Kaczka Call (Anas platyrhynchos domesticus) należy do najbardziej charakterystycznych i rozpoznawalnych ras kaczek ozdobnych na świecie. Niewielkie rozmiary, wyjątkowo donośny i wysoki głos oraz bogata paleta barw upierzenia sprawiają, że stała się ulubienicą hodowców wystawowych, miłośników ptaków ozdobnych oraz osób poszukujących efektownego, a jednocześnie stosunkowo łatwego w utrzymaniu drobiu. Choć jej korzenie sięgają zarówno tradycji myśliwskich, jak i wiejskich podwórek, współcześnie najczęściej spotykana jest w amatorskich i profesjonalnych hodowlach, ogrodach pokazowych oraz kolekcjach ptactwa wodnego. Mała sylwetka, krótki dziób, wysoka postawa, ruchliwość i żywy temperament idą w parze z łagodnym usposobieniem, dzięki czemu kaczka Call bardzo dobrze odnajduje się w bliskim kontakcie z człowiekiem, także jako ptak towarzyszący.

Historia, pochodzenie i rozwój rasy

Korzenie kaczki Call ściśle wiążą się z udomowieniem dzikiej kaczki krzyżówki (Anas platyrhynchos) oraz z dawnymi tradycjami łowieckimi. Już w źródłach z XVII i XVIII wieku wspomina się o małych, bardzo głośnych kaczkach wykorzystywanych jako ptaki wabikowe. Ich zadaniem było przyciąganie dzikiego ptactwa wodnego w zasięg sieci lub broni myśliwego. Właśnie z tej funkcji wywodzi się nazwa „Call duck” – od angielskiego „to call”, czyli wołać, przywoływać.

W Holandii i Wielkiej Brytanii niewielkie kaczki o donośnym głosie szybko zdobyły popularność zarówno wśród myśliwych, jak i gospodarzy. Na terenach podmokłych, bogatych w kanały i stawy, utrzymywanie ptaków wabikowych stanowiło element lokalnej kultury i rzemiosła łowieckiego. Stopniowo ptaki te zaczęto selekcjonować nie tylko pod kątem głosu, ale też wyglądu: dążono do uzyskania zwartej budowy ciała, atrakcyjnego upierzenia oraz możliwie małej masy.

Rozwój nowoczesnej hodowli kaczki Call przyspieszył w XIX wieku, kiedy to pojawiły się pierwsze wystawy drobiu rasowego. W Wielkiej Brytanii i Niderlandach zaczęto opracowywać opisy rasowe, standaryzować cechy budowy oraz kolory upierzenia. Wkrótce Call stała się jedną z najbardziej cenionych ras wystawowych, a jej popularność rozprzestrzeniła się na inne kraje Europy oraz na Amerykę Północną.

W Polsce kaczka Call pojawiła się stosunkowo późno, głównie za sprawą pasjonatów drobiu ozdobnego i wymiany materiału hodowlanego z hodowcami zachodnioeuropejskimi. Początkowo spotykana była niemal wyłącznie w prywatnych kolekcjach i niewielkich hodowlach pasjonackich, a z czasem zaczęła pojawiać się także na wystawach oraz w gospodarstwach agroturystycznych. Rozwój mediów społecznościowych oraz forów hobbystycznych przyczynił się do szybszej wymiany informacji, jaj lęgowych i ptaków, co ułatwiło umacnianie się tej rasy w krajowym środowisku hodowlanym.

Współczesna rola kaczki Call jest wyraźnie inna niż dawniej. Funkcja ptaka wabikowego straciła znaczenie wraz z rozwojem nowych metod polowania i zaostrzeniem przepisów łowieckich. Na pierwszy plan wysunęły się walory ozdobne, wartość jako ptaka wystawowego oraz użytkowego w niewielkim stopniu – ze względu na jaja i mięso, choć nie są to jej główne atuty. Największą wartością stał się wyjątkowy wygląd, bogata paleta odmian barwnych i dekoracyjna obecność w ogrodach przydomowych.

Charakterystyka rasy: budowa, wygląd i odmiany barwne

Kaczka Call jest typową rasą miniaturową. Jej niewielkie wymiary w połączeniu z proporcjonalną, zwartą sylwetką sprawiają, że prezentuje się niezwykle elegancko. Pomimo miniaturowości nie powinna sprawiać wrażenia ptaka delikatnego czy chorowitego – standard rasowy zakłada wyraźną siłę, dobre umięśnienie i harmonijną budowę.

Wielkość, masa i sylwetka

Dorosłe samice osiągają zazwyczaj masę w granicach 0,7–1,0 kg, natomiast samce są nieznacznie cięższe, choć w wielu liniach hodowlanych różnica ta jest minimalna. Ciało jest stosunkowo krótkie i szerokie, osadzone na krótkich, mocnych nogach o intensywnie pomarańczowym zabarwieniu. Tułów powinien być lekko wzniesiony ku przodowi, co nadaje ptakowi wrażenie czujności i energii.

Naturalna postawa to półwyprostowana, z lekko uniesioną klatką piersiową i wyraźnie zaokrąglonym brzuchem. Grzbiet jest krótki, płynnie przechodzący w ogon, który u kaczorów może być ozdobiony typowymi dla kaczek krzyżówek skręconymi piórami sterówkowymi. Skrzydła ściśle przylegają do ciała, nie mogą być opuszczone ani zbyt długie, aby uniknąć wrażenia ociężałości.

Głowa, dziób i oczy

Jedną z cech najbardziej wyróżniających kaczkę Call jest stosunkowo duża, zaokrąglona głowa, w niektórych liniach określana jako niemal „kulista”. Kaczka sprawia przez to wrażenie ptaka o łagodnym, nieco „dziecięcym” wyrazie. Czoło jest pełne, lekko wypukłe, przejście w dziób – płynne, bez wyraźnego załamania.

Dziób jest krótki, szeroki u nasady i dość prosty, co odróżnia Call od niektórych innych ras ozdobnych. Ubarwienie dzioba zależy od odmiany barwnej: u klasycznych kaczorów dzikich jest on zwykle zielonkawy lub oliwkowy, u kaczek – bardziej stonowany, żółtawobrązowy. Oczy są stosunkowo duże, okrągłe, żywe, o ciemnej tęczówce. Wyraz oczu powinien być energiczny i przyjazny, podkreślający aktywny charakter ptaka.

Upierzenie i odmiany barwne

Rasa wyróżnia się ogromną różnorodnością kolorystyczną. W wielu krajach związki hodowców uznają po kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt odmian barwnych. Do najbardziej rozpowszechnionych należą:

• dzikie – nawiązujące do ubarwienia dzikiej krzyżówki; samiec ma zieloną głowę, białą obrożę na szyi, kasztanową pierś i szarawy tułów, samica jest brązowo pręgowana;
• białe – całkowicie białe upierzenie, żółtawy lub pomarańczowy dziób, intensywnie pomarańczowe nogi; bardzo popularna odmiana wystawowa;
• czarne – jednolicie czarne, często z zielonkawym, metalicznym połyskiem;
• niebieskie – delikatnie stalowoniebieskie, z jaśniejszym tonem na piersi i brzuchu;
• pstre i łaciate – z nieregularnymi plamami bieli oraz barwy podstawowej (czarnej, brązowej, niebieskiej);
• odmiany srebrzyste, khaki, czekoladowe – cenione w wyspecjalizowanych hodowlach, choć rzadziej spotykane u hobbystów początkujących.

Wielu hodowców dąży do utrzymania stabilności linii barwnych, co wymaga starannej selekcji ptaków rodzicielskich. Równocześnie jednak w małych hodowlach amatorskich często dochodzi do spontanicznego krzyżowania odmian, co skutkuje pojawianiem się interesujących, choć nie zawsze zgodnych ze standardem kombinacji kolorystycznych.

Cechy użytkowe: nieśność, mięso, pierze

Kaczka Call należy do ras, które z założenia pełnią przede wszystkim funkcję ozdobną i wystawową, a nie produkcyjną. Mimo to posiada pewną wartość użytkową. Samice składają średnio od 50 do 100 jaj rocznie, w zależności od warunków utrzymania, linii hodowlanej oraz żywienia. Jaja są mniejsze niż u dużych ras użytkowych, ale mają bogaty smak, często doceniany przez miłośników tradycyjnej kuchni.

Mięso kaczki Call jest delikatne i ma korzystny smak, jednak z uwagi na niewielką masę ptaków rzadko hoduje się je z przeznaczeniem rzeźnym. W tradycyjnych gospodarstwach zdarza się sporadyczne wykorzystanie nadwyżkowych kogutów czy starszych kaczek, ale w nowoczesnej hodowli ozdobnej jest to raczej wyjątek. Pierze, choć miękkie i gęste, z racji ograniczonej ilości nie stanowi przedmiotu ekonomicznego zainteresowania.

Temperament i zachowanie

Usposobienie kaczki Call wodzonej w hodowli określa się jako żywe, towarzyskie i zwykle łagodne. Ptaki te są bardzo ruchliwe, chętnie eksplorują otoczenie, przeszukują trawnik i brzegi zbiornika wodnego w poszukiwaniu drobnych organizmów, nasion i zielonek. Łatwo przyzwyczajają się do obecności człowieka, szczególnie jeśli są od początku odchowywane w bliskim kontakcie z opiekunem.

Jedną z najbardziej charakterystycznych cech jest głośność. Szczególnie samice wydają z siebie wysokie, przenikliwe odgłosy, słyszalne z dużej odległości. Dawniej właśnie ta cecha predysponowała je do roli ptaków wabikowych. Obecnie może być zarówno atutem, jak i wadą: w dużych gospodarstwach wiejskich nie stanowi zwykle problemu, jednak w małych ogrodach przydomowych, zwłaszcza w zwartej zabudowie miejskiej, może prowadzić do konfliktów z sąsiadami.

Calle są z natury ciekawskie, uwielbiają korzystać z możliwości kąpieli i brodzenia w płytkiej wodzie. Choć potrafią latać lepiej niż ciężkie rasy użytkowe, w większości hodowli nie występuje masowe odlatywanie ptaków, o ile zapewni się im komfortowe warunki i stały dostęp do pokarmu.

Występowanie, środowisko i warunki utrzymania

Kaczka Call jako forma udomowiona nie tworzy naturalnych, dzikich populacji w ścisłym sensie, jednak w niektórych rejonach świata obserwuje się pojedyncze osobniki lub małe grupy zdziczałe. Najczęściej są to ptaki, które uciekły z hodowli lub zostały wypuszczone. W warunkach odpowiedniego klimatu i obfitości wody potrafią one przez pewien czas funkcjonować samodzielnie, choć zwykle ich przeżywalność jest niższa niż u dzikich krzyżówek.

Rozmieszczenie geograficzne

Największa koncentracja hodowli kaczki Call występuje w Europie Zachodniej, zwłaszcza w Wielkiej Brytanii, Holandii, Belgii, Niemczech i Francji. Tam też tradycja hodowli jest najdłuższa, a organizacje zrzeszające hodowców dysponują bogatymi księgami rodowodowymi i zaawansowanymi programami selekcji.

W Ameryce Północnej rasa ta jest równie popularna, szczególnie wśród miłośników drobiu ozdobnego i uczestników wystaw organizowanych przez stowarzyszenia drobiarskie. W Stanach Zjednoczonych opracowano niezależne standardy, które w niektórych szczegółach mogą różnić się od opisów europejskich, choć ogólna koncepcja rasy pozostaje tożsama.

W Europie Środkowo-Wschodniej, w tym w Polsce, kaczka Call przez długi czas uchodziła za rzadkość, jednak w ostatnich dekadach jej obecność jest coraz wyraźniejsza. Spotyka się ją w kolekcjach prywatnych, ogrodach zoologicznych, parkach pokazowych oraz w gospodarstwach agroturystycznych, gdzie pełni funkcję nie tylko dekoracyjną, ale także edukacyjną, przybliżając odwiedzającym różnorodność ras drobiu.

Środowisko i potrzeby przestrzenne

Mimo niewielkich rozmiarów kaczka Call wymaga dobrze zorganizowanej przestrzeni życiowej. Kluczowe elementy środowiska utrzymania to:

• dostęp do wody – choć nie musi to być duży staw, niezbędny jest przynajmniej niewielki zbiornik umożliwiający ptakom kąpiele, czyszczenie piór i zachowania naturalne; świetnie sprawdzają się małe oczka wodne, koryta, wanny gospodarskie czy specjalne baseny dla drobiu;
• suchy wybieg – teren powinien być możliwie suchy i dobrze zdrenowany; stałe błoto sprzyja chorobom stóp i zanieczyszczeniu piór;
• osłona przed wiatrem i słońcem – drzewa, krzewy, pergole lub daszki zapewniają naturalne schronienie i poczucie bezpieczeństwa;
• bezpieczeństwo przed drapieżnikami – ze względu na niewielkie rozmiary i słabsze zdolności obronne kaczki te są bardziej narażone na ataki lisów, kun, psów czy drapieżnych ptaków; solidne ogrodzenie i zabezpieczenie noclegowni to absolutna konieczność.

W nocy kaczki Call powinny mieć dostęp do suchego, dobrze wentylowanego pomieszczenia. Może to być niewielki kacznik lub wspólny kurnik dla różnych gatunków drobiu, pod warunkiem że zapewni się odpowiednią powierzchnię i czystość. Podłoże najlepiej wyścielić słomą, trocinami lub sieczką, które należy regularnie wymieniać.

Żywienie i wymagania zdrowotne

Żywienie kaczki Call nie odbiega zasadniczo od żywienia innych ras kaczek, jednak ze względu na jej miniaturową budowę wymaga pewnej precyzji. Podstawą diety powinny być:

• pełnoporcjowe pasze granulowane lub mieszanki zbóż dostosowane do wieku ptaków (mieszanki starter, grower, następnie pasza dla ptaków dorosłych);
• dodatki zielonkowe – świeża trawa, liście mniszka lekarskiego, koniczyna, drobno siekane warzywa liściaste;
• źródła białka – śruty roślinne, dodatki pochodzenia zwierzęcego (np. mączka rybna w odpowiednich dawkach), larwy owadów, drobne organizmy wodne pobierane z naturalnego środowiska;
• minerały i witaminy – szczególnie wapń, fosfor oraz witaminy A, D, E i z grupy B.

Z uwagi na tendencję miniaturowych ptaków do szybkiego przybierania na wadze w warunkach nadmiaru paszy, ważne jest unikanie przekarmiania ziarnem wysokoenergetycznym (np. kukurydzą) oraz zbyt dużą ilością tuczących mieszankek. Otyłość może prowadzić do problemów z płodnością, nieśnością oraz układem ruchu.

Pod względem zdrowotnym kaczka Call uchodzi za rasę generalnie odporną, jeśli zapewni się jej właściwe warunki zoohigieniczne. Silna wilgotność, brak wentylacji, zanieczyszczona woda i brudne podłoże sprzyjają infekcjom bakteryjnym oraz pasożytniczym. W stadach wystawowych stosuje się profilaktyczne odrobaczanie, regularną kontrolę stanu upierzenia oraz obserwację ptaków pod kątem objawów apatii, kulawizn czy problemów z oddychaniem.

Rozmnażanie i instynkt kwoczenia

Jedną z zalet kaczki Call jest dobrze zachowany instynkt kwoczenia u wielu linii hodowlanych. Samice często chętnie siadają na jajach i starannie wysiadują je aż do wylęgu. To odróżnia je od wielu współczesnych ras użytkowych, u których naturalny instynkt macierzyński bywa osłabiony wskutek wieloletniej selekcji nastawionej wyłącznie na nieśność.

Okres inkubacji jaj kaczki Call wynosi zwykle około 26–28 dni. Samica buduje gniazdo z dostępnych materiałów – słomy, siana, piór – i starannie przykrywa jaja, gdy opuszcza gniazdo. Pisklęta są stosunkowo żywotne, lecz z racji miniaturowych rozmiarów wymagają ciepłego, suchego środowiska oraz dostępu do dobrej jakości paszy starterowej, bogatej w białko i mikroelementy.

W profesjonalnych hodowlach, zwłaszcza nastawionych na wystawy, często wykorzystuje się także sztuczną inkubację jaj w inkubatorach. Pozwala to na bardziej precyzyjną kontrolę warunków lęgowych, wybór najcenniejszych osobników do dalszej selekcji oraz ochronę lęgów przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi.

Rola w kulturze, hodowli i ciekawostki

Kaczka Call, choć jest rasą stosunkowo młodą w porównaniu z niektórymi tradycyjnymi rasami kur czy gęsi, zyskała już trwałe miejsce w kulturze hodowców drobiu ozdobnego i w świadomości miłośników ptaków na całym świecie. Łączy w sobie element historycznego dziedzictwa łowieckiego z nowoczesną pasją do tworzenia i utrzymywania ras o wysokich walorach estetycznych.

Znaczenie wystawowe i kolekcjonerskie

Na wystawach drobiu kaczka Call przyciąga uwagę elegancką sylwetką, wyrazistą głową i różnorodnością kolorów. Sędziowie oceniają przede wszystkim proporcje ciała, jakość upierzenia, prawidłowość postawy, stan zdrowia oraz zgodność z opisem danej odmiany barwnej. Nawet niewielkie odstępstwa od standardu – zbyt długi dziób, wąska klatka piersiowa, źle noszone skrzydła czy nieregularne rozmieszczenie barw – mogą obniżyć ocenę ptaka.

Wielu hodowców traktuje tę rasę jako wyzwanie hodowlane: uzyskanie idealnie zbudowanego, zgodnego ze standardem osobnika w wyrafinowanej odmianie barwnej wymaga lat selekcji, skrupulatnego prowadzenia zapisów rodowodowych oraz współpracy z innymi pasjonatami. W tym sensie kaczka Call stała się dla licznych osób swoistym „ptakiem kolekcjonerskim”, porównywalnym do ras gołębi ozdobnych czy kur karłowatych.

Rasa jako ptak ozdobny w ogrodach i gospodarstwach

W małych ogrodach przydomowych miniaturowe kaczki często pełnią funkcję żywej ozdoby. Calle doskonale wpisują się w ten trend: są kolorowe, ruchliwe, chętnie przebywają w pobliżu oczek wodnych i nadają ogrodowi swoisty, „sielankowy” charakter. Ich obecność podnosi walory estetyczne przestrzeni, a jednocześnie pozwala obserwować wiele ciekawych zachowań ptaków związanych z żerowaniem, kąpielą, pielęgnacją piór i relacjami w stadzie.

W gospodarstwach agroturystycznych kaczka Call bywa wykorzystywana również w celach edukacyjnych. Dzieci i dorośli mogą poznać różnice między rasami drobiu, dowiedzieć się, jak powstają rasy ozdobne, oraz zrozumieć, że ptactwo wodne to nie tylko tradycyjna kaczka gospodarska, lecz także bogactwo form, kolorów i historii. Ze względu na sprofilowaną głośność, w takich miejscach zwykle wybiera się stada o umiarkowanej liczbie osobników, aby nie wprowadzać nadmiernego hałasu.

Relacje z człowiekiem i możliwość „oswojenia”

Kaczki Call dość dobrze znoszą obecność człowieka i w wielu przypadkach dają się częściowo oswoić. Osobniki odchowywane od pisklęcia często reagują na obecność opiekuna, podchodzą w oczekiwaniu na karmę, a nawet pozwalają się dotknąć czy wziąć na ręce. Wymaga to jednak konsekwencji, spokojnego podejścia i unikania gwałtownych, stresujących sytuacji.

W przeciwieństwie do typowych zwierząt domowych, takich jak pies czy kot, kaczka zachowuje znaczną część swoich naturalnych instynktów. Nie można oczekiwać od niej pełnego przywiązania czy zachowań typowych dla ssaków towarzyszących, jednak wrażliwe podejście i cierpliwa socjalizacja pozwalają zbudować relację opartą na zaufaniu. W tym sensie Call bywa wybierana przez miłośników ptaków jako zwierzę towarzyszące, choć wymaga to odpowiednich warunków, w tym dostępu do wody i przestrzeni na zewnątrz.

Ciekawostki dotyczące rasy

• Historycznie kaczki Call trzymane były w specjalnych zagrodach przy kanałach i jeziorach, a ich głos wykorzystywano do zwabiania dzikiego ptactwa w pułapki, co stanowiło ważne źródło pożywienia w ubogich regionach nadwodnych.
• Zdarza się, że w parkach miejskich można spotkać osobniki o cechach zbliżonych do kaczki Call, będące wynikiem krzyżowania miniaturowych ras ozdobnych z dzikimi krzyżówkami. Często wyróżniają się one nietypowym ubarwieniem i mniejszym rozmiarem.
• W niektórych krajach ustanowiono odrębne standardy dla konkretnych odmian barwnych, uwzględniając nawet drobne niuanse w odcieniach piór, barwie nóg i dzioba. Świadczy to o wysokim stopniu dopracowania rasy w środowiskach hodowców wystawowych.
• Choć rasa ta jest niewielka, jej głos potrafi być na tyle donośny, że w niektórych miejscowościach wprowadzono ograniczenia dotyczące liczby utrzymywanych osobników w ogrodach przydomowych, by zmniejszyć uciążliwości dla sąsiadów.
• W hodowlach nastawionych na jakość wystawową stosuje się staranną selekcję nie tylko pod względem wyglądu, ale także pod kątem prawidłowej budowy nóg i stawów, aby uniknąć problemów zdrowotnych wywołanych miniaturyzacją.
• Pisklęta kaczki Call, zwłaszcza w odmianach białych i pstrych, są chętnie fotografowane i wykorzystywane w materiałach promujących gospodarstwa agroturystyczne, ze względu na wyjątkowo „uroczy” wygląd i łagodne usposobienie.

Perspektywy hodowli i znaczenie zachowania różnorodności genetycznej

Rozwój hodowli ras ozdobnych, w tym kaczki Call, niesie ze sobą zarówno szanse, jak i wyzwania. Z jednej strony rosnące zainteresowanie ptakami wystawowymi sprzyja podnoszeniu jakości pogłowia, doskonaleniu standardów i poszukiwaniu nowych, atrakcyjnych odmian barwnych. Z drugiej – nadmierna koncentracja na cechach wyglądu kosztem zdrowia może prowadzić do zawężenia puli genetycznej, a w konsekwencji zwiększenia podatności na choroby czy wady rozwojowe.

Odpowiedzialni hodowcy zwracają więc uwagę na konieczność utrzymywania możliwie szerokiej zmienności genetycznej w obrębie rasy, unikania nadmiernego chowu wsobnego oraz monitorowania kondycji zdrowotnej stada. Współpraca między hodowlami, wymiana ptaków i materiału lęgowego, a także prowadzenie dokumentacji rodowodowej pozwalają zachować różnorodność genetyczną bez rezygnowania z dążenia do doskonałości wystawowej.

W tym kontekście kaczka Call może być postrzegana nie tylko jako atrakcyjny ptak ozdobny, ale też jako część szerszego dziedzictwa ras zwierząt gospodarskich. Utrzymywanie i rozwijanie takich ras zwiększa bioróżnorodność udomowionych populacji, stanowi element kultury agrarnej oraz daje przyszłym pokoleniom szansę poznania bogactwa form, jakie może przybrać udomowiony ptak pochodzący od pospolitej, dzikiej kaczki krzyżówki.