Gołąb lahore, zaliczany do gatunku Columba livia domestica, to jedna z najbardziej dekoracyjnych i charakterystycznych ras gołębi hodowlanych na świecie. Zachwyca nie tylko harmonijną budową ciała, ale przede wszystkim niezwykle eleganckim rysunkiem upierzenia i spokojnym, łagodnym temperamentem. Choć obecnie spotykany jest głównie w wolierach miłośników ptaków ozdobnych, wywodzi się z regionów, w których przez stulecia pełnił również funkcję użytkową i prestiżową – był ptakiem cenionym przez możnych i bogate rody. Dziś lahore stanowi niezwykłe połączenie dziedzictwa kulturowego Wschodu z europejską tradycją hodowlaną, a jego wizerunek pojawia się na wystawach, w katalogach i podręcznikach dla hodowców na całym świecie.
Pochodzenie i historia rasy lahore
Nazwa rasy bezpośrednio nawiązuje do miasta Lahore, jednego z historycznie najważniejszych ośrodków dzisiejszego Pakistanu. To właśnie na terenach dzisiejszego Pakistanu i północnych Indii miała miejsce wczesna selekcja tej rasy. W tamtejszej kulturze hodowla gołębi była od wieków wyrazem statusu społecznego, a piękne, rzadkie odmiany ptaków trafiały na dwory władców, do rezydencji arystokracji i bogatych kupców. Lahory należały do ptaków, którymi chętnie się chwalono – trzymano je na dachach domów, w ozdobnych klatkach na dziedzińcach, a także prezentowano przy okazji świąt i wizyt znamienitych gości.
Choć dokładne początki rasy nie są udokumentowane, przypuszcza się, że lahore wykształcił się stopniowo poprzez długotrwałą selekcję lokalnych populacji gołębi o nietypowym rysunku upierzenia. Hodowcy wybierali osobniki z wyraźnie zaznaczonym kontrastem między białymi partiami ciała a kolorową mantlą na grzbiecie i skrzydłach, dążąc do uzyskania możliwie najbardziej symetrycznego i powtarzalnego rysunku. Z biegiem czasu powstał typ ptaka o wyrazistej sylwetce, bogatej strukturze piór i łagodnym usposobieniu – cechach, które dziś uważa się za znak rozpoznawczy rasy.
Do Europy lahore trafił stosunkowo późno, w porównaniu z niektórymi innymi rasami azjatyckimi. Pierwsze, nieliczne osobniki przywieziono prawdopodobnie pod koniec XIX lub na początku XX wieku, wraz z falą zainteresowania orientalnymi rasami gołębi, kur i innych zwierząt ozdobnych. Szczególne znaczenie miały importy do Niemiec, gdzie szybko dostrzeżono potencjał tej rasy jako ptaka wystawowego. W krótkim czasie lahore zaczął pojawiać się na lokalnych wystawach, a następnie wzbudził zainteresowanie klubów hodowców w innych krajach europejskich.
Okres międzywojenny oraz pierwsze dekady po II wojnie światowej to czas intensywnej pracy hodowlanej nad ustaleniem i usystematyzowaniem standardu rasy. W różnych krajach europejskich powstawały opisy wzorca, w których precyzowano wymogi dotyczące kształtu głowy, budowy ciała, długości ogona, pozycji, barwy oczu i przede wszystkim – rysunku oraz kolorystyki upierzenia. Dzięki temu lahore zyskał status rasy o stosunkowo jednolitym, rozpoznawalnym typie, choć do dziś można zauważyć drobne różnice preferencji między hodowcami z poszczególnych państw.
W Polsce gołębie lahore pojawiły się w XX wieku, najpierw w nielicznych hodowlach pasjonatów ptaków zagranicznych. Z czasem populacja się rozrosła, a rasa zadomowiła się na krajowych wystawach, gdzie przyciąga uwagę odwiedzających swoim arystokratycznym wyglądem. Współcześnie w wielu związkach hodowców drobiu i gołębi istnieją sekcje poświęcone rasom ozdobnym, a lahore zaliczany jest do ważniejszych i bardziej prestiżowych pozycji wystawowych.
Cechy wyglądu i budowy – jak rozpoznać gołębia lahore
Gołąb lahore należy do ras średniej wielkości, o dość masywnej, ale harmonijnej budowie ciała. Tułów jest stosunkowo długi, lekko wydłużony, z dobrze zaznaczoną, zaokrągloną piersią, która dodaje ptakowi godnego, pełnego wyrazu. Szyja średniej długości, łagodnie przechodzi w tułów, bez ostrych załamań. Ogólny wygląd ma sprawiać wrażenie ptaka silnego, dobrze umięśnionego, lecz nie ociężałego. Lahore nie jest rasą skrajną – nie powinien być ani przesadnie drobny, ani nadmiernie masywny.
Głowa jest ważnym elementem oceny wystawowej. Powinna być gładka, o lekko zaokrąglonym profilu, z łagodnym przejściem od czoła do potylicy. Niektóre linie hodowlane wykazują nieznaczne różnice w kształcie głowy, jednak ogólną zasadą jest unikanie ostrych, kanciastych linii. Dziób jest raczej krótki do średniego, mocny, ale nie grubiański, harmonijnie wpisany w całość głowy. Woskówki są umiarkowanie rozwinięte, gładkie i czyste. Oczy, w zależności od odmiany barwnej, mogą mieć różne odcienie, ale z reguły pożądane są oczy żywe, wyraziste, o jasnej, perłowej lub czerwonawej tęczówce, dobrze skontrastowane z upierzeniem głowy.
Charakterystyczny dla lahore jest układ upierzenia. Rasa ta wyróżnia się kontrastem pomiędzy śnieżnobiałym przodem ciała (klatka piersiowa, brzuch, nogi, często także głowa i przednia część szyi) a barwną mantlą obejmującą grzbiet, skrzydła i częściowo szyję. Wzór ten może się nieznacznie różnić w szczegółach w zależności od lokalnej odmiany wzorca, ale ogólna idea pozostaje taka sama – kolorowa „peleryna” okrywa tylną część tułowia i skrzydła, podczas gdy dolne partie ciała są jasne.
Upierzenie powinno być obfite, miękkie i dobrze przylegające, bez wrażenia zaniedbania lub zbyt luźnej struktury. Pióra skrzydeł są dość szerokie, skrzydła noszone są równo, przylegając do tułowia, z końcami spoczywającymi na ogonie, ale go nie krzyżującymi. Ogon średniej długości, równy, z piórami dobrze domkniętymi; jego ułożenie wpływa na ogólne wrażenie eleganckiej sylwetki.
Kończyny lahore są stosunkowo krótkie do średniej długości, mocne, dobrze umięśnione. W zależności od linii hodowlanej i lokalnych standardów, nogi mogą być mniej lub bardziej upierzone. W wielu wzorcach preferuje się wyraźne, lecz umiarkowane upierzenie skoków i palców, które nadaje ptakowi bardziej ozdobny wygląd, ale nie utrudnia mu poruszania się. Pazury powinny być zadbane, równe, a barwa skoków – najczęściej czerwonawa lub cielista, w zależności od odmiany.
Istotną cechą rasy jest również postawa. Lahore powinien prezentować się dumnie, ale bez przesadnej wyniosłości. W prawidłowej pozycji tułów jest lekko nachylony do przodu, ogon opuszczony pod niewielkim kątem, a szyja uniesiona w sposób podkreślający pełnię piersi. Prawidłowa postawa wpływa znacząco na ocenę wystawową, ponieważ odzwierciedla ogólną kondycję ptaka, jego temperament i prawidłowy rozwój mięśni.
Rysunek i odmiany barwne – bogactwo kolorów i kontrastów
Rysunek upierzenia to najważniejszy wyróżnik gołębia lahore. Klasyczny układ barw polega na tym, że pierś, brzuch, uda, dolna część szyi i znaczna część głowy są białe, podczas gdy grzbiet, barki i większość skrzydeł stanowi jednolicie zabarwiona mantla. Granica między partiami białymi a kolorowymi powinna być możliwie wyraźna i symetryczna. Na szyi i piersi często widoczny jest delikatny połysk metaliczny, szczególnie w odmianach ciemnych, co dodatkowo podnosi walory estetyczne ptaka.
Odmian barwnych lahore jest wiele. Do najczęściej spotykanych należą:
- odmiany czarne i niebieskie, często z metalicznym połyskiem na szyi,
- odmiany czerwone i żółte, o cieplejszym odcieniu mantli,
- odmiany brązowawe, czekoladowe, a także rozjaśnione warianty tych barw,
- odmiany grochowe, gdzie na mantli widoczne są jaśniejsze plamki lub nakrapianie,
- odmiany płowe i srebrzyste, szczególnie cenione przez wielu hodowców za subtelny, szlachetny wygląd.
Kolor mantli powinien być możliwie jednolity, bez niepożądanych przebarwień czy plam na białych partiach ciała. W ocenie wystawowej zwraca się szczególną uwagę na symetrię rysunku po obu stronach ptaka. Nierówny przebieg granic barw, przebarwienia na białym brzuchu czy plamy na głowie są wadami, które obniżają wartość wystawową, choć nie przekreślają wartości hodowlanej ptaka w ogólnym sensie.
Ciekawym zagadnieniem jest dziedziczenie barw u lahore. Hodowcy, planując parowania, biorą pod uwagę nie tylko sam kolor mantli, ale także intensywność pigmentu, połysk piór oraz tendencję do powstawania plam na jasnych partiach ciała. Umiejętne łączenie osobników o odpowiednio dobranym genotypie pozwala uzyskać potomstwo o bardzo wysokim stopniu zgodności ze wzorcem. Z drugiej strony, brak selekcji pod kątem rysunku i barwy prowadzi do szybkiego pogorszenia jakości wizualnej stada – granice barw rozmywają się, pojawiają się nieregularne łatki i zanik charakterystycznej, czystej bieli.
Charakter, zachowanie i użytkowość
Gołębie lahore cenione są nie tylko z powodu urody, ale również z uwagi na łagodny charakter. To ptaki zazwyczaj spokojne, zrównoważone, łatwo przyzwyczajające się do obecności człowieka. W dobrze prowadzonej hodowli szybko nabierają zaufania, korzystając z karmienia z ręki i nie wykazując nadmiernej płochliwości. Dzięki temu idealnie nadają się dla osób, które cenią kontakt z ptakami ozdobnymi i chcą obcować z nimi z bliska.
W porównaniu z rasami typowo lotnymi lub sportowymi, lahore nie jest gołębiem nastawionym na intensywny lot na duże odległości. Jego cechy użytkowe w zakresie lotu są umiarkowane – potrafi dobrze i sprawnie latać, ale z reguły woli krótsze przeloty wokół gołębnika lub wolierę, jeśli nie ma nawyku swobodnego wypuszczania. W wielu hodowlach utrzymuje się go w zamkniętych wolierach, aby uniknąć ryzyka utraty cennych ptaków, jednak w warunkach przydomowych, przy odpowiednim przyzwyczajeniu, może z powodzeniem korzystać z wolnego oblotu.
Pod względem płodności i instynktu rodzicielskiego lahore należy do ras raczej solidnych. Paruje się chętnie, a większość par dobrze wysiaduje jaja i karmi pisklęta. Oczywiście, podobnie jak w przypadku innych ras ozdobnych, intensywna selekcja na cechy wyglądu może prowadzić do pewnego zróżnicowania w jakości instynktu rodzicielskiego. Niektórzy hodowcy decydują się na wspomaganie lęgów za pomocą bardziej „praktycznych” ras, używając ich jako mamki do wykarmiania piskląt lahore, zwłaszcza w cennych skojarzeniach wystawowych.
W praktyce współczesnej lahore jest przede wszystkim ptakiem ozdobnym i wystawowym. Jego wartość produkcyjna, rozumiana w kategoriach ilości mięsa czy jaj, ma obecnie znaczenie marginalne. W przeszłości jednak, zanim rozwinęła się specjalistyczna hodowla drobiu mięsnego i niektórych ras gołębi rzeźnych, również lahore mógł być okazjonalnie wykorzystywany do celów konsumpcyjnych, szczególnie w regionach, gdzie gołębie stanowiły uzupełniające źródło białka zwierzęcego w diecie człowieka.
Osoby, które utrzymują lahore amatorsko, często podkreślają, że jest to rasa dobrze nadająca się do wprowadzenia młodszych miłośników ptaków w świat hodowli. Łagodny temperament, ciekawość i przywiązywanie się do stałego opiekuna sprawiają, że kontakt z tymi gołębiami jest bezpieczny i przyjemny, a jednocześnie uczy systematyczności i odpowiedzialności za powierzone zwierzęta.
Warunki utrzymania i wymagania hodowlane
Aby lahore mógł w pełni rozwinąć swoje walory, zarówno zdrowotne, jak i wystawowe, niezbędne są odpowiednie warunki utrzymania. Podstawą jest suchy, przewiewny, ale wolny od przeciągów gołębnik lub przestronna woliera. Nadmierna wilgotność i zalegający brud sprzyjają rozwojowi chorób bakteryjnych, grzybiczych oraz pasożytniczych, co szybko odbija się na kondycji piór i ogólnym wyglądzie ptaka. Regularne sprzątanie, dezynfekcja i stosowanie suchej ściółki są zatem kluczowe.
Lahore nie jest rasą skrajnie wrażliwą na warunki atmosferyczne, lecz z racji ozdobnego upierzenia, szczególnie na kończynach, powinien być chroniony przed długotrwałym przebywaniem w błocie i wilgoci. W woliery warto wprowadzić elementy ułatwiające zachowanie czystości, takie jak ruszty, podwyższone żerdzie, zadaszone miejsca do odpoczynku. Ważne jest także, by ptaki miały dostęp do świeżej wody pitnej, codziennie wymienianej, oraz do pojemników z piaskiem i drobnym żwirem niezbędnym do prawidłowego trawienia.
Żywienie lahore opiera się na zrównoważonej mieszance zbóż typowej dla gołębi: pszenicy, kukurydzy, jęczmienia, grochu i innych roślin strączkowych, uzupełnianej o gotowe granulaty, mieszanki mineralno-witaminowe oraz ewentualnie dodatki białkowe w okresach zwiększonego zapotrzebowania (lęgi, pierzenie, wzmożona aktywność wystawowa). Zbyt uboga dieta prowadzi do osłabienia organizmu, gorszego wybarwienia i struktury piór, a w konsekwencji także do spadku odporności na choroby.
Hodowca, który myśli o utrzymaniu lahore w typie zbliżonym do wzorcowego, powinien zwrócić uwagę na odpowiedni dobór par rodzicielskich. Unika się kojarzenia ptaków z rażącymi wadami budowy, rysunku czy zdrowia, ponieważ utrwalenie takich cech w potomstwie może w krótkim czasie zubożyć cały materiał hodowlany. W praktyce selekcja obejmuje zarówno ocenę ptaków na podstawie wzorca wystawowego, jak i obserwację ich zachowania, płodności oraz kondycji w różnych porach roku.
Istotnym elementem utrzymania lahore jest również kontrola stanu zdrowia. Regularne odrobaczanie, profilaktyczne szczepienia (zgodnie z lokalnymi wytycznymi weterynaryjnymi) oraz obserwacja ewentualnych objawów chorobowych pozwalają ograniczyć straty i utrzymać stado w dobrej formie. Symptomy takie jak ospałość, nastroszone pióra, biegunka, świszczący oddech czy zmiany w wyglądzie oczu i dzioba wymagają szybkiej reakcji i, w razie potrzeby, konsultacji z lekarzem weterynarii.
Rozmieszczenie geograficzne i znaczenie kulturowe
Choć korzenie rasy sięgają subkontynentu indyjskiego, dziś gołębie lahore rozprzestrzenione są na wielu kontynentach. Najsilniejsze ośrodki hodowlane znajdują się w Europie, przede wszystkim w Niemczech, Polsce, Czechach, na Słowacji, w krajach Beneluksu, we Włoszech oraz w części krajów skandynawskich. Rasa obecna jest również w Ameryce Północnej, gdzie cieszy się zainteresowaniem kolekcjonerów ras orientalnych i dekoracyjnych. W regionie pochodzenia – w Pakistanie i Indiach – nadal można spotkać lokalne populacje lahore, często nieco różniące się od europejskich standardów, ale wciąż zachowujące charakterystyczny rysunek i ogólny typ budowy.
W swoim ojczystym regionie lahore miał także wymiar kulturowy. Trzymanie gołębi o wyszukanym wyglądzie bywało oznaką zamożności i dobrego gustu. Ptaki te mogły być ofiarowywane jako prezenty dla osób wysoko postawionych, wykorzystywane podczas uroczystości rodzinnych i religijnych, a także prezentowane przy okazji lokalnych festynów. W niektórych przekazach wspomina się o gołębiach o nietypowym ubarwieniu jako o ptakach przynoszących pomyślność, choć trudno dziś w sposób ścisły odtworzyć cały zespół wierzeń i zwyczajów z nimi związanych.
W Europie lahore wpisał się w szerszy nurt fascynacji rasami „orientalnymi”. Obok takich ptaków, jak indyjskie pawiki, różne odmiany gołębi brodawkowych i orientalnych ras kur, stał się symbolem kontaktu kultur i wymiany zwierząt pomiędzy Wschodem a Zachodem. Równocześnie odegrał rolę w rozwoju nowoczesnej kultury wystaw gołębi rasowych. W katalogach wystawowych z drugiej połowy XX wieku lahore wymieniany jest często w grupie ras ozdobnych o dużym znaczeniu reprezentacyjnym.
Znaczenie rasy wykracza poza samo uczestnictwo w wystawach. Dla wielu pasjonatów lahore stanowi swoisty pomost między współczesną hodowlą a dziedzictwem dawnych cywilizacji. Utrzymując tę rasę, hodowcy czują się kontynuatorami tradycji zapoczątkowanej setki lat temu w mieście Lahore i okolicach. Przekazywana z pokolenia na pokolenie wiedza o doborze par, żywieniu, pielęgnacji i prezentowaniu ptaków staje się częścią niematerialnego dziedzictwa kulturowego związanego z hodowlą drobiu i gołębi.
Standard wystawowy i ocena na pokazach
Na wystawach gołębi rasowych lahore oceniany jest według ściśle określonego standardu, którego szczegóły mogą się minimalnie różnić między krajami, lecz główne założenia pozostają wspólne. Pod uwagę bierze się kilka podstawowych grup cech: typ i budowę, głowę i dziób, rysunek i barwę, strukturę upierzenia, postawę oraz ogólne wrażenie.
W kategorii typu i budowy ocenia się długość i szerokość tułowia, głębokość klatki piersiowej, kształt szyi, długość ogona i proporcje między poszczególnymi partiami ciała. Ptak powinien wpisywać się w opis rasy jako gołąb średniej wielkości, harmonijny i dobrze umięśniony, bez cech skrajnych. Głowa powinna być kształtna, proporcjonalna, z odpowiednią linią czoła i potylicy, a dziób – czysty, bez deformacji, właściwie osadzony.
Najwięcej uwagi sędziowie poświęcają rysunkowi i barwie. Sprawdza się czystość białych partii ciała, jednolitość koloru mantli, jakość połysku, a także ostrość i symetrię granic między barwami. Drobne uchybienia, takie jak niewielkie plamki, mogą obniżyć ocenę, ale nie zawsze dyskwalifikują ptaka. Poważniejsze wady – rozmyty rysunek, wyraźne plamy na białym brzuchu, nieregularnie zabarwiona głowa – mogą uniemożliwić zdobycie wysokich ocen.
Struktura upierzenia powinna być gładka, a pióra – zdrowe, bez ubytków, złamań i oznak chorób skóry. U ptaków przygotowywanych do wystaw dużą rolę odgrywa staranna pielęgnacja, w tym dbałość o czystość nóg, zwłaszcza jeśli są upierzone, oraz utrzymanie ogona i skrzydeł w nienagannym stanie. Postawa ptaka podczas oceny także ma znaczenie – lahore, który prezentuje się pewnie, trzyma głowę wysoko i pokazuje pełnię piersi, sprawia lepsze wrażenie niż osobnik apatyczny, pochylony czy wyraźnie zestresowany.
Wysokiej klasy lahore może zdobywać najwyższe wyróżnienia na wystawach krajowych i międzynarodowych, co przekłada się na jego wartość hodowlaną. Ptaki z tytułami championów są szczególnie poszukiwane przez hodowców, którzy chcą wzmocnić walory wystawowe swoich linii. Jednocześnie ocena wystawowa jest narzędziem selekcji – pozwala wytypować osobniki najbardziej zbliżone do wzorca i tym samym wpływać na kierunek rozwoju rasy.
Gołąb lahore w hodowlach amatorskich i profesjonalnych
Rasa lahore funkcjonuje dziś zarówno w dużych, profesjonalnych hodowlach nastawionych na udział w wystawach, jak i w mniejszych, amatorskich gołębnikach przydomowych. W dużych hodowlach prowadzi się szczegółową dokumentację pochodzenia ptaków, planuje skojarzenia z uwzględnieniem linii krwi, analizuje wyniki wystaw i przechowuje fotografie najlepszych osobników. Tacy hodowcy często współpracują między sobą, wymieniając ptaki lub korzystając z usług transportu specjalistycznego, aby wprowadzać do swoich stad nowe, wartościowe geny.
W hodowlach amatorskich nierzadko dominuje aspekt estetyczny i hobbystyczny. Właściciel gołębnika cieszy się widokiem pięknych ptaków na podwórku, fotografuje je, pokazuje znajomym, a czasem odwiedza lokalne wystawy bardziej z ciekawości niż z nastawieniem na rywalizację. Lahore, dzięki spokojnemu charakterowi i łatwości oswajania, dobrze odnajduje się w takich warunkach. Wymaga jednak podstawowej wiedzy z zakresu żywienia, profilaktyki zdrowotnej i doboru par, dlatego nawet amatorzy, którzy chcą uniknąć problemów, zazwyczaj szybko sięgają po literaturę i kontakt z bardziej doświadczonymi hodowcami.
Warto zaznaczyć, że zbyt intensywne nastawienie wyłącznie na cechy wystawowe, przy jednoczesnym lekceważeniu zdrowia i kondycji, może prowadzić do problemów. Właściwa hodowla lahore polega na równowadze: trzeba łączyć dbałość o wygląd z troską o odporność, płodność i dobre samopoczucie ptaków. Długowieczność, żywotność i zachowanie naturalnych instynktów, w tym rodzicielskich, są równie ważne jak perfekcyjny rysunek na piórach.
Ciekawe informacje i mniej znane fakty o rasie
W świecie hodowców krąży wiele ciekawostek związanych z gołębiem lahore. Jedną z nich jest zwracanie uwagi na subtelne różnice w wyrazie głowy między poszczególnymi liniami hodowlanymi. Doświadczeni miłośnicy rasy potrafią rozpoznać, z jakiego kraju lub nawet z jakiej słynnej hodowli pochodzi dany ptak, właśnie po delikatnych niuansach w budowie głowy, oczach czy sposobie noszenia się.
Interesująca jest także rola, jaką lahore odegrał w kształtowaniu gustów estetycznych hodowców. Wprowadzenie do Europy tej rasy, o bardzo wyrazistym i „czystym” rysunku, skłoniło część środowiska do większej koncentracji na walorach dekoracyjnych upierzenia niż dotychczas. Wzrosło zainteresowanie precyzyjnie zdefiniowanymi wzorcami rysunku nie tylko u gołębi, ale również u innych gatunków drobiu ozdobnego. W pewnym sensie lahore stał się jednym z symboli przejścia od funkcji użytkowej do funkcji reprezentacyjnej w hodowli ptaków.
Kolejnym wątkiem, o którym rzadziej się wspomina, jest znaczenie lahore w edukacji młodych hodowców. Wielu doświadczonych pasjonatów opowiada, że to właśnie ta rasa była jedną z pierwszych, które trzymali jako dzieci lub nastolatkowie. Dostępność lahore w hodowlach, stosunkowo prosta obsługa i natychmiastowy „efekt estetyczny” po wejściu do gołębnika sprawiają, że jest to rasa wyjątkowo atrakcyjna dla początkujących. Dzięki temu w sposób niemal naturalny przekazywana jest wiedza i tradycja hodowlana kolejnym pokoleniom, a sama rasa zyskuje stabilne miejsce w środowisku miłośników gołębi.
Wreszcie, ciekawym aspektem jest również fakt, że pomimo globalizacji i łatwości transportu zwierząt, lahore wciąż zachowuje pewne lokalne odmiany i specyfikę. W różnych krajach faworyzuje się nieco inne typy sylwetki, głowy czy intensywności barw. Daje to w efekcie bogaty, zróżnicowany obraz rasy, która – choć spójna w głównych założeniach – pozostaje żywym tworem, rozwijającym się i podlegającym wpływowi gustu oraz wrażliwości poszczególnych hodowców. Dzięki temu gołąb lahore nadal budzi emocje, inspiruje i stanowi ważny element barwnego świata rasowego drobiu.
