe założenia

Uprawa bezorkowa (system bezpłużny, uprawa konserwująca) to sposób przygotowania gleby do siewu, w którym nie stosuje się orki pługiem odwracającym skibę. Zamiast tego używa się narzędzi pracujących bez odwracania profilu glebowego: agregatów uprawowych, kultywatorów dłutowych, gruberów, głęboszy, bron talerzowych, a także siewników do siewu bezpośredniego lub uproszczonego. Kluczową cechą systemu jest pozostawienie na powierzchni pola znacznej ilości resztek pożniwnych.

W praktyce w systemie bezorkowym wykonuje się jeden lub kilka przejazdów agregatami uprawowymi, najczęściej na głębokość 5–25 cm, w zależności od rodzaju uprawy, wymagań roślin i stanu gleby. Orka jest całkowicie wyeliminowana albo ograniczona do wyjątkowych sytuacji, np. likwidacja trwałych użytków zielonych, silne zachwaszczenie perzem lub innymi chwastami wieloletnimi, konieczność głębokiej rekultywacji po ciężkim sprzęcie.

Podstawowe założenia uprawy bezorkowej to:

• minimalna ingerencja w strukturę gleby przy jednoczesnym zapewnieniu warunków do siewu i wschodów,
• pozostawianie istotnej ilości resztek pożniwnych na powierzchni w celu ochrony gleby,
• stopniowe zwiększanie zawartości materii organicznej,
• ochrona gleby przed erozją wodną i wietrzną,
• ograniczenie liczby przejazdów maszyn i zużycia paliwa,
• zwiększenie aktywności biologicznej gleby, zwłaszcza dżdżownic i mikroorganizmów.

W literaturze i praktyce rolniczej pojęcie uprawy bezorkowej obejmuje zarówno systemy uproszczone (minimal tillage), jak i uprawę pasową (strip-till) oraz bezpośredni siew bezorkowy (no-till). Każdy z tych wariantów różni się stopniem ingerencji w glebę, ale wszystkie łączy rezygnacja z klasycznej orki jako podstawowej operacji agrotechnicznej.

Rodzaje systemów bezorkowych i technika ich prowadzenia

Uprawa bezorkowa nie jest jednym sztywnym sposobem pracy z glebą, lecz obejmuje kilka systemów dopasowywanych do rodzaju gleby, kierunku produkcji oraz wyposażenia gospodarstwa. Wybór konkretnego wariantu determinuje technologia uprawy roli, dobór maszyn, płodozmian i strategię ochrony roślin.

Uprawa uproszczona (minimalna – minimum tillage)

System uprawy uproszczonej polega na spłyceniu i ograniczeniu zabiegów uprawowych, bez całkowitej rezygnacji z mechanicznego spulchniania gleby. Celem jest zachowanie części resztek pożniwnych na powierzchni, przy jednoczesnym przygotowaniu stosunkowo wyrównanego łoża siewnego. W tym systemie:

• zamiast głębokiej orki stosuje się płytkie lub średnie spulchnianie gruberami, kultywatorami, bronami talerzowymi,
• resztki pożniwne są mieszane z górną warstwą roli, a nie odwracane w głąb,
• często wykorzystuje się agregaty uprawowo-siewne, wykonujące kilka operacji w jednym przejeździe,
• głębokość uprawy zwykle wynosi 10–20 cm.

Taki system jest często pierwszym krokiem dla gospodarstw przechodzących z klasycznej orki na metody bezorkowe, ponieważ pozwala stopniowo dostosować się do innej struktury gleby i zmienionego rozkładu resztek pożniwnych. Wymaga dobrego rozdrobnienia słomy i równomiernego rozrzutu resztek po kombajnie, co ułatwia późniejsze przejazdy agregatów.

Uprawa pasowa (strip-till)

Uprawa pasowa to odmiana uprawy bezpłużnej, w której spulchnia się jedynie wąskie pasy gleby, zazwyczaj o szerokości kilku–kilkunastu centymetrów, w których następnie dokonuje się siewu. Przestrzeń między pasami pozostaje nienaruszona mechanicznie, pokryta resztkami pożniwnymi. System ten jest szczególnie przydatny w uprawie kukurydzy, buraka cukrowego i niektórych roślin strączkowych.

Charakterystyczne elementy strip-till:

• gleba jest intensywnie spulchniana tylko w rzędach siewnych, co zmniejsza zużycie paliwa i ogranicza zagęszczenie międzyrzędzi,
• w pasach uprawionych można jednocześnie stosować nawożenie pasowe, zwiększając efektywność wykorzystania składników pokarmowych,
• resztki pożniwne między rzędami chronią glebę przed erozją i parowaniem wody,
• system wymaga specjalistycznych maszyn strip-till oraz dobrze dopasowanych siewników.

Uprawa pasowa łączy zalety klasycznej uprawy (dobrze przygotowane pasy do siewu, szybkie ogrzewanie się gleby w rzędach) z korzyściami zachowania pokrywy resztkami. Jest jednak bardziej wymagająca technicznie i organizacyjnie, zwłaszcza w zakresie precyzyjnego prowadzenia ciągnika (automatyczne prowadzenie, sygnały GPS).

Siew bezpośredni (no-till, uprawa zerowa)

Siew bezpośredni jest najbardziej radykalną formą systemu bezorkowego. Polega na wysiewie nasion bezpośrednio w nieuprawioną glebę, często przykrytą warstwą resztek pożniwnych lub poplonów. Jedynym zabiegiem ingerującym mechanicznie w glebę jest praca redlic siewnika, lokalnie rozcinających warstwę resztek i umieszczających nasiona na zadanej głębokości.

Podstawowe cechy siewu bezpośredniego:

• brak zabiegów uprawowych między zbiorem przedplonu a siewem rośliny następczej,
• wymóg stosowania specjalistycznych siewników no-till, zdolnych do pracy na polu z dużą ilością resztek,
• utrzymywanie wysokiej pokrywy gleby resztkami i roślinnością, co silnie ogranicza erozję,
• silne uzależnienie skuteczności od rotacji herbicydów i właściwego płodozmianu.

System no-till wymaga najlepiej uregulowanego odczynu i żyzności gleby, ponieważ praktycznie nie ma możliwości szybkiej korekty błędów przez mechaniczne zabiegi naprawcze. Zaletą jest maksymalna oszczędność paliwa, czasu i ochrona struktury gleby, ale w pierwszych latach może pojawiać się większy problem z zachwaszczeniem, szkodnikami glebowymi oraz chłodniejszą glebą wiosną.

Maszyny i narzędzia w uprawie bezorkowej

Przejście z orki na uprawę bezpłużną wymaga dopasowania parku maszynowego. Kluczowe są:

• grubery i kultywatory dłutowe – do spulchniania średniego i głębokiego bez odwracania gleby,
• brony talerzowe – do płytkiego mieszania resztek z glebą,
• głębosze – do likwidacji podeszwy płużnej i głębokiego spulchniania,
• agregaty uprawowo-siewne – łączące doprawianie roli i siew w jednym przejeździe,
• siewniki do siewu bezpośredniego i strip-till – wyposażone w redlice talerzowe lub dłutowe, systemy docisku, elementy czyszczące pas z resztek.

Równomierne rozdrobnienie i rozrzucenie słomy po kombajnie ma kluczowe znaczenie w każdym systemie bezorkowym. Nierówny rozrzut powoduje lokalne zaleganie grubej warstwy resztek, utrudniając pracę maszyn i powodując nierówne wschody roślin. Dlatego często inwestycja w lepszy rozdrabniacz słomy oraz równomierny rozrzutnik plew jest pierwszym krokiem do skutecznej uprawy bezorkowej.

Wpływ uprawy bezorkowej na glebę, plony i ekonomię gospodarstwa

Przejście na system bezpłużny jest decyzją długoterminową, wpływającą na właściwości gleby, przebieg agrotechniki i ekonomię produkcji. Nie można oceniać go wyłącznie po jednym sezonie, ponieważ część efektów (zarówno pozytywnych, jak i trudności adaptacyjnych) ujawnia się po kilku latach. Poniżej przedstawiono kluczowe aspekty, które rolnik powinien uwzględnić.

Struktura gleby i zawartość próchnicy

Podstawową zaletą uprawy bezorkowej jest możliwość poprawy struktury agregatowej gleby. Ograniczenie mechanicznego mieszania i odwracania roli sprzyja tworzeniu stabilnych agregatów glebowych, zwiększeniu porowatości oraz rozwoju systemu glebowego organizmów. Wysoka aktywność dżdżownic, grzybów strzępkowych i bakterii sprzyja tworzeniu naturalnej, trwałej struktury, odpornej na zaskorupianie i zasklepianie.

Pozostawianie resztek pożniwnych na powierzchni oraz ograniczenie mineralizacji materii organicznej dzięki mniejszemu napowietrzaniu sprzyja wzrostowi zawartości próchnicy. Zwiększa to pojemność wodną gleby, zdolność buforowania składników pokarmowych oraz odporność na okresowe niedobory opadów. W wielu badaniach polowych po kilku–kilkunastu latach prowadzenia uprawy bezorkowej stwierdzono wzrost zawartości próchnicy w warstwie powierzchniowej o 0,2–0,5 punktu procentowego, co w warunkach Polski ma wymierne znaczenie dla stabilności plonowania.

Trzeba jednak uwzględnić, że w początkowym okresie przejścia na system bezorkowy powierzchniowa warstwa gleby może być bardziej zbita i podatna na zlewność, zwłaszcza na glebach ciężkich i źle ustrukturyzowanych. Niezbędne jest wówczas stosowanie narzędzi rozluźniających (głębosze, dłuta) oraz unikanie wjazdu ciężkim sprzętem w niekorzystnych warunkach wilgotnościowych.

Woda, erozja i mikroklimat pola

Retencja wody w glebie jest jednym z głównych argumentów na rzecz systemów bezorkowych. Warstwa resztek pożniwnych na powierzchni ogranicza parowanie, rozbryzgi kropel deszczu i spływ powierzchniowy. W efekcie większa część opadów wsiąka w profil glebowy, a mniej wody jest traconej przez powierzchniowy odpływ i erozję.

Ochrona przed erozją wodną jest szczególnie istotna na polach nachylonych, w rejonach o intensywnych opadach nawalnych. Resztki pożniwne i brak świeżej orki zmniejszają ryzyko tworzenia się bruzd erozyjnych i wymywania części ilastych. Ograniczenie erozji wietrznej widoczne jest na glebach lekkich, szczególnie po zimie i wczesną wiosną, gdy goła, zaorana powierzchnia jest najbardziej narażona na wywiewanie cząstek próchnicznych.

Jednocześnie uprawa bezorkowa zmienia mikroklimat pola. Warstwa słomy i resztek pożniwnych powoduje wolniejsze nagrzewanie się gleby wiosną, co może opóźniać wschody niektórych gatunków, szczególnie kukurydzy lub soi na cięższych glebach. Z drugiej strony, w warunkach częstszych susz letnich, chłodniejsza i wilgotniejsza warstwa wierzchnia sprzyja dłuższemu utrzymaniu aktywnego systemu korzeniowego.

Zachwaszczenie, choroby i szkodniki

Zmiana systemu uprawy wpływa także na presję chwastów, chorób i szkodników. Brak odwracania gleby oznacza, że nasiona chwastów pozostają głównie w wierzchniej warstwie, co początkowo może zwiększać ich wschody. Z czasem, przy dobrze prowadzonym płodozmianie i rotacji środków ochrony roślin, możliwe jest jednak ograniczenie banku nasion chwastów w glebie.

W uprawie bezorkowej dużego znaczenia nabiera:

• stosowanie płodozmianu zróżnicowanego gatunkowo (zboża, rośliny strączkowe, oleiste, okopowe),
• wysiew poplonów ścierniskowych i międzyplonów, które konkurują z chwastami i poprawiają strukturę,
• dokładna analiza składu florystycznego chwastów oraz dobór herbicydów o różnych mechanizmach działania,
• zabiegi mechaniczne w wybranych momentach (np. płytkie podcinanie chwastów), jeśli pozwalają na to warunki.

Resztki pożniwne pozostające na powierzchni mogą stanowić źródło inokulum dla niektórych chorób grzybowych. Wymaga to większej uwagi przy doborze odmian o podwyższonej odporności i terminów zabiegów fungicydowych. Z kolei bogatsze życie glebowe i poprawiona struktura często sprzyjają naturalnemu ograniczeniu części szkodników glebowych, choć w pierwszych latach po wprowadzeniu systemu bezorkowego obserwuje się czasem większe nasilenie np. drutowców, pędraków czy ślimaków.

Plonowanie i stabilność produkcji

Wpływ uprawy bezorkowej na plonowanie nie jest jednoznaczny i zależy od warunków glebowo-klimatycznych, poziomu agrotechniki i długości okresu stosowania systemu. W wielu doświadczeniach pierwsze 1–3 lata wiążą się z nieznacznym spadkiem plonów w porównaniu z orką, co jest efektem przejściowego zaburzenia struktury i biologii gleby, a także konieczności wypracowania nowego sposobu zarządzania chwastami i chorobami.

Po fazie przejściowej, przy prawidłowo dobranej technologii, plony zwykle się stabilizują i w sprzyjających warunkach mogą dorównywać lub przewyższać poziom uzyskiwany w klasycznym systemie orkowym. Szczególnie widoczne jest to w latach suchych, gdy lepsza gospodarka wodą w glebie pozwala utrzymać wyższe plony zbóż ozimych, kukurydzy czy rzepaku. Z kolei w latach bardzo mokrych lepsza nośność gleby i mniejsza liczba przejazdów ułatwia wjazd w pole i terminowe wykonanie zabiegów.

Decydując się na uprawę bezorkową, trzeba uwzględnić, że kluczem do sukcesu jest całościowe podejście: dostosowanie płodozmianu, bilansu nawozów, ochrony roślin i organizacji pracy w gospodarstwie. Nie jest to jedynie zamiana pługa na gruber, lecz zmiana całej filozofii uprawy roli.

Ekonomika: koszty, paliwo, nakład pracy

Systemy bezorkowe najczęściej pozwalają znacząco obniżyć zużycie paliwa oraz liczbę godzin pracy maszyn i operatorów. Ograniczenie liczby przejazdów (brak orki, rzadziej bronowanie i doprawianie) przekłada się na mniejsze zużycie ciągników, maszyn i opon. W gospodarstwach dużych szczególnie widoczne jest skrócenie okna czasowego potrzebnego do przygotowania pola pod siew.

Z drugiej strony, konieczna jest inwestycja w odpowiedni sprzęt (grubery, siewniki bezpośrednie, maszyny strip-till) oraz większe wydatki na precyzyjną ochronę roślin. Często rośnie też zapotrzebowanie na wiedzę i doradztwo agronomiczne, zwłaszcza w początkowym okresie wdrażania systemu. W bilansie wieloletnim, przy dobrze wdrożonej uprawie bezorkowej, oszczędności paliwa, czasu oraz mniejsze straty gleby i próchnicy mają jednak potencjał zrekompensować koszty inwestycji oraz ewentualne przejściowe wahania plonów.

Warunki powodzenia uprawy bezorkowej i praktyczne zalecenia

Aby uprawa bezorkowa przyniosła oczekiwane korzyści, konieczne jest spełnienie określonych warunków glebowych, technicznych i organizacyjnych. Nie na każdym polu i nie w każdym gospodarstwie system bezpłużny zadziała równie dobrze. Największe szanse na sukces mają rolnicy, którzy podchodzą do zmian etapowo, obserwując reakcję swoich gleb i upraw.

Dobór stanowisk i typów gleb

Uprawę bezorkową stosuje się na różnych typach gleb, ale szczególnie dobrze sprawdza się ona na glebach średnich i cięższych, zasobnych w próchnicę lub o potencjale do jej zwiększania. Gleby bardzo lekkie i piaszczyste również mogą korzystać z tego systemu, głównie pod kątem ograniczania wywiewania i poprawy retencji wody, jednak wymagają one szczególnej troski o pokrywę roślinną i materię organiczną, np. poprzez intensywne stosowanie międzyplonów i nawozów naturalnych.

Gleby o bardzo niskiej zawartości próchnicy, zniszczone intensywną orką i ciężkim sprzętem, mogą w pierwszych latach reagować na uprawę bezpłużną pogorszeniem struktury w warstwie przypowierzchniowej. W takich sytuacjach zaleca się:

• wykonanie zabiegów głęboszowania lub spulchniania dłutowego przed przejściem na system bezorkowy,
• stopniowe ograniczanie orki (np. stosowanie jej co kilka lat),
• intensywne wprowadzanie materii organicznej – obornika, gnojowicy, słomy, poplonów,
• dbałość o odpowiedni odczyn (pH) poprzez regularne wapnowanie.

Stanowiska o wysokim poziomie wody gruntowej i glebach bardzo ciężkich, mazistych wymagają szczególnie rozważnego podejścia, ponieważ w niekorzystnych warunkach wilgotnościowych mogą ulegać silnemu zlewaniu i zaskorupianiu. W takich przypadkach właściwy dobór terminu zabiegów, narzędzi oraz unikanie nadmiernego ugniatania ma kluczowe znaczenie.

Płodozmian, międzyplony i zarządzanie resztkami

Skuteczna uprawa bezorkowa jest nierozerwalnie związana z dobrze zaplanowanym płodozmianem. Monokultury i krótkie zmianowania (np. zboże po zbożu przez wiele lat) znacznie trudniej prowadzić w systemie bezpłużnym. Właściwie dobrane rośliny następcze ułatwiają przerwanie cykli chorób, ograniczenie chwastów oraz równomierne rozłożenie obciążeń pracą i zużycia maszyn.

Ważnym elementem są międzyplony i poplony ścierniskowe, które:

• chronią glebę po żniwach przed działaniem deszczu i wiatru,
• zwiększają dopływ świeżej materii organicznej,
• mogą pełnić funkcję fitosanitarną (np. gorczyca, rzodkiew oleista, facelia),
• poprawiają strukturę i aktywność biologiczną gleby.

Zarządzanie resztkami pożniwnymi wymaga odpowiedniej techniki zbioru i rozdrabniania. Wiele problemów w systemie bezorkowym bierze się z pozostawienia zbyt długiej i nierównomiernie rozrzuconej słomy. Dlatego zaleca się:

• korzystanie z rozdrabniaczy o wysokiej wydajności,
• dostosowanie prędkości pracy kombajnu i ustawień hedera do równomiernego rozrzutu,
• w niektórych przypadkach dodatkowe przejazdy narzędziem mieszającym resztki z górną warstwą gleby.

Szczególnej uwagi wymagają resztki po kukurydzy i rzepaku, które są trwałe i wolniej się rozkładają. Można wówczas rozważyć zastosowanie preparatów mikrobiologicznych przyspieszających rozkład lub odpowiednie dobranie roślin następczych i międzyplonów.

Nawożenie, pH i ochrona roślin

Zmiana systemu uprawy powoduje inne rozmieszczenie składników pokarmowych w profilu glebowym. W systemach bezorkowych często obserwuje się większe nagromadzenie fosforu i potasu w warstwie powierzchniowej, a azot może wymagać bardziej precyzyjnego podziału dawek ze względu na mniejszą mineralizację w głębszych warstwach. Warto korzystać z analiz glebowych warstwowych (np. 0–10 cm i 10–30 cm) zamiast tradycyjnego uśredniania całej warstwy ornej.

Odczyn gleby ma kluczowe znaczenie dla efektywności nawożenia i życia biologicznego. W systemie bezorkowym wapno wysiewane na powierzchnię rozprzestrzenia się wolniej w głąb profilu, dlatego:

• warto wcześniej doprowadzić pH do wartości optymalnych dla planowanych upraw,
• stosować częstsze, ale mniejsze dawki wapna,
• rozważać przygotowanie stanowiska pod siew bezpośredni jeszcze w systemie częściowo orkowym.

W ochronie roślin istotna jest większa precyzja i rotacja substancji czynnych, szczególnie herbicydów. Brak odwracania gleby sprzyja koncentracji nasion chwastów i resztek na powierzchni, dlatego konieczne może być:

• rozszerzenie wachlarza stosowanych herbicydów,
• lepsze dopasowanie terminów zabiegów do faz rozwojowych chwastów,
• korzystanie z technologii pre-em i post-em w zależności od gatunku uprawy,
• łączenie metod chemicznych z elementami agrotechnicznymi (płodozmian, termin siewu, konkurencyjność odmian).

Stopniowe wprowadzanie systemu bezorkowego

Praktyka wielu gospodarstw pokazuje, że najbezpieczniejszy sposób wdrażania uprawy bezorkowej to stopniowe obejmowanie nią części areału. Pozwala to:

• sprawdzić reakcję konkretnych pól i gleb na nowy system,
• dostosować dobór maszyn do realnych potrzeb,
• uniknąć gwałtownego spadku plonów w całym gospodarstwie,
• zebrać własne doświadczenia z zachwaszczeniem, chorobami i szkodnikami.

Często stosuje się podejście mieszane: na części pól utrzymuje się orkę (np. w zmianowaniu z burakiem cukrowym czy ziemniakiem), a na innych przechodzi się na system bezorkowy lub strip-till. Pozwala to zrównoważyć ryzyko i lepiej wykorzystać posiadany park maszynowy. Z czasem, w miarę nabywania doświadczenia, udział uprawy bezorkowej w strukturze zasiewów może być stopniowo zwiększany.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o uprawę bezorkową

Czy uprawa bezorkowa zawsze oznacza niższe plony niż przy orce?

Plonowanie w systemie bezorkowym zależy od wielu czynników: rodzaju gleby, płodozmianu, poziomu nawożenia, ochrony roślin i doświadczenia rolnika. W pierwszych latach przejścia na uprawę bezpłużną często notuje się lekkie spadki plonów, wynikające z fazy adaptacji gleby i zmian w zachwaszczeniu. Po kilku sezonach, przy dobrej agrotechnice, plony zwykle się stabilizują i w warunkach suszy mogą nawet przewyższać plony z systemu orkowego dzięki lepszej gospodarce wodą.

Na jakich glebach najlepiej sprawdza się uprawa bezorkowa?

Najlepsze efekty uzyskuje się na glebach średnich i cięższych, o uregulowanym odczynie i przynajmniej przeciętnej zawartości próchnicy. Na glebach lekkich system bezorkowy pomaga chronić glebę przed wywiewaniem i poprawia retencję wody, ale wymaga intensywnego wprowadzania materii organicznej oraz utrzymywania okrywy roślinnej lub resztek pożniwnych. Gleby bardzo zwięzłe, zniszczone strukturalnie, mogą wymagać wstępnego głęboszowania i stopniowego ograniczania orki.

Czy w uprawie bezorkowej można ograniczyć zużycie herbicydów?

W pierwszym okresie przejścia na system bezorkowy zużycie herbicydów często nie maleje, a bywa nawet większe, ponieważ brak odwracania gleby sprzyja kiełkowaniu nasion chwastów z wierzchniej warstwy. W dłuższej perspektywie, przy dobrze zaplanowanym płodozmianie, wykorzystaniu międzyplonów i odpowiednich terminach siewu, można stopniowo ograniczać presję chwastów. Kluczowe jest łączenie metod chemicznych i agrotechnicznych oraz rotacja substancji czynnych, aby nie dopuścić do odporności.

Jakie są główne koszty wejścia w system bezorkowy?

Najistotniejszym wydatkiem początkowym jest zakup lub modernizacja maszyn: agregatów uprawowych, gruberów, głęboszy oraz siewników zdolnych do pracy w warunkach dużej ilości resztek. Czasem konieczne jest również zainwestowanie w lepszy rozdrabniacz słomy na kombajnie czy systemy prowadzenia GPS przy uprawie pasowej. Dodatkowym, choć mniej namacalnym kosztem, jest czas poświęcony na zdobycie wiedzy, obserwacje pól i dostosowanie technologii. W zamian system oferuje wyraźne oszczędności paliwa, czasu pracy i zużycia sprzętu.

Czy każdy gatunek roślin nadaje się do uprawy bezorkowej?

Większość głównych gatunków uprawnych – zboża, rzepak, kukurydza, rośliny strączkowe – może być z powodzeniem uprawiana w systemie bezpłużnym, o ile zapewni się im właściwe warunki siewu i rozwoju. Trudniejsze są uprawy wymagające bardzo starannie przygotowanego łoża siewnego, jak burak cukrowy czy niektóre warzywa okopowe; tam częściej stosuje się systemy mieszane lub uprawę pasową. Kluczem jest dopasowanie głębokości spulchniania, rodzaju narzędzi i terminu siewu do wymagań konkretnej rośliny.