Uprawa zbóż ekologicznych – wymagania i potencjał rynku

Produkcja zbóż w systemie rolnictwa ekologicznego staje się coraz ważniejszym kierunkiem gospodarowania w Polsce i Europie. Rosnące zainteresowanie konsumentów zdrową żywnością, ograniczanie chemizacji rolnictwa oraz presja na ochronę klimatu sprawiają, że gospodarstwa ekologiczne zyskują realną przewagę konkurencyjną. Zboża ekologiczne stanowią podstawę płodozmianu, są kluczowe dla żywienia ludzi i zwierząt oraz tworzą stabilny fundament ekonomiczny gospodarstwa. Aby jednak w pełni wykorzystać potencjał rynku, trzeba zrozumieć specyficzne wymagania uprawy oraz dostępne narzędzia wsparcia.

Specyfika uprawy zbóż ekologicznych oraz wymagania glebowe i siedliskowe

Uprawa zbóż ekologicznych różni się zasadniczo od produkcji konwencjonalnej, przede wszystkim ze względu na zakaz stosowania syntetycznych nawozów mineralnych i pestycydów. W praktyce oznacza to, że plonowanie i zdrowotność plantacji opierają się na żyzności gleby, odpowiednim płodozmianie, doborze odmian, terminach siewu oraz mechanicznej i biologicznej ochronie roślin. Rolnik ekologiczny zarządza całym agroekosystemem, a nie tylko jednym sezonem wegetacji.

Najważniejszym kapitałem gospodarstwa ekologicznego jest żyzność gleby. W systemie eko buduje się ją poprzez:

• stosowanie obornika, kompostu, gnojowicy i innych nawozów naturalnych,
• wprowadzanie roślin motylkowatych drobnonasiennych (koniczyna, lucerna, esparceta),
• stosowanie międzyplonów i wsiewek poplonowych,
• ograniczenie intensywnej orki na rzecz uprawy zachowującej strukturę gleby,
• stosowanie mulczu oraz pozostawianie resztek pożniwnych na polu.

Gleby przeznaczone pod zboża ekologiczne powinny być w dobrej kulturze, o uregulowanym odczynie. Pszenica i jęczmień wymagają gleb zasobniejszych, natomiast żyto i owies lepiej znoszą stanowiska słabsze. Przy braku możliwości wapnowania w krótkim czasie należy rozsądnie dobierać gatunki i odmiany, stawiając na te o większej tolerancji na zakwaszenie i gorsze warunki siedliskowe.

Na glebach lekkich i ubogich szczególnie ważne jest ograniczanie strat wody. Kilka praktycznych rozwiązań to:

• wydłużanie okresu okrywy roślinnej (międzyplony, wsiewki),
• płytsza uprawa przedsiewna, by zmniejszyć parowanie,
• pozostawianie mulczu z roślin poprzedzających,
• unikanie zbyt wczesnych uprawek wiosennych, które „otwierają” glebę i przyspieszają wysychanie.

Należy pamiętać, że zboża ekologiczne nie powinny być wysiewane na stanowiskach skrajnie zachwaszczonych oraz na glebach zniszczonych strukturalnie. W takim przypadku warto poświęcić jeden–dwa lata na regenerację stanowiska poprzez poplony, wsiewki i intensywne zabiegi przeciw chwastom, zanim wprowadzimy tam pszenicę, żyto czy jęczmień w systemie eko.

Płodozmian i dobór gatunków jako fundament sukcesu

Prawidłowy płodozmian w gospodarstwie ekologicznym jest podstawowym narzędziem ograniczania chwastów, chorób i szkodników, a także naturalnego nawożenia. Monokultura zbożowa jest w systemie eko szczególnie ryzykowna, ponieważ sprzyja nasileniu chorób podstawy źdźbła, fuzarioz, a także masowemu rozwojowi chwastów jednorocznych i wieloletnich. Dobrze zaplanowany płodozmian może zwiększyć plon zbóż nawet o 20–40% w porównaniu z uproszczonym następstwem roślin.

Klasyczny płodozmian ekologiczny opiera się na następującej kolejności:

• rośliny motylkowate wieloletnie (koniczyna, lucerna w mieszankach z trawami),
• okopowe (ziemniak, burak ćwikłowy, warzywa korzeniowe) lub kukurydza na ziarno/kiszonkę,
• zboża ozime (pszenica ozima, żyto, pszenżyto),
• zboża jare (owies, jęczmień, mieszanki zbożowe),
• mieszanki poplonowe na zielony nawóz lub przyoranie.

Dobór konkretnych gatunków i odmian powinien uwzględniać lokalne warunki klimatyczno-glebowe, wymagania rynku oraz dostępność materiału siewnego z certyfikatem eko. Na rynku silnie rośnie zainteresowanie pszenicą chlebową o wysokiej jakości wypiekowej, a także orkiszem, samopszą i płaskurką. Z kolei owies i jęczmień są chętnie kupowane przez wytwórnie pasz ekologicznych, zwłaszcza gdy gospodarstwo jest w stanie zapewnić certyfikowaną i powtarzalną jakość ziarna.

W praktyce można wyróżnić kilka modeli specjalizacji:

• gospodarstwo zorientowane na pszenicę ekologiczną i orkisz (sprzedaż do młynów, piekarni, przetwórni BIO),
• gospodarstwo produkujące mieszanki zbożowe i zbożowo-strączkowe na paszę (sprzedaż do hodowców drobiu i bydła w systemie eko),
• gospodarstwo nastawione na regionalne odmiany zbóż, przeznaczone do krótkich łańcuchów dostaw (sprzedaż bezpośrednia, RHD, kooperatywy konsumenckie).

Rolnik ekologiczny, planując płodozmian, powinien uwzględnić nie tylko wymagania agronomiczne, ale też realne możliwości zbytu. Częstym błędem jest inwestowanie w gatunki modne, ale trudne do sprzedaży w danym regionie. Dlatego warto przed założeniem plantacji skontaktować się z lokalnymi młynami, skupami BIO oraz przetwórniami żywności ekologicznej i poznać ich oczekiwania co do ilości, parametrów jakościowych oraz terminów dostaw.

Nawożenie w systemie ekologicznym – budowanie żyzności w długim okresie

Bez syntetycznych nawozów mineralnych podstawą nawożenia zbóż ekologicznych jest odpowiednie gospodarowanie materią organiczną i azotem pochodzenia naturalnego. Kluczową rolę odgrywają rośliny motylkowate oraz nawozy naturalne. Ich skuteczność zależy od właściwego zaplanowania w czasie oraz dostosowania do potrzeb poszczególnych gatunków zbóż.

Rośliny motylkowate, dzięki symbiozie z bakteriami brodawkowymi, wiążą azot atmosferyczny i wprowadzają go do gleby w formie organicznej. Koniczyna, lucerna czy mieszanki motylkowo-trawiaste mogą dostarczyć nawet 100–150 kg N/ha w ciągu sezonu, co stanowi równowartość kilkuset kilogramów saletry. Azot ten jest jednak uwalniany stopniowo, w miarę mineralizacji resztek roślinnych, dlatego jego efekty widoczne są w kolejnych latach płodozmianu.

Przykładowy system nawożenia w gospodarstwie ekologicznym może wyglądać następująco:

• regularne stosowanie obornika lub kompostu (co 3–4 lata na to samo pole),
• wprowadzanie międzyplonów (gorczyca, facelia, wyka, mieszanki) przyorywanych jako zielony nawóz,
• pozostawianie słomy na polu i jej przyorywanie wraz z nawozami naturalnymi,
• uzupełnianie niedoborów fosforu i potasu poprzez certyfikowane nawozy mineralne dopuszczone w rolnictwie eko (np. mączka fosforytowa, siarczan potasu z naturalnych złóż).

W systemie ekologicznym dużą wagę przykłada się do analizy zasobności gleby. Regularne badania (co 4 lata lub częściej) pozwalają korygować dawki nawozów naturalnych oraz planować wapnowanie. Utrzymanie pH w zakresie optymalnym dla zbóż (6,0–7,0, w zależności od gatunku i typu gleby) zwiększa dostępność składników pokarmowych oraz poprawia aktywność mikroorganizmów glebowych.

W praktyce nawożenie azotem w uprawie zbóż ekologicznych jest bardziej „rozłożone w czasie” niż w systemie konwencjonalnym. Rolnik nie aplikuje dużych jednorazowych dawek, lecz buduje zasobność i strukturę gleby przez kilka lat. Taka strategia zmniejsza ryzyko wymywania składników pokarmowych, poprawia retencję wody oraz sprzyja tworzeniu próchnicy, co z kolei zwiększa odporność plantacji na suszę i choroby.

Ochrona przed chwastami, chorobami i szkodnikami bez chemii

Największym wyzwaniem w uprawie zbóż ekologicznych jest skuteczne ograniczanie zachwaszczenia oraz presji chorób i szkodników bez użycia syntetycznych herbicydów, fungicydów i insektycydów. Wymaga to przemyślanej strategii, łączącej działania profilaktyczne i bezpośrednie metody zwalczania.

Podstawowym narzędziem walki z chwastami jest płodozmian oraz wybór gatunków o silnym tempie wzrostu i dobrym pokryciu gleby. Zboża ozime, dzięki wcześniejszemu ruszeniu wegetacji, lepiej konkurują z chwastami wiosennymi, natomiast w zbożach jarych można skutecznie zastosować bronowanie w fazie wczesnych liści. Mechaniczne zwalczanie chwastów obejmuje:

• bronowanie przedsiewne (niszczenie wschodzących chwastów białonitkowych),
• bronowanie powschodowe w odpowiednich fazach rozwojowych zbóż,
• stosowanie pielników międzyrzędowych (zwłaszcza przy szerzej siewnych zbożach lub mieszankach),
• podorywki i uprawki pożniwne powodujące wschody chwastów, a następnie ich likwidację.

W ochronie przed chorobami kluczowe jest stosowanie zdrowego materiału siewnego, najlepiej z własnej reprodukcji, odpowiednio czyszczonego i zaprawianego środkami dopuszczonymi w rolnictwie ekologicznym (np. na bazie roślin leczniczych, mikroorganizmów lub naturalnych minerałów). Dobór odmian o podwyższonej odporności na mączniaka, rdzę czy septoriozy znacząco ogranicza konieczność interwencji.

Szkodniki zbóż, takie jak mszyce, skrzypionki czy ploniarka zbożówka, wymagają monitorowania. W rolnictwie ekologicznym stosuje się:

• płodozmian utrudniający rozwój populacji szkodników,
• zwiększanie bioróżnorodności krajobrazu (miedze, pasy kwietne, zadrzewienia), które sprzyjają rozwojowi naturalnych wrogów szkodników,
• pułapki feromonowe i lepowe,
• dopuszczone preparaty biologiczne, np. na bazie bakterii lub grzybów entomopatogennych.

W praktyce długofalowo najskuteczniejszą ochroną jest budowanie stabilnego agroekosystemu z wysoką różnorodnością gatunkową. Obecność łąk, zadrzewień, pasów roślin miododajnych oraz niewielkich oczek wodnych przyciąga pożyteczne owady i ptaki, które ograniczają liczebność szkodników. W ten sposób gospodarstwo ekologiczne staje się bardziej odporne na gwałtowne wahania populacji chorób i insektów.

Dobór odmian i materiału siewnego do warunków ekologicznych

Odmiany zbóż przeznaczone do uprawy ekologicznej powinny charakteryzować się nieco innym zestawem cech niż te wybierane w intensywnym systemie konwencjonalnym. Najważniejsze są: odporność na choroby, zdolność do silnego krzewienia, dobra konkurencyjność wobec chwastów oraz stabilne plonowanie w warunkach ograniczonego nawożenia azotowego.

Wybierając odmiany, warto zwrócić uwagę na:

• wysokość roślin – nieco wyższe odmiany lepiej przykrywają glebę i zacieniają chwasty, choć trzeba uważać na wyleganie,
• głębokość systemu korzeniowego – odmiany o silnym ukorzenieniu lepiej wykorzystują wodę i składniki pokarmowe z głębszych warstw,
• odporność na choroby liści i kłosów – szczególnie mączniaka, rdzę, septoriozę, fuzariozy,
• jakość ziarna – zawartość białka, glutenu, masa 1000 ziaren, wyrównanie, parametry wypiekowe (dla pszenicy chlebowej i orkiszu).

Na rynku dostępny jest coraz szerszy wybór odmian przeznaczonych lub przetestowanych w warunkach rolnictwa ekologicznego. Warto korzystać z doświadczeń PDO (Porejestrowe Doświadczalnictwo Odmianowe) oraz wyników badań jednostek naukowych, które prowadzą doświadczenia polowe w warunkach zbliżonych do eko. Szczególnie cenne są odmiany regionalne, dobrze przystosowane do lokalnego klimatu i typów gleb.

Materiał siewny do uprawy ekologicznej powinien posiadać stosowny certyfikat lub potwierdzenie pochodzenia z własnej ekologicznej reprodukcji. W sytuacjach braku dostępności materiału eko możliwe jest korzystanie z nasion konwencjonalnych nie zaprawianych, ale wymaga to uzyskania zgody jednostki certyfikującej. W praktyce jednak coraz więcej firm nasiennych oferuje nasiona z certyfikatem, co pomaga budować wiarygodność produktu końcowego.

Normę wysiewu w uprawie ekologicznej często zwiększa się o 10–20% w stosunku do konwencjonalnej, szczególnie gdy spodziewamy się silniejszego zachwaszczenia lub słabszego wschodu z uwagi na warunki glebowe. Gęstszy łan lepiej przykrywa glebę, a tym samym ogranicza rozwój chwastów. Trzeba jednak unikać nadmiernego zagęszczenia, które zwiększa ryzyko chorób grzybowych i wylegania, zwłaszcza przy sprzyjającej pogodzie.

Potencjał rynku zbóż ekologicznych w Polsce i Europie

Rynek zbóż ekologicznych dynamicznie się rozwija, napędzany rosnącą świadomością konsumentów, wymaganiami sieci handlowych oraz działaniami legislacyjnymi Unii Europejskiej. Coraz więcej krajów deklaruje zwiększenie udziału rolnictwa ekologicznego w całkowitej powierzchni użytków rolnych, a to oznacza rosnący popyt na certyfikowane ziarno do produkcji pieczywa, kasz, makaronów oraz pasz dla zwierząt hodowanych w systemie eko.

W Polsce systematycznie rośnie liczba przetwórni BIO, młynów ekologicznych oraz piekarni rzemieślniczych, poszukujących surowca o potwierdzonym pochodzeniu. Sieci handlowe rozszerzają ofertę produktów z oznaczeniem rolnictwa ekologicznego, a część z nich wprowadza linie produktów regionalnych, bazujących na lokalnych odmianach pszenicy, żyta czy orkiszu. Dla rolników oznacza to możliwość dywersyfikacji kanałów sprzedaży i uzyskania wyższych cen skupu niż w systemie konwencjonalnym.

Perspektywiczny jest szczególnie segment:

• produktów bezglutenowych na bazie owsa ekologicznego (z zachowaniem rygorystycznych standardów czystości),
• mąk i kasz z orkiszu, samopszy i płaskurki,
• zbóż ekologicznych do produkcji piwa rzemieślniczego, destylatów oraz innych napojów funkcjonalnych,
• pasz BIO dla drobiu, trzody i bydła – zwłaszcza w krajach Europy Zachodniej.

Warto zwrócić uwagę na rosnące znaczenie krótkich łańcuchów dostaw: sprzedaży bezpośredniej, Rolniczego Handlu Detalicznego (RHD), dostaw do lokalnych piekarni, restauracji oraz sklepów ze zdrową żywnością. Rolnik, który potrafi połączyć produkcję z częściowym przetwórstwem (np. śrutowanie, mielenie, pakowanie ziarna) oraz marketingiem, ma szansę uzyskać znacznie wyższy dochód z hektara niż przy tradycyjnej sprzedaży do skupu.

Konkurencyjność zbóż ekologicznych na rynku międzynarodowym będzie w kolejnych latach rosła, między innymi ze względu na wprowadzanie regulacji ograniczających ślad węglowy produkcji rolnej. Zboża eko, produkowane z poszanowaniem gleby, bioróżnorodności i klimatu, wpisują się w strategie firm, które chcą oferować produkty o niższym wpływie na środowisko. Dla gospodarstw ekologicznych oznacza to szansę na długoterminowe kontrakty i stabilne ceny.

Ekonomika produkcji zbóż ekologicznych i strategie sprzedaży

Ekonomiczny sukces w uprawie zbóż ekologicznych zależy od połączenia trzech elementów: stabilnego plonowania, optymalizacji kosztów oraz wyboru właściwego kanału sprzedaży. Plony w systemie eko są zwykle niższe niż w intensywnej produkcji konwencjonalnej, ale rekompensuje to wyższa cena zbytu oraz dopłaty do produkcji ekologicznej i praktyk prośrodowiskowych.

W analizie ekonomicznej trzeba uwzględnić:

• oszczędności na syntetycznych nawozach i środkach ochrony roślin,
• wyższe nakłady na prace mechaniczne (bronowanie, pielnikowanie, uprawki),
• koszty certyfikacji i ewentualnych badań laboratoryjnych ziarna,
• dodatkowe nakłady na przechowywanie i logistykę (jeżeli gospodarstwo samodzielnie organizuje sprzedaż),
• przychody z dopłat ekologicznych i ewentualnych programów rolno-środowiskowych.

Praktyka pokazuje, że gospodarstwa, które aktywnie poszukują odbiorców, uczestniczą w targach, konferencjach branżowych i budują swoją rozpoznawalność wśród przetwórców, osiągają wyższe ceny sprzedaży. Dobrym rozwiązaniem jest łączenie sił z innymi rolnikami ekologicznymi i tworzenie grup producentów, które negocjują warunki kontraktów oraz organizują wspólny transport i magazynowanie.

Warto rozważyć kilka ścieżek sprzedaży:

• kontrakty długoterminowe z młynami i przetwórniami BIO,
• sprzedaż do wyspecjalizowanych skupów zbóż ekologicznych (często z opcją przechowywania),
• bezpośrednia sprzedaż do piekarni rzemieślniczych i wytwórni makaronów,
• RHD – sprzedaż ziarna, mąki, płatków czy kasz bezpośrednio konsumentom,
• sprzedaż internetowa oraz współpraca z kooperatywami spożywczymi.

Kluczową przewagą rolnika ekologicznego jest możliwość budowania marki opartej na zaufaniu i transparentności. Ujawnianie informacji o pochodzeniu ziarna, sposobie uprawy, stosowanych rozwiązaniach prośrodowiskowych oraz lokalnym charakterze produkcji zwiększa skłonność klientów do zapłaty wyższej ceny. W ten sposób rolnictwo ekologiczne staje się nie tylko modelem produkcji, ale też siłą marketingową i wyróżnikiem na tle masowej żywności.

Cyfryzacja, dokumentacja i współpraca z jednostkami certyfikującymi

Prowadzenie gospodarstwa ekologicznego wymaga skrupulatnej dokumentacji wszystkich działań agrotechnicznych – od zakupu materiału siewnego, przez stosowane nawozy, aż po metody ochrony roślin. Dane te są podstawą do uzyskania i utrzymania certyfikatu. Wymogi te mogą początkowo wydawać się obciążeniem, ale dobrze prowadzona dokumentacja staje się jednocześnie narzędziem zarządzania gospodarstwem.

Coraz więcej gospodarstw korzysta z narzędzi cyfrowych: programów do ewidencji zabiegów, aplikacji mobilnych do rejestrowania prac polowych oraz systemów GPS do monitorowania przejazdów maszyn. Takie rozwiązania ułatwiają przygotowanie się do kontroli inspekcji oraz analizy kosztów i efektywności poszczególnych zabiegów. Dodatkową korzyścią jest możliwość łatwego udostępniania danych kontrahentom, co buduje zaufanie do produktu.

Współpraca z jednostką certyfikującą powinna opierać się na partnerstwie i otwartej komunikacji. Rolnik, który na bieżąco konsultuje wątpliwości dotyczące dopuszczalności konkretnych środków czy metod, unika późniejszych problemów przy odbiorze produkcji. Dobrym zwyczajem jest tworzenie czytelnych map pól z zaznaczeniem płodozmianu, zabiegów i zastosowanych nawozów – ułatwia to zarówno kontrolę, jak i planowanie kolejnych sezonów.

Silnym trendem, który może wkrótce zyskać na znaczeniu, są systemy śledzenia produktu „od pola do stołu” oparte na rozwiązaniach cyfrowych. Pozwalają one konsumentom i przetwórcom dokładnie prześledzić historię ziarna, co sprzyja budowaniu premium cenowego. Gospodarstwa, które już teraz inwestują w przejrzystą komunikację danych i nowoczesne narzędzia ewidencyjne, będą lepiej przygotowane na rosnące wymagania rynku.

Praktyczne wskazówki dla rolników rozwijających uprawę zbóż ekologicznych

Skuteczne prowadzenie produkcji zbóż w systemie rolnictwa ekologicznego wymaga łączenia wiedzy teoretycznej z praktycznym doświadczeniem. Dlatego warto korzystać zarówno z doradztwa specjalistów, jak i wymiany doświadczeń z innymi rolnikami. W wielu regionach działają grupy robocze, klastry i stowarzyszenia producentów ekologicznych, organizujące wizyty na polach, szkolenia i warsztaty.

Do kluczowych praktycznych zasad należą:

• planowanie płodozmianu na minimum 4–5 lat do przodu, z uwzględnieniem zmian klimatu i możliwych okresów suszy,
• stopniowe zwiększanie udziału roślin motylkowatych i poplonów w strukturze zasiewów,
• monitorowanie pól pod kątem zachwaszczenia i chorób, a nie tylko pod względem plonu,
• inwestowanie w sprzęt do mechanicznej walki z chwastami (brony chwastowniki, pielniki),
• budowanie relacji z lokalnymi przetwórcami i odbiorcami już na etapie planowania zasiewów.

Ważnym elementem jest także rozwijanie kompetencji marketingowych. Rolnik, który potrafi opowiedzieć historię swojego gospodarstwa, pokazać zdjęcia z pól, wyjaśnić zasady produkcji eko i korzyści dla zdrowia oraz środowiska, ma większą szansę na pozyskanie lojalnych klientów. W tym kontekście niezwykle przydatna może być obecność w mediach społecznościowych, stworzenie prostej strony internetowej oraz udział w lokalnych wydarzeniach promujących zdrową żywność.

Uprawa zbóż ekologicznych to nie tylko technologia produkcji, ale też pewna filozofia gospodarowania – oparta na poszanowaniu zasobów przyrodniczych, odpowiedzialności wobec konsumenta i długofalowym myśleniu o przyszłości gospodarstwa. Odpowiednio zaplanowana i prowadzona, może stać się trwałym źródłem dochodu, a jednocześnie ważnym wkładem w ochronę gleby, wody i bioróżnorodności.

FAQ – najczęstsze pytania o uprawę zbóż ekologicznych

Jakie zboża najlepiej sprawdzają się w gospodarstwie ekologicznym na glebach słabszych?

Na glebach lekkich, piaszczystych i o niższej zasobności szczególnie dobrze sprawdzają się żyto, pszenżyto oraz owies. Są to gatunki bardziej tolerancyjne na deficyt składników pokarmowych i okresowe niedobory wody niż pszenica. Warto łączyć je w mieszanki z innymi zbożami lub strączkowymi, co poprawia strukturę łanu i ogranicza zachwaszczenie. Kluczowe jest jednak stopniowe podnoszenie żyzności poprzez motylkowate i nawozy naturalne.

Czy plony zbóż ekologicznych mogą dorównywać plonom w uprawie konwencjonalnej?

W większości przypadków plony zbóż ekologicznych są niższe niż w systemie intensywnym, zwłaszcza na glebach słabszych lub w początkowych latach konwersji. Różnica zależy od warunków siedliskowych, poziomu żyzności gleby oraz doświadczenia rolnika. Przy dobrze zbudowanej próchnicy, zrównoważonym płodozmianie i odpowiednim doborze odmian możliwe jest osiąganie stabilnych plonów, zbliżonych do średnich plonów konwencjonalnych, przy znacznie niższych kosztach środków produkcji.

Jak skutecznie ograniczać chwasty w zbożach bez stosowania herbicydów?

Ograniczanie chwastów w zbożach ekologicznych opiera się na kilku filarach: płodozmianie, terminach siewu, gęstości łanu oraz mechanicznej pielęgnacji. Bardzo ważne jest stosowanie bronowania przedsiewnego i powschodowego, a także pielników w uprawach szerokorzędowych lub mieszankach. Dużą rolę odgrywają wsiewki i międzyplony, które utrzymują okrywę gleby poza sezonem. Należy też unikać monokultury i dopuszczania do rozsiewania się chwastów wieloletnich.

Czy uprawa orkiszu ekologicznego jest opłacalna?

Orkisz ekologiczny cieszy się rosnącym zainteresowaniem przetwórni i konsumentów, ze względu na walory smakowe i żywieniowe. Jego uprawa jest zazwyczaj mniej intensywna, a roślina dobrze znosi słabsze stanowiska. Trzeba jednak uwzględnić koszty odłuszczania ziarna (potrzebny jest specjalistyczny sprzęt) oraz dopasowanie odmiany do lokalnych warunków. Przy zapewnieniu stabilnego odbiorcy i odpowiedniej jakości ziarna orkisz może przynieść wyraźnie wyższą marżę niż pszenica.

Jak zacząć konwersję gospodarstwa na rolnictwo ekologiczne z nastawieniem na zboża?

Najlepiej rozpocząć od analizy gleb, struktury zasiewów i dostępnych zasobów nawozów naturalnych. Kolejny krok to zaplanowanie płodozmianu, w którym zwiększa się udział motylkowatych i poplonów, oraz wybór pól o najlepszej kulturze glebowej pod pierwsze zboża eko. Warto skonsultować się z doradcą, wybrać jednostkę certyfikującą i stopniowo wprowadzać zmiany na części areału, zbierając doświadczenia. Równolegle dobrze jest budować kontakty z potencjalnymi odbiorcami i rozpoznawać ich potrzeby rynkowe.