Rabarbar ogrodowy, znany również jako Rheum rhabarbarum, to cenione warzywo wieloletnie uprawiane zarówno w małych ogrodach przydomowych, jak i w towarowych gospodarstwach rolnych. Soczyste, kwaśne ogonki liściowe znajdują szerokie zastosowanie w kuchni, przemyśle spożywczym oraz w domowych przetworach. Rabarbar dobrze wpisuje się w potrzeby współczesnego rolnictwa: jest stosunkowo łatwy w uprawie, długo plonuje i pozwala uzyskać wczesny, cenny towar na rynek świeży i do przetwórstwa.
Charakterystyka botaniczna i cechy morfologiczne rabarbaru ogrodowego
Rabarbar ogrodowy należy do rodziny rdestowatych (Polygonaceae) i jest byliną, która może rosnąć w jednym miejscu nawet kilkanaście lat. Tworzy silny, zgrubiały kłączo-korzeń, który gromadzi substancje zapasowe i odpowiada za coroczne, wczesne odrastanie części nadziemnej. System korzeniowy rozrasta się głęboko i szeroko, co wpływa na **odporność** rośliny na okresowe niedobory wody.
Częścią użytkową rabarbaru są ogonki liściowe (tzw. łodygi rabarbaru), mające barwę zieloną, zielono-różową, różową lub intensywnie czerwoną, w zależności od odmiany. Ogonki są grube, soczyste, chrupiące, o wyraźnym, orzeźwiająco kwaśnym smaku, wynikającym z obecności kwasu jabłkowego i szczawiowego. Liście są duże, szerokie, sercowate, o pofałdowanej blaszce. Należy pamiętać, że blaszka liściowa zawiera wysokie stężenie kwasu szczawiowego i nie nadaje się do spożycia.
W sprzyjających warunkach rabarbar wytwarza wysokie, rozgałęzione pędy kwiatostanowe, osiągające niekiedy ponad 1,5 m wysokości. Kwiaty są drobne, zielonkawe lub białawe, zebrane w wiechowate kwiatostany. W uprawie towarowej zwykle usuwa się pędy kwiatostanowe, aby nie osłabiały rośliny i nie obniżały plonu ogonków liściowych.
Cechą charakterystyczną rabarbaru jest wczesny start wegetacji – pierwsze ogonki pojawiają się już wczesną wiosną, często wtedy, gdy wybór innych świeżych warzyw z gruntu jest jeszcze mocno ograniczony. Dzięki temu rabarbar jest cennym uzupełnieniem asortymentu na rynku warzyw sezonowych oraz ważnym surowcem dla przetwórstwa.
Wymagania siedliskowe i warunki uprawy w Polsce oraz na świecie
Rabarbar ogrodowy jest rośliną klimatu umiarkowanego, dobrze dostosowaną do warunków panujących w Polsce. Znosi stosunkowo niskie temperatury zimą, a pąki spoczynkowe na kłączu potrafią przeżyć mrozy nawet poniżej –20°C pod okrywą śnieżną lub warstwą gleby. Roślina wymaga jednak okresu chłodu w czasie spoczynku, by w pełni zainicjować wzrost na wiosnę.
Najlepsze stanowiska dla rabarbaru to gleby żyzne, próchniczne, głębokie, o dobrej strukturze i wysokiej pojemności wodnej. Odczyn powinien być lekko kwaśny do obojętnego (pH 6,0–7,0). Zbyt kwaśne gleby sprzyjają kumulacji kwasu szczawiowego oraz mogą ograniczać pobieranie składników pokarmowych. Rabarbar źle znosi gleby ciężkie, podmokłe, a także bardzo lekkie i suche, gdzie roślina ma trudności z utrzymaniem wysokich, stabilnych plonów przez wiele lat.
W Polsce rabarbar uprawiany jest w wielu rejonach kraju, ze szczególnym nasileniem w rejonach o dobrych, zasobnych glebach: w pasie środkowej Polski, w Małopolsce, w części Wielkopolski oraz na Żuławach. Popularny jest zarówno w gospodarstwach towarowych, jak i w ogrodach działkowych, gdzie ceniony jest za niewielkie wymagania pielęgnacyjne i wysoką trwałość plantacji.
Na świecie rabarbar uprawia się głównie w strefie klimatu umiarkowanego i chłodniejszego: w Europie (m.in. Niemcy, Holandia, Francja, Wielka Brytania, Ukraina), w Ameryce Północnej (Stany Zjednoczone, Kanada), a także w niektórych rejonach Azji, w tym w Chinach. W niektórych krajach rabarbar traktowany jest nie tylko jako warzywo, ale również jako roślina o znaczeniu leczniczym i surowiec dla przemysłu zielarskiego.
Warto podkreślić, że rabarbar dobrze reaguje na intensyfikację uprawy: właściwe nawożenie, nawadnianie i regularną pielęgnację. Jednocześnie jest stosunkowo **odporny** na większość chorób i szkodników, dzięki czemu może być cennym elementem **zrównoważonego** systemu produkcji warzywniczej, ograniczającej użycie środków ochrony roślin.
Technologia uprawy rabarbaru: zakładanie plantacji, nawożenie i pielęgnacja
Plantację rabarbaru można założyć z nasion lub z podziału kłączy, jednak w praktyce rolniczej i ogrodniczej najczęściej stosuje się rozmnażanie wegetatywne. Pozwala ono uzyskać jednolite, wyrównane rośliny i szybkie wejście w owocowanie, czyli wytwarzanie dużej liczby ogonków liściowych.
Podziału kłączy dokonuje się najczęściej pod koniec lata lub wczesną jesienią, ewentualnie bardzo wczesną wiosną, zanim rośliny rozpoczną intensywną wegetację. Każda sadzonka powinna mieć co najmniej 1–2 silne pąki oraz dobrze wykształcony fragment kłącza. Sadzonki umieszcza się w glebie na głębokość około 5–8 cm, zachowując rozstawę najczęściej 1,0–1,5 m między rzędami i 0,7–1,0 m w rzędzie, w zależności od siły wzrostu odmiany i planowanego sposobu zbioru.
Przed założeniem plantacji zaleca się dokładne przygotowanie gleby: odchwaszczenie, głęboką orkę, a następnie wzbogacenie stanowiska w substancję organiczną, np. w postaci obornika lub kompostu. Rabarbar jest rośliną długoletnią, dlatego już na starcie warto zadbać o odpowiednią strukturę i zasobność podłoża. Nawożenie mineralne powinno uwzględniać głównie potas i fosfor podawane przedsiewnie oraz azot stosowany w dawkach dzielonych, szczególnie w okresie intensywnego wzrostu wiosennego.
W kolejnych latach kluczowa jest regularna pielęgnacja: odchwaszczanie międzyrzędzi, spulchnianie gleby, ewentualne ściółkowanie i nawadnianie w okresach suszy. Szczególnie ważne jest ograniczanie zachwaszczenia, gdyż rabarbar w pierwszych latach wzrostu może być konkurencyjnie słabszy od szybko rosnących chwastów. Ściółkowanie słomą, kompostem lub agrotkaniną pomaga utrzymać wilgoć, ograniczyć rozwój chwastów oraz poprawić mikroklimat w strefie korzeni.
Plantacje towarowe rabarbaru mogą plonować efektywnie przez 8–10, a niekiedy nawet 15 lat, jednak w uprawie intensywnej zaleca się wymianę stanowiska po około 6–8 latach, aby zapobiec zmęczeniu gleby i spadkowi jakości plonu. Po zakończeniu użytkowania plantacji warto wprowadzić w zmianowanie rośliny o głębokim systemie korzeniowym lub rośliny motylkowe, poprawiające strukturę i żyzność gleby.
Zbiory rabarbaru: terminy, technika i wpływ na plon
Jednym z głównych atutów rabarbaru ogrodowego jest bardzo wczesny termin zbioru. W warunkach Polski pierwsze zbiory można rozpocząć już w kwietniu, a w sprzyjających latach nawet pod koniec marca, jeśli zima była łagodna. Zbiory trwają zwykle do czerwca, czasem do początku lipca, po czym roślinom daje się czas na odbudowę zasobów zgromadzonych w kłączu.
Ogonki liściowe zbiera się ręcznie, poprzez wyłamywanie lub wykręcanie ich przy nasadzie, a nie przez odcinanie nożem. Taka technika ogranicza ryzyko gnicia kłączy oraz umożliwia wyrastanie nowych, silnych ogonków. Z jednego krzaka w okresie pełnego plonowania można uzyskać kilka do kilkunastu pędów w jednym rzucie zbioru, a w sezonie nawet kilkadziesiąt ogonków o masie 0,3–0,8 kg każdy.
Ważne jest, by w pierwszym roku po posadzeniu nie przeprowadzać intensywnych zbiorów, a często zaleca się ich całkowite zaniechanie. Roślina powinna skupić się na budowie silnego systemu korzeniowego i kłącza. Pełne zbiory rozpoczyna się zazwyczaj od drugiego lub trzeciego roku uprawy. Zbyt intensywne wyłamywanie ogonków w pierwszym okresie może prowadzić do osłabienia roślin i wcześniejszego starzenia się plantacji.
Warto zwrócić uwagę na aspekt jakościowy plonu. Najbardziej cenione są ogonki jędrne, soczyste, o intensywnej barwie i wyraźnym aromacie. W uprawach towarowych ważna jest także wyrównana długość i grubość pędów, co ułatwia pakowanie, przechowywanie i przetwarzanie. Zbiór powinien odbywać się w godzinach chłodniejszych, najlepiej rano lub wieczorem, aby ograniczyć więdnięcie surowca.
Po zakończonym sezonie zbioru pozostawia się część liści, które dzięki fotosyntezie zasilają kłącze w asymilaty. W ten sposób roślina gromadzi zapasy, które wykorzysta na starcie kolejnego sezonu. W intensywnych uprawach, przy dużym obciążeniu zbiorami, wskazane jest zastosowanie nawożenia pogłównego i nawadniania, aby zrekompensować straty składników pokarmowych i wody.
Odmiany rabarbaru ogrodowego – przegląd, cechy i zastosowanie
Na rynku dostępnych jest wiele odmian rabarbaru, różniących się między sobą barwą ogonków liściowych, siłą wzrostu, wczesnością plonowania, zawartością kwasów organicznych i właściwościami technologicznymi. Wybór odpowiedniej odmiany ma kluczowe znaczenie zarówno w produkcji towarowej, jak i w uprawie amatorskiej.
Wśród odmian o czerwonych ogonkach popularne są m.in. Karpow Lipowiecki, Wiktoria, Valentine, Canada Red czy Holsteiner Blut. Charakteryzują się bardziej atrakcyjnym wyglądem, szczególnie po przetworzeniu, kiedy barwa czerwieni podkreśla walory wizualne kompotów, dżemów i wypieków. Często zawierają nieco więcej antocyjanów, pełniących rolę naturalnych przeciwutleniaczy.
Odmiany o ogonkach zielonych lub zielono-różowych, takie jak Goliath, Gigant czy niektóre lokalne populacje, cenione są za bardzo wysoką plenność i silny wzrost. Dają duże, grube pędy, co sprawia, że znajdują zastosowanie głównie w przetwórstwie przemysłowym, gdzie najważniejsza jest wysoka wydajność surowca. Ich kwasowość bywa wyraźna, co szczególnie sprawdza się w produktach wymagających intensywnego, kwaśnego smaku.
Nowoczesne odmiany hodowlane kładą nacisk na kilka kluczowych cech: wysoką i stabilną plenność, odporność na choroby, atrakcyjną barwę, a także niższą zawartość kwasu szczawiowego. Taka selekcja ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa i komfortu konsumpcji oraz poszerzenie możliwości wykorzystania rabarbaru w nowych produktach **spożywczych**.
W doborze odmian ważne jest również dopasowanie ich do warunków klimatyczno-glebowych regionu uprawy oraz do przeznaczenia surowca. Producenci nastawieni na rynek świeży wybierają zwykle odmiany o ładnym wybarwieniu i wyrównanych, średnio grubych ogonkach, natomiast przetwórnie chętnie korzystają z odmian bardzo plennych, o dużych pędach, nawet jeśli mają one nieco mniej atrakcyjny kolor.
Znaczenie gospodarcze i rola rabarbaru w rolnictwie
Rabarbar ogrodowy odgrywa istotną rolę w strukturze produkcji warzywniczej, choć często bywa niedoceniany w porównaniu z innymi gatunkami. Jego główne znaczenie wynika z wczesności plonowania, dużej trwałości plantacji i stosunkowo niskich kosztów produkcji w przeliczeniu na okres użytkowania. Pozwala to uzyskać stabilny, powtarzalny dochód z jednego pola przez wiele lat.
Dla gospodarstw specjalizujących się w produkcji warzyw przetwórczych rabarbar stanowi ważny surowiec do wytwarzania kompotów, koncentratów smakowych, wsadów owocowo-warzywnych do jogurtów, deserów i pieczywa cukierniczego. W przemyśle napojowym używany jest do tworzenia soków i napojów o charakterystycznej, lekko cierpkiej nucie smakowej. Coraz częściej wykorzystywany jest również w produkcji piw smakowych i napojów funkcjonalnych.
W rolnictwie ekologicznym rabarbar jest cenną rośliną ze względu na relatywnie niewielką podatność na patogeny i małe potrzeby w zakresie chemicznej ochrony. Jego duże liście szybko zacieniają glebę, ograniczając rozwój chwastów, a głęboki system korzeniowy poprawia strukturę profilu glebowego i zwiększa jego przepuszczalność. Długowieczność plantacji pozwala ograniczyć częste zabiegi uprawowe, co sprzyja ochronie gleby przed erozją.
Rabarbar ma także znaczenie dla bioróżnorodności na obszarach wiejskich. Kwitnące plantacje stanowią pożytek dla niektórych owadów, a duże liście zapewniają schronienie drobnym organizmom glebowym. Można go również włączać do systemów agroleśnych i pasów zieleni śródpolnej jako element urozmaicający strukturę krajobrazu rolniczego.
Ze względu na rosnące zainteresowanie tradycyjnymi, lokalnymi produktami, rabarbar zyskuje na znaczeniu w gospodarstwach agroturystycznych i w krótkich łańcuchach dostaw. W połączeniu z regionalnymi przepisami na ciasta, kompoty czy nalewki staje się wyróżnikiem miejscowej kuchni i elementem dziedzictwa kulinarnego w wielu regionach Polski i Europy.
Właściwości żywieniowe i zdrowotne rabarbaru
Rabarbar ogrodowy jest warzywem o niskiej kaloryczności, a jednocześnie dostarcza cennych składników odżywczych i **antyoksydacyjnych**. Ogonki liściowe zawierają witaminę C, witaminy z grupy B, a także składniki mineralne, takie jak potas, wapń, magnez i żelazo. Zawartość błonnika pokarmowego sprzyja prawidłowej pracy przewodu pokarmowego i może wspomagać regulację poziomu glukozy we krwi.
Charakterystyczna kwaśność rabarbaru wynika z obecności kwasów organicznych, głównie jabłkowego i szczawiowego. Kwas jabłkowy wpływa na orzeźwiający smak i może stymulować wydzielanie śliny i soków trawiennych, poprawiając apetyt. Kwas szczawiowy natomiast, w nadmiernych ilościach, może wiązać wapń i sprzyjać powstawaniu złogów szczawianowych u osób predysponowanych. Z tego względu rabarbar powinien być spożywany z umiarem, szczególnie przez osoby z problemami nerkowymi.
W czerwonych odmianach występują antocyjany o działaniu przeciwutleniającym, które mogą wspierać ochronę komórek przed stresem oksydacyjnym. Rabarbar zawiera również polifenole oraz niewielkie ilości związków o działaniu przeciwzapalnym. W tradycyjnej medycynie niektóre gatunki rabarbaru wykorzystywano jako surowiec o działaniu przeczyszczającym i żółciopędnym, jednak rabarbar ogrodowy używany w kuchni nie jest tożsamy z gatunkami stosowanymi w fitoterapii.
Odpowiednie przygotowanie kulinarne może zmniejszyć zawartość kwasu szczawiowego – m.in. poprzez gotowanie w wodzie i jej odlanie, stosowanie mleka lub produktów bogatych w wapń, z którymi szczawiany tworzą trudno wchłanialne sole. Wystarczające jest jednak zachowanie rozsądku: rabarbar traktować jako wartościowy składnik diety, a nie jako podstawę codziennego jadłospisu.
Zastosowanie kulinarne i przetwórcze rabarbaru
Rabarbar ogrodowy od dziesięcioleci jest obecny w kuchni polskiej i europejskiej, przede wszystkim jako składnik deserów, ciast i napojów. Klasycznym przykładem jest kruche ciasto z rabarbarem, często łączone z kruszonką i przyprawami korzennymi, które podkreślają jego kwaskowy smak. Rabarbar doskonale komponuje się także z truskawkami, malinami i jabłkami, tworząc zrównoważone kompozycje smakowe.
W przetwórstwie domowym i przemysłowym rabarbar stosowany jest do produkcji kompotów, soków, dżemów, konfitur, musów, a także wsadów owocowych do jogurtów i deserów mlecznych. W piekarnictwie i cukiernictwie służy jako nadzienie do drożdżówek, tart i serników. Coraz popularniejsze stają się także syropy z rabarbaru, które służą jako baza do lemoniad, koktajli i drinków.
W kuchni wytrawnej rabarbar zyskuje nowe zastosowania jako składnik sosów do mięs, chutneyów czy marynat. Kwaśny smak pomaga zbilansować tłustość i słodycz potraw, nadając im wyrazisty charakter. W gastronomii nowoczesnej rabarbar wykorzystywany jest także w formie marynowanej, kiszonej lub grillowanej.
W przemyśle spożywczym rabarbar jest ceniony jako naturalny koncentrat smaku i kwasowości, który może zastępować syntetyczne zakwaszacze w niektórych produktach. Z jego udziałem produkuje się aromaty, ekstrakty i koncentraty stosowane w branży napojowej i cukierniczej. W niektórych regionach Europy rozwija się także produkcja win i nalewek rabarbarowych, cenionych za orzeźwiający bukiet i charakterystyczną kwaskową nutę.
Zalety i wady uprawy rabarbaru ogrodowego
Do najważniejszych zalet uprawy rabarbaru należy jego długowieczność i stabilność plonowania. Raz założona plantacja może dostarczać wysokich plonów przez wiele lat, co zmniejsza koszty związane z corocznym przygotowaniem pola, zakupem nasion czy rozsady. Rabarbar jest również rośliną stosunkowo odporną na niskie temperatury, choroby i szkodniki, co obniża zapotrzebowanie na chemiczne środki ochrony i ułatwia prowadzenie produkcji ekologicznej.
Wczesny termin zbioru sprawia, że rabarbar wypełnia lukę w asortymencie warzyw świeżych na początku sezonu, kiedy inne gatunki dopiero rozpoczynają wegetację. Jest też surowcem wszechstronnym technologicznie – nadaje się do przetwarzania na różnorodne produkty, od prostych kompotów po specjalistyczne koncentraty smakowe. Jego **wartość** odżywcza i potencjał prozdrowotny dodatkowo zwiększają atrakcyjność na rynku żywności.
Wadą uprawy rabarbaru jest stosunkowo duże zapotrzebowanie na wodę i składniki pokarmowe, szczególnie przy intensywnej produkcji towarowej. Na glebach lekkich bez nawadniania uzyskanie stabilnych, wysokich plonów może być trudne. Kolejną kwestią jest obecność kwasu szczawiowego, który ogranicza możliwość niekontrolowanego, bardzo częstego spożycia i wymaga odpowiedniego informowania konsumentów, zwłaszcza z grup ryzyka.
Z punktu widzenia rolnika istotnym wyzwaniem jest także sezonowość popytu – rabarbar cieszy się dużym zainteresowaniem głównie wiosną i wczesnym latem, natomiast poza sezonem świeży surowiec jest praktycznie niedostępny. Rozwiązaniem jest rozwój przetwórstwa oraz przechowywanie przetworów rabarbarowych, które mogą być sprzedawane przez cały rok, stabilizując dochody gospodarstwa.
Mimo tych ograniczeń bilans zalet i wad wypada korzystnie. Rabarbar ogrodowy pozostaje wartościowym gatunkiem w produkcji warzywniczej, szczególnie w gospodarstwach stawiających na trwałe uprawy polowe, dywersyfikację asortymentu oraz rozwój produktów tradycyjnych i regionalnych.
Ciekawostki, historia i inne zastosowania rabarbaru
Historia rabarbaru sięga tysięcy lat. Pierwotnie uprawiano głównie gatunki lecznicze na obszarach Azji, szczególnie w Chinach i Tybecie, gdzie kłącza rabarbaru wykorzystywano jako surowiec medyczny. Do Europy rabarbar trafił jako roślina farmakopealna, a dopiero później zaczęto doceniać jego walory kulinarne i wprowadzać do uprawy odmiany przeznaczone na ogonki liściowe.
W niektórych regionach Europy Zachodniej, np. w Wielkiej Brytanii, rozwinęła się tradycja pędzenia rabarbaru w ciemności (tzw. forced rhubarb), co pozwala uzyskać bardzo delikatne, jasno różowe ogonki o wyjątkowej kruchości i łagodniejszym smaku. Rośliny po okresie naturalnego schłodzenia wykopywane są i przenoszone do ogrzewanych, zaciemnionych pomieszczeń, gdzie przy minimalnym świetle wytwarzają atrakcyjny surowiec deserowy.
Rabarbar znalazł także zastosowanie poza kuchnią. W przeszłości liście i korzenie niektórych gatunków wykorzystywano do barwienia tkanin, a także jako składnik tradycyjnych mieszanek ziołowych. Duże liście bywały używane jako tymczasowe okrycie przed deszczem podczas prac polowych, co do dziś wspominane jest w licznych anegdotach związanych z życiem na wsi.
W sztuce kulinarnej rabarbar odgrywa rolę warzywa-symbolu wiosny. Pojawienie się pierwszych ogonków na targach i w sklepach często traktowane jest jako zapowiedź zbliżającego się sezonu na świeże **warzywa** i owoce krajowe. W wielu rodzinach tradycyjne ciasto z rabarbarem jest nieodłącznym elementem wiosennych spotkań i świąt.
Współcześnie rabarbar zyskuje nowe oblicze jako składnik kuchni wegańskiej i roślinnej. Wykorzystywany jest do przygotowywania kremów, musów, lodów bez mleka, a także jako dodatek do owsianek, koktajli i zdrowych deserów. Dzięki wyrazistemu smakowi pozwala ograniczyć ilość dodawanego cukru, co jest szczególnie istotne w kontekście rosnącego zainteresowania dietą o obniżonej zawartości cukrów prostych.
Niektóre badania prowadzone nad składem chemicznym rabarbaru wskazują potencjalne możliwości wykorzystania wybranych związków w przemyśle farmaceutycznym i kosmetycznym. Dotyczy to zwłaszcza antocyjanów i polifenoli o działaniu przeciwutleniającym. Choć zastosowania te są nadal przedmiotem badań, podkreślają one wszechstronny potencjał tej tradycyjnej rośliny uprawnej.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o rabarbar ogrodowy
Czy rabarbar to owoc czy warzywo?
W ujęciu botanicznym rabarbar jest warzywem, ponieważ częścią użytkową są ogonki liściowe, a nie owoce. W praktyce kulinarnej traktuje się go jednak podobnie jak owoce – wykorzystuje głównie do deserów, ciast i przetworów słodkich. Stąd częste nieporozumienia co do jego klasyfikacji. W przepisach prawa żywnościowego rabarbar najczęściej zaliczany jest do warzyw.
Czy liście rabarbaru są trujące?
Blaszki liściowe rabarbaru zawierają dużo kwasu szczawiowego i innych związków, dlatego nie powinny być spożywane. Nie oznacza to jednak, że sam kontakt z liśćmi jest groźny – niebezpieczeństwo wiąże się z ich zjedzeniem w większej ilości. Jadalne i bezpieczne są ogonki liściowe, które wykorzystuje się w kuchni. W czasie przygotowania rabarbaru zawsze należy odciąć i wyrzucić zielone części liścia.
Jak często można zbierać rabarbar z jednej rośliny?
W pełni plonowania zbiory prowadzi się zwykle od kwietnia do czerwca, wyłamując ogonki co 1–2 tygodnie. Należy pozostawić część liści, aby roślina mogła odbudować zasoby w kłączu. Zbyt intensywne i przedłużone zbiory, szczególnie w pierwszym roku, mogą osłabić roślinę i skrócić żywotność plantacji. Zaleca się zaprzestanie zbiorów w połowie lata, by rabarbar miał czas na regenerację.
Jak ograniczyć zawartość kwasu szczawiowego w rabarbarze?
Na poziom kwasu szczawiowego wpływa zarówno odmiana, jak i sposób przygotowania. Częściowe obniżenie jego zawartości można uzyskać przez krótkie obgotowanie rabarbaru i odlanie wody. Warto też łączyć rabarbar z produktami bogatymi w wapń, np. z nabiałem, co sprzyja wiązaniu szczawianów. Kluczowe jest jednak umiarkowane spożycie, zwłaszcza u osób z kamicą nerkową lub innymi chorobami nerek.
Czy rabarbar nadaje się do uprawy w małym ogrodzie?
Rabarbar bardzo dobrze sprawdza się w ogrodach przydomowych i na działkach. Wymaga słonecznego stanowiska i żyznej, wilgotnej gleby, ale po przyjęciu się jest mało wymagający. Jedna dobrze prowadzona roślina może przez wiele lat dostarczać ogonków na potrzeby rodziny. Trzeba jedynie zapewnić jej odpowiednią przestrzeń wzrostu, gdyż dorosły krzew zajmuje nawet 1–1,5 m średnicy.
