Kombajn zbożowy RSM 161 Nova produkcji Rostselmash to maszyna, która łączy w sobie stosunkowo prostą konstrukcję z nowoczesnymi rozwiązaniami technologicznymi, przeznaczona głównie dla średnich i większych gospodarstw oraz przedsiębiorstw usługowych. Wyróżnia się bardzo dużą wydajnością młócenia, uniwersalnością zastosowań i możliwością pracy w zróżnicowanych warunkach klimatycznych, od suchych stepów po wilgotniejsze regiony o cięższych glebach. To kombajn projektowany z myślą o długotrwałej eksploatacji, z naciskiem na wysoką przepustowość strumienia masy, niskie straty ziarna oraz relatywnie proste serwisowanie w warunkach polowych, co doceniają użytkownicy z rynków wschodnich i środkowoeuropejskich.

Historia, pochodzenie i pozycja modelu RSM 161 Nova w ofercie Rostselmash

Marka Rostselmash ma swoje korzenie w Rosji, gdzie od dekad jest jednym z najważniejszych producentów maszyn żniwnych. Kombajny tego producenta były tradycyjnie kojarzone z dużą wytrzymałością, prostotą mechaniczną i przystosowaniem do trudnych warunków polowych – długich dystansów, zmiennej jakości paliwa, rozległych areałów oraz często ograniczonego dostępu do wysoko wyspecjalizowanego serwisu. W tym właśnie kontekście powstała koncepcja maszyny, jaką jest RSM 161 Nova.

Model RSM 161 Nova zajmuje w gamie Rostselmash miejsce w segmencie kombajnów o dużej wydajności, ale niekoniecznie najbardziej rozbudowanych elektronicznie. Producent pozycjonuje go jako rozwiązanie dla gospodarstw, które wyrosły z mniejszych kombajnów kilkuhektarowych, a jednocześnie nie są jeszcze na etapie zakupu najdroższych, wysoce zautomatyzowanych maszyn klasy premium. Można go określić jako kombajn „roboczy” – nastawiony na niezawodność oraz opłacalność eksploatacji w średnim i długim okresie.

Rostselmash, rozbudowując swoje portfolio, dążył do stworzenia modelu, który sprosta wymaganiom nowoczesnego rolnictwa towarowego w krajach takich jak Rosja, Ukraina, Kazachstan, ale również w państwach UE – w tym w Polsce. RSM 161 Nova pojawił się w momencie, gdy rolnicy zaczęli oczekiwać nie tylko większej wydajności i komfortu pracy, lecz także niższych kosztów na tonę zebranego ziarna. Zastosowanie bardziej efektywnych układów napędowych, poprawa aerodynamiki systemu czyszczenia i udoskonalenie przenośników masy sprawiły, że Nova stała się jednym z filarów eksportowych Rostselmash w segmencie wysokowydajnych kombajnów zbożowych.

Z historycznego punktu widzenia RSM 161 Nova jest naturalnym rozwinięciem wcześniejszych modeli serii Acros oraz Vektor. W porównaniu z nimi zwiększono przepustowość młocarni, unowocześniono kabinę, poprawiono poziom filtracji powietrza, a także wprowadzono rozwiązania zwiększające bezpieczeństwo operatora. Dzięki temu maszyna wpisała się w globalny trend stopniowego przechodzenia od konstrukcji czysto mechanicznych ku wyspecjalizowanym hybrydom – łącząc solidność dawnych rozwiązań z efektywnością nowoczesnej technologii.

RSM 161 Nova trafia głównie do użytkowników, którzy uprawiają zboża na powierzchniach od kilkudziesięciu do nawet kilkuset hektarów, nierzadko rozsianych na większym obszarze. Dzięki temu, że kombajn jest stosunkowo prosty pod względem układów elektronicznych w porównaniu z najwyższą półką, jest on chętnie wybierany również przez gospodarstwa, w których naprawy i podstawowe przeglądy wykonuje się samodzielnie, w przydomowym warsztacie lub w gospodarstwie.

Budowa, kluczowe cechy konstrukcyjne i parametry techniczne

Najważniejszym elementem kombajnu RSM 161 Nova jest zespół żniwny, czyli heder, z którego model słynie z racji wydajnego podawania masy do środka maszyny. W zależności od konfiguracji stosuje się hedery o różnych szerokościach roboczych, dobrane do wielkości pola, mocy silnika oraz charakterystyki uprawy. Zazwyczaj spotyka się hedery o szerokości od około 5 do ponad 7 metrów, co umożliwia efektywną pracę zarówno na małych, jak i na bardziej rozległych powierzchniach.

Zespół żniwny jest wyposażony w listwę tnącą o dużej częstotliwości cięcia, napędzaną hydraulicznie, oraz w ślimak podający, który równomiernie kieruje masę roślinną do przenośnika pochyłego. Zastosowanie regulowanych motowideł pozwala na optymalne ustawienie ich względem łanu, co ogranicza straty ziarna i zapewnia płynne podawanie słomy. W niektórych wersjach dostępne są rozwiązania ułatwiające zbiór roślin wyległych, co w warunkach pogodowych Europy Środkowo-Wschodniej ma duże znaczenie praktyczne.

Przenośnik pochyły przenosi masę z hedera do młocarni. W RSM 161 Nova jest on zaprojektowany tak, by zapewnić wysoką **wydajność** przy jednoczesnym ograniczeniu uszkodzeń ziarna. Solidny łańcuch, wymienne listwy oraz łatwy dostęp serwisowy do prowadnic sprawiają, że eksploatacja w ciężkich warunkach polowych pozostaje możliwa nawet przy intensywnej pracy przez wiele sezonów.

Młocarnia i system separacji

Sercem konstrukcji jest bęben młócący wraz z klepiskiem. RSM 161 Nova wykorzystuje klasyczny system bębnowy z jednym głównym bębnem o dużej średnicy i długości, który gwarantuje umiarkowaną prędkość roboczą przy wysokiej wydajności przerobu masy. Taka konstrukcja pozwala skutecznie oddzielić ziarno od plew i słomy, nie powodując nadmiernego rozdrabniania materiału – co ma duże znaczenie przy późniejszym wykorzystaniu słomy do ścielenia lub prasowania.

Klepisko, umieszczone pod bębnem, jest segmentowe, co ułatwia jego wymianę lub dopasowanie do różnych rodzajów zbóż. Możliwe jest regulowanie szczeliny między bębnem a klepiskiem z kabiny, co ułatwia szybkie korekty parametrów młócenia w zależności od stanu dojrzałości i wilgotności łanu. Takie rozwiązanie jest szczególnie cenne podczas pracy w warunkach zmiennych pogodowo, gdy w jednym dniu kombajn obsługuje różne plantacje albo różne odmiany roślin.

Za bębnem głównym może znajdować się dodatkowy odrzutnik lub przyspieszacz, którego zadaniem jest rozluźnienie masy słomy przed wejściem do wytrząsaczy. Dzięki temu uzyskuje się lepszą separację resztek ziarna. Wytrząsacze klawiszowe, umieszczone za młocarnią, odpowiadają za mechaniczne wytrząsanie ziarna ze słomy. Ich długość oraz liczba stopni została dobrana tak, by zagwarantować wysoką skuteczność przy zachowaniu umiarkowanych wymagań co do mocy.

System czyszczenia i zbiornik ziarna

Po przejściu przez młocarnię i wytrząsacze ziarno wraz z krótkimi częściami słomy trafia na układ sit oraz wentylator, stanowiące system czyszczący. W RSM 161 Nova zastosowano dwu- lub wielostopniowy system sit, który umożliwia precyzyjne oddzielenie ziarna od części lekkich i krótkiej plewy. Sita posiadają możliwość regulacji, a w wielu konfiguracjach przewiduje się ich zmianę w zależności od zbieranej rośliny – inne ustawienia będziemy stosować przy pszenicy, inne przy jęczmieniu czy rzepaku.

Wentylator nadmuchuje powietrze przez warstwę materiału znajdującą się na sitach. Odpowiedni dobór siły nawiewu ma zasadnicze znaczenie dla poziomu strat – zbyt silny strumień może wynosić dobre ziarno poza kombajn, a zbyt słaby będzie skutkował obecnością nadmiernej ilości zanieczyszczeń w zbiorniku ziarna. W modelu RSM 161 Nova istnieje możliwość płynnej regulacji obrotów wentylatora z kabiny, co umożliwia szybkie reagowanie na zmianę parametrów plonu.

Oczyszczone ziarno trafia do zbiornika ziarna o pojemności dobranej do wydajności maszyny. Pojemność zbiornika w tej klasie kombajnów wynosi zazwyczaj kilka tysięcy litrów, co zapewnia możliwość stosunkowo długiej pracy bez konieczności rozładunku – zwłaszcza w przypadku mniejszych pól. Zbiornik wyposażony jest w czujniki napełnienia oraz system przenośników ślimakowych, które umożliwiają szybkie i równomierne napełnianie.

Rozładunek ziarna odbywa się poprzez rurę wyładowczą, która w RSM 161 Nova ma wystarczającą długość, by obsługiwać szerokie przyczepy czy naczepy ziarna. Prędkość wyładunku jest dobrana tak, by ograniczyć przestoje i umożliwić harmonijną współpracę z ciągnikami transportującymi ziarno z pola.

Jednostka napędowa, układ jezdny i hydraulika

Pod maską RSM 161 Nova pracuje silnik wysokoprężny o mocy dostosowanej do klasy maszyny – najczęściej jest to jednostka o mocy przekraczającej 300 KM (zgodnie z konkretną konfiguracją rynkową). Silnik spełnia aktualne normy emisji spalin obowiązujące na danych rynkach i jest wyposażony w nowoczesny układ wtryskowy oraz system zarządzania mocą, który dostosowuje jej poziom do chwilowego obciążenia maszyny.

Napęd z silnika jest przekazywany przez przekładnie i pasy klinowe na poszczególne zespoły robocze – młocarnię, wytrząsacze, wentylator, przenośniki oraz heder. W konstrukcji zadbano o dostęp serwisowy do elementów napędu: boczne osłony zwykle można szybko zdemontować lub otworzyć, co pozwala na czyszczenie, kontrolę napięcia pasów i wymianę łożysk bez konieczności demontażu wielu innych elementów.

Układ jezdny stanowią duże, szerokie opony przednie oraz mniejsze koła tylne, odpowiedzialne za skręt. W niektórych konfiguracjach dostępne są rozwiązania umożliwiające pracę na glebach podmokłych – na przykład zastosowanie szerszych opon czy gąsienic, choć w standardzie kombajn najczęściej porusza się na ogumieniu dostosowanym do środkowoeuropejskich warunków. Hydrauliczny układ wspomagania kierownicy oraz napędów pomocniczych zapewnia płynną jazdę i precyzyjne sterowanie.

Istotnym elementem jest system hydrauliczny odpowiedzialny za podnoszenie i opuszczanie hedera, regulację motowideł, ustawienie kąta nachylenia listwy tnącej oraz ewentualne sterowanie przystawkami. Nowoczesne rozdzielacze hydrauliczne oraz zawory bezpieczeństwa chronią układ przed przeciążeniami i ułatwiają eksploatację. Operator z poziomu kabiny może kontrolować większość tych funkcji za pomocą dżojstika oraz panelu sterującego.

Kabina i ergonomia pracy

Kabina RSM 161 Nova została zaprojektowana z myślą o długich dniach służby na polu. Charakteryzuje się dużą powierzchnią oszklenia, co zapewnia bardzo dobrą widoczność hedera, rury wyładowczej oraz przestrzeni wokół kombajnu. Zastosowano filtry powietrza, klimatyzację oraz wydajny system ogrzewania, dzięki czemu możliwe jest utrzymanie komfortowych warunków wewnątrz kabiny niezależnie od pory roku i temperatury zewnętrznej.

Fotel operatora jest amortyzowany i posiada regulację w wielu płaszczyznach, co pozwala na dopasowanie go do wzrostu i preferencji kierowcy. Panel sterowania został rozmieszczony tak, aby najczęściej używane funkcje (podnoszenie hedera, regulacja obrotów młocarni, sterowanie rozładunkiem ziarna) znajdowały się w zasięgu dłoni, bez konieczności odrywania wzroku od pracy w polu. Czytelny wyświetlacz informuje o parametrach pracy: prędkości obrotowej bębna, stopniu napełnienia zbiornika ziarna, aktualnej prędkości jazdy, poziomie paliwa i ewentualnych alarmach serwisowych.

Rostselmash zadbał również o redukcję hałasu w kabinie. Zastosowanie materiałów wygłuszających w konstrukcji ścian kabiny oraz odpowiednia izolacja akustyczna w okolicy silnika znacząco poprawiają komfort pracy operatora, który nie jest tak narażony na długotrwałe oddziaływanie wysokiego poziomu dźwięku, jak miało to miejsce w starszych konstrukcjach.

Zastosowanie, obszary pracy, zalety, wady i praktyczne doświadczenia

RSM 161 Nova jest kombajnem przeznaczonym do zbioru szerokiej gamy roślin zbożowych i oleistych. W podstawowej konfiguracji sprawdza się w zbiorze pszenicy ozimej i jarej, jęczmienia, żyta, owsa i pszenżyta. Odpowiednio dobrane ustawienia bębna młócącego, klepiska oraz sit pozwalają także efektywnie zbierać rośliny bardziej wymagające, takie jak rzepak czy groch. W praktyce maszyna jest więc wykorzystywana zarówno w gospodarstwach specjalizujących się w jednym typie zbóż, jak i w gospodarstwach o zróżnicowanej strukturze zasiewów.

Najczęściej kombajn ten pracuje na polach o średniej i dużej powierzchni, w regionach, gdzie występują stosunkowo duże odległości między działkami – dlatego tak istotna jest jego mobilność i zdolność do szybkiego przemieszczania się po drogach gruntowych i utwardzonych. W Europie Środkowo-Wschodniej RSM 161 Nova można spotkać zarówno w dużych przedsiębiorstwach rolnych obsługujących tysiące hektarów, jak i w większych gospodarstwach rodzinnych, gdzie pełni on rolę głównej maszyny żniwnej.

Ze względu na swoją masę i szerokość roboczą kombajn ten nie jest zwykle pierwszym wyborem dla bardzo małych, rozdrobnionych gospodarstw, w których pola mają po kilkadziesiąt arów. Jednak w sytuacji, gdy gospodarstwa łączą siły lub gdy powstają firmy usługowe zajmujące się profesjonalnym zbiorem zbóż na zlecenie, RSM 161 Nova staje się narzędziem zapewniającym wysoką przepustowość i ekonomiczność pracy.

Najważniejsze zalety kombajnu RSM 161 Nova

• Wysoka wydajność młócenia i separacji – dzięki dużemu bębnowi młócącemu, odpowiednio dobranemu klepisku i skutecznym wytrząsaczom kombajn jest w stanie przerobić znaczną ilość masy w jednostce czasu, co bezpośrednio przekłada się na większą wydajność godzinową i skrócenie czasu trwania żniw.

• Niezawodność konstrukcji – uproszczone, sprawdzone rozwiązania mechaniczne i hydrauliczne zmniejszają ryzyko poważnych awarii w kluczowym momencie sezonu. Wielu użytkowników docenia fakt, że podstawowe naprawy można wykonać we własnym zakresie, przy użyciu tradycyjnego zestawu narzędzi.

• Prosty serwis i dostęp do podzespołów – liczne pokrywy serwisowe, segmentowa budowa klepisk, wymienne listwy przenośnika pochyłego czy łatwo dostępne pasy napędowe czynią obsługę techniczną bardziej przyjazną. W wielu przypadkach przeglądy można wykonać w krótkim czasie między zmianami na polu.

• Uniwersalność zastosowań – możliwość dostosowania ustawień do różnorodnych gatunków zbóż, roślin oleistych i strączkowych powoduje, że kombajn nie jest ograniczony wyłącznie do jednego typu upraw. To ważna cecha w gospodarstwach, w których rotacja roślin jest strategią ograniczającą choroby i chwasty.

• Trwałość i przystosowanie do trudnych warunków – maszyna jest projektowana z uwzględnieniem pracy w regionach o dużym zapyleniu, zróżnicowanym stanie dróg dojazdowych i znacznych wahaniach temperatur. Wzmocnione łożyska, solidna rama i odpowiednio zabezpieczona powłoka lakiernicza ograniczają ryzyko przedwczesnego zużycia.

• Opłacalność ekonomiczna na hektar – w relacji do swojej klasy wydajności RSM 161 Nova oferuje korzystny stosunek kosztów zakupu i eksploatacji do ilości zebranego ziarna. Dla wielu użytkowników ważne jest, że kombajn nie wymaga nadmiernie skomplikowanych, drogich w naprawie systemów elektronicznych, co redukuje długoterminowe koszty utrzymania.

Ograniczenia i wady, na które zwracają uwagę użytkownicy

Mimo licznych zalet RSM 161 Nova nie jest pozbawiony ograniczeń. W opinii części operatorów:

• Poziom automatyzacji jest niższy niż w najnowszych modelach zachodnich producentów. Nie każdy egzemplarz dysponuje w pełni zintegrowanymi systemami monitorowania strat, automatycznej regulacji hedera czy automatycznego prowadzenia po ścieżkach równoległych. Dla doświadczonych operatorów nie stanowi to problemu, ale dla mniej zaawansowanych może oznaczać większą konieczność ręcznego dostrajania parametrów.

• Komfort kabiny, choć wyraźnie poprawiony względem starszych konstrukcji, bywa oceniany jako mniej luksusowy w porównaniu z maszynami premium. Dotyczy to głównie jakości wykończenia wnętrza, liczby udogodnień elektronicznych czy rozbudowanych systemów multimedialnych.

• Dostępność niektórych części zamiennych w wybranych regionach może być ograniczona, zwłaszcza tam, gdzie sieć dealerska producenta jest dopiero rozwijana. Wprawdzie sporo elementów można zastąpić odpowiednikami uniwersalnymi, ale w przypadku wyspecjalizowanych podzespołów czas oczekiwania bywa dłuższy niż w przypadku najpopularniejszych marek zachodnich.

• Masa maszyny i jej gabaryty wymagają odpowiednio przygotowanej infrastruktury dojazdowej. Na bardzo wąskich drogach polnych lub w gospodarstwach o silnie rozdrobnionych działkach manewrowanie tak dużym kombajnem może być utrudnione, co obniża ogólną efektywność pracy.

Przykładowe dane techniczne i ciekawostki konstrukcyjne

Choć konkretne wartości parametrów mogą się różnić w zależności od roku produkcji, rynku zbytu i konfiguracji wyposażenia, dla RSM 161 Nova można wskazać kilka charakterystycznych wielkości i cech:

• Moc silnika – w typowych konfiguracjach przekracza 300 KM, co zapewnia odpowiedni zapas mocy do pracy w trudnych warunkach polowych oraz na pochyłościach.

• Pojemność zbiornika ziarna – rzędu kilku tysięcy litrów (w klasie zbliżonej do 8–9 m³), umożliwiająca ograniczenie liczby przejazdów rozładunkowych i efektywne wykorzystanie czasu żniw.

• Szerokość hedera – najczęściej w zakresie 5–7+ m; wybór szerokości dostosowuje się do mocy silnika, wielkości pól oraz posiadanego zaplecza transportowego.

• System młócenia – bębnowy, z jednym głównym bębnem o znacznej średnicy i długości, z możliwością regulacji prędkości obrotowej z poziomu kabiny operatora.

• Liczba wytrząsaczy – kilka klawiszy o dużej powierzchni roboczej, zapewniających skuteczną separację resztek ziarna ze słomy nawet przy dużym obciążeniu młocarni.

• Zastosowanie filtrów i układów chłodzenia – w środowisku o znacznym zapyleniu, typowym dla żniw, duże znaczenie ma wydajny układ filtracji powietrza zasysanego do silnika, kabiny oraz chłodnic. RSM 161 Nova wykorzystuje rozbudowaną sekcję wlotów powietrza i osłon przeciwpyłowych.

• Przystosowanie do różnych przystawek – oprócz standardowego hedera zbożowego można stosować przystawki do zbioru kukurydzy, rzepaku (z bocznymi nożami do ścinania łanu), a także inne rozwiązania specjalistyczne, co zwiększa uniwersalność maszyny.

Ciekawostką jest fakt, że Rostselmash, projektując RSM 161 Nova, wziął pod uwagę nie tylko typowe warunki rolnictwa towarowego, ale także specyficzne realia gospodarstw położonych w regionach o słabiej rozwiniętej infrastrukturze serwisowej. Z tego powodu wiele kluczowych podzespołów posiada dużą tolerancję na zmienne parametry paliwa, a konstrukcja pozwala na stosunkowo łatwe czyszczenie maszyny po sezonie. W praktyce ułatwia to długotrwałe użytkowanie kombajnu w miejscach, gdzie nie ma rozbudowanej sieci stacji serwisowych.

Istotny jest również aspekt szkoleniowy. Wiele firm dealerskich oferuje użytkownikom RSM 161 Nova specjalne szkolenia, podczas których operatorzy uczą się optymalnych ustawień parametrów młócenia, regulacji sit, odpowiedniego ustawienia hedera oraz zasad diagnostyki prostych usterek. Dzięki temu nawet rolnicy, którzy po raz pierwszy mają do czynienia z dużym kombajnem, mogą w stosunkowo krótkim czasie osiągnąć wysoką efektywność pracy na polu.

Kolejną interesującą kwestią jest możliwość integracji kombajnu z systemami rolnictwa precyzyjnego. Choć RSM 161 Nova nie zawsze jest fabrycznie wyposażony we wszystkie najbardziej zaawansowane moduły, istnieje możliwość doposażenia go w systemy monitorowania plonu, nawigację GPS czy rozwiązania umożliwiające automatyczne prowadzenie maszyny po wyznaczonych liniach. W ten sposób kombajn może stać się elementem większego systemu zarządzania gospodarstwem, w którym dane o plonach z poszczególnych działek są analizowane i wykorzystywane do planowania nawożenia czy doboru odmian.

RSM 161 Nova to przykład kombajnu, który łączy rozwiązania klasyczne z nowoczesnymi możliwościami rozbudowy. Jego konstrukcja pozwala w podstawowej wersji na efektywny zbiór zbóż przy umiarkowanych kosztach, a jednocześnie daje otwartą drogę do stopniowego wdrażania technologii cyfrowych i systemów automatyki. Z tego powodu model ten bywa wybierany zarówno przez rolników stawiających na sprawdzone, proste rozwiązania, jak i przez tych, którzy myślą o dalszej modernizacji parku maszynowego w kierunku rolnictwa precyzyjnego.