Ubezpieczenie szkód wyrządzanych przez zwierzynę łowną to jedno z kluczowych zagadnień ubezpieczeń rolniczych, a jednocześnie temat budzący liczne spory między rolnikami, kołami łowieckimi i zakładami ubezpieczeń. Rosnące populacje dzików, jeleni czy saren, a także intensyfikacja produkcji rolnej sprawiają, że szkody w uprawach nie są już incydentalnym problemem, lecz realnym ryzykiem biznesowym. Zrozumienie, kto faktycznie wypłaca odszkodowanie, jak wygląda procedura likwidacji szkody oraz jakie dodatkowe polisy może wykupić rolnik, staje się elementem profesjonalnego zarządzania gospodarstwem.
Podstawy prawne odpowiedzialności za szkody łowieckie
Mechanizm odpowiedzialności za szkody łowieckie w Polsce opiera się na przepisach Prawa łowieckiego oraz aktów wykonawczych. Kluczowe znaczenie ma fakt, że za szkody wyrządzane przez zwierzynę w uprawach i płodach rolnych odpowiadają z reguły dzierżawcy obwodów łowieckich, czyli najczęściej koła łowieckie. W praktyce oznacza to, że rolnik nie kieruje roszczenia do Skarbu Państwa ani bezpośrednio do ubezpieczyciela, ale do konkretnego podmiotu gospodarującego na danym obwodzie.
Prawo łowieckie wskazuje katalog gatunków zwierzyny, za które przysługuje odszkodowanie – należą do nich między innymi dziki, jelenie, daniele, sarny, łosie (w określonych rejonach) oraz niektóre gatunki zwierząt objętych ochroną częściową. Co istotne, odszkodowanie obejmuje szkody w uprawach rolnych i płodach, a nie w każdym rodzaju mienia – inne zasady dotyczą na przykład upraw ogrodniczych, sadowniczych czy szkółek leśnych. W tym obszarze często pojawia się konieczność łączenia roszczeń z dodatkowymi ubezpieczeniami dobrowolnymi.
Odpowiedzialność dzierżawcy obwodu ma charakter ustawowy – nie jest to klasyczna odpowiedzialność z tytułu winy, lecz swoiste ryzyko związane z prowadzeniem gospodarki łowieckiej. W praktyce koła łowieckie zawierają więc polisy OC (odpowiedzialności cywilnej) z zakładami ubezpieczeń, które pokrywają wypłacane rolnikom odszkodowania. Mimo że formalnie wypłaty realizuje koło, to finansowanie często pochodzi właśnie z polisy ubezpieczeniowej.
Istotne znaczenie ma również rozporządzenie w sprawie sposobu szacowania szkód łowieckich. Reguluje ono m.in. sposób zgłaszania szkód, terminy oględzin, zasady ustalania wysokości odszkodowania oraz wzory protokołów. Dla rolnika znajomość tych regulacji jest podstawą skutecznego dochodzenia swoich praw – wiele sporów wynika z niedochowania terminów lub braku kompletnej dokumentacji.
Kto wypłaca odszkodowanie za szkody łowieckie i jak wygląda procedura
Kluczowe pytanie praktyczne brzmi: kto faktycznie przelewa środki na konto rolnika i w jakim trybie? W zależności od rodzaju szkody oraz reżimu prawnego, można wyróżnić trzy główne podmioty wypłacające odszkodowanie: koło łowieckie (lub inny dzierżawca obwodu), Skarb Państwa reprezentowany przez właściwy organ oraz zakład ubezpieczeń, jeśli szkoda jest objęta dobrowolnym ubezpieczeniem upraw.
Rola kół łowieckich i dzierżawców obwodów
W przeważającej liczbie przypadków odpowiedzialność spoczywa na kole łowieckim dzierżawiącym dany obwód łowiecki. To ono prowadzi postępowanie szacunkowe, sporządza protokoły oraz – po ich zatwierdzeniu – dokonuje wypłaty rolnikowi. W praktyce, jeśli koło posiada polisę OC, koszt ten jest następnie refinansowany przez jego ubezpieczyciela, ale rolnik nie musi się tym interesować – jego kontrahentem jest koło.
Procedura rozpoczyna się od zgłoszenia szkody przez rolnika. Niezwykle istotne jest dochowanie terminów – zazwyczaj zgłoszenia należy dokonać w ciągu kilku dni od stwierdzenia szkody, tak aby istniała możliwość oceny jej rozmiaru jeszcze przed zbiorem. Rolnik powinien znać dane kontaktowe zarządu koła łowieckiego właściwego dla jego gruntów oraz zachowywać potwierdzenie zgłoszenia (np. w formie e-maila lub pisma z potwierdzeniem odbioru).
Następnie przedstawiciele koła dokonują oględzin uprawy, często z udziałem właściciela lub posiadacza gruntów. Dokonywany jest szacunek wstępny, a następnie – po zakończeniu wegetacji lub tuż przed zbiorem – szacunek ostateczny. Protokół powinien zawierać m.in. powierzchnię zniszczonej uprawy, stopień zniszczenia, zastosowaną technologię uprawy oraz przewidywany plon. Wysokość odszkodowania ustala się na podstawie średnich cen rynkowych płodów rolnych z danego regionu.
Kiedy płaci Skarb Państwa
W niektórych przypadkach odpowiedzialność nie spoczywa na kole łowieckim, lecz na Skarbie Państwa. Dotyczy to przede wszystkim szkód wyrządzanych przez gatunki objęte szczególną ochroną, takie jak żubry, wilki, rysie, bobry czy żurawie – zgodnie z przepisami o ochronie przyrody. Wówczas rolnik kieruje roszczenie do właściwego miejscowo regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub innego organu wskazanego w przepisach.
Procedura zgłaszania szkód w tym trybie jest zbliżona co do zasady, ale realizowana przez służby państwowe. Również tu obowiązują terminy oraz wymogi dokumentacyjne, a ustalenie wysokości odszkodowania odbywa się według określonych wytycznych. Dla rolnika kluczowe jest rozróżnienie, z jakim gatunkiem zwierzęcia ma do czynienia, oraz czy szkoda mieści się w katalogu szkód naprawianych ze środków publicznych. Brak tej wiedzy prowadzi często do opóźnień w zgłoszeniach i sporów kompetencyjnych.
Dobrowolne ubezpieczenie upraw a szkody łowieckie
Coraz większą rolę odgrywa dobrowolne ubezpieczenie upraw rolnych, w ramach którego można rozszerzyć ochronę także o szkody wyrządzone przez zwierzynę. W tym modelu odszkodowanie wypłaca zakład ubezpieczeń, a rolnik zawiera bezpośrednią umowę ubezpieczenia, określając sumę ubezpieczenia, zakres ryzyk i franszyzy. Polisa tego typu może działać równolegle z systemem odpowiedzialności kół łowieckich czy Skarbu Państwa.
Bardzo ważne jest jednak zrozumienie zasad kumulacji świadczeń. Zazwyczaj umowy ubezpieczenia przewidują, że wypłata odszkodowania z polisy będzie pomniejszona o kwoty uzyskane z tytułu odpowiedzialności ustawowej koła łowieckiego lub Skarbu Państwa, tak aby rolnik nie został nadmiernie wzbogacony. Rola ubezpieczenia dobrowolnego polega zatem na uzupełnieniu ochrony – np. w przypadku odmowy wypłaty przez koło, sporu co do wysokości szkody albo wystąpienia szkody poniżej progów odszkodowawczych stosowanych w prawie łowieckim.
Dlaczego nie zawsze dostajesz pełne pokrycie straty
W praktyce zdarza się, że wypłacone odszkodowanie nie w pełni rekompensuje rzeczywistą stratę gospodarstwa. Przyczyn jest kilka. Po pierwsze, stosowane są średnie ceny rynkowe, które mogą odbiegać od cen kontraktowych uzyskanych przez rolnika, np. w ramach długoterminowych umów. Po drugie, przepisy nie zawsze uwzględniają koszty pośrednie – takie jak utracone korzyści z tytułu zmianowania czy konieczność przeorania i ponownego obsiania pola. Po trzecie, w polisach dobrowolnych często występują udzialy własne i limity odpowiedzialności.
Profesjonalne podejście do tematu oznacza, że rolnik powinien już na etapie planowania sezonu analizować, jakie kombinacje odpowiedzialności ustawowej i dobrowolnych polis zapewnią mu akceptowalny poziom bezpieczeństwa finansowego. Oparcie się wyłącznie na obowiązkach koła łowieckiego może być niewystarczające przy dużym areale i wysokiej intensywności produkcji.
Praktyczne porady dla rolników – jak zabezpieczyć się przed szkodami łowieckimi
Odpowiednio dobrana strategia zabezpieczenia przed szkodami łowieckimi łączy działania prewencyjne, znajomość procedur i rozsądnie skonstruowany program ubezpieczeniowy. Nawet najlepsza polisa nie zastąpi działań mających na celu ograniczenie szkód, a z kolei sama prewencja bez ubezpieczenia może okazać się niewystarczająca przy ekstremalnych stratach.
Dobra współpraca z kołem łowieckim
Jednym z najskuteczniejszych narzędzi minimalizowania szkód łowieckich jest utrzymywanie stałej, partnerskiej relacji z zarządem koła łowieckiego. Współpraca powinna wykraczać poza bierne zgłaszanie szkód i obejmować m.in. uzgadnianie lokalizacji zasiewów szczególnie atrakcyjnych dla zwierzyny, planowanie urządzeń zaporowych (np. ogrodzeń elektrycznych), a także ustalanie terminów polowań redukcyjnych w sposób uwzględniający cykl produkcji.
Warto uczestniczyć w spotkaniach organizowanych przez koło, zgłaszać uwagi dotyczące miejsc szczególnie narażonych na szkody, a także kontrolować przestrzeganie warunków umów dzierżawy terenów. Dobrze jest też prowadzić własną ewidencję występowania zwierzyny, np. w formie notatek polowych lub dokumentacji fotograficznej – może ona stanowić ważny dowód w toku późniejszego sporu odszkodowawczego.
Dokumentowanie szkód krok po kroku
Aby zwiększyć szanse na uzyskanie satysfakcjonującego odszkodowania, rolnik powinien wdrożyć systematyczne podejście do dokumentowania szkód. W praktyce warto postępować według następującego schematu:
- niezwłocznie po stwierdzeniu szkody sporządzić dokumentację fotograficzną lub filmową całej powierzchni uprawy, z uwzględnieniem charakterystycznych punktów orientacyjnych;
- zaznaczyć na mapie działki obszary najbardziej zniszczone, opisując szacunkową powierzchnię oraz rodzaj szkody (np. zryte, zgryzione, stratowane);
- spisać datę oraz przewidywany moment powstania szkody (np. ślady świeże, starsze), co może mieć znaczenie przy ustalaniu odpowiedzialności;
- zachować faktury lub inne dokumenty potwierdzające poniesione nakłady na materiał siewny, nawozy, ochronę roślin oraz zabiegi agrotechniczne;
- zawsze żądać podpisania protokołu oględzin oraz zachować jego kopię; w przypadku braku zgody na proponowane ustalenia – dopisać własne zastrzeżenia.
Tak przygotowana dokumentacja nie tylko ułatwi pracę szacującemu, ale również wzmocni pozycję rolnika w razie konieczności odwołania się do zarządu koła, sądu powszechnego lub rzeczoznawcy powołanego przez zakład ubezpieczeń.
Jak mądrze dobrać ubezpieczenie upraw
Skuteczne ubezpieczenie upraw przed szkodami łowieckimi powinno być elementem szerszej strategii zarządzania ryzykiem w gospodarstwie. Przed podpisaniem polisy warto zwrócić uwagę na kilka kluczowych kwestii:
- czy szkody wyrządzone przez zwierzynę łowną są standardowo objęte ochroną, czy wymagają dokupienia dodatkowego rozszerzenia;
- jak definiowane są szkody – czy obejmują tylko zniszczenie upraw, czy także szkody w glebie (np. zrycie przez dziki) i koszty rekultywacji;
- wysokość franszyz i udziałów własnych – zbyt wysoka franszyza redukuje realną przydatność polisy przy mniejszych szkodach;
- suma ubezpieczenia – powinna odpowiadać rzeczywistej wartości plonu, z uwzględnieniem technologii uprawy i przewidywanego tonażu;
- zasady współdziałania z odszkodowaniem wypłacanym przez koło łowieckie – czy stosowana jest redukcja świadczenia, czy też polisa działa jako nadwyżkowa.
W wielu przypadkach opłacalne jest skonsultowanie warunków umowy z doradcą specjalizującym się w produktach dla rolnictwa. Pozwala to uniknąć luk w ochronie, które ujawniają się dopiero po wystąpieniu szkody, kiedy na zmianę zakresu jest już za późno.
Prewencja – ochrona pola jako inwestycja
Choć budowa ogrodzeń elektrycznych, zakup repelentów, instalacja strachów optycznych czy współpraca przy organizowaniu punktów dokarmiania wymaga nakładów finansowych i pracy, jest to często tańsze niż ponoszenie regularnych strat. W wielu regionach Polski koła łowieckie partycypują w kosztach takich rozwiązań, co warto ustalić na etapie planowania ochrony pól.
Szczególną uwagę warto poświęcić uprawom wysokiego ryzyka, takim jak kukurydza na ziarno, kukurydza na kiszonkę, ziemniaki, buraki cukrowe czy rzepak ozimy. Dla tych roślin warto rozważyć połączenie intensywnych działań prewencyjnych z rozszerzoną ochroną ubezpieczeniową. W nowoczesnych gospodarstwach traktuje się te koszty jako stały element budżetu produkcji, analogicznie do wydatków na nawożenie czy środki ochrony roślin.
Najczęstsze błędy rolników przy dochodzeniu odszkodowań
Analiza sporów odszkodowawczych pokazuje, że wiele niekorzystnych dla rolników rozstrzygnięć wynika nie tyle ze złej woli kół łowieckich czy ubezpieczycieli, ile z błędów formalnych lub braku przygotowania. Znajomość typowych pomyłek pozwala ich świadomie unikać i zwiększyć skuteczność dochodzenia roszczeń.
Spóźnione zgłoszenie szkody
Jednym z najpoważniejszych błędów jest zgłoszenie szkody zbyt późno, często już po zbiorze lub tuż przed nim, gdy nie ma możliwości rzetelnego oszacowania rozmiaru zniszczeń. Terminy na zgłoszenie określone są w przepisach oraz w regulaminach kół łowieckich, a ich przekroczenie może skutkować odmową przyjęcia wniosku. Rolnik powinien wypracować nawyk systematycznego monitorowania pól, zwłaszcza w okresach wzmożonej aktywności zwierzyny.
Dobrym rozwiązaniem jest wyznaczenie w gospodarstwie osoby odpowiedzialnej za kontrolę pól i natychmiastowe zgłaszanie szkód – może to być współwłaściciel, pracownik lub dorosły członek rodziny. Przy większej skali produkcji warto harmonogram takich lustracji powiązać z kalendarzem zabiegów agrotechnicznych, aby nie dublować przejazdów po polu.
Brak aktywnego udziału w szacowaniu szkody
Często rolnicy ograniczają się do biernej obecności podczas oględzin, nie wnosząc uwag do sposobu szacowania, nie dopytując o przyjęte założenia ani nie zgłaszając zastrzeżeń. Tymczasem protokół szacowania jest kluczowym dokumentem, na którym oprze się późniejsze rozliczenie. Brak uzupełnień czy komentarzy ze strony poszkodowanego może zostać zinterpretowany jako pełna akceptacja ustaleń.
Warto przygotować się do oględzin: mieć przy sobie swoje notatki, wcześniej sporządzoną mapkę szkody, dane o plonach z poprzednich lat i prognozach na bieżący sezon. Jeśli rolnik ma wątpliwości co do przyjętej metodyki, powinien zgłosić je na piśmie w treści protokołu. W przypadku poważniejszych rozbieżności można rozważyć powołanie niezależnego rzeczoznawcy.
Nieuwzględnianie pełnej struktury kosztów
Innym często spotykanym błędem jest niedoszacowanie wartości szkody poprzez nieuwzględnienie wszystkich poniesionych nakładów. Rolnik nie zawsze pamięta o kosztach usług obcych, amortyzacji maszyn, paliwa czy pracy własnej. Choć nie wszystkie te elementy są wprost refundowane, warto je mieć udokumentowane i przedstawić w toku szacowania – zwiększa to szansę na uwzględnienie przynajmniej części z nich.
W nowoczesnym gospodarstwie opłaca się prowadzić ewidencję kosztów na poziomie poszczególnych pól lub działek ewidencyjnych, z rozbiciem na rodzaje upraw. Takie dane są nieocenione nie tylko przy dochodzeniu odszkodowań, lecz także przy kalkulacji opłacalności produkcji czy podejmowaniu decyzji o zmianie technologii.
Niedopasowanie polisy do profilu gospodarstwa
W obszarze ubezpieczeń komercyjnych typowym problemem jest wybór najtańszej, ale niekoniecznie najbardziej adekwatnej oferty. Rolnicy nierzadko podpisują umowy na standardowych warunkach, bez analizy szczególnych zagrożeń dla własnej działalności. Skutkiem jest luka w ochronie – np. brak objęcia ochroną szkód łowieckich na kluczowych uprawach lub zbyt niskie sumy ubezpieczenia w stosunku do wartości plonu.
Aby temu zapobiec, należy przed negocjacjami z ubezpieczycielem przygotować analizę ryzyka: jakie gatunki zwierzyny występują w okolicy, jakie uprawy są najbardziej narażone, jak duże szkody występowały w poprzednich sezonach. Tylko w oparciu o takie dane można świadomie zdecydować, czy potrzebne jest rozszerzenie zakresu, zmiana franszyzy czy zwiększenie sumy ubezpieczenia.
Perspektywy rozwoju systemu ubezpieczeń szkód łowieckich
Zarówno rolnictwo, jak i gospodarka łowiecka dynamicznie się zmieniają, co wymusza ewolucję mechanizmów kompensowania szkód. Wzrost presji zwierzyny na uprawy, zmiany klimatyczne wpływające na dostępność naturalnej bazy żerowej oraz rosnące oczekiwania społeczne wobec ochrony przyrody powodują, że dotychczasowe rozwiązania są coraz częściej kwestionowane.
Nowe modele współpracy między rolnikami, myśliwymi i ubezpieczycielami
W wielu krajach europejskich obserwuje się tendencję do tworzenia hybrydowych systemów, w których odpowiedzialność ustawowa kół łowieckich jest uzupełniana lub częściowo zastępowana przez obowiązkowe lub półobowiązkowe systemy ubezpieczeń. Zakłady ubezpieczeń, dysponując narzędziami aktuaryjnymi i reasekuracyjnymi, są w stanie lepiej zarządzać ryzykiem o dużej zmienności, jakim są szkody łowieckie na dużą skalę.
W Polsce coraz głośniej mówi się o konieczności rewizji Prawa łowieckiego i systemu odpowiedzialności za szkody. Potencjalnym kierunkiem jest większe zaangażowanie sektora ubezpieczeniowego przy jednoczesnym utrzymaniu roli kół w działaniach prewencyjnych. Możliwe jest np. wprowadzenie standardowych programów, w których część składki płacą rolnicy, część koła łowieckie, a część budżet państwa, w zależności od rodzaju gatunków i charakteru terenów.
Digitalizacja procesu szacowania szkód
Coraz większe znaczenie zyskują narzędzia cyfrowe: aplikacje mobilne do zgłaszania szkód, systemy zdalnego monitoringu upraw, drony wykonujące zdjęcia z powietrza czy wykorzystanie danych satelitarnych do oceny powierzchni i natężenia zniszczeń. Dzięki nim proces likwidacji szkody może być szybszy, bardziej obiektywny i mniej konfliktogenny.
Rolnik, który już dziś otwiera się na takie rozwiązania, zyskuje przewagę informacyjną – łatwiej dokumentuje szkody, porównuje dane z różnych sezonów, a w rozmowach z kołem czy ubezpieczycielem może posługiwać się precyzyjnymi materiałami dowodowymi. W dłuższej perspektywie cyfryzacja będzie sprzyjać tworzeniu bardziej zindywidualizowanych ofert ubezpieczeniowych, dopasowanych do konkretnego gospodarstwa, a nie tylko do ogólnych kategorii upraw.
Edukacja i doradztwo jako element systemu
Nie można pomijać roli edukacji – zarówno wśród rolników, jak i myśliwych oraz pracowników zakładów ubezpieczeń. Zrozumienie mechanizmów ekologicznych, wpływu struktury krajobrazu na zachowanie zwierzyny, a także zasad rachunku ekonomicznego w gospodarstwie rolnym, pozwala lepiej projektować programy ubezpieczeniowe i prewencyjne.
W praktyce warto korzystać z usług wyspecjalizowanych doradców rolnych oraz brokerów ubezpieczeniowych, którzy łączą wiedzę agronomiczną z prawną i finansową. Tylko w takim modelu rolnik może liczyć na pełne wsparcie w sytuacji, gdy szkoda łowiecka staje się nie pojedynczym incydentem, lecz powtarzającym się, istotnym zagrożeniem dla stabilności dochodów.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o ubezpieczenie szkód łowieckich
Jakie szkody łowieckie są standardowo objęte odpowiedzialnością koła łowieckiego?
Koło łowieckie odpowiada przede wszystkim za szkody wyrządzone przez zwierzynę łowną w uprawach i płodach rolnych, na gruntach znajdujących się w dzierżawionym obwodzie łowieckim. Chodzi głównie o szkody powodowane przez dziki, jelenie, daniele i sarny, a lokalnie także łosie. Odpowiedzialność obejmuje zarówno zniszczenie roślin, jak i istotne ograniczenie plonu. Nie wszystkie rodzaje upraw czy elementów gospodarstwa są jednak objęte – szczegółowy zakres określają przepisy Prawa łowieckiego oraz rozporządzenia wykonawcze.
Czy dobrowolne ubezpieczenie upraw zawsze pokryje szkody łowieckie w 100%?
Dobrowolne ubezpieczenie upraw nie gwarantuje automatycznie pełnego pokrycia każdej szkody łowieckiej. Zakres ochrony zależy od konkretnej umowy: mogą w niej występować franszyzy, udziały własne, limity na hektar czy wyłączenia dla określonych upraw. Dodatkowo, większość polis przewiduje uwzględnienie świadczeń wypłacanych przez koło łowieckie lub Skarb Państwa, co wpływa na ostateczną wysokość odszkodowania. Aby maksymalnie wykorzystać polisę, należy bardzo dokładnie przeanalizować OWU i dopasować sumy ubezpieczenia do realnej wartości produkcji w gospodarstwie.
Co zrobić, jeśli nie zgadzam się z wysokością odszkodowania zaproponowaną przez koło łowieckie?
W przypadku niezgody z ustaleniami koła łowieckiego warto przede wszystkim zgłosić zastrzeżenia w protokole szacowania szkody, opisując konkretnie, z czym rolnik się nie zgadza (np. powierzchnia zniszczenia, przyjęty plon, ceny rynkowe). Następnie można wystąpić do zarządu koła o ponowne rozpatrzenie sprawy lub powołanie dodatkowego rzeczoznawcy. Jeśli spór nie zostanie rozwiązany polubownie, pozostaje droga sądowa. W takiej sytuacji kluczowe znaczenie ma własna dokumentacja rolnika – zdjęcia, mapy, dane o plonach z poprzednich lat i szczegółowa ewidencja kosztów poniesionych na daną uprawę.
Czy warto łączyć ubezpieczenie upraw z innymi polisami rolniczymi?
Łączenie ubezpieczenia upraw ze szerszym pakietem ubezpieczeń rolniczych zazwyczaj jest korzystne, zarówno ze względów finansowych, jak i organizacyjnych. Zakłady ubezpieczeń często oferują zniżki przy zakupie kilku polis, np. OC rolnika, ubezpieczenia budynków, maszyn oraz upraw w jednym pakiecie. Co ważniejsze, cała strategia zarządzania ryzykiem w gospodarstwie staje się wtedy spójna – łatwiej kontrolować zakres ochrony, unikać dublowania ryzyk lub luk, a także negocjować indywidualne warunki. Dobrze dobrany pakiet uwzględnia specyfikę danego gospodarstwa, w tym narażenie na szkody łowieckie.
Czy inwestowanie w prewencję (ogrodzenia, repelenty) ma wpływ na wysokość składki ubezpieczeniowej?
W wielu towarzystwach ubezpieczeniowych stosowanie skutecznych środków prewencyjnych może pozytywnie wpłynąć na ocenę ryzyka i w konsekwencji na wysokość składki. Dobrze udokumentowane działania, jak ogrodzenia elektryczne, systematyczne odstraszanie zwierzyny czy współpraca z kołem przy zabezpieczeniu pól, mogą być argumentem negocjacyjnym. Ubezpieczyciel widzi wtedy, że rolnik aktywnie ogranicza prawdopodobieństwo szkody, co sprzyja oferowaniu lepszych warunków. Warto przed zawarciem umowy zapytać agenta lub brokera, czy i w jaki sposób takie działania mogą zostać uwzględnione w kalkulacji składki oraz w ewentualnych zapisach dotyczących obowiązków prewencyjnych ubezpieczonego.
