Czy warto inwestować w dron rolniczy? Realne koszty i zwrot z inwestycji

Inwestowanie w drony rolnicze przestaje być ciekawostką technologiczną, a staje się realną decyzją biznesową, która może zmienić sposób prowadzenia gospodarstwa. Coraz więcej rolników zadaje sobie pytanie, czy zakup drona to wydatek, który faktycznie się zwróci, czy tylko kosztowny gadżet. Aby podjąć świadomą decyzję, warto przyjrzeć się zarówno pełnym kosztom zakupu i utrzymania, jak i rzeczywistym korzyściom, jakie przynoszą drony w precyzyjnym rolnictwie – od monitoringu pól, przez precyzyjne nawożenie i opryski, aż po szczegółową analizę plonów i optymalizację pracy maszyn.

Jak działają drony rolnicze i do czego realnie można je wykorzystać?

Drony rolnicze to bezzałogowe statki powietrzne wyposażone w kamery, czujniki i często dodatkowe moduły robocze, takie jak zbiorniki na ciecz roboczą do oprysków czy granulaty do nawożenia. Ich główna wartość polega na tym, że pozwalają zbierać ogromne ilości danych o uprawach oraz wykonywać czynności agrotechniczne z niezwykłą precyzją i powtarzalnością.

Najważniejsze typy dronów używanych w rolnictwie

Na rynku można wyróżnić kilka podstawowych kategorii dronów rolniczych, które różnią się konstrukcją, przeznaczeniem i zakresem funkcji:

• Multirotory – najczęściej spotykane drony z kilkoma wirnikami (np. 4, 6 lub 8), bardzo stabilne, idealne do prac na niewielkim obszarze, inspekcji szczegółowych i wykonywania oprysków punktowych i pasowych.
• Drony skrzydłowe (fixed-wing) – przypominają małe samoloty, charakteryzują się dużą wydajnością powierzchniową i długim czasem lotu. Doskonałe do szybkiego skanowania dużych areałów (kilkaset ha dziennie), szczególnie w gospodarstwach towarowych.
• Drony hybrydowe (VTOL) – łączą cechy multirotorów (start i lądowanie pionowe) oraz dronów skrzydłowych (wydajne przeloty), sprawdzają się w dużych gospodarstwach, gdzie potrzebne jest zarówno precyzyjne podejście, jak i duży zasięg.
• Drony opryskowe – specjalnie zaprojektowane platformy z dużym udźwigiem, wyposażone w zbiornik (np. 10–40 l), belki rozpylające, pompy i elektroniczną regulację dawki. Coraz częściej spotykane na polach i w sadach.

Kluczowe funkcje dronów w nowoczesnym gospodarstwie

Zastosowań dronów jest wiele, ale w praktyce można je pogrupować w kilka głównych obszarów, które przekładają się na mierzalne korzyści dla rolnika:

• Monitoring pól – szybkie przeglądy kondycji roślin, wykrywanie miejsc z niedoborem wody, azotu, uszkodzeń mrozowych lub szkód łowieckich. Jeden lot pozwala ocenić stan wielu działek, co bez drona wymagałoby długich objazdów i lustracji pieszej.
• Mapowanie i fotogrametria – tworzenie precyzyjnych ortofotomap, modeli 3D terenu oraz map zmiennego dawkowania. To fundament rolnictwa precyzyjnego i automatyzacji prac polowych.
• Opryski i nawożenie – wykonywanie oprysków herbicydowych, fungicydowych, insektycydowych, a także dolistnego nawożenia i rozsiewu granulowanych nawozów z powietrza. Możliwe jest omijanie przeszkód terenowych i działanie jedynie w problematycznych miejscach.
• Liczenie roślin i szacowanie plonu – algorytmy analizujące zdjęcia z drona potrafią policzyć obsadę roślin, ocenić stopień zachwaszczenia i oszacować plon z dokładnością wystarczającą do planowania sprzedaży czy magazynowania.
• Wsparcie nawadniania – analiza niedoborów wody na podstawie obrazowania multispektralnego lub termowizyjnego, wskazywanie stref wymagających nawadniania oraz kontrola efektywności systemów deszczownianych czy kroplowych.

Najważniejsze technologie w dronach rolniczych

Aby zrozumieć, skąd biorą się potencjalne oszczędności i zwiększenie plonów, warto poznać podstawowe technologie, które odróżniają drona rolniczego od zwykłej kamery latającej:

• Czujniki multispektralne – rejestrują promieniowanie w różnych zakresach widma (np. NIR), dzięki czemu można obliczać indeksy wegetacyjne (jak NDVI) i oceniać kondycję roślin niezależnie od tego, jak wyglądają w świetle widzialnym.
• Kamery termowizyjne – wykrywają różnice temperatur, pomagając identyfikować stres wodny, nieszczelności systemów nawadniających czy różnice w aktywności roślin spowodowane chorobami.
• Precyzyjne GPS/RTK – pozycjonowanie z dokładnością do centymetrów, niezbędne do powtarzalnych nalotów nad tymi samymi obszarami, tworzenia map zmiennego dawkowania oraz dokładnego pozycjonowania oprysku.
• Oprogramowanie do analizy danych – algorytmy przetwarzające zdjęcia na mapy plonu, mapy chwastów, mapy azotu czy mapy uszkodzeń. To właśnie dane, a nie sam lot, generują największą wartość dla rolnika.

Realne koszty zakupu i utrzymania drona rolniczego

Aby odpowiedzieć na pytanie, czy warto inwestować w dron rolniczy, trzeba najpierw uczciwie policzyć wszystkie koszty – nie tylko samego urządzenia, ale również szkolenia, licencji, serwisu, oprogramowania oraz czasu poświęconego na obsługę i analizę danych. Poniżej przedstawiono główne kategorie wydatków, które należy uwzględnić w kalkulacji zwrotu z inwestycji.

Zakup drona – zakres cen i wyposażenie

Cena drona rolniczego zależy głównie od jego przeznaczenia i zaawansowania technologicznego:

• Prosty dron obserwacyjny z kamerą RGB – od kilku do kilkunastu tysięcy złotych. Wystarczy do ogólnego monitoringu pól, inspekcji upraw i dokumentacji szkód, ale nie zastąpi zaawansowanych pomiarów multispektralnych.
• Dron z kamerą multispektralną – najczęściej w przedziale 25 000–70 000 zł, w zależności od jakości sensora, stabilizacji, modułu RTK i wyposażenia dodatkowego.
• Dron opryskowy – koszt startowy od ok. 60 000–70 000 zł za podstawowe modele, do ponad 150 000–200 000 zł za systemy o dużej wydajności (np. 30–40 l zbiornika, rozbudowana automatyka).
• Rozbudowane systemy (dron + stacja dokująca + oprogramowanie + RTK) – w dużych gospodarstwach inwestycja może przekraczać 250 000 zł, szczególnie gdy chodzi o pełne rozwiązania do mapowania i oprysków.

W praktyce większość rolników zaczyna od niedrogich dronów obserwacyjnych, a dopiero po zebraniu doświadczeń decyduje się na inwestycję w systemy opryskowe lub multispektralne.

Koszty szkoleń, licencji i formalności

W Polsce latanie dronem rolniczym wymaga spełnienia określonych wymogów prawnych. Zakres formalności zależy od:

• masy startowej drona (ważne przy opryskach – zwykle powyżej 25 kg to zupełnie inny reżim przepisów),
• charakteru lotów (loty BVLOS – poza zasięgiem wzroku, loty w pobliżu zabudowań, linii energetycznych, dróg),
• rodzaju działalności (profesjonalne świadczenie usług kontra użytek własny).

Niezbędne elementy, które generują koszty:

• szkolenie pilota drona i egzaminy – zwykle od kilkuset do kilku tysięcy złotych, w zależności od kategorii uprawnień i poziomu zaawansowania,
• rejestracja operatora i drona – sama rejestracja nie jest wysoka kosztowo, ale wymaga czasu i spełnienia procedur,
• ewentualne pozwolenia specjalne (np. na loty BVLOS) – w przypadku profesjonalnych zastosowań długodystansowych.

Eksploatacja: serwis, baterie, części zamienne

Koszty eksploatacji bywają niedoszacowane, a mają istotny wpływ na całkowity koszt posiadania drona (TCO – Total Cost of Ownership). Do najważniejszych należy zaliczyć:

• akumulatory – intensywnie eksploatowane baterie zużywają się po określonej liczbie cykli ładowania; w przypadku dronów opryskowych wymiana kompletu może kosztować kilka tysięcy złotych,
• serwis i przeglądy – regularne przeglądy, kalibracje oraz naprawy powypadkowe; warto założyć roczny budżet ok. 5–10% wartości drona, szczególnie w pierwszych latach użytkowania,
• części eksploatacyjne – śmigła, filtry, dysze opryskowe, przewody, elementy amortyzujące, które naturalnie zużywają się w trakcie pracy,
• ubezpieczenie – polisa OC lub ubezpieczenie sprzętu może okazać się koniecznością przy dużej wartości urządzenia i profesjonalnym świadczeniu usług.

Oprogramowanie i przetwarzanie danych

Dron rolniczy bez odpowiedniego oprogramowania staje się jedynie drogą zabawką. To właśnie analiza danych tworzy główną wartość dodaną. W kosztach należy uwzględnić:

• licencje na oprogramowanie do fotogrametrii i analizy danych rolniczych – modele płatności najczęściej w formie abonamentu miesięcznego lub rocznego; przedział 1 000–10 000 zł rocznie, w zależności od potrzeb,
• subskrypcje usług w chmurze – przechowywanie i przetwarzanie dużej ilości zdjęć, generowanie map wegetacji, map azotu, raportów,
• potrzebę lepszego sprzętu komputerowego – szybkie przetwarzanie dużych zbiorów danych wymaga wydajnego komputera (mocny procesor, dużo RAM, szybki dysk, ewentualnie dobra karta graficzna),
• ewentualne integracje z systemami zarządzania gospodarstwem (FMIS) lub terminalami w maszynach (np. rozsiewaczach, opryskiwaczach polowych).

Czas pracy i koszty pośrednie

Oprócz nakładów finansowych trzeba uwzględnić czas, jaki rolnik lub pracownik gospodarstwa musi poświęcić na:

• planowanie lotów i przygotowanie misji,
• wykonywanie nalotów, wymianę baterii, dojazdy,
• analizę raportów, generowanie map oraz wdrażanie rekomendacji na polu (np. przygotowanie map zmiennego dawkowania dla rozsiewacza),
• szkolenia uzupełniające i śledzenie zmian przepisów.

Ten czas ma realną wartość, szczególnie w okresie intensywnych prac polowych. Przy kalkulacji należy uczciwie określić, ile godzin miesięcznie będzie wymagała obsługa systemu dronowego.

Zwrot z inwestycji: kiedy dron rolniczy naprawdę się opłaca?

Ocena opłacalności zakupu drona rolniczego powinna być oparta na konkretnych liczbach, a nie na obietnicach producentów. Najbardziej wiarygodną metodą jest modelowanie oszczędności i dodatkowych przychodów, jakie może wygenerować dane rozwiązanie w ciągu kilku lat, oraz porównanie ich z pełnym kosztem użytkowania sprzętu.

Główne źródła oszczędności dzięki dronom

Drony rolnicze generują korzyści ekonomiczne głównie w czterech obszarach:

• Oszczędność środków ochrony roślin – dzięki precyzyjnym opryskom punktowym ogranicza się ilość zużywanych herbicydów, fungicydów i insektycydów. Zamiast pryskać całe pole, można działać tylko tam, gdzie realnie występuje problem.
• Oszczędność nawozów – mapy zmiennego dawkowania azotu, fosforu czy potasu pozwalają stosować nawozy tam, gdzie są potrzebne, i w minimalnie niezbędnej ilości.
• Niższe koszty paliwa i eksploatacji maszyn – część zabiegów wykonuje dron zamiast ciężkich maszyn polowych, dzięki czemu zmniejsza się zużycie paliwa, olejów i części w ciągnikach, opryskiwaczach czy rozsiewaczach.
• Zmniejszenie strat plonu – szybsze wykrywanie problemów (choroby, szkodniki, niedobory, zalania) pozwala reagować wcześniej, co wprost przekłada się na ilość i jakość plonu.

Przykładowa kalkulacja zwrotu z inwestycji

Załóżmy, że gospodarstwo o powierzchni 200 ha inwestuje w dron z kamerą multispektralną i podstawowy pakiet oprogramowania za 60 000 zł. W uproszczeniu przyjmijmy następujące roczne efekty ekonomiczne:

• oszczędność środków ochrony roślin: 10% zużycia, np. z 600 zł/ha do 540 zł/ha – oszczędność 60 zł/ha, co przy 200 ha daje 12 000 zł rocznie,
• oszczędność nawozów: 5–10% zużycia; przy wydatkach 1 000 zł/ha i 7% redukcji to 70 zł/ha, czyli 14 000 zł rocznie,
• niższe koszty paliwa i eksploatacji maszyn: konserwatywnie 20–30 zł/ha, co przy 200 ha daje ok. 5 000 zł rocznie,
• mniejsze straty plonu: nawet niewielkie ograniczenie strat o 2–3% może oznaczać kilka ton zboża lub rzepaku więcej; przyjmijmy dodatkowy zysk 15 000 zł rocznie.

Razem daje to roczne korzyści na poziomie ok. 46 000 zł. Po odjęciu kosztów eksploatacji (serwis, baterie, licencje, czas pracy – np. 8 000–10 000 zł rocznie) zostaje netto około 36 000–38 000 zł. W takim scenariuszu prosty okres zwrotu (bez uwzględniania dyskonta) wynosi około 1,5–2 lata.

W praktyce wartości te będą różne w zależności od profilu gospodarstwa: w uprawach intensywnych (warzywa, owoce, uprawy specjalistyczne) zwrot zwykle następuje szybciej, a w mniejszych gospodarstwach z podstawowymi uprawami może być dłuższy.

Czy dron opryskowy się opłaca?

Dron opryskowy jest droższy, ale może generować bardzo wymierne oszczędności, szczególnie tam, gdzie teren jest trudny, a tradycyjny oprysk ciągnikowy oznacza:

• ugniatanie gleby i straty w plonie,
• problemy z dojazdem (mokra gleba, strome zbocza),
• większe ryzyko dryfu cieczy roboczej na sąsiednie uprawy lub zabudowania,
• wydłużony czas wykonania zabiegu.

Typowy dron opryskowy może wykonać od kilku do kilkunastu hektarów zabiegu na godzinę (w zależności od dawki, prędkości, warunków), eliminując konieczność wjazdu opryskiwacza na pole. W kalkulacji należy uwzględnić:

• oszczędność na paliwie i kosztach ciągnika/opryskiwacza,
• mniejsze straty plonu na koleinach opryskowych,
• możliwość wykonania zabiegu dokładnie w optymalnym oknie pogodowym, co poprawia skuteczność ochrony,
• redukcję ilości użytej cieczy roboczej, dzięki bardzo precyzyjnemu nanoszeniu środka.

Przy dużej powierzchni upraw i częstych zabiegach chemicznych pełny zwrot z inwestycji w system opryskowy jest realny nawet w ciągu 2–3 sezonów, szczególnie gdy dron jest dodatkowo wykorzystywany komercyjnie do świadczenia usług sąsiadom.

Kiedy lepiej wynająć usługę zamiast kupować drona?

Nie zawsze zakup drona jest najbardziej opłacalnym rozwiązaniem. W przypadku małych gospodarstw (np. poniżej 50–70 ha) korzystniejsze bywa zamawianie usług dronowych od wyspecjalizowanych firm. Taka strategia ma kilka zalet:

• brak wysokiego kosztu wejścia – nie trzeba wydawać kilkudziesięciu tysięcy złotych na sprzęt,
• brak konieczności ciągłego szkolenia się i śledzenia przepisów,
• dostęp od razu do najnowszych technologii – usługodawca zazwyczaj dysponuje aktualnym sprzętem i oprogramowaniem,
• koszty ściśle powiązane z rzeczywistym wykorzystaniem – płacimy tylko wtedy, gdy naprawdę potrzebujemy drona.

Wynajem usług jest dobrym sposobem, aby przetestować potencjał dronów rolniczych w swoim gospodarstwie, zanim podejmie się decyzję o poważniejszej inwestycji kapitałowej.

Jak dobrać dron rolniczy do wielkości i profilu gospodarstwa?

Kluczem do realnego zwrotu z inwestycji jest dobór sprzętu do konkretnych potrzeb. Inny dron będzie optymalny dla gospodarstwa 40-hektarowego nastawionego na zboża, inny dla 150 ha kukurydzy i rzepaku, a jeszcze inny dla 30 ha intensywnego sadu z wysoką wartością produkcji.

Małe i średnie gospodarstwa (do ok. 70–100 ha)

W tej grupie gospodarstw najczęściej najbardziej opłacalny jest zakup prostszego drona obserwacyjnego z dobrą kamerą RGB, ewentualnie z niedrogim modułem multispektralnym, który pozwoli:

• regularnie monitorować uprawy pod kątem chorób i niedoborów,
• dokładnie dokumentować szkody łowieckie i klęskowe,
• kontrolować wykonanie zabiegów agrotechnicznych,
• lepiej planować nawożenie na podstawie wizualnej oceny upraw.

Pełne, bardzo zaawansowane systemy RTK, duże drony opryskowe czy rozbudowane platformy analityczne mogą okazać się zbyt kosztowne, jeśli rolnik nie świadczy dodatkowo usług zewnętrznych. Natomiast nawet prosty dron może szybko się spłacić, jeśli pozwoli na ograniczenie strat i szybszą reakcję na problemy w uprawach.

Duże gospodarstwa i przedsiębiorstwa rolne

W dużych gospodarstwach (powyżej 200–300 ha) potencjał oszczędności i dodatkowych zysków jest znacznie większy, co uzasadnia inwestycję w bardziej zaawansowane systemy:

• drony multispektralne z RTK do tworzenia dokładnych map zmiennego dawkowania,
• drony opryskowe do zabiegów na fragmentach pól o szczególnych potrzebach,
• zintegrowane systemy zarządzania danymi, połączone z terminalami w rozsiewaczach, opryskiwaczach i siewnikach.

Duże gospodarstwa mogą dodatkowo generować przychody, oferując usługi dronowe innym rolnikom w okolicy. W takim modelu inwestycja jest amortyzowana zarówno przez wewnętrzne oszczędności, jak i zewnętrzne przychody ze świadczenia usług.

Specjalistyczne uprawy: sady, warzywa, uprawy pod osłonami

W sadownictwie, warzywnictwie i uprawach o wysokiej wartości jednostkowej drony szczególnie mocno wpływają na wyniki ekonomiczne, ponieważ:

• każdy procent strat plonu oznacza duże kwoty w złotówkach,
• zabiegi ochrony roślin są częstsze, a dawki środków i nawozów wyższe,
• monitoring ręczny jest bardzo czasochłonny i łatwo przegapić pierwsze ogniska choroby.

Drony umożliwiają:

• wczesne wykrycie chorób drzew owocowych,
• analizę równomierności wzrostu roślin i dojrzewania owoców,
• precyzyjne opryski w wybranych częściach sadu lub plantacji.

W takich gospodarstwach często opłaca się inwestować zarówno w systemy monitoringowe, jak i opryskowe, a czas zwrotu bywa krótszy niż w przypadku tradycyjnych upraw polowych.

Dlaczego drony rolnicze są kluczowym elementem rolnictwa precyzyjnego?

Rolnictwo precyzyjne opiera się na zasadzie, że decyzje agrotechniczne powinny być podejmowane na podstawie danych, a nie wyłącznie na intuicji. Drony są jednym z najważniejszych narzędzi pozyskiwania informacji z pola, które następnie można przekształcić w konkretne działania: zmienne dawkowanie nawozów, wybiórcze opryski, dostosowanie gęstości siewu czy zoptymalizowane nawadnianie.

Od danych do decyzji: jak działa cykl zarządzania?

Typowy cykl pracy z dronem w rolnictwie precyzyjnym wygląda następująco:

• Planowanie lotu – wybór pola, wysokości lotu, gęstości zdjęć, tras przelotu.
• Zbieranie danych – lot drona i rejestracja obrazów RGB, multispektralnych lub termowizyjnych.
• Przetwarzanie danych – tworzenie ortofotomap, obliczanie indeksów wegetacyjnych, generowanie map anomalii.
• Analiza i interpretacja – identyfikacja stref o słabszej kondycji, przewilgoceniu, stresie wodnym lub niedoborach składników pokarmowych.
• Wdrożenie działań – przygotowanie map zmiennego dawkowania, modyfikacja dawek nawozów i środków ochrony, ewentualne zaplanowanie dodatkowych zabiegów.
• Weryfikacja efektów – kolejne loty w trakcie sezonu i porównanie wyników, co pozwala stale udoskonalać strategię.

W takim modelu dron staje się codziennym narzędziem zarządzania gospodarstwem, a nie jednorazową ciekawostką wykorzystywaną kilka razy w roku.

Integracja drona z innymi technologiami w gospodarstwie

Najszybszy i największy zwrot z inwestycji pojawia się wtedy, gdy dron nie działa w oderwaniu od reszty infrastruktury, ale jest ściśle zintegrowany z:

• terminalami w ciągnikach i maszynach (ISOBUS, GPS, systemy prowadzenia równoległego),
• oprogramowaniem do zarządzania gospodarstwem (planowanie zabiegów, ewidencja, analiza kosztów),
• czujnikami glebowymi i stacjami meteo, które dostarczają dodatkowych danych o warunkach uprawy,
• systemami do prognozowania chorób i optymalizacji terminów zabiegów.

Integracja ta pozwala w pełni wykorzystać potencjał danych zbieranych z powietrza – z map wegetacji powstają mapy nawożenia, z map wilgotności gleby – plany nawadniania, a wszystkie decyzje są archiwizowane i analizowane w czasie.

Na co zwrócić uwagę przed zakupem drona rolniczego?

Przed podjęciem ostatecznej decyzji inwestycyjnej warto przeanalizować kilka kluczowych aspektów, które często decydują o tym, czy dron będzie realnym narzędziem pracy, czy tylko kosztownym sprzętem leżącym w magazynie.

Realne potrzeby gospodarstwa

Podstawowe pytania, które warto sobie zadać:

• Jakie są największe problemy w moich uprawach – choroby, niedobory, nierównomierne wschody, straty w koleinach?
• Czy częściej potrzebuję monitoringu, czy raczej precyzyjnych oprysków lub nawożenia?
• Jak duża jest powierzchnia, na której dron będzie pracował? Czy planuję świadczenie usług na zewnątrz?
• Czy mam czas i zasoby, aby samodzielnie obsługiwać i serwisować system?

Odpowiedzi na te pytania pomagają dobrać typ drona, zakres wyposażenia oraz skalę inwestycji.

Wsparcie techniczne i serwis

Przy zakupie drona rolniczego niezwykle ważne jest, aby wybrać dostawcę oferującego:

• serwis w rozsądnym czasie (szybka naprawa minimalizuje przestoje w sezonie),
• dostęp do części zamiennych i akcesoriów,
• szkolenia praktyczne z obsługi, planowania lotów i interpretacji danych,
• wsparcie w zakresie formalności i przepisów.

Nawet najlepszy technicznie sprzęt będzie nieprzydatny, jeśli w kluczowym momencie sezonu zabraknie wsparcia serwisowego lub użytkownik nie będzie potrafił w pełni wykorzystać jego możliwości.

Skalowalność rozwiązania

Warto myśleć o inwestycji w perspektywie kilku lat. Dron, który dziś wydaje się wystarczający, może okazać się zbyt prosty, gdy gospodarstwo powiększy areał lub zdecyduje się na bardziej zaawansowane formy rolnictwa precyzyjnego. Dlatego przy zakupie warto sprawdzić:

• czy system można rozbudować o dodatkowe czujniki (np. multispektralne, termiczne),
• czy oprogramowanie pozwala na integrację z nowymi maszynami i systemami zarządzania gospodarstwem,
• czy producent regularnie aktualizuje oprogramowanie i dodaje nowe funkcje.

Podsumowanie korzyści finansowych i organizacyjnych z inwestycji w dron rolniczy

Analizując pełny obraz kosztów i potencjalnych zysków, można wysnuć kilka klarownych wniosków dotyczących opłacalności dronów rolniczych. Po pierwsze, dron nie jest celem samym w sobie, lecz elementem szerszej strategii rolnictwa precyzyjnego. Jego wartość wynika z jakości danych, które dostarcza, oraz z konsekwentnego wdrażania decyzji na podstawie tych danych. Po drugie, nawet stosunkowo proste systemy monitoringu potrafią wygenerować zauważalne oszczędności i poprawić bezpieczeństwo plonu, szczególnie w gospodarstwach borykających się z powracającymi problemami agrotechnicznymi. Po trzecie, największy i najszybszy zwrot z inwestycji uzyskują gospodarstwa o większym areale oraz te prowadzące intensywną produkcję, gdzie każdy procent oszczędności lub wzrostu plonu przekłada się na duże kwoty w ujęciu rocznym. Wreszcie, w wielu przypadkach optymalnym pierwszym krokiem może być skorzystanie z usług firm zewnętrznych, a dopiero później – po przetestowaniu realnych korzyści – zakup własnego systemu dronowego dostosowanego do specyfiki gospodarstwa.