Uprawa bakłażana w tunelu foliowym staje się coraz popularniejsza zarówno wśród rolników towarowych, jak i ogrodników hobbystów. Roślina ta, znana również jako oberżyna, ma wysokie wymagania cieplne, dlatego osłony z folii pozwalają uzyskać stabilne plony w naszym klimacie. Odpowiednio dobrane odmiany, właściwie przygotowana rozsada, staranne prowadzenie roślin oraz racjonalne nawożenie i nawadnianie przekładają się na wysoki plon i doskonałą jakość handlową owoców, które świetnie sprzedają się na rynku lokalnym i w gastronomii.
Charakterystyka botaniczna i wymagania klimatyczne bakłażana
Bakłażan (Solanum melongena L.) należy do rodziny psiankowatych, podobnie jak pomidor i papryka. Tworzy silny system korzeniowy, w sprzyjających warunkach sięgający nawet 60–80 cm w głąb, co pozwala mu dobrze wykorzystywać wodę i składniki pokarmowe z gleby. Pędy są kruche, częściowo zdrewniałe u podstawy, a liście duże, miękkie, często delikatnie owłosione. Kwiaty są obupłciowe, najczęściej fioletowe, zebrane po 1–4 w kątach liści. Owoce mają bardzo zróżnicowany kształt i barwę – od wydłużonych po kuliste, od prawie białych po niemal czarne, z licznymi odcieniami fioletu i paskowaniem.
Jest to gatunek typowo ciepłolubny. Optymalna temperatura wzrostu wynosi 22–28°C w dzień i 18–21°C w nocy. Spadki poniżej 15°C znacząco ograniczają wzrost, utrudniają zawiązywanie owoców, a okresowe przymrozki potrafią zniszczyć całą plantację. Z kolei długotrwałe temperatury powyżej 32–34°C przy niskiej wilgotności powietrza prowadzą do opadania kwiatów i zawiązków. Dlatego tunel foliowy jest dla bakłażana środowiskiem bardzo korzystnym, o ile zadbamy o odpowiednią wentylację i regulację mikroklimatu.
Bakłażan ma także wysokie wymagania świetlne. Do obfitego kwitnienia i owocowania niezbędne jest pełne światło; zacienienie skutkuje wyciąganiem się roślin, słabym kwitnieniem i gorszą jakością owoców. W tunelu folia powinna być czysta, bez nalotu i uszkodzeń, a roślin nie należy sadzić zbyt gęsto. Ważnym elementem uprawy jest również właściwa wilgotność powietrza – zbyt suchy mikroklimat sprzyja przędziorkom, natomiast nadmierna wilgotność powyżej 80–85% może nasilać choroby grzybowe.
Ze względu na długi okres wegetacji i wymagania cieplne, bakłażan w naszym klimacie prawie zawsze prowadzi się z rozsady. Dzięki tunelowi możliwa jest wcześniejsza produkcja, co pozwala wejść na rynek z plonem w bardziej atrakcyjnych cenach. Przy dobrym prowadzeniu i wyborze właściwych odmian można uzyskać plony od 4–6 kg/m² w uprawie półintensywnej do 8–10 kg/m² w intensywnej technologii stosowanej przez doświadczonych ogrodników.
Przygotowanie tunelu foliowego, stanowiska i rozsady
Dobór stanowiska i płodozmian
W uprawie tunelowej szczególnie istotny jest właściwy płodozmian, ponieważ na niewielkiej powierzchni łatwo o nagromadzenie patogenów glebowych i szkodników. Bakłażana nie należy sadzić po innych roślinach psiankowatych, takich jak pomidor, papryka czy ziemniak, przynajmniej przez 3–4 lata. Idealnymi przedplonami są zboża, rośliny dyniowate, sałata, wczesne kapustne czy rośliny strączkowe.
Gleba w tunelu powinna być żyzna, próchniczna, dobrze przepuszczalna, o uregulowanych stosunkach wodno-powietrznych. Najlepsze są gleby o odczynie lekko kwaśnym do obojętnego (pH 6,2–7,0). Zbyt kwaśne podłoże ogranicza dostępność składników pokarmowych, sprzyja też rozwojowi niektórych chorób. W razie potrzeby zaleca się wapnowanie jesienią, z użyciem wapna węglanowego lub dolomitu, zgodnie z wynikami analizy gleby. Prawidłowe pH to jeden z kluczowych elementów ograniczania problemów w uprawie.
Tunel powinien być zlokalizowany w miejscu dobrze nasłonecznionym, osłoniętym od silnych wiatrów. Wysokość konstrukcji ma duże znaczenie – im wyższy tunel, tym stabilniejszy mikroklimat i łatwiejsze wietrzenie. W profesjonalnej produkcji coraz częściej stawia się wysokie tunele z bocznymi wietrznikami, co umożliwia precyzyjniejsze sterowanie temperaturą i wilgotnością wewnątrz obiektu.
Przygotowanie gleby i nawożenie przedsiewne
Jesienią, po zakończeniu sezonu, warto usunąć resztki roślinne, przeprowadzić głębszą orkę lub przekopanie oraz wprowadzić dobrze rozłożony obornik w ilości 30–40 t/ha (3–4 kg/m²) lub kompost wysokiej jakości. Organika poprawia strukturę gleby, zdolność zatrzymywania wody oraz aktywność biologiczną, co ma ogromne znaczenie przy intensywnej uprawie w tunelu.
Przed sezonem należy wykonać analizę chemiczną gleby. Pozwala to precyzyjnie zaplanować nawożenie mineralne NPK oraz mikroelementowe. Bakłażan ma stosunkowo duże potrzeby pokarmowe, porównywalne do papryki. W nawożeniu przedsiewnym często stosuje się dawki rzędu 80–120 kg/ha P2O5 i 150–200 kg/ha K2O, uwzględniając zawartość składników w glebie. Azot w większości podaje się pogłównie, w trakcie sezonu.
W uprawach bardziej intensywnych i pod osłonami dużą rolę odgrywa dokarmianie dolistne mikroelementami, szczególnie borem, żelazem, manganem i cynkiem. Niedobory objawiają się m.in. chlorozą młodych liści, zniekształceniami owoców czy zrzucaniem kwiatów. Stosowanie gotowych mieszanek mikroelementowych, najlepiej połączone z analizą wody i gleby, pozwala utrzymać rośliny w dobrej kondycji.
Produkcja rozsady bakłażana
Rozsada decyduje o starcie sezonu, a tym samym o końcowym plonie oraz jakości owoców. Nasiona bakłażana wysiewa się zwykle od końca lutego do pierwszej dekady marca, w zależności od planowanego terminu sadzenia do tunelu oraz rodzaju ogrzewania. W produkcji towarowej stosuje się najczęściej wielodoniczki (np. 60–84 komórki na tackę), co ułatwia późniejsze sadzenie i ogranicza uszkodzenia systemu korzeniowego.
Temperatura kiełkowania nasion powinna wynosić 25–28°C. W takich warunkach wschody pojawiają się zazwyczaj po 7–10 dniach. Po skiełkowaniu temperaturę obniża się do 20–22°C w dzień i 18–20°C w nocy, aby ograniczyć wyciąganie się siewek. Rozsada powinna być dobrze doświetlona – w razie konieczności można rozważyć doświetlanie, zwłaszcza przy wczesnych terminach siewu i pochmurnej pogodzie.
Podłoże do produkcji rozsady powinno być lekkie, sterylne, o dobrej pojemności wodno-powietrznej. Często stosuje się gotowe substraty torfowe wzbogacone w startową dawkę nawozu. Ważne jest regularne, ale umiarkowane podlewanie – przesuszenie na wczesnym etapie hamuje rozwój korzeni, z kolei nadmiar wody sprzyja zgorzeli siewek. Rozsadę warto 1–2 razy dokarmić nawozami wieloskładnikowymi o podwyższonej zawartości mikroelementów.
Gotowa rozsada powinna mieć 6–8 dobrze wykształconych liści, masywną łodygę, wyraźnie rozwinięty system korzeniowy i ciemnozielone ulistnienie. Bezpośrednio przed wysadzeniem niezbędne jest hartowanie – stopniowe obniżanie temperatury, ograniczenie podlewania oraz wietrzenie. Dobrze zahartowane rośliny znacznie lepiej znoszą zmianę warunków i szybciej podejmują wzrost po posadzeniu do tunelu.
Sadzenie rozsady w tunelu i rozstawa
Termin sadzenia rozsady do tunelu foliowego zależy od rodzaju osłony i ewentualnego ogrzewania. W tunelach nieogrzewanych najczęściej sadzi się od końca kwietnia do połowy maja, gdy minie ryzyko silniejszych przymrozków, a gleba ogrzeje się do co najmniej 16–18°C. W obiektach dogrzewanych możliwe jest znaczne przyspieszenie terminu nasadzeń.
Standardowa rozstawa w uprawie bakłażana w tunelu wynosi 40–50 cm między roślinami w rzędzie oraz 70–90 cm między rzędami. Gęstość sadzenia to zazwyczaj 2–3 rośliny/m², przy czym w uprawie intensywnej i odmian silnie rosnących lepiej sprawdza się mniejsza obsada. Zbyt zagęszczona plantacja sprzyja chorobom, zacienieniu i gorszemu przewietrzaniu, a owoce mogą być drobniejsze.
Po posadzeniu rośliny obficie podlewa się ciepłą wodą, najlepiej za pomocą linii kroplujących ułożonych wzdłuż rzędów. W pierwszych dniach warto ograniczyć wietrzenie tunelu, aby nie dopuścić do nadmiernych spadków temperatury, jednocześnie kontrolując poziom wilgotności powietrza. W miarę jak rośliny zaczną rosnąć, wietrzenie należy stopniowo zwiększać.
Agrotechnika, pielęgnacja, ochrona roślin i zbiór bakłażana w tunelu foliowym
Prowadzenie roślin i formowanie pędów
Bakłażan w tunelu nie wymaga tak intensywnego cięcia jak pomidor, ale odpowiednie formowanie roślin ma duże znaczenie dla jakości i wielkości plonu. Zwykle pozostawia się 2–4 główne pędy, w zależności od siły wzrostu odmiany i planowanej obsady. Najsilniejsze pędy podwiązuje się do sznurków przymocowanych do konstrukcji tunelu lub do palików, aby uniknąć łamania się roślin pod ciężarem owoców.
W początkowej fazie uprawy usuwa się najniższe pędy i liście stykające się z glebą, co ogranicza ryzyko infekcji chorobowych. W miarę potrzeby można także przerzedzać nadmiernie zagęszczone odgałęzienia boczne, aby poprawić przewietrzanie wnętrza rośliny i doświetlenie zawiązujących się owoców. Nie warto jednak przesadzać z cięciem, ponieważ nadmierne usuwanie liści obniża zdolności fotosyntetyczne rośliny i może ograniczać plon.
Kontrolowanie liczby zawiązków na roślinie jest ważnym zabiegiem w profesjonalnej uprawie. Zbyt duża liczba małych owoców obniża wartość handlową plonu i nadmiernie obciąża roślinę, prowadząc do drobnienia kolejnych zawiązków. W praktyce pozostawia się najczęściej 6–10 dobrze rokujących owoców na roślinie, stopniowo usuwając nadmiar małych lub źle wykształconych zawiązków.
Nawadnianie i fertygacja
Bakłażan ma dość duże wymagania wodne, jednak nie toleruje ani długotrwałego przesuszenia, ani zalewania korzeni. Najlepszym rozwiązaniem w tunelu foliowym jest nawadnianie kroplowe, które umożliwia równomierne dostarczanie wody bez moczenia liści i owoców. Zmniejsza to presję chorób grzybowych i pozwala precyzyjnie sterować ilością podawanej wody.
W okresie intensywnego wzrostu i owocowania dzienne dawki wody mogą wynosić 3–6 l/m², w zależności od temperatury, rodzaju gleby i fazy rozwojowej roślin. Lepsze efekty daje częstsze, ale mniejsze podlewanie niż rzadkie, obfite nawadnianie. Warto obserwować nie tylko glebę, ale też reakcję roślin – więdnięcie w najcieplejszej porze dnia, mimo wilgotnej gleby, może świadczyć o problemach z systemem korzeniowym lub zbyt wysoką temperaturą.
W intensywnej produkcji praktykuje się fertygację, czyli podawanie nawozów rozpuszczonych w wodzie przez linie kroplujące. Pozwala to na bieżąco korygować dawki składników i szybko reagować na objawy niedoborów. Szczególnie ważne jest zapewnienie odpowiedniej ilości potasu, który wpływa na jakość owoców, ich wielkość, jędrność i trwałość pozbiorczą. Z kolei nadmiar azotu może prowadzić do nadmiernego wzrostu wegetatywnego kosztem owocowania.
Chwasty, ściółkowanie i pielęgnacja gleby
W tunelu foliowym chwasty konkurują z roślinami uprawnymi o wodę, światło i składniki pokarmowe. Ponieważ stosowanie herbicydów jest zwykle ograniczone, główne znaczenie mają metody mechaniczne oraz ściółkowanie. Ręczne pielenie między roślinami i płytkie spulchnianie międzyrzędzi to podstawowe zabiegi w mniejszych obiektach.
Skutecznym rozwiązaniem jest zastosowanie agrowłókniny lub czarnej folii ściółkującej. Materiały te kładzie się na przygotowanej glebie jeszcze przed sadzeniem rozsady, wykonując otwory w miejscach planowanych nasadzeń. Ściółka ogranicza wzrost chwastów, stabilizuje wilgotność i temperaturę gleby, a także zapobiega zabrudzeniu owoców. W uprawach ekologicznych popularne jest także ściółkowanie słomą, zrębkami lub kompostem.
Ważne jest, aby gleba w tunelu nie ulegała zaskorupieniu. Płytkie spulchnianie poprawia warunki powietrzne strefy korzeniowej i ułatwia wnikanie wody. Należy jednak unikać głębokiego przekopywania w trakcie sezonu, aby nie uszkadzać korzeni znajdujących się w wierzchniej warstwie gleby.
Choroby i szkodniki w uprawie bakłażana pod folią
W tunelu foliowym, przy wysokiej temperaturze i wilgotności, zagrożenie chorobami i szkodnikami może być wyższe niż w polu. Właściwa profilaktyka i monitoring są kluczowe. Wśród chorób grzybowych najczęściej spotyka się szarą pleśń (Botrytis cinerea), alternariozę, zgnilizny podstawy łodygi oraz fuzaryjne więdnięcie. Ograniczanie wilgotności powietrza, unikanie zraszania liści, usuwanie porażonych części roślin oraz wietrzenie tunelu to podstawowe działania profilaktyczne.
Znaczącym zagrożeniem są również patogeny glebowe, takie jak Verticillium czy Fusarium, które powodują więdnięcie całych roślin. Pomocna może być dezynfekcja gleby (chemiczna lub termiczna), uprawa na podwyższonych zagonach oraz stosowanie podkładek odpornych w przypadku szczepionych rozsady, dostępnych w niektórych gospodarstwach ogrodniczych specjalizujących się w produkcji roślin warzywnych.
Wśród szkodników szczególnie uciążliwe są przędziorki, mszyce, wciornastki oraz mączlik szklarniowy. Szkodliwy bywa również stonka ziemniaczana, zwłaszcza jeśli w okolicy uprawiane są ziemniaki. W tunelu sprawdzają się metody integrowanej ochrony roślin, łączące zabiegi profilaktyczne, biologiczne i – w razie konieczności – chemiczne. Coraz większą rolę odgrywają pożyteczne drapieżne roztocza i błonkówki, które pomagają ograniczać populacje przędziorków czy mączlików.
Regularny monitoring, stosowanie tablic lepowych o barwach żółtej i niebieskiej, dokładne lustracje roślin oraz prowadzenie notatek z obserwacji pozwalają wychwycić problem na wczesnym etapie. Przy stosowaniu środków ochrony roślin w tunelu trzeba ściśle przestrzegać dawek, terminów karencji oraz bezpieczeństwa pracy, zwłaszcza w małych, słabiej wentylowanych obiektach.
Zapylanie, kwitnienie i zawiązywanie owoców
Kwiaty bakłażana są w większości samopylne, jednak w zamkniętym środowisku tunelu czasami występują problemy z efektywnym zapylaniem. Niekorzystne warunki, takie jak zbyt wysoka temperatura, niska wilgotność powietrza czy niedobory wapnia i boru, prowadzą do zrzucania pąków i kwiatów. Dlatego utrzymanie optymalnego mikroklimatu oraz właściwe nawożenie jest kluczem do dobrego zawiązywania owoców.
W niektórych gospodarstwach korzysta się z naturalnych zapylaczy, takich jak trzmiele, które chętnie odwiedzają kwiaty bakłażana, podobnie jak pomidora. W mniejszych tunelach ogrodniczych często wystarczy regularne poruszanie roślin (np. lekkie potrząsanie sznurkami lub palikami) w okresie kwitnienia, aby zwiększyć ilość opadającego pyłku. Warto też zadbać o obecność roślin nektarodajnych w pobliżu tunelu, co przyciąga dzikie zapylacze.
Niewystarczające zapylanie objawia się nierównomiernym zawiązywaniem, zdeformowanymi owocami lub ich przedwczesnym opadaniem. W takich sytuacjach warto skorygować warunki środowiskowe – obniżyć temperaturę przez intensywniejsze wietrzenie, podnieść wilgotność powietrza przez zraszanie ścieżek w tunelu (nie samych roślin), a także dokarmić rośliny wapniem i borem, najlepiej dolistnie.
Owoce, odmiany i jakość plonu
Owoce bakłażana mają wysoką wartość dietetyczną i kulinarną. Zawierają błonnik, związki fenolowe, antocyjany i niewielkie ilości białka. Są niskokaloryczne, dlatego chętnie wykorzystywane w dietach lekkostrawnych. Największą wartość handlową mają owoce wyrównane, gładkie, o intensywnej barwie i lśniącej skórce. Miąższ powinien być jędrny, bez pustych przestrzeni i wyraźnie rozwiniętych nasion.
Na rynku dostępnych jest wiele odmian bakłażana różniących się kształtem, wielkością i kolorem owoców. Oprócz tradycyjnych odmian o ciemnofioletowej skórce zyskują popularność typy biało-fioletowe, pasiaki, odmiany miniaturowe oraz o wydłużonym, cylindrycznym kształcie. W tunelach dobrze sprawdzają się odmiany wczesne i średniowczesne, o dużej odporności na choroby oraz stabilnym wiązaniu owoców w zmiennych warunkach klimatycznych.
Przy wyborze odmiany warto kierować się nie tylko wyglądem owoców, ale też wymaganiami odbiorców – rynku hurtowego, restauracji czy klientów detalicznych. Coraz większe znaczenie ma także smak i jakość kulinarna. W gastronomii doceniane są odmiany o delikatnej skórce, małej ilości nasion i miąższu, który dobrze znosi grillowanie oraz pieczenie.
Termin i technika zbioru
Zbiór bakłażana w tunelu foliowym rozpoczyna się zazwyczaj w lipcu i może trwać do pierwszych jesiennych chłodów, w zależności od terminu sadzenia, odmiany i warunków sezonu. Owoce zbiera się w fazie tzw. dojrzałości konsumpcyjnej, gdy skórka jest intensywnie wybarwiona, błyszcząca, a miąższ jędrny. Zbyt późny zbiór prowadzi do przerośnięcia nasion, matowienia skórki i spadku walorów smakowych.
Owoce ścina się z krótkim odcinkiem szypułki za pomocą ostrych noży lub sekatorów, aby nie uszkadzać roślin. Należy unikać ciągnięcia i wyłamywania owoców, które może prowadzić do złamań pędów i otwierania wrota infekcji chorobowych. Zbioru dokonuje się 1–2 razy w tygodniu, w miarę dojrzewania kolejnych partii owoców. Regularne zrywanie stymuluje roślinę do dalszego kwitnienia i wiązania.
Po zbiorze owoce należy możliwie szybko schłodzić i umieścić w przewiewnych pojemnikach. Optymalna temperatura przechowywania wynosi 8–10°C przy wilgotności względnej ok. 90–95%. Bakłażan źle znosi przechowywanie w temperaturze poniżej 6°C – pojawiają się wówczas uszkodzenia chłodowe, ciemnienie skórki i miąższu. W warunkach chłodniczych owoce można przechowywać przez 1–2 tygodnie, jednak najlepiej sprzedawać je możliwie świeże, aby zachować najwyższą jakość.
Ekonomika uprawy i możliwości zbytu
Uprawa bakłażana w tunelu foliowym może być atrakcyjnym kierunkiem produkcji, zwłaszcza dla gospodarstw nastawionych na różnicowanie asortymentu warzyw pod osłonami. Roślina ta wciąż jest mniej popularna niż pomidor czy ogórek, ale rosnące zainteresowanie kuchnią śródziemnomorską, wegetariańską i wegańską sprzyja zwiększaniu popytu. Wysokie ceny w okresie wczesnym i późnym, poza szczytem podaży, pozwalają osiągać satysfakcjonującą opłacalność.
Koszty produkcji obejmują m.in. zakup nasion lub rozsady, nawozy, środki ochrony roślin, wodę, energię (zwłaszcza przy dogrzewaniu tunelu), materiał ściółkujący, a także nakłady pracy na pielęgnację i zbiór. Odpowiednie zarządzanie technologią uprawy, precyzyjne nawożenie oraz ograniczanie strat jakościowych i ilościowych (choroby, szkodniki, niewłaściwy zbiór) mają bezpośredni wpływ na wynik ekonomiczny.
Istotną rolę odgrywa też marketing. Zróżnicowanie oferty odmianowej (np. owoce białe, paskowane, mini) może pomóc wyróżnić się na rynku lokalnym, zachęcić restauracje do współpracy i budować rozpoznawalną markę gospodarstwa. Warto podkreślać walory zdrowotne bakłażana, możliwość wykorzystania w wielu potrawach oraz atrakcyjny wygląd na półce sklepowej czy na straganie. Dobrze zaplanowana uprawa pod osłonami, połączona z przemyślaną strategią sprzedaży, potrafi stać się stabilnym filarem przychodów w nowoczesnym gospodarstwie ogrodniczym.
FAQ – najczęstsze pytania dotyczące uprawy bakłażana w tunelu foliowym
Jaką temperaturę trzeba utrzymywać w tunelu, żeby bakłażan dobrze rósł?
Bakłażan najlepiej rozwija się w przedziale 22–28°C w dzień i 18–21°C w nocy. Spadki poniżej 15°C wyraźnie hamują wzrost, utrudniają zawiązywanie owoców i zwiększają podatność na choroby. Z kolei długotrwałe temperatury powyżej 32–34°C, zwłaszcza przy suchej atmosferze, powodują opadanie kwiatów. Kluczowe jest więc sprawne wietrzenie tunelu, a wczesną wiosną – ewentualne dogrzewanie i okrywanie roślin.
Dlaczego kwiaty bakłażana opadają i nie zawiązują owoców?
Przyczyną opadania kwiatów mogą być zbyt wysokie lub zbyt niskie temperatury, niska wilgotność powietrza, niedobory boru i wapnia, a także zbyt silny wzrost wegetatywny przy nadmiarze azotu. W tunelu warto kontrolować mikroklimat, unikać gwałtownych wahań temperatury, zadbać o odpowiednie nawożenie i – w razie potrzeby – zastosować dokarmianie dolistne mikroelementami. Pomaga też delikatne potrząsanie roślinami lub wprowadzenie trzmieli jako naturalnych zapylaczy.
Jak często i jaką ilością wody podlewać bakłażana pod folią?
W okresie intensywnego wzrostu i owocowania bakłażan wymaga regularnego nawadniania, najlepiej systemem kroplowym. Średnio stosuje się 3–6 l wody/m² dziennie, dostosowując dawki do temperatury, typu gleby i fazy rozwojowej roślin. Lepiej podlewać częściej, mniejszymi porcjami, niż rzadko i bardzo obficie. Trzeba unikać zarówno przesuszenia, jak i długotrwałego zalewania korzeni, które sprzyja chorobom zgorzelowym i zgniliznom.
Kiedy najlepiej zbierać owoce bakłażana z tunelu?
Owoce zbiera się w stadium dojrzałości konsumpcyjnej, gdy skórka jest intensywnie wybarwiona, gładka i błyszcząca, a miąższ jędrny i sprężysty. Zbyt późny zbiór powoduje matowienie skórki, twardnienie miąższu i mocne wykształcenie nasion, co pogarsza smak. W tunelu zbiór przeprowadza się zazwyczaj 1–2 razy w tygodniu, od lipca do jesieni. Do ścinania owoców należy używać ostrych noży lub sekatorów, aby nie uszkadzać roślin.
Czy uprawa bakłażana pod folią jest opłacalna dla małego gospodarstwa?
Opłacalność zależy od wielkości tunelu, technologii, kosztów pracy i możliwości zbytu, ale bakłażan może być bardzo dobrym uzupełnieniem asortymentu. Roślina zajmuje niszę rynkową, a popyt na nią rośnie dzięki popularności kuchni śródziemnomorskiej i wegetariańskiej. Decydujące jest uzyskanie wysokiej jakości owoców, wejście na rynek w odpowiednim terminie oraz współpraca z odbiorcami, np. restauracjami i sklepami specjalistycznymi.
