Kverneland CLC Pro – agregat uprawowy Kverneland

Kverneland CLC Pro to nowoczesny, wielofunkcyjny agregat uprawowy stworzony z myślą o intensywnej uprawie gleby w gospodarstwach nastawionych na wysoką wydajność i redukcję kosztów. Łączy w sobie cechy kultywatora, głębosza i narzędzia do uprawy pożniwnej, pozwalając na ograniczenie liczby przejazdów i lepsze przygotowanie pola pod siew. Wysoka trwałość elementów roboczych, szeroka gama konfiguracji oraz możliwość pracy w różnych warunkach glebowych sprawiają, że Kverneland CLC Pro jest jedną z najczęściej wybieranych maszyn uprawowych w swojej klasie.

Charakterystyka i konstrukcja Kverneland CLC Pro

Agregat uprawowy Kverneland CLC Pro został zaprojektowany jako narzędzie do intensywnej, ale jednocześnie elastycznej uprawy gleby. Jego konstrukcja opiera się na solidnej ramie, mocnych zębach z zabezpieczeniem sprężynowym oraz bogatym wyborze wałów doprawiających i talerzy wyrównujących. Dzięki temu maszyna może być dostosowana do różnych technologii uprawy, od uprawy uproszczonej po głęboką uprawę ściernisk.

Rama CLC Pro jest wykonana z wysokowytrzymałej stali, co pozwala zachować stosunkowo niską masę przy bardzo dużej wytrzymałości na obciążenia dynamiczne. Przęsła ramy są szerokie, a prześwit pod ramą duży, co ułatwia pracę w warunkach dużej ilości resztek pożniwnych, takich jak słoma po zbożach, rzepaku czy kukurydzy. Maszyna dostępna jest w kilku szerokościach roboczych, co umożliwia dopasowanie do mocy ciągnika oraz struktury pól w gospodarstwie.

Kluczowym elementem konstrukcji są zęby robocze typu CLC, wyposażone w zabezpieczenie non-stop oparte na sprężynach listwowych. To rozwiązanie pozwala chronić maszynę przed uszkodzeniami podczas natrafienia na kamienie lub inne przeszkody w glebie. Zęby odchylają się do tyłu, a po ominięciu przeszkody automatycznie powracają do pozycji roboczej, co znacząco ogranicza przestoje i potrzebę ręcznej interwencji operatora.

Na końcu maszyny montowany jest wał doprawiający – w zależności od potrzeb może to być wał pierścieniowy, rurowy, pakera lub inne specjalistyczne rozwiązania oferowane przez Kverneland. Przed wałem bardzo często stosuje się dodatkowe talerze wyrównujące, które rozbijają bryły i wyrównują powierzchnię pola, przygotowując ją do siewu lub kolejnych zabiegów.

Historia marki Kverneland i rozwój serii CLC

Marka Kverneland wywodzi się z Norwegii, gdzie pod koniec XIX wieku rozpoczęła produkcję prostych narzędzi rolniczych. Z czasem firma stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych producentów maszyn uprawowych w Europie. Rozwiązania tej marki są znane z wysokiej jakości wykonania i dbałości o szczegóły, a także z wprowadzania innowacji technicznych, które później stają się rynkowym standardem.

Seria CLC powstała jako odpowiedź na rosnące zapotrzebowanie na maszyny uprawowe umożliwiające pracę w systemach uproszczonych oraz w technologiach ograniczających orkę. Zmiany klimatyczne, wzrost kosztów paliwa, potrzeba ochrony struktury gleby i redukcji erozji glebowej sprawiły, że wielu rolników zaczęło rezygnować z tradycyjnej orki na rzecz głębokiej uprawy bez odwracania skiby.

Pierwsze modele CLC koncentrowały się na głębokim spulchnianiu i mieszaniu resztek pożniwnych. Z czasem wprowadzono wersje z bardziej rozbudowaną sekcją wyrównującą i szerszym wyborem wałów, a także udoskonalono zęby robocze oraz system zabezpieczenia. Kverneland CLC Pro jest rozwinięciem tej linii – to wersja przeznaczona do profesjonalnego, intensywnego wykorzystania w dużych i średnich gospodarstwach.

Wraz z rozwojem serii CLC Kverneland stale udoskonalał elementy robocze, stosując nowocześniejsze materiały, lepsze profile zębów oraz efektywniejsze systemy mieszania gleby z resztkami pożniwnymi. Do oferty wprowadzono różne typy dłut i skrzydełek, dzięki czemu rolnik może konfigurować maszynę w zależności od rodzaju gleby, uprawianej rośliny oraz aktualnego celu zabiegu.

Budowa robocza i konfiguracje wyposażenia

Kverneland CLC Pro oferuje szereg możliwości konfiguracji, co pozwala na dopasowanie maszyny do niemal każdych warunków. Układ roboczy można z grubsza podzielić na trzy główne strefy: strefę zębów, strefę wyrównującą oraz strefę zagęszczającą.

Strefa zębów roboczych

Główną część maszyny stanowią zęby robocze, rozmieszczone najczęściej w dwóch lub trzech rzędach, w zależności od szerokości roboczej i konkretnej wersji. Zęby wykonane są z wysoko wytrzymałej stali sprężynowej i wyposażone w sprężyste zabezpieczenie. Typowa siła zadziałania zabezpieczenia pozwala na bezproblemową pracę w trudnych warunkach glebowych, bez wyzwalania się zębów przy każdej twardszej bryle.

Na końcach zębów montowane są wymienne dłuta i skrzydełka. Dłuta mogą mieć różne kształty, np. wąskie dłuta do głębokiego spulchniania lub szersze, do intensywniejszego mieszania w warstwie 15–25 cm. Skrzydełka boczne rozszerzają powierzchnię roboczą, umożliwiając podcinanie całej warstwy gleby i tworząc efekt zbliżony do pracy pługa dłutowego, ale bez odwracania profilu glebowego.

Strefa wyrównująca

Za zębami roboczymi montowane są elementy wyrównujące – najczęściej talerze zębate lub gładkie, ustawione pod kątem do kierunku jazdy. Odpowiadają one za:

  • rozbijanie większych brył gleby wypchniętych przez zęby,
  • wstępne wyrównanie powierzchni pola,
  • rozsianie i wymieszanie resztek pożniwnych w warstwie wierzchniej.

Talerze mogą być niezależnie regulowane pod względem głębokości oraz kąta pracy. W niektórych konfiguracjach istnieje możliwość ich całkowitego uniesienia, jeśli rolnik chce ograniczyć intensywność mieszania lub pracuje w bardzo lekkich glebach, gdzie liczy się przede wszystkim struktura brył.

Strefa zagęszczająca – wały doprawiające

Końcową strefę roboczą tworzy wał doprawiający, który pełni kluczową funkcję w formowaniu ostatecznej struktury gleby. W zależności od typu wału można uzyskać różny efekt:

  • wał pierścieniowy – dobre kruszenie brył i umiarkowane zagęszczenie,
  • wał rurowy – lekka konstrukcja, odpowiedni do lżejszych gleb, mniejsze zapotrzebowanie mocy,
  • wał packera – mocne zagęszczanie i dobre kruszenie, szczególnie przydatny na glebach średnich i ciężkich,
  • inne wały specjalistyczne – np. gumowe czy o profilu V, dostosowane do konkretnego typu gleby lub systemu uprawy.

Dobrze dobrany wał zapewnia lepszy kontakt gleby z nasionami, ogranicza straty wody przez parowanie i przyspiesza wyrównanie pola po uprawie. Co istotne, wał jest elementem odpowiedzialnym również za stabilizację agregatu na zadanej głębokości pracy.

Zastosowanie Kverneland CLC Pro w praktyce

Kverneland CLC Pro znajduje zastosowanie w wielu technologiach uprawy, od klasycznych po silnie uproszczone systemy uprawy konserwującej glebę. Dzięki szerokiemu zakresowi głębokości i możliwościom konfiguracji zębów oraz wałów, agregat ten może zastąpić kilka tradycyjnych narzędzi.

Uprawa ściernisk po żniwach

Jednym z głównych zastosowań CLC Pro jest uprawa ściernisk bezpośrednio po zbiorze roślin. Zadaniem maszyny jest wówczas:

  • podcięcie resztek pożniwnych i wymieszanie ich z glebą,
  • pobudzenie nasion chwastów i samosiewów do skiełkowania,
  • zatrzymanie wilgoci w wierzchniej warstwie gleby,
  • stworzenie korzystnych warunków do rozwoju mikroorganizmów glebowych.

Dzięki skrzydełkom bocznym i odpowiednio dobranej głębokości (zwykle 8–15 cm) CLC Pro potrafi bardzo skutecznie podciąć całą szerokość pasa roboczego. Intensywne mieszanie resztek roślinnych wspiera proces mineralizacji, a wał doprawiający wyrównuje powierzchnię pola, co ułatwia kolejne przejazdy i poprawia estetykę uprawy.

Głębsza uprawa przedsiewna i pożniwna

W systemach uprawy uproszczonej CLC Pro może być wykorzystywany do głębszego spulchniania gleby, często na głębokość 20–30 cm. Zabieg ten poprawia:

  • napowietrzenie profilu glebowego,
  • warunki rozwoju systemu korzeniowego roślin,
  • przesiąkanie wody w głąb gleby,
  • rozładowanie zwięzłych warstw podoranych i podeszwy płużnej.

W zależności od konfiguracji dłut i obecności skrzydełek możliwe jest uzyskanie efektu zbliżonego do głęboszowania lub intensywnego mieszania. Rolnicy często decydują się na głębszą uprawę jesienną za pomocą CLC Pro, zamiast tradycyjnej orki, a następnie stosują lżejsze narzędzia do finalnej uprawy przedsiewnej wiosną.

Praca na różnych typach gleb

Kverneland CLC Pro może pracować na glebach lekkich, średnich i cięższych, jednak konfiguracja powinna być dostosowana do lokalnych warunków. Na glebach lekkich ważne jest, by nie przesuszać nadmiernie profilu glebowego – wówczas zaleca się stosowanie mniejszych głębokości oraz wałów o łagodniejszym działaniu. Na glebach zwięzłych lepszy efekt przyniosą dłuta o większej zdolności penetrowania, wyższa siła zabezpieczenia zębów oraz wały packera lub pierścieniowe, poprawiające kruszenie brył.

Maszyna dobrze sprawdza się także na polach o nieregularnych kształtach i zróżnicowanej strukturze gleb, jednak przy dużej liczbie zakrętów i klinów warto zwrócić uwagę na szerokość roboczą i możliwość swobodnego manewrowania zestawem traktor–agregat.

Zalety Kverneland CLC Pro dla gospodarstwa

Wybór CLC Pro niesie ze sobą szereg istotnych korzyści zarówno ekonomicznych, jak i agrotechnicznych. Najważniejsze zalety, często podkreślane przez użytkowników, to:

  • wielofunkcyjność – jedna maszyna może zastąpić kultywator ścierniskowy, częściowo głębosz oraz narzędzia do uprawy przedsiewnej,
  • redukcja liczby przejazdów – mniejsza liczba zabiegów oznacza oszczędność paliwa, czasu i niższe zużycie ciągnika,
  • skuteczne mieszanie resztek pożniwnych – lepsze warunki do rozkładu słomy i resztek, mniejsze ryzyko chorób i szkodników,
  • poprawa struktury gleby – spulchnienie bez odwracania profilu sprzyja retencji wody, ogranicza erozję i wspiera aktywność biologiczną,
  • solidna konstrukcja – wysoka trwałość ramy i zębów, długi okres użytkowania przy odpowiedniej konserwacji,
  • elastyczność konfiguracji – szeroki wybór dłut, skrzydełek i wałów umożliwia dopasowanie do zmieniających się potrzeb.

W perspektywie kilku sezonów użytkowanie CLC Pro może przełożyć się na znaczące oszczędności, zwłaszcza w gospodarstwach o dużym areale, gdzie liczba przejazdów zestawu uprawowego jest szczególnie ważna. Dodatkowym atutem jest możliwość szybkiej zmiany głębokości pracy, co ułatwia reagowanie na różne warunki polowe w trakcie jednego sezonu.

Możliwe wady i ograniczenia w użytkowaniu

Choć Kverneland CLC Pro jest maszyną cenioną, warto zwrócić uwagę na pewne ograniczenia i potencjalne wady, które mogą mieć znaczenie przy podejmowaniu decyzji zakupowej.

  • Wysokie zapotrzebowanie na moc ciągnika – głęboka uprawa w połączeniu z szeroką maszyną wymaga ciągnika o odpowiedniej mocy i masie, szczególnie na glebach cięższych.
  • Większa masa zestawu – w porównaniu z lżejszymi kultywatorami ścierniskowymi CLC Pro może być cięższy, co ogranicza jego zastosowanie na bardzo mokrych polach lub w okresach o podwyższonym ryzyku ugniatania gleby.
  • Początkowy koszt inwestycji – maszyna klasy premium, jaką jest CLC Pro, wiąże się z wyższą ceną zakupu, choć rekompensuje ją trwałość i wszechstronność.
  • Potrzeba odpowiedniej regulacji – pełne wykorzystanie możliwości agregatu wymaga dokładnego ustawienia głębokości, kąta pracy zębów i talerzy oraz regulacji wału; nieprawidłowa konfiguracja może zwiększyć zużycie paliwa lub pogorszyć efekt agrotechniczny.
  • Zużycie elementów roboczych – dłuta i skrzydełka ulegają naturalnemu zużyciu, szczególnie na glebach kamienistych lub silnie ściernych; konieczne jest regularne monitorowanie i wymiana tych części.

Mimo tych ograniczeń dla wielu gospodarstw bilans korzyści pozostaje zdecydowanie pozytywny, zwłaszcza tam, gdzie liczy się wydajność, minimalizacja przejazdów oraz możliwość łączenia kilku zabiegów w jednym.

Dane techniczne i typowe konfiguracje Kverneland CLC Pro

Dokładne dane techniczne CLC Pro zależą od konkretnej wersji oraz rocznika produkcji, ale można wskazać typowe zakresy parametrów, które charakteryzują tę serię agregatów.

Zakres szerokości roboczych

  • szerokości około 2,5–3,0 m – wersje mniejsze, często zawieszane z przodu lub tyłu ciągnika, przeznaczone dla gospodarstw o mniejszym areale lub ciągników o mniejszej mocy,
  • szerokości 3,0–3,5 m – najbardziej uniwersalne, wykorzystywane w gospodarstwach średnich,
  • szerokości 4,0–4,5 m i więcej – wersje składane hydraulicznie, przeznaczone dla gospodarstw wielkoobszarowych i ciągników o dużej mocy.

Dzięki hydraulicznie składanej ramie maszyny o dużej szerokości można transportować po drogach publicznych, zachowując szerokość transportową odpowiadającą normom ruchu drogowego.

Liczba zębów i rozstaw

Liczba zębów roboczych zależy od szerokości agregatu oraz konkretnej konfiguracji. Typowy rozstaw zębów wynosi w przybliżeniu 25–30 cm, co umożliwia równomierne spulchnienie całego pasa roboczego. Na maszynie o szerokości ok. 3 m może znajdować się na przykład 9–11 zębów, natomiast na szerokościach 4–4,5 m – odpowiednio więcej. Rozstaw zębów i ich ustawienie w dwóch lub trzech rzędach wpływają na przepływ gleby i resztek pożniwnych.

Zakres głębokości pracy

CLC Pro pracuje zwykle w przedziale 5–35 cm, w zależności od:

  • rodzaju zabiegu (płytka uprawa ścierniskowa vs. głębokie spulchnianie),
  • rodzaju gleby (lekkie/piaskowe vs. ciężkie i zwięzłe),
  • dostępnej mocy ciągnika,
  • zastosowanych dłut i skrzydełek.

Regulacja głębokości odbywa się najczęściej poprzez zmianę położenia wału doprawiającego oraz ewentualną regulację kół podporowych, jeśli są zamontowane. Precyzyjne ustawienie głębokości ma kluczowe znaczenie dla efektywności zabiegu i optymalizacji zużycia paliwa.

Zapotrzebowanie na moc

W praktyce zapotrzebowanie na moc uzależnione jest od głębokości pracy, szerokości roboczej i warunków glebowych. Można przyjąć orientacyjne wartości:

  • ok. 25–30 KM na każdy metr szerokości przy płytkiej uprawie ściernisk (8–15 cm) na glebach średnich,
  • 30–40 KM na metr przy głębszej uprawie (20–30 cm) lub w trudnych glebach ciężkich.

Oznacza to, że dla maszyny o szerokości 3 m pracującej na głębokości ok. 15 cm zalecany jest ciągnik o mocy co najmniej 90–110 KM, natomiast szersze wersje 4–4,5 m przy głębokiej uprawie mogą wymagać ciągników 160–200 KM i więcej. Oczywiście wiele zależy od stylu pracy, prędkości roboczej oraz szczegółowych warunków polowych.

Eksploatacja, regulacja i konserwacja

Aby w pełni wykorzystać możliwości Kverneland CLC Pro, konieczne jest odpowiednie przygotowanie maszyny do pracy, regularna konserwacja oraz prawidłowa regulacja parametrów roboczych. Prawidłowo ustawiony agregat zużywa mniej paliwa, zapewnia lepszą jakość uprawy i wolniej zużywa elementy robocze.

Przygotowanie do pracy i ustawienie głębokości

Przed wjazdem w pole warto sprawdzić:

  • stan techniczny zębów i dłut – brak nadmiernego zużycia, pęknięć i luzów,
  • poprawność mocowania wału doprawiającego oraz talerzy wyrównujących,
  • ciśnienie w układach hydraulicznych odpowiedzialnych za składanie i regulację,
  • ustawienie zaczepu względem ciągnika – aby zachować stabilność i równomierne obciążenie osi.

Głębokość pracy ustawia się w oparciu o potrzeby uprawy i możliwości ciągnika. Zbyt duża głębokość może niepotrzebnie obciążać maszynę i prowadzić do wzrostu zużycia paliwa bez wyraźnych korzyści agrotechnicznych. Zbyt płytka praca przy zabiegach mających na celu likwidację podeszwy płużnej może być z kolei nieskuteczna.

Konserwacja i wymiana elementów roboczych

Regularna kontrola i konserwacja obejmuje:

  • smarowanie punktów przegubowych i łożysk zgodnie z zaleceniami producenta,
  • okresową kontrolę stanu sprężyn zabezpieczających zęby,
  • monitorowanie zużycia dłut i skrzydełek – ich wymianę przed nadmiernym stępieniem, które obniża jakość pracy i zwiększa opory,
  • czyszczenie wału doprawiającego, szczególnie po pracy w ciężkich, wilgotnych glebach, gdzie gleba może się zlepiać.

Stosowanie oryginalnych części roboczych lub wysokiej jakości zamienników ma duży wpływ na efektywność i żywotność agregatu. Dobre dłuta penetracyjne pozwalają utrzymać niższe zużycie paliwa, a odpowiednio ukształtowane skrzydełka zapewniają równomierne podcinanie gleby.

Rola Kverneland CLC Pro w nowoczesnych systemach uprawy

W wielu gospodarstwach Kverneland CLC Pro stał się podstawowym narzędziem w technologiach uproszczonych. Odejście od pełnej orki na rzecz głębokiej uprawy bez odwracania skiby wpisuje się w trend rolnictwa zrównoważonego, którego celem jest ograniczenie erozji glebowej, lepsze zatrzymanie wody i zmniejszenie śladu węglowego.

Dzięki możliwości pracy na różnych głębokościach CLC Pro może być stosowany:

  • do płytkiego mieszania ścierniska,
  • do średnio głębokiego spulchniania przedsiewnego,
  • do częściowego likwidowania zwięzłych warstw pod orką.

Zastąpienie kilku zabiegów jednym przejazdem agregatu wpływa na ograniczenie ugniatania gleby przez koła ciągnika, co ma znaczenie zwłaszcza na glebach wilgotnych i ciężkich. Zachowanie większej ilości resztek pożniwnych na powierzchni pola poprawia także ochronę przed wiatrem i deszczem na terenach narażonych na erozję.

W połączeniu z nowoczesnymi siewnikami, w tym z agregatami uprawowo-siewnymi i siewnikami do siewu bezpośredniego lub w mulcz, Kverneland CLC Pro może stanowić jeden z kluczowych elementów systemu uprawy minimalnej. Umożliwia tworzenie warunków do siewu w mulcz, gdzie część resztek roślinnych pozostaje na powierzchni, a część jest wymieszana z glebą w warstwie kilku–kilkunastu centymetrów.

Dlaczego warto rozważyć zakup Kverneland CLC Pro

Decyzja o inwestycji w zaawansowany agregat uprawowy, taki jak Kverneland CLC Pro, powinna wynikać z analizy potrzeb gospodarstwa, posiadanego parku maszynowego i przyjętej technologii uprawy. Najczęściej na tę maszynę decydują się gospodarstwa:

  • o średnim i dużym areale, gdzie każda godzina pracy ma znaczenie ekonomiczne,
  • posiadające ciągniki o odpowiedniej mocy, pozwalającej w pełni wykorzystać możliwości szerokich wersji,
  • chcące ograniczyć liczbę zabiegów uprawowych i jednocześnie utrzymać wysoką jakość przygotowania pola,
  • przechodzące z tradycyjnej orki na system uprawy uproszczonej lub konserwującej glebę.

W praktyce CLC Pro okazuje się narzędziem, które pozwala lepiej wykorzystać krótki czas między zbiorem a siewem roślin następczych. Możliwość szybkiej uprawy dużego areału jednym zestawem uprawowym jest szczególnie cenna w sezonach o nieprzewidywalnej pogodzie, gdy okno pogodowe na wykonanie zabiegów jest mocno ograniczone.

Na tle wielu konkurencyjnych konstrukcji Kverneland wyróżnia się dopracowaną geometrią zębów, trwałością ramy i wysoką jakością stali użytej do produkcji elementów roboczych. Dlatego wśród użytkowników często pojawiają się opinie, że choć zakup wymaga znaczącej inwestycji, maszyna odwdzięcza się długą i bezproblemową eksploatacją.

Podsumowanie znaczenia Kverneland CLC Pro w praktyce polowej

Kverneland CLC Pro to zaawansowany technologicznie agregat uprawowy, który wpisuje się w aktualne wymagania rynku rolnego – wysoką wydajność, elastyczność zastosowań, możliwość ograniczenia liczby zabiegów oraz ochronę struktury gleby. Łącząc funkcje kultywatora, głębosza i narzędzia do uprawy ścierniska, maszyna ta pozwala rolnikom lepiej zarządzać czasem, paliwem i zasobami, przy jednoczesnym utrzymaniu wysokich standardów agrotechnicznych.

Właściwy dobór konfiguracji – szerokości roboczej, typu dłut, skrzydełek i wału doprawiającego – sprawia, że Kverneland CLC Pro może sprawdzić się zarówno w dużych gospodarstwach towarowych, jak i w nowoczesnych, średnich gospodarstwach nastawionych na zaawansowane technologie uprawy. Dla wielu użytkowników to inwestycja w długoterminową stabilność i efektywność produkcji, a także krok w stronę bardziej zrównoważonego zarządzania glebą i zasobami środowiska.

Powiązane artykuły

Kverneland LO 300 – pług Kverneland

Pług obrotowy Kverneland LO 300 to jedna z najbardziej rozpoznawalnych konstrukcji w segmencie maszyn do uprawy roli, ceniona za trwałość, dopracowaną geometrię korpusów oraz możliwość efektywnej pracy w zróżnicowanych warunkach glebowych. Model ten jest często wybierany przez profesjonalne gospodarstwa nastawione na wysoką wydajność orki, zarówno w warunkach intensywnej produkcji roślinnej, jak i w gospodarstwach mieszanych. Wyróżnia go dopracowany system odkładnic,…

Lemken Kristall 9 – agregat uprawowy Lemken

Lemken Kristall 9 to jeden z najpopularniejszych w Polsce i Europie **agregatów uprawowych** do uprawy pożniwnej i przedsiewnej. Maszyna łączy w sobie zalety kultywatora oraz brony talerzowej, zapewniając intensywne mieszanie resztek pożniwnych, wyrównanie powierzchni pola oraz skuteczne przygotowanie łoża siewnego. Dzięki szerokiemu zakresowi konfiguracji, wysokiej trwałości oraz precyzyjnemu dopasowaniu do warunków glebowych, Kristall 9 stał się nie tylko narzędziem uprawowym,…

Ciekawostki rolnicze

Rekordowy plon owsa z hektara

Rekordowy plon owsa z hektara

Największe gospodarstwa rolne w Austrii

Największe gospodarstwa rolne w Austrii

Kiedy wprowadzono pierwszy herbicyd selektywny?

Kiedy wprowadzono pierwszy herbicyd selektywny?

Najdroższa kosiarka dyskowa – dlaczego tyle kosztuje?

Najdroższa kosiarka dyskowa – dlaczego tyle kosztuje?

Nietypowe uprawy w Polsce: szparagi, chmiel, konopie włókniste

Nietypowe uprawy w Polsce: szparagi, chmiel, konopie włókniste

Największe plantacje papryki w Europie – kto prowadzi?

Największe plantacje papryki w Europie – kto prowadzi?