Kombajn Zbożowy 985 – John Deere

Kombajn zbożowy John Deere 985 to maszyna, która w pamięci wielu rolników zajmuje szczególne miejsce. Łączy przełomowe jak na swoje czasy rozwiązania techniczne z prostotą obsługi i wysoką niezawodnością. W okresie intensywnej mechanizacji rolnictwa stał się jednym z symboli przejścia z małej, pracochłonnej produkcji na bardziej wydajną, zorganizowaną pracę w polu. Choć dziś należy już do grupy maszyn wiekowych, nadal można go spotkać na mniejszych i średnich gospodarstwach, a także w rękach pasjonatów i kolekcjonerów techniki rolniczej. John Deere 985 to ważny rozdział w historii zielono‑żółtych kombajnów, który do dziś budzi respekt swoją konstrukcją, kulturą pracy i legendarną trwałością.

Historia modelu John Deere 985 i jego miejsce w rozwoju kombajnów

Seria kombajnów John Deere, do której należy model 985, powstawała w okresie intensywnych przemian w rolnictwie. Wzrost powierzchni gospodarstw, zapotrzebowanie na większą wydajność i ograniczenie pracy ręcznej sprawiły, że producent dążył do tworzenia maszyn wytrzymałych, uniwersalnych i stosunkowo łatwych w obsłudze. John Deere 985 wpisuje się właśnie w tę filozofię – miał być kompromisem pomiędzy dużą wydajnością a niewygórowanymi wymaganiami technicznymi i serwisowymi.

Na rynkach europejskich, w tym w Polsce, model 985 pojawił się w okresie, kiedy rolnicy stopniowo rezygnowali z radzieckich i krajowych konstrukcji na rzecz maszyn zachodnich. W wielu gospodarstwach był to pierwszy kombajn z prawdziwego zdarzenia, zastępujący mieszaninę starszych, mało wydajnych konstrukcji. Rolnicy docenili go za:

  • stosunkowo prostą budowę w porównaniu z nowszymi, w pełni elektronicznymi kombajnami,
  • dobrą dostępność części zamiennych,
  • solidne wykonanie, typowe dla marki John Deere,
  • zbalansowaną relację mocy do szerokości hedera.

Model 985 często trafiał do Polski jako maszyna importowana z Europy Zachodniej – szczególnie z Niemiec, Francji i krajów skandynawskich. Tam pracował wcześniej w mniejszych i średnich gospodarstwach z dobrze prowadzoną obsługą serwisową, dzięki czemu po przyjeździe do nowych właścicieli w Europie Środkowo‑Wschodniej zwykle nadal prezentował wysoką sprawność. Na tle innych, porównywalnych wiekiem kombajnów, wielu rolników oceniało go jako wyjątkowo trwały i ekonomiczny.

W rozwoju konstrukcji kombajnów John Deere 985 zajmuje pozycję pomiędzy starszymi, prostszymi modelami a generacją wyraźnie większych i bardziej skomplikowanych kombajnów z elektronicznymi systemami wspomagania. To sprawia, że jest szczególnie ceniony przez użytkowników, którzy potrzebują maszyny mechanicznie zaawansowanej, ale nadal zrozumiałej i możliwej do utrzymania we własnym warsztacie.

Budowa, dane techniczne i rozwiązania konstrukcyjne

Konstrukcja John Deere 985 została zaprojektowana z myślą o efektywnym omłocie różnych gatunków zbóż i roślin nasiennych, przy jednoczesnym zachowaniu wysokiej niezawodności. Podstawą jest solidna rama nośna, wytrzymały napęd, dopracowany układ omłotowo‑czyszczący oraz dobrze dobrana hydraulika. W przeciwieństwie do wielu nowszych kombajnów, większość podzespołów jest łatwo dostępna, a praca przy konserwacji i naprawach nie wymaga wyspecjalizowanego sprzętu diagnostycznego.

Silnik i układ napędowy

Sercem modelu John Deere 985 jest wysokoprężny silnik diesla marki John Deere, przystosowany do długotrwałej pracy pod obciążeniem. W zależności od konkretnego rocznika i wersji wyposażenia osiąga on moc w przedziale pozwalającym na efektywny napęd zespołu omłotowego, układu jezdnego oraz mechanizmów hydraulicznych. Konstrukcja jednostki napędowej opiera się na sprawdzonych rozwiązaniach: wtrysk pośredni lub bezpośredni (w zależności od wersji), chłodzenie cieczą oraz solidny blok żeliwny o dużej odporności na przeciążenia.

Ważną cechą silnika jest jego **oszczędność** oraz dobra charakterystyka momentu obrotowego. Silnik John Deere utrzymuje stabilne obroty nawet przy chwilowym wzroście obciążenia, na przykład w łanie o większej wilgotności lub przy zwiększonej masie zielonej. Pozwala to operatorowi na równą pracę bez konieczności ciągłego korygowania prędkości jazdy.

Układ przeniesienia napędu obejmuje przekładnie pasowe, łańcuchowe i mechaniczne, odpowiedzialne za napęd bębna młócącego, wytrząsaczy, ślimaków, przenośników pochyłych oraz napęd jazdy. Charakterystyczną cechą jest możliwość regulacji prędkości bębna omłotowego i niektórych przenośników, co pozwala dostosować parametry pracy do zbieranego materiału.

Zespół żniwny – heder

John Deere 985 wyposażany jest w hedery o różnej szerokości roboczej, aby można go było dopasować do wielkości gospodarstwa i mocy ciągłej maszyny. Najpopularniejsze są hedery o szerokości około 3,6–4,2 m, choć w praktyce spotyka się również inne konfiguracje. Zespół żniwny składa się z listwy tnącej, motowideł, ślimaka wciągającego oraz przenośnika pochyłego.

Listwa tnąca z napędem mimośrodowym zapewnia równomierne ścinanie roślin, również przy nieco wyższej prędkości jazdy. Motowidła, z regulacją wysokości i wysunięcia, odpowiadają za odpowiednie podawanie masy na ślimak hedera. To szczególnie ważne w gęstych, wyległych łanach, gdzie niewłaściwa regulacja mogłaby skutkować dużymi stratami i zapychaniem aparatu żniwnego.

Przenośnik pochyły z łańcuchami i listwami transportowymi odpowiada za równomierne podawanie masy do zespołu omłotowego. Konstrukcja przenośnika została przewidziana tak, aby minimalizować ryzyko zapchania i jednocześnie umożliwiać łatwy dostęp do ewentualnych czynności serwisowych.

Zespół omłotowy i czyszczący

Kluczowym elementem kombajnu jest bęben młócący z klepiskiem. W John Deere 985 bęben ma średnicę i szerokość dopasowaną do wydajności całej maszyny. Prędkość obrotowa bębna jest regulowana, co pozwala dopasować intensywność omłotu do rodzaju zbieranej rośliny oraz jej stanu (wilgotność, twardość łuski, stopień dojrzałości).

Klepisko jest segmentowe i wyposażone w możliwość zmiany szczeliny między nim a bębnem, co umożliwia precyzyjne ustawienie parametrów. Przy twardszych gatunkach zbóż lub nasion wymagających intensywniejszego omłotu, szczelinę się zmniejsza, a prędkość bębna zwiększa. Dla delikatniejszych roślin, jak niektóre gatunki nasienne, stosuje się wyższe ustawienie klepiska i niższe obroty bębna.

Za oddzielenie ziarna od resztek słomy odpowiada system wytrząsaczy klawiszowych. W modelu 985 wytrząsacze o odpowiednio dobranej długości zapewniają skuteczne oddzielenie ziarna, minimalizując straty. Liczba i konstrukcja klawiszy została tak dobrana, aby utrzymać kompromis między wydajnością a prostotą. Sekwencja ruchu wytrząsaczy została zsynchronizowana z resztą układu omłotowego, co wpływa na mniejsze drgania całej maszyny.

Pod wytrząsaczami znajduje się system sit i wentylatorów tworzący układ czyszczący. Górne i dolne sita można regulować pod kątem i szczeliną roboczą, dostosowując je do rodzaju ziarna. Wentylator o regulowanej prędkości generuje strumień powietrza, który usuwa zanieczyszczenia lekkie: plewy, drobne kawałki słomy i kurz. Prawidłowe zestrojenie prędkości wentylatora z ustawieniem sit jest kluczowe dla uzyskania czystego plonu bez nadmiernych strat wydmuchanego ziarna.

Układ jezdny, zbiornik ziarna i rozdrabniacz słomy

John Deere 985 jest kombajnem samobieżnym o klasycznym układzie jezdnym – z napędem na oś przednią oraz osią tylną skrętną, odpowiedzialną za prowadzenie toru jazdy. Duże przednie koła o odpowiednim profilu zapewniają dobrą trakcję w różnych warunkach polowych: od suchych, twardych gleb po podmokłe fragmenty pól. Tylna oś, wyposażona w mniejsze koła, umożliwia precyzyjne manewrowanie kombajnem na uwrociach i przy wjazdach na przyczepy.

Zbiornik ziarna, umieszczony w górnej części maszyny, ma pojemność dopasowaną do wydajności kombajnu i szerokości hedera. Dzięki temu operator może pracować relatywnie długo bez potrzeby wyładunku, a rozładunek odbywa się hydraulicznie sterowaną rurą wysypową. Zbiornik wyposażony jest w czujniki napełnienia, a konstrukcja jego ścian minimalizuje ryzyko zawieszania się ziarna.

W wielu egzemplarzach John Deere 985 stosowany jest rozdrabniacz słomy, który pozwala na równomierne rozrzucenie resztek pożniwnych na całej szerokości roboczej. W zależności od potrzeb można wybrać pracę z rozdrabniaczem lub ustawienie kombajnu na odkładanie słomy w pokos, co jest przydatne, gdy słoma ma być prasowana lub zbierana w inny sposób.

Przykładowe dane techniczne (orientacyjne)

  • Typ silnika: wysokoprężny John Deere, chłodzony cieczą
  • Moc silnika: w zależności od wersji – typowo w przedziale powyżej 100 KM
  • Szerokość robocza hedera: ok. 3,6–4,2 m (w zależności od zastosowanego hedera)
  • Bęben młócący: regulowana prędkość obrotowa, współpraca z segmentowym klepiskiem
  • Układ czyszczący: górne i dolne sita, regulowany wentylator
  • System oddzielania: wytrząsacze klawiszowe
  • Zbiornik ziarna: pojemność dopasowana do klasy kombajnu (kilka tysięcy litrów)
  • Napęd jazdy: hydrostatyczny lub mechaniczny (w zależności od wersji), z regulacją prędkości
  • Układ kierowniczy: oś tylna skrętna

Konkretny egzemplarz może różnić się parametrami, dlatego przed zakupem lub eksploatacją warto zapoznać się z tabliczką znamionową i dokumentacją techniczną. Wiele maszyn pracujących dziś na polach zostało dodatkowo zmodyfikowanych przez użytkowników, co również wpływa na realne osiągi.

Zastosowanie, warunki pracy i charakterystyka eksploatacyjna

John Deere 985 jest kombajnem zbożowym zaprojektowanym przede wszystkim do zbioru klasycznych upraw rolnych: pszenicy, jęczmienia, żyta, owsa oraz innych zbóż. Dzięki możliwości regulacji parametrów omłotu i czyszczenia sprawdza się również przy zbiorze rzepaku, niektórych odmian traw nasiennych, roślin strączkowych czy roślin specjalistycznych o podobnej charakterystyce plonu.

Warunki pracy – gdzie kombajn sprawdza się najlepiej

Model 985 został stworzony z myślą o użytkowaniu w zróżnicowanych warunkach terenowych. Dobrze radzi sobie zarówno na płaskich, rozległych polach, jak i na nieco bardziej pofałdowanym terenie. W praktyce najczęściej spotyka się go w:

  • gospodarstwach rodzinnych o średniej powierzchni,
  • rolniczych spółkach i firmach usługowych obsługujących mniejsze areały,
  • gospodarstwach specjalizujących się w produkcji zbóż i rzepaku,
  • regionach o zróżnicowanych glebach – od lekkich piasków po gleby cięższe.

Dzięki względnie prostej konstrukcji i dużej odporności na błędy obsługi, John Deere 985 często wybierany był na pierwszą maszynę samobieżną w gospodarstwie. Rolnik, który wcześniej korzystał z usług kombajnów usługowych lub starszych modeli zachodnich, mógł w krótkim czasie opanować obsługę i regulację tej maszyny.

Wydajność polowa i organizacja pracy

Wydajność polowa kombajnu John Deere 985 zależy od wielu czynników: szerokości hedera, plonu z hektara, wilgotności roślin, warunków glebowych oraz doświadczenia operatora. Przy dobrze przygotowanym łanie zbóż i sprawnym operatorze maszyna jest w stanie zebrać znaczną powierzchnię w ciągu dnia, co w momencie jej wprowadzenia na rynek stanowiło duży krok naprzód w porównaniu z wcześniejszymi konstrukcjami.

Praca zaczyna się od prawidłowego ustawienia parametrów: wysokości cięcia, prędkości jazdy, obrotów bębna, ustawienia sit i siły nadmuchu wentylatora. Następnie operator musi utrzymywać równomierną prędkość jazdy, dostosowując ją do gęstości łanu. Zbyt szybka jazda prowadzi do przeciążenia zespołu omłotowego, zapychania i wzrostu strat ziarna, zbyt wolna – do nieefektywnego wykorzystania maszyny.

Właściwa organizacja pracy obejmuje także planowanie trasy na polu oraz koordynację z transportem odwożącym ziarno. Zbiornik ziarna o odpowiedniej pojemności pozwala na przejazd kilku dłuższych ścieżek bez wyładunku, ale przy większych areałach ważne jest, aby przyczepy mogły podjeżdżać pod kombajn w odpowiednim momencie. W wielu gospodarstwach stosuje się rozładunek ziarna w ruchu, co zwiększa wydajność pracy, ale wymaga zgrania kierowcy przyczepy i operatora kombajnu.

Wykorzystywane uprawy i dostosowanie maszyny

Choć John Deere 985 jest przede wszystkim kombajnem zbożowym, jego konstrukcja pozwala na zbiór różnych gatunków roślin. Najczęściej wykorzystuje się go do:

  • pszenicy ozimej i jarej,
  • jęczmienia, w tym browarnego (przy odpowiedniej regulacji, aby ograniczyć uszkodzenia ziarna),
  • żyta i mieszanek zbożowych,
  • owsa,
  • rzepaku (z odpowiednimi przystawkami i ustawieniami),
  • niektórych gatunków traw nasiennych i roślin strączkowych.

Dla każdej z roślin kluczowe są inne ustawienia. Na przykład przy zbiorze rzepaku istotna jest praca z przystawką do rzepaku i odpowiednio wyregulowanymi motowidłami, aby ograniczyć osypywanie. Przy mieszankach zbożowych istotne jest zbalansowanie mocy omłotu i intensywności nadmuchu, aby różne frakcje ziarna nie były wydmuchiwane zbyt intensywnie.

Komfort pracy operatora

W czasach wprowadzenia na rynek modelu John Deere 985 poziom komfortu operatora stanowił istotny postęp w stosunku do starszych konstrukcji. Kabina kombajnu jest przeszklona w sposób zapewniający dobrą widoczność na heder, przenośnik pochyły i obszar wokół maszyny. Przemyślany układ dźwigni oraz wskaźników pozwala operatorowi na bieżąco kontrolować parametry pracy.

Choć w porównaniu z najnowszymi kombajnami poziom wygłuszenia hałasu i amortyzacji drgań nie jest już tak wysoki, dla wielu użytkowników John Deere 985 nadal zapewnia akceptowalny poziom komfortu. Odpowiednia regulacja fotela i utrzymanie dobrego stanu technicznego kabiny (uszczelki, zamknięcia, nawiew) wpływa na ograniczenie zmęczenia operatora podczas długich dni żniwnych.

Zalety, wady i praktyczne doświadczenia użytkowników

Ocena kombajnu John Deere 985 w dużej mierze zależy od perspektywy: inna będzie w ustach rolnika, który zna realia pracy sprzed kilku dekad, a inna u właściciela nowoczesnej floty maszyn. Niemniej istnieje szereg obiektywnych cech, które sprawiają, że model ten cieszy się dobrą opinią.

Najważniejsze zalety kombajnu John Deere 985

  • Trwałość konstrukcji – rama, zespół omłotowy i większość podzespołów mechanicznych zaprojektowano z dużym zapasem wytrzymałości. Wiele egzemplarzy pracuje do dziś, mimo znacznego wieku.
  • Niezawodność w typowych warunkach polowych – przy regularnej konserwacji John Deere 985 wykazuje niską awaryjność, a potencjalne usterki często wynikają z zaniedbań serwisowych, a nie wad konstrukcyjnych.
  • Relatywnie prosta obsługa i regulacja – większość podstawowych czynności może wykonać sam użytkownik, bez skomplikowanych narzędzi.
  • Dobra wydajność przy umiarkowanym zużyciu paliwa – korzystny stosunek mocy do szerokości hedera oraz dopracowany układ omłotowy.
  • Łatwy dostęp do głównych punktów obsługowych – smarownice, napinacze pasów, sita i wytrząsacze zaprojektowano tak, aby można było szybko skontrolować ich stan.
  • Stosunkowo tanie części zamienne, szczególnie materiałowe, a także dostępność zamienników i używanych podzespołów.
  • Uniwersalność zastosowania – możliwość pracy z różnymi typami upraw, od zbóż po rzepak i rośliny specjalistyczne.

Na podkreślenie zasługuje też ogólna kultura pracy maszyny. Poprawnie wyregulowany John Deere 985 pozostawia stosunkowo czyste pole, z dobrze rozprowadzoną słomą i niewielką liczbą niedomłotów. Operatorzy doceniają także stabilność jazdy i dobre wyważenie – nawet na polach o zróżnicowanym ukształtowaniu terenu maszyna zachowuje się przewidywalnie.

Najczęściej wskazywane wady i ograniczenia

Jak każda maszyna, szczególnie wieloletnia, John Deere 985 ma również swoje wady oraz ograniczenia wynikające zarówno z wieku, jak i założeń konstrukcyjnych.

  • Brak nowoczesnej elektroniki i automatyki – z jednej strony zwiększa to prostotę obsługi, z drugiej ogranicza możliwości precyzyjnego monitorowania parametrów pracy oraz automatyzacji czynności (np. brak rozbudowanych systemów monitoringu strat czy mapowania plonu w standardowej konfiguracji).
  • Zużycie elementów roboczych – biorąc pod uwagę wiek wielu egzemplarzy, często spotyka się zużyte wytrząsacze, łożyska, pasy i łańcuchy. Niewłaściwa lub nieregularna wymiana tych komponentów może prowadzić do gorszej jakości omłotu i wzrostu awaryjności.
  • Hałas i wibracje – poziom komfortu akustycznego i drgań jest niższy niż w najnowszych maszynach, co może męczyć operatora w długich dniach żniwnych.
  • Ograniczona wydajność w porównaniu z największymi, współczesnymi kombajnami – przy bardzo dużych areałach maszyna może okazać się zbyt mała, co wydłuża czas zbioru.
  • Starsze rozwiązania w zakresie hydrauliki i układu napędowego – w przypadku wyeksploatowanych egzemplarzy mogą pojawiać się wycieki, spadki ciśnienia oraz konieczność regeneracji podzespołów.

Wszystkie te wady nie przekreślają jednak użyteczności kombajnu. Dla wielu gospodarstw John Deere 985 pozostaje optymalnym narzędziem, szczególnie gdy roczny areał zbioru nie jest ekstremalnie wysoki, a priorytetem jest niski koszt utrzymania i możliwość samodzielnej obsługi.

Doświadczenia praktyczne – na co zwracają uwagę użytkownicy

Rolnicy, którzy przez lata eksploatowali John Deere 985, zwracają uwagę na kilka kluczowych kwestii związanych z codzienną pracą i obsługą:

  • Regularne smarowanie i kontrola naciągu pasów – te proste czynności znacząco wydłużają żywotność podzespołów i zapobiegają niespodziewanym przestojom.
  • Dokładne czyszczenie maszyny po sezonie – usunięcie resztek roślin, kurzu i zanieczyszczeń zapobiega korozji oraz przyspieszonemu zużyciu elementów ruchomych.
  • Okresowa kontrola wytrząsaczy i ich mocowań – w starszych kombajnach mogą pojawiać się pęknięcia lub luzy, które w skrajnych przypadkach prowadzą do poważniejszych awarii.
  • Dobre ustawienie sit i wentylatora – wielu praktyków podkreśla, że prawidłowa regulacja układu czyszczącego jest kluczowa dla ograniczenia strat ziarna i uzyskania czystego plonu.
  • Odpowiedni dobór prędkości jazdy do warunków – zbyt agresywna jazda w gęstym, wilgotnym łanie jest najprostszą drogą do zapchania przenośnika pochyłego lub przeciążenia zespołu omłotowego.

Kombajn John Deere 985 często jest również modyfikowany. Użytkownicy decydują się na montaż dodatkowego oświetlenia roboczego, dodatkowych schowków, nowszych foteli czy prostych systemów monitoringu strat. W niektórych gospodarstwach montuje się też bardziej zaawansowane rozwiązania, jak lokalne czujniki kontrolujące kluczowe parametry pracy.

Znaczenie modelu 985 w historii gospodarstw i kolekcjonerstwie

Poza wymiarem czysto technicznym, John Deere 985 ma też wymiar emocjonalny i historyczny. Dla wielu rolników był to pierwszy kombajn, który pozwolił na całkowite uniezależnienie się od usług zewnętrznych i lepszą organizację żniw. Maszyna ta zapisała się jako symbol wejścia w erę nowoczesnej, ale jeszcze w dużej mierze mechanicznej techniki rolniczej.

Z tego względu coraz częściej można spotkać egzemplarze odrestaurowane, traktowane jako element dziedzictwa technicznego. Pasjonaci dbają o oryginalne malowanie, kompletowanie brakujących elementów wyposażenia i zachowanie zgodności z pierwotną specyfikacją. Tak utrzymany John Deere 985 nie tylko nadal może pracować w polu, ale również stanowi atrakcyjną ekspozycję na pokazach maszyn rolniczych, dniach pola i wydarzeniach branżowych.

W wielu gospodarstwach, mimo pojawienia się nowszych, większych kombajnów, 985 nadal pozostaje w odwodzie jako maszyna rezerwowa. Sprawdza się wtedy przy zbiorze mniejszych działek, odmian specjalnych lub w sytuacjach awaryjnych, gdy główny kombajn wymaga naprawy. Taka rola „pewnego zapasowego” podkreśla opinię o tej maszynie jako o sprzęcie niezawodnym i godnym zaufania.

Właśnie ta kombinacja solidnej mechaniki, praktycznej wydajności, akceptowalnego komfortu operatora i trwałości sprawia, że John Deere 985 zajmuje trwałe miejsce w historii rolnictwa. Dla wielu rolników to nie tylko narzędzie pracy, ale także ważny element budowania samodzielności gospodarstwa oraz przykład, że dobrze zaprojektowana maszyna może służyć przez dekady, zachowując pełną funkcjonalność.

Powiązane artykuły

Kombajn Zbożowy GE50 – Lovol

Kombajn zbożowy GE50 marki Lovol to maszyna, która coraz częściej pojawia się na polskich polach jako alternatywa dla używanych kombajnów zachodnich producentów. Łączy w sobie stosunkowo prostą konstrukcję, niewielkie gabaryty oraz możliwość pracy na mniejszych i średnich areałach, co sprawia, że jest szczególnie interesujący dla gospodarstw rodzinnych. Z myślą o rolnikach potrzebujących maszyny do zbioru zbóż, rzepaku oraz niektórych roślin…

Kombajn Do Ryżu AW70G – Yanmar

Kombajny do zbioru ryżu stanowią kluczowy element nowoczesnego rolnictwa w krajach o rozwiniętej uprawie tego zboża. Model AW70G marki Yanmar to maszyna zaprojektowana specjalnie z myślą o pracy w trudnych warunkach pól ryżowych, gdzie tradycyjne kombajny zbożowe szybko zawodzą. Konstrukcja, napęd gąsienicowy, lekkie podwozie i wysoka niezawodność sprawiają, że kombajn ten stał się jednym z najpopularniejszych rozwiązań w swojej klasie…

Ciekawostki rolnicze

Gdzie uprawia się najwięcej czosnku?

Gdzie uprawia się najwięcej czosnku?

Najdroższa ładowarka teleskopowa w rolnictwie

Najdroższa ładowarka teleskopowa w rolnictwie

Największe gospodarstwa rolne we Francji

Największe gospodarstwa rolne we Francji

Rekordowa liczba kur niosek w jednym gospodarstwie

Rekordowa liczba kur niosek w jednym gospodarstwie

Największe plantacje truskawek w Polsce

Największe plantacje truskawek w Polsce

Kiedy po raz pierwszy użyto dronów w rolnictwie?

Kiedy po raz pierwszy użyto dronów w rolnictwie?