Prasa rolnicza John Deere 960 to popularny model wśród gospodarstw nastawionych na produkcję pasz objętościowych oraz słomy. Maszyna ta łączy typową dla marki solidność z prostą obsługą i dobrą dostępnością części zamiennych, dlatego od lat cieszy się uznaniem rolników w całej Europie. Dobrze sprawdza się zarówno w mniejszych gospodarstwach rodzinnych, jak i w większych przedsiębiorstwach rolnych, które wymagają niezawodności przy intensywnej eksploatacji. Znajomość budowy, danych technicznych, historii rozwoju oraz **zastosowania** tego modelu pozwala lepiej dobrać maszynę do potrzeb gospodarstwa oraz lepiej ją eksploatować, co wpływa na wydajność pracy i niższe koszty serwisu.
Historia i rozwój pras John Deere serii 900 oraz modelu 960
Marka John Deere od dekad kojarzona jest z zielono-żółtymi ciągnikami, ale równie mocno rozwinęła segment maszyn do zbioru i przygotowania pasz. Pierwsze prasy kostkujące i zwijające tej firmy pojawiły się na rynku już w połowie XX wieku, a z czasem asortyment rozbudowano o wiele serii, różniących się konstrukcją, wydajnością i przeznaczeniem. Jedną z kluczowych grup stały się prasy serii 900, w tym właśnie John Deere 960, która trafiła do gospodarstw szukających sprawdzonej technologii w rozsądnej cenie.
Rozwój serii 900 przebiegał w odpowiedzi na potrzeby rolników dotyczące większej wydajności pracy, lepszej gęstości bel i łatwiejszej obsługi. Wielu użytkowników oczekiwało maszyn, które poradzą sobie zarówno ze słomą zbożową, jak i sianem oraz sianokiszonką. John Deere, wykorzystując doświadczenie z rynków amerykańskich i europejskich, dopracował konstrukcję pras walcowych i pasowych, a także systemów podawania i cięcia materiału. Model 960 stał się jednym z bardziej rozpoznawalnych reprezentantów tej linii, szczególnie na rynku wtórnym.
Wprowadzenie John Deere 960 wiązało się z rosnącym znaczeniem technologii zbioru zielonek w bele cylindryczne. Rolnicy zaczęli odchodzić od tradycyjnych stert i pryzm, wybierając prasowanie i owijanie jako bardziej elastyczny sposób przechowywania pasz. W efekcie prasy zwijające, takie jak 960, zaczęły odgrywać kluczową rolę w logistyce gospodarstw. Znaczenie miała także rosnąca moc ciągników – pozwalała na wykorzystanie cięższych, bardziej wydajnych maszyn bez obaw o niedostatek mocy uciągowej.
Choć dziś dostępne są nowsze serie pras John Deere, model 960 wciąż jest intensywnie eksploatowany w wielu gospodarstwach. Jego popularność wynika z dobrego kompromisu między zaawansowaniem technicznym a prostotą konstrukcji. Wielu rolników docenia możliwość obsługi i naprawy we własnym zakresie, bez konieczności częstego korzystania z autoryzowanych serwisów. To sprawiło, że John Deere 960 stał się swego rodzaju klasykiem w swojej klasie, często polecanym przy zakupie prasy używanej.
Budowa, cechy konstrukcyjne i dane techniczne John Deere 960
John Deere 960 to prasa zwijająca przeznaczona do formowania cylindrycznych bel z różnorodnego materiału roślinnego. W zależności od wersji i wyposażenia, maszyna mogła być oferowana jako prasa walcowa lub z systemem pasowym, jednak podstawowe założenia konstrukcyjne pozostają podobne. Zrozumienie poszczególnych zespołów roboczych ułatwia prawidłowe użytkowanie i planowanie czynności serwisowych.
Podbieracz i układ podawania materiału
Podbieracz w John Deere 960 odpowiada za podniesienie pokosu i podanie go do komory prasowania. Zazwyczaj ma on szerokość roboczą w granicach około 2 metrów, co pozwala na efektywną pracę przy standardowej szerokości zgrabiarek i przetrząsarek. Zębowe listwy podbieracza są elastyczne i osadzone na wałkach, dzięki czemu dobrze kopiują nierówności terenu, minimalizując straty materiału.
W wielu egzemplarzach stosowany jest mechaniczny lub hydrauliczny system opuszczania i podnoszenia podbieracza, co ułatwia przejazdy drogowe oraz pracę przy różnych warunkach terenowych. Osłony boczne i rolki kopiujące pomagają utrzymać odpowiednią wysokość nad ziemią, co zmniejsza ryzyko zaciągania ziemi, kamieni czy innych zanieczyszczeń do wnętrza prasy. To szczególnie ważne przy produkcji pasz wysokiej jakości.
Podajnik ślimakowy lub rotor kieruje masę roślinną z podbieracza do komory prasowania. W niektórych konfiguracjach prasa John Deere 960 wyposażona jest w rotor z nożami tnącymi, tworząc układ rotorowy z możliwością cięcia na krótsze frakcje. Dzięki temu bele są bardziej jednorodne, łatwiej jest je rozdzielać na pasie rozdzielczym lub w wozie paszowym, a zwierzęta chętniej pobierają paszę.
Komora prasowania i system formowania beli
Komora prasowania w John Deere 960 została zaprojektowana tak, aby zapewnić równomierne zagęszczenie materiału w całej objętości beli. W zależności od wersji mamy do czynienia z komorą stałą (fixed chamber) lub zmienną (variable chamber). Komora stała umożliwia wytwarzanie bel o z góry określonej średnicy, zwykle w zakresie około 1,2–1,3 m, natomiast komora zmienna pozwala regulować średnicę beli, często w przedziale od około 1,0 do 1,6–1,8 m.
System walców lub pasów dodatkowo napędzany jest wałem odbioru mocy (WOM) ciągnika, zazwyczaj o standardowej prędkości 540 obr./min. Walce metalowe są odporniejsze na zanieczyszczenia i sprawdzają się przy prasowaniu materiału ciężkiego lub wilgotnego, takiego jak sianokiszonka. Pasy z kolei lepiej dopasowują się do kształtu powstającej beli i w wielu sytuacjach zapewniają wyższy komfort pracy przy suchym sianie i słomie, z mniejszym ryzykiem uszkodzeń roślin.
Gęstość beli regulowana jest za pomocą układu hydraulicznego, który steruje dociskiem na komorę. Operator może dobierać parametry w zależności od rodzaju prasowanego materiału, wilgotności, wymagań dotyczących przechowywania i transportu. Bele o większej gęstości lepiej się przechowują, zajmują mniej miejsca i są łatwiejsze w transporcie, jednak wymagają większej mocy ciągnika i dokładniejszego ustawienia maszyny.
System wiązania siatką lub sznurkiem
Jedną z kluczowych funkcji każdej prasy zwijającej jest sprawne zamknięcie i związanie gotowej beli. John Deere 960 oferuje system wiązania zarówno sznurkiem, jak i siatką, w zależności od wersji wyposażenia oraz preferencji użytkownika. Sznurek jest tańszy, ale wiązanie nim trwa dłużej, natomiast siatka umożliwia znaczne skrócenie czasu cyklu prasowania.
Mechanizm wiązania sterowany jest automatycznie lub półautomatycznie z kabiny ciągnika. W momencie, gdy komora osiągnie zadaną średnicę i gęstość, system informuje operatora sygnałem dźwiękowym lub świetlnym, a następnie rozpoczyna proces obwiązywania. Ustawiając liczbę owinięć siatką lub sznurkiem, można wpływać na trwałość i stabilność beli podczas transportu i składowania.
Podajnik siatki ulokowany jest zazwyczaj z przodu maszyny, nad komorą prasowania, co ułatwia wymianę rolek. Dobrze ustawione noże odcinające siatkę zapewniają czyste zakończenie owijania, bez frędzli i luźnych końcówek, które mogłyby się zaczepiać o elementy prasy czy zaburzać formowanie kolejnych bel.
Napęd, zapotrzebowanie mocy i ogólne parametry
John Deere 960 jest maszyną agregowaną z ciągnikiem poprzez zaczep dolny lub górny, w zależności od stosowanego systemu w gospodarstwie. Standardowym źródłem napędu jest wał WOM o prędkości 540 obr./min, choć niektóre wersje mogą współpracować również z wałem 1000 obr./min, zależnie od specyfikacji regionalnej.
Zapotrzebowanie mocy ciągnika do komfortowej pracy mieści się zazwyczaj w zakresie od około 60–70 KM wzwyż, choć wiele gospodarstw wykorzystuje ciągniki o mocy 80–100 KM lub większej, uzyskując lepszą wydajność przy ciężkich warunkach i szybkim tempie pracy. Należy pamiętać, że oprócz nominalnej mocy liczy się również masa ciągnika, która wpływa na stabilność zestawu podczas jazdy po nierównościach.
Waga prasy John Deere 960 zależy od wersji, ale można szacować ją na kilka ton, co wymaga odpowiedniego doboru ciągnika i ostrożności podczas poruszania się po mokrych lub grząskich polach. Transport drogowy wymaga sprawnej instalacji oświetleniowej, hamulców (jeśli są przewidziane) oraz odpowiedniego oznakowania szerokości maszyny.
Hydraulika, elektronika i wyposażenie dodatkowe
Hydrauliczny system prasy obsługuje otwieranie i zamykanie tylnej klapy, regulację docisku komory oraz, w niektórych wersjach, unoszenie podbieracza. Wymaga to jednego lub kilku wyjść hydraulicznych w ciągniku. Układy zabezpieczające, takie jak zawory przelewowe i czujniki ciśnienia, zapobiegają przeciążeniom i uszkodzeniom elementów konstrukcyjnych.
Elektronika sterująca w John Deere 960 jest na ogół stosunkowo prosta w porównaniu z najnowszymi modelami wyposażonymi w rozbudowane terminale ISOBUS. Standardowe panele sterowania pozwalają na monitorowanie podstawowych parametrów pracy: liczby wykonanych bel, ich średnicy i gęstości, statusu klapy tylnej czy przebiegu procesu wiązania. Taka prostota to atut w gospodarstwach, gdzie liczy się niezawodność oraz łatwa diagnostyka w razie usterek.
Do wyposażenia opcjonalnego należą między innymi: rotor z nożami tnącymi, rolki kopiujące przy podbieraczu, różne typy ogumienia dostosowane do pracy w trudnych warunkach, dodatkowe osłony i zabezpieczenia, a także systemy smarowania łańcuchów. Wybór konfiguracji zależy od profilu gospodarstwa – inne potrzeby ma producent bydła mlecznego, a inne gospodarstwo nastawione głównie na zbiory słomy.
Zastosowanie, warunki pracy, zalety i wady pras John Deere 960
John Deere 960 to prasa uniwersalna, która znajduje zastosowanie w wielu typach gospodarstw. Można nią prasować słomę po zbożach, siano z użytków zielonych, a także trawy na sianokiszonkę. Konstrukcja i parametry maszyny pozwalają z powodzeniem obsłużyć zarówno łąki, jak i grunty orne, o ile zadba się o odpowiednie przygotowanie pokosów.
Gdzie i w jakich warunkach pracuje John Deere 960
Podstawowym środowiskiem pracy prasy jest pole uprawne oraz łąki i pastwiska. Na glebach lekkich i średnich maszyna poradzi sobie bez większych problemów, jeśli zadbamy o właściwe ustawienie wysokości podbieracza i prędkości roboczej. Na terenach kamienistych konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności, by nie doprowadzić do uszkodzeń zębów podbieracza czy walców w komorze prasowania.
Przy prasowaniu słomy ważne jest odpowiednie rozłożenie pokosu. Zbyt wąski, zbity pokos spowolni pracę, natomiast zbyt szeroki może powodować nierównomierne podbieranie materiału i tworzenie niesymetrycznych bel. W praktyce rolnicy często dopasowują ustawienia zgrabiarek tak, aby maksymalnie wykorzystać szerokość roboczą podbieracza, jednocześnie nie przeciążając maszyny.
Przy sianie i sianokiszonce kluczowe znaczenie ma wilgotność materiału. Zbyt mokry materiał może prowadzić do zatykania się podajnika i rotora, a także do nadmiernego obciążenia walców lub pasów. Prasa John Deere 960 radzi sobie dobrze w typowych warunkach, jednak wymaga stosowania się do zaleceń producenta dotyczących zakresu wilgotności i sposobu formowania pokosów, aby uniknąć problemów z pleśnią i psuciem się paszy w belach.
Zastosowanie w produkcji pasz i gospodarowaniu słomą
W gospodarstwach nastawionych na produkcję mleka i wołowiny John Deere 960 odgrywa ważną rolę w łańcuchu przygotowania pasz objętościowych. Bele siana i sianokiszonki prasowane tą maszyną nadają się do późniejszego owijania folią, składowania w stodole lub bezpośredniego wykorzystania przy karmieniu zwierząt. Dobrze uformowane bele, o odpowiedniej gęstości, pozwalają na efektywne wykorzystanie przestrzeni magazynowej oraz łatwe manipulowanie ładunkiem przy użyciu ładowacza czołowego.
W produkcji zbóż prasa służy do zagospodarowania słomy pożniwnej. Bele słomy mogą być wykorzystywane jako materiał ścielący dla bydła, trzody czy drobiu, a także jako dodatkowe źródło paszy w postaci sieczki. Część gospodarstw sprzedaje słomę w belach, dlatego ważne jest, aby były one estetyczne, trwałe i łatwe w transporcie. John Deere 960, dzięki możliwości regulacji gęstości i rodzaju wiązania, pozwala dostosować parametry bel do wymagań odbiorców.
Kolejnym obszarem zastosowania jest produkcja biomasy na cele energetyczne. W niektórych regionach słoma czy trawy energetyczne prasowane są w bele i wykorzystywane do spalania w kotłach przemysłowych lub do produkcji peletu. Stabilne i równo uformowane bele są tu kluczowe, ponieważ ułatwiają logistykę i zmniejszają koszty transportu. John Deere 960 może być z powodzeniem używana w tego typu zastosowaniach, jeśli zadba się o odpowiednią obsługę i konserwację.
Zalety użytkowania John Deere 960 w gospodarstwie
Do głównych zalet tej prasy należy zaliczyć przede wszystkim niezawodność oraz prostotę konstrukcji. Wielu użytkowników podkreśla, że są to maszyny, które przy regularnej konserwacji i wymianie elementów eksploatacyjnych potrafią pracować kilkanaście sezonów bez poważniejszych awarii. Solidna rama, dobrze dobrane łożyska oraz odpowiednio zwymiarowane walce i pasy wpływają na długą żywotność całego układu prasowania.
Kolejnym atutem jest dostępność części zamiennych i serwisu. John Deere to jedna z najbardziej rozpoznawalnych marek na świecie, dlatego zarówno oryginalne części, jak i zamienniki oferowane są przez wielu dystrybutorów. Skraca to przestoje w sezonie i pozwala utrzymać koszty napraw na racjonalnym poziomie. Dla wielu gospodarstw kluczowe znaczenie ma również dobra wartość odsprzedaży – używana prasa John Deere 960 utrzymuje relatywnie wysoką cenę na rynku wtórnym.
Istotną zaletą jest też uniwersalność zastosowań. Jedna maszyna może obsłużyć różne typy materiału: słomę, siano, sianokiszonkę czy rośliny energetyczne. Regulacja średnicy i gęstości beli, a także wybór systemu wiązania (siatka lub sznurek) sprawiają, że prasa nadaje się zarówno do własnych potrzeb gospodarstwa, jak i do usługowego prasowania u sąsiadów czy kontrahentów. Dla rolników świadczących usługi rolnicze oznacza to większą elastyczność i możliwość dopasowania się do wymagań klientów.
Z punktu widzenia operatora, John Deere 960 oferuje komfortową obsługę. Sterowanie podstawowymi funkcjami z kabiny, czytelne sygnały informujące o zakończeniu formowania beli oraz prosty w obsłudze panel sterowania ułatwiają codzienną pracę. Dobrze rozmieszczone punkty smarowania, łatwy dostęp do łańcuchów i przekładni oraz możliwość szybkiego oczyszczenia komory i podbieracza z resztek materiału również wpływają na wygodę użytkowania.
Wady i ograniczenia pras John Deere 960
Jak każda maszyna rolnicza, również John Deere 960 ma swoje ograniczenia. Jednym z nich jest konieczność dysponowania odpowiednio mocnym ciągnikiem, zwłaszcza przy pracy w trudnych warunkach lub w przypadku wersji z rotorem tnącym. Zbyt słaby ciągnik może mieć problem z utrzymaniem wymaganych obrotów WOM przy dużym obciążeniu, co skutkuje spadkiem wydajności i większym zużyciem paliwa.
Kolejnym wyzwaniem jest praca w bardzo mokrych lub zanieczyszczonych warunkach. Nawet dobrze zaprojektowana prasa może mieć tendencję do zatykania się materiałem, jeśli wilgotność przekracza zalecane wartości, a pokos jest nierównomierny. W takich sytuacjach operator musi częściej kontrolować wnętrze komory i podajnika, a czasem nawet przerwać pracę, by uniknąć uszkodzeń. To wymaga doświadczenia i umiejętności oceny warunków polowych.
W niektórych egzemplarzach użytkownicy zwracają uwagę na zużywanie się łańcuchów napędowych oraz elementów podbieracza przy intensywnej eksploatacji. Choć są to części typowo eksploatacyjne, ich wymiana wiąże się z kosztami i koniecznością przerwy w pracy. Dlatego niezwykle ważne jest regularne smarowanie, kontrola naciągu łańcuchów oraz wymiana zużytych zębów podbieracza, aby uniknąć poważniejszych awarii.
Dla części rolników wadą może być też brak najnowszych rozwiązań elektronicznych i automatycznych systemów sterowania, znanych z najświeższych serii pras. John Deere 960 to konstrukcja bardziej klasyczna, co ma swoje plusy, ale oznacza też mniejszą integrację z zaawansowanymi terminalami sterującymi i systemami rolnictwa precyzyjnego. W gospodarstwach nastawionych na maksymalną digitalizację parku maszynowego może to być pewne ograniczenie.
Konserwacja, serwis i eksploatacja ekonomiczna
Prawidłowa eksploatacja i konserwacja John Deere 960 ma bezpośrednie przełożenie na koszty użytkowania oraz długość życia maszyny. Regularne przeglądy, zwłaszcza przed sezonem, powinny obejmować kontrolę stanu łańcuchów napędowych, walców lub pasów, łożysk, zębów podbieracza i noży tnących (jeśli prasa jest w nie wyposażona). Warto także sprawdzić stan opon, instalacji hydraulicznej oraz układu elektrycznego odpowiedzialnego za oświetlenie i sygnalizację.
Istotne jest stosowanie odpowiednich smarów i olejów, zgodnie z zaleceniami producenta. W wielu prasach przewidziano centralne punkty smarowania, które ułatwiają obsługę codzienną i okresową. Regularne czyszczenie maszyny z resztek materiału roślinnego zapobiega korozji i przyspieszonemu zużyciu elementów roboczych. Po zakończeniu sezonu warto dokładnie oczyścić komorę, podbieracz oraz okolice przekładni, a następnie zabezpieczyć maszynę przed wilgocią.
Z punktu widzenia ekonomii użytkowania, John Deere 960 wypada korzystnie, zwłaszcza gdy prasa pracuje intensywnie i wykorzystuje się jej możliwości wydajnościowe. Koszt jednostkowy sprasowanej beli spada wraz ze wzrostem liczby bel wykonanych w sezonie. Jeśli dodatkowo maszyna wykorzystywana jest do usług, może generować dodatkowy dochód dla gospodarstwa, przy stosunkowo niskim ryzyku poważnych awarii.
Ciekawostki, opinie użytkowników i miejsce John Deere 960 na rynku wtórnym
Wielu rolników, którzy od lat eksploatują John Deere 960, wskazuje, że jest to prasa „wdzięczna” w obsłudze – nie wymaga nadmiernie skomplikowanej wiedzy technicznej, a większość typowych usterek można zdiagnozować i usunąć samodzielnie lub przy pomocy lokalnego mechanika. Ta cecha sprawia, że prasa ta jest chętnie kupowana jako pierwsza maszyna tego typu w rozwijających się gospodarstwach.
Ciekawostką jest fakt, że w wielu regionach Europy Środkowo-Wschodniej John Deere 960 często konkurowała z prasami rodzimych producentów, oferując wyższą jakość wykonania i lepszy komfort pracy przy stosunkowo niedużej różnicy w cenie, zwłaszcza na rynku maszyn używanych. Dzięki temu model ten szybko zdobył sobie wierną grupę użytkowników, którzy w razie konieczności wymiany prasy często ponownie wybierają markę John Deere.
Na rynku wtórnym John Deere 960 uchodzi za maszynę wartą uwagi, pod warunkiem dokładnego sprawdzenia stanu technicznego. Przy zakupie używanej prasy warto zwrócić szczególną uwagę na stan komory prasowania, walców lub pasów, łożysk, podbieracza oraz układu hydraulicznego. Dobrze utrzymany egzemplarz może jeszcze przez wiele sezonów pracować bez większych problemów, natomiast zaniedbana maszyna może generować wysokie koszty napraw.
Model 960 bywa często polecany przez doradców i doświadczonych rolników jako rozsądny kompromis między ceną, wydajnością a niezawodnością, szczególnie dla gospodarstw o powierzchni kilkudziesięciu do kilkuset hektarów. W połączeniu z odpowiednio dobranym ciągnikiem tworzy wydajny zestaw do zbioru i przygotowania pasz, pozwalający uniezależnić się od usług zewnętrznych i lepiej kontrolować terminy wykonywania prac polowych.
Analizując miejsce John Deere 960 w segmencie pras rolniczych, można stwierdzić, że jest to model, który zbudował sobie reputację solidnej i uniwersalnej maszyny. Połączenie prostej, ale przemyślanej konstrukcji z dobrą dostępnością części i serwisu sprawia, że wciąż pozostaje atrakcyjną opcją zarówno dla gospodarstw rozwijających się, jak i tych, które szukają sprawdzonej prasy na wiele sezonów użytkowania.
