Magnez należy do tych pierwiastków, o których rolnicy słyszą często, ale w praktyce bywa on bagatelizowany – do czasu pierwszego przypadku tężyczki pastwiskowej w stadzie. Choroba ta potrafi w ciągu kilku godzin doprowadzić do upadków krów, owiec czy kóz, generując ogromne straty i stres. Kluczem do jej ograniczenia jest dobre zrozumienie roli magnezu, specyfiki wiosennych pastwisk oraz zaplanowanie żywienia tak, by zwierzę miało stały dostęp do tego pierwiastka, a jednocześnie by cała dawka pokarmowa była zbilansowana i dopasowana do produkcyjności stada.
Co to jest tężyczka pastwiskowa i dlaczego magnez ma kluczowe znaczenie
Tężyczka pastwiskowa (hipomagnezemia) to zaburzenie metaboliczne związane z niedoborem magnezu w organizmie przeżuwaczy. Najczęściej występuje u krów mlecznych wysokowydajnych, rzadziej u krów mięsnych, owiec i kóz. Do zachorowań dochodzi głównie wczesną wiosną na soczystych, młodych odrostach traw, ale choroba może wystąpić również jesienią po jesiennych deszczach i nagłym „odżyciu” runi pastwiskowej.
Magnez odpowiada przede wszystkim za prawidłowe przewodnictwo nerwowe i pracę mięśni. Jego rola nie ogranicza się jednak do samych skurczów mięśni: pierwiastek ten uczestniczy w setkach reakcji enzymatycznych, wpływa na przemiany energetyczne, pracę serca, a także na wykorzystanie innych minerałów, głównie wapnia i fosforu. U przeżuwaczy utrzymanie odpowiedniego poziomu magnezu we krwi jest szczególnie trudne, bo w ich organizmie nie tworzy się duży, szybko mobilizowany zapas tego pierwiastka – stąd tak łatwo o gwałtowne wystąpienie tężyczki.
Typowe objawy tężyczki pastwiskowej to niepokój, nadwrażliwość na bodźce (dźwięk, dotyk), sztywny chód, drżenia mięśni, a w zaawansowanym stadium leżenie, prężenia, wygięcie szyi i szczękościsk. Nieleczona choroba bardzo często kończy się śmiercią zwierzęcia. Leczenie polega na szybkim podaniu preparatów magnezu – najczęściej dożylnie i podskórnie, przez lekarza weterynarii. Jednak skuteczność leczenia jest tym większa, im wcześniej zostaną zauważone pierwsze symptomy, dlatego obserwacja stada w okresie wiosennym jest obowiązkiem każdego hodowcy.
Niedożywienie w magnez może mieć także przebieg przewlekły, bez dramatycznych objawów klinicznych. Wówczas obserwuje się spadek wydajności mlecznej, gorszy apetyt, problemy z płodnością, a nawet zwiększoną skłonność do chorób metabolicznych. W dłuższej perspektywie nawet umiarkowany niedobór magnezu obniża opłacalność produkcji, bo krowy nie wykorzystują w pełni swojego potencjału genetycznego.
Magnez w organizmie przeżuwaczy – jak się wchłania i gdzie „ucieka”
Specyfika gospodarki magnezem u przeżuwaczy różni się od innych gatunków zwierząt. U krów, owiec i kóz wchłanianie magnezu odbywa się głównie w żwaczu i czepcu, a więc w przedżołądkach. To, jak dużo magnezu zostanie przyswojone, zależy zarówno od jego ilości w paszy, jak i od warunków panujących w żwaczu: pH, składu mikroflory, stężenia innych jonów oraz szybkości przechodzenia treści pokarmowej dalej w przewód pokarmowy.
Ważnym problemem jest brak dużych rezerw magnezu, które można byłoby szybko uruchomić w sytuacji niedoboru. Owszem, magnez występuje w kościach, ale jego mobilizacja jest powolna i niewystarczająca w ostrym deficycie. W związku z tym w praktyce poziom magnezu we krwi zależy głównie od aktualnego pobrania z paszy i skuteczności wchłaniania w żwaczu. Dlatego właśnie tężyczka pastwiskowa pojawia się nagle, na przykład po wyjściu krów na młodą, bardzo soczystą, ale mineralnie ubogą trawę.
Na wchłanianie magnezu bardzo silnie wpływa obecność potasu w dawce pokarmowej. Wysokie stężenie potasu (K) w zielonce lub sianokiszonce ogranicza wchłanianie magnezu w żwaczu poprzez mechanizmy związane z transportem jonów przez błony komórkowe. Mówiąc prościej – nadmiar potasu w paszy „wypycha” magnez i utrudnia jego przejście do organizmu. Podobnie działają wysokie dawki azotu (N), związane z nadmiernym nawożeniem użytków zielonych, a także nadmiar amoniaku w żwaczu u krów otrzymujących dużo białka szybko rozkładalnego.
Na bilans magnezu wpływa też zawartość wapnia (Ca) i fosforu (P) w dawce. Niektóre kombinacje tych składników przy nieprawidłowych proporcjach mogą sprzyjać zaburzeniom jego wykorzystania. W praktyce oznacza to, że ocena ryzyka tężyczki wymaga spojrzenia na całą dawkę pokarmową, a nie jedynie na zawartość jednego składnika.
Organizm usuwa magnez głównie z moczem i kałem. Przy dużym pobraniu część magnezu jest wydalana, ale u przeżuwaczy mechanizmy regulacyjne nie są tak elastyczne jak np. u ludzi. Zwierzę nie jest więc w stanie szybko „nadrobić” długotrwałego niedoboru jednym krótkotrwałym, wysokim pobraniem. Z tego powodu kluczowa jest stabilność podaży magnezu w czasie – codziennie, a nie „od czasu do czasu”.
Pastwisko – dlaczego młoda trawa sprzyja tężyczce
Najwięcej przypadków tężyczki pastwiskowej odnotowuje się wczesną wiosną, gdy krowy wychodzą po zimie na świeżą ruń. Młoda trawa ma wysoką zawartość białka i wody, jest bardzo smakowita, ale jednocześnie zawiera często mało magnezu i sodu. Dodatkowo, intensywne nawożenie azotem i potasem podnosi w roślinach zawartość tych pierwiastków, co jeszcze bardziej ogranicza wchłanianie magnezu przez ścianę żwacza.
Na glebach lekkich, kwaśnych i ubogich w magnez, młoda ruń pastwiskowa jest szczególnie niebezpieczna. Rolnik widzi piękną, zieloną trawę, która szybko rośnie po zastosowaniu nawozów azotowych, ale w rzeczywistości jest to pasza nierównoważna mineralnie. Analizy wykazują, że w takich warunkach zawartość magnezu w suchej masie runi jest zbyt niska, aby pokryć zapotrzebowanie krów mlecznych o wysokiej wydajności, zwłaszcza krów w pierwszych miesiącach laktacji.
Niedostateczna ilość włókna w młodej trawie powoduje przyspieszone przechodzenie treści pokarmowej przez przewód pokarmowy. Czas kontaktu paszy z błoną żwacza zostaje skrócony, co dodatkowo ogranicza wchłanianie magnezu. Nadmiar białka szybko rozkładalnego i wysoka produkcja amoniaku w żwaczu obniżają jego pH i także pogarszają wykorzystanie pierwiastków. W ten sposób nakłada się na siebie kilka niekorzystnych czynników.
Kolejnym problemem jest brak przyzwyczajenia krów do dużej ilości zielonki po zimowym żywieniu paszami konserwowanymi. Układ pokarmowy potrzebuje czasu, by dostosować się do innego rodzaju treści paszowej, zmienia się skład mikroflory żwacza. Gwałtowne wprowadzenie krów na całodniowy wypas bez wcześniejszego dokarmiania dawką przejściową bywa jednym z głównych błędów żywieniowych, zwiększających ryzyko nie tylko tężyczki, ale i kwasicy czy biegunek.
Na szczególne ryzyko narażone są krowy starsze, o wysokiej wydajności mlecznej, a także krowy w okresie tuż po wycieleniu. U tych zwierząt zapotrzebowanie na magnez jest najwyższe, a jednocześnie ich zdolność do adaptacji do zmian w dawce jest ograniczona. Dlatego warto dla tej grupy zwierząt stosować dodatkowe zabezpieczenia – od dokarmiania paszami treściwymi z dodatkiem magnezu po indywidualne suplementy, np. w formie bolusów.
Rola magnezu w całym systemie żywienia – nie tylko wiosną
Choć tężyczka pastwiskowa kojarzona jest głównie z wypasem wiosennym, rola magnezu w żywieniu przeżuwaczy jest ważna przez cały rok. W okresie zimowego utrzymania w oborze żywienie opiera się najczęściej na sianokiszonkach, kiszonce z kukurydzy i paszach treściwych. Skład mineralny tych pasz bywa bardzo zróżnicowany, zależnie od rodzaju gleby, nawożenia, terminu zbioru i sposobu zakiszania.
Utrzymywanie odpowiedniego poziomu magnezu jest ważne szczególnie u krów zasuszonych i w pierwszych tygodniach laktacji. Magnez jest pierwiastkiem wspierającym gospodarkę wapniową, a jego niedobór może nasilać problemy z zaleganiem poporodowym czy subkliniczną hipokalcemią. W praktyce oznacza to, że dobrze zbilansowana dawka dla krów w okresie okołoporodowym zawsze powinna uwzględniać nie tylko wapń i fosfor, ale także magnez w odpowiednich proporcjach.
W okresie wysokiej produkcji mleka zwiększa się wydalanie magnezu z organizmu, m.in. z mlekiem i moczem. Jeżeli w tym czasie dawka pokarmowa nie dostarcza wystarczającej ilości tego pierwiastka, pojawiają się problemy – spadek wydajności, nerwowość, gorsza kondycja, pogorszenie płodności. Niekiedy objawy są tak mało charakterystyczne, że trudno je od razu powiązać z niedoborem magnezu, dlatego warto wykonywać okresowe analizy pasz i konsultować dawki z doradcą żywieniowym.
U owiec i kóz również notuje się przypadki tężyczki, najczęściej po okresie zimowym, przy nagłym wejściu na bardzo bujne pastwisko. U tych gatunków warto zwrócić uwagę na zbilansowanie dawek pod kątem nie tylko magnezu, ale też sodu, potasu i wapnia. Dodatek soli pastewnej oraz specjalnych mieszanek mineralnych z podwyższoną zawartością magnezu może skutecznie ograniczyć ryzyko zaburzeń.
W prawidłowo zaplanowanym systemie żywienia magnez jest stałym elementem mieszanki mineralno-witaminowej, dostosowanej do rodzaju produkcji (mleczna, mięsna) oraz etapu fizjologicznego zwierzęcia. Nawet gdy nie ma wyraźnego ryzyka tężyczki pastwiskowej, odpowiednia dawka magnezu sprzyja lepszemu wykorzystaniu energii i białka, wspiera odporność i ogólną zdrowotność stada.
Źródła magnezu w żywieniu – pasze i dodatki mineralne
Magnez w dawce pokarmowej pochodzi zarówno z pasz podstawowych (objętościowych i treściwych), jak i z dodatków mineralnych. Zawartość tego pierwiastka w różnych paszach jest silnie uzależniona od gleby, z której pochodzą rośliny, sposobu nawożenia oraz terminu zbioru. Dlatego nie ma uniwersalnych wartości – w gospodarstwie warto co kilka lat wykonywać analizy pasz, by znać ich rzeczywisty skład mineralny.
Do pasz stosunkowo bogatszych w magnez należą niektóre zielonki, lucerna, koniczyna i trawy z odpowiednio zbilansowanym nawożeniem. Z kolei kiszonka z kukurydzy zwykle zawiera mniej magnezu, dlatego przy wysokim jej udziale w dawce konieczne jest mocniejsze wsparcie dodatkami mineralnymi. Śruty zbożowe zazwyczaj nie pokrywają zapotrzebowania na magnez, choć bywają cennym źródłem energii i częściowo białka.
W praktyce najczęściej wykorzystuje się nieorganiczne związki magnezu jako dodatki do mieszanek mineralno-witaminowych. Należą do nich m.in. tlenek magnezu, siarczan magnezu czy węglan magnezu. Różnią się one przyswajalnością, smakiem i wpływem na pH żwacza. Tlenek magnezu charakteryzuje się dość dobrą wykorzystaniem i jest szeroko stosowany do profilaktyki tężyczki; siarczan magnezu bywa bardziej gorzki, co może wpływać na pobranie paszy.
Na rynku dostępne są także organiczne formy magnezu (np. chelaty), które charakteryzują się dobrą przyswajalnością, lecz są z reguły droższe. Ich zastosowanie może mieć sens w stadach o bardzo wysokiej wydajności, w których dąży się do maksymalnie precyzyjnego zbilansowania minerałów. W większości stad, przy prawidłowej organizacji żywienia, w pełni wystarczające są jednak standardowe preparaty mineralne.
W okresach zwiększonego ryzyka (wczesna wiosna, wypas na młodej, intensywnie nawożonej trawie, stres cieplny, wysokie wydajności mleczne) warto poświęcić szczególną uwagę na poziom magnezu w dawce. W wielu gospodarstwach sprawdza się stosowanie specjalnych, „wiosennych” mieszanek mineralnych o podwyższonej zawartości magnezu oraz staranne wymieszanie ich z paszą treściwą lub TMR. Dzięki temu każdy osobnik zjada odpowiednią ilość dodatku, a dawka jest bardziej jednorodna.
Praktyczna profilaktyka – jak zmniejszyć ryzyko tężyczki w stadzie
Skuteczna profilaktyka tężyczki pastwiskowej opiera się na połączeniu kilku działań: właściwego nawożenia użytków zielonych, stopniowego wprowadzania zwierząt na pastwisko, zapewnienia odpowiedniej dawki magnezu w mieszankach mineralnych oraz uważnej obserwacji stada. Żadne pojedyncze działanie nie daje pełnej gwarancji, lecz razem znacznie zmniejszają ryzyko choroby.
Po pierwsze, warto zwrócić uwagę na nawożenie. Nadużywanie nawozów potasowych i azotowych na łąkach i pastwiskach nie tylko podnosi koszty produkcji, ale też zaburza równowagę mineralną paszy. Zaleca się, aby dawki potasu były dostosowane do wyników analizy gleby i zakładanej wydajności runi, a nawozy azotowe stosować w kilku mniejszych dawkach, rozłożonych w czasie. Tam, gdzie gleby są ubogie w magnez, wskazane jest stosowanie nawozów wapniowo-magnezowych, co stopniowo poprawia skład mineralny roślin.
Po drugie, wyprowadzanie krów na pastwisko powinno być stopniowe. Przez kilka dni (a najlepiej 1–2 tygodnie) przed pełnym wypasem warto ograniczyć czas spędzany na pastwisku oraz dokarmiać zwierzęta w oborze sianokiszonką, sianem lub TMR-em. Dzięki temu krowy nie rzucają się gwałtownie na młodą trawę, a ich układ pokarmowy ma czas na adaptację. W tym okresie kluczowe jest także zwiększenie dodatku magnezu w dawce – najczęściej robi się to poprzez odpowiednie mieszanki mineralne w paszy treściwej.
Po trzecie, na pastwisku powinien znajdować się stały dostęp do czystej wody i soli pastewnej, najlepiej w formie lizawek zawierających magnez oraz sód. Sód sprzyja pobieraniu magnezu i poprawia jego wykorzystanie, a ponadto zachęca zwierzęta do stałego pobierania mieszanki. Lizawki nie są jednak rozwiązaniem wystarczającym przy wysokim ryzyku tężyczki – traktuje się je jako uzupełnienie, a nie jedyne źródło magnezu.
Po czwarte, w stadach o bardzo wysokim ryzyku (duże zużycie nawozów, gleby kwaśne i lekkie, wysoka wydajność mleczna, liczne przypadki tężyczki w poprzednich latach) można rozważyć zastosowanie bolusów z magnezem. Są to specjalne tabletki, które podaje się doustnie, a one rozpuszczają się powoli w przewodzie pokarmowym, uwalniając magnez przez kilka tygodni. Jest to rozwiązanie wygodne, ale wymaga dokładnego dopasowania do masy ciała i kondycji zwierzęcia oraz konsultacji z lekarzem weterynarii lub doradcą żywieniowym.
Ostatnim, ale bardzo ważnym elementem jest codzienna obserwacja stada. Wczesne objawy tężyczki – niepokój, nerwowość, sztywny chód, drżenia mięśni – mogą być trudne do wychwycenia, zwłaszcza przy dużej obsadzie. Dobrą praktyką jest poświęcanie kilkunastu minut dziennie na świadomą ocenę zachowania krów na pastwisku oraz kontrolę apetytu i pobrania paszy. W razie podejrzeń należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem weterynarii i zabezpieczyć resztę stada poprzez zwiększenie dawki magnezu w paszy.
Porady praktyczne dotyczące żywienia i zarządzania pastwiskiem
Dla wielu gospodarstw produkcja mleka i mięsa opiera się na wykorzystaniu użytków zielonych. Aby pastwisko było bezpieczne i wydajne, potrzebuje ono planu użytkowania i nawożenia uwzględniającego nie tylko plon, ale i jakość paszy. Jednym z głównych błędów jest brak regularnej analizy gleby, przez co nawożenie odbywa się „na oko”. Tymczasem badanie gleby pozwala określić poziom pH, zawartość potasu, fosforu, magnezu i wapnia, a następnie dobrać dawki nawozów tak, aby nie doprowadzać do nadmiarów i deficytów.
W zarządzaniu pastwiskiem istotne jest także utrzymywanie odpowiedniego udziału roślin motylkowatych, takich jak koniczyna czy lucerna, w runi. Motylkowate wzbogacają runię w białko, a przy odpowiednim nawożeniu i gospodarowaniu mogą korzystnie wpływać na zawartość mikro- i makroelementów. Wysoka różnorodność gatunkowa runi pastwiskowej sprzyja lepszemu zbilansowaniu paszy pod względem mineralnym, niż monokultury traw nawożonych jedynie azotem.
W praktyce codziennej ważną zasadą jest unikanie wypasu na bardzo młodej, zbyt „soczystej” trawie. Lepiej, aby pierwsze wypasy odbywały się przy nieco wyższej wysokości trawy, a zwierzęta miały dostęp do pasz suchych (siano, sianokiszonka) jeszcze przed wyjściem na pastwisko. Im więcej włókna w dawce, tym wolniejsze przechodzenie paszy przez przewód pokarmowy, a to sprzyja lepszemu wykorzystaniu magnezu i innych pierwiastków.
Kolejną praktyczną wskazówką jest utrzymywanie odpowiedniej kondycji zwierząt. Krowy nadmiernie otłuszczone lub bardzo wychudzone są bardziej podatne na zaburzenia metaboliczne, w tym związane z gospodarką mineralną. Regularna ocena BCS (kondycji) i dostosowywanie dawki energetyczno-białkowej do faktycznych potrzeb stada pomagają utrzymać stabilność metabolizmu i zmniejszają ryzyko wystąpienia problemów takich jak tężyczka czy zalegania poporodowe.
Rolnik powinien także pamiętać, że profilaktyka tężyczki to nie tylko magnez. Niezwykle ważną rolę odgrywa tutaj sód (podawany najczęściej w postaci soli warzonej lub lizawek), który sprzyja pobieraniu i wykorzystaniu magnezu. Dobrą praktyką jest stały dostęp do soli oraz upewnienie się, że jej pobranie przez stado jest wystarczające. W okresach zwiększonego ryzyka warto okresowo kontrolować poziom elektrolitów i minerałów we krwi u wybranych krów, co daje obiektywną informację o stanie stada.
W gospodarstwach, które stosują TMR, ważne jest równomierne wymieszanie dodatków mineralnych w całej masie paszy. Zbyt sztywna lub zbyt wilgotna mieszanka może prowadzić do „segregacji” składników, co w praktyce oznacza, że jedne krowy zjadają więcej minerałów, inne mniej. Warto przyjrzeć się technice zadawania TMR i korzystać z prostych testów (np. rozrzucanie próbki TMR na płaskiej powierzchni), aby ocenić jednorodność mieszanki.
Inne skutki niedoboru i nadmiaru magnezu – szersze spojrzenie
Tężyczka pastwiskowa jest najbardziej spektakularnym i dramatycznym skutkiem niedoboru magnezu, ale nie jedynym. U krów, u których od dłuższego czasu poziom magnezu jest zbyt niski, obserwuje się gorszą jakość racic, wzrost podatności na zapalenia wymienia, wyższy poziom stresu oksydacyjnego i gorszą odpowiedź na szczepienia. Magnez uczestniczy w działaniu licznych enzymów odpowiedzialnych za obronę immunologiczną, a jego brak upośledza te mechanizmy.
Przewlekłe niedobory magnezu mogą wpływać też na płodność. U krów zbyt nisko zaopatrzonych w ten pierwiastek częściej obserwuje się ciche ruje, problemy z zagnieżdżeniem zarodka oraz poronienia. Z ekonomicznego punktu widzenia jest to szczególnie istotne, ponieważ koszty pustostanów i przedłużonego okresu międzywycieleniowego należą do najdroższych w produkcji mleka.
Nadmiar magnezu w praktyce terenowej występuje rzadko, przede wszystkim dlatego, że przeżuwacze mają ograniczone możliwości nadmiernego wchłaniania tego pierwiastka przy prawidłowo zestawionej dawce. Jednak przy zbyt wysokim i długotrwałym podawaniu preparatów magnezowych (zwłaszcza u zwierząt z problemami nerkowymi) może dojść do zaburzeń równowagi elektrolitowej, biegunek, osłabienia mięśni czy problemów z sercem. Dlatego wszelkie ekstremalne dawki dodatków zawsze powinny być skonsultowane ze specjalistą.
Warto podkreślić, że magnez współdziała z wieloma innymi minerałami i witaminami. Jego niedobór może zaburzać metabolizm wapnia, fosforu i potasu, a także wpływać na wykorzystanie witaminy D. Z kolei odpowiednia podaż magnezu sprzyja lepszemu funkcjonowaniu układu nerwowego i mięśniowego, co przekłada się na spokojniejsze zachowanie zwierząt, lepsze pobranie paszy i wyższą efektywność produkcji.
W nowoczesnym podejściu do żywienia zwierząt magnez przestaje być traktowany jako „dodatek”, a zaczyna być postrzegany jako jeden z kluczowych elementów, obok energii i białka. Dobrze zbilansowana dawka, zawierająca odpowiednią ilość magnezu, sodu, wapnia, fosforu i mikroelementów, jest fundamentem wysokiej wydajności, płodności i długowieczności stada. Z tego punktu widzenia profilaktyka tężyczki pastwiskowej to nie odrębne działanie, ale naturalny efekt całościowo przemyślanego systemu żywienia.
FAQ – najczęstsze pytania rolników o magnez i tężyczkę pastwiskową
Jak rozpoznać pierwsze objawy tężyczki pastwiskowej u krów?
Początkowe objawy bywają mało charakterystyczne: krowa jest niespokojna, bardziej nerwowa, reaguje gwałtownie na dźwięki i dotyk. Pojawia się sztywny, „drewniany” chód, lekka chwiejność, drżenia mięśni karku i boków. Z czasem dochodzi do leżenia na boku, prężeń, wygięcia szyi, czasem szczękościsku i piany w pysku. Postęp choroby jest szybki, dlatego już przy pierwszych niepokojących oznakach trzeba wezwać lekarza i zabezpieczyć resztę stada dodatkowymi dawkami magnezu.
Kiedy najlepiej zwiększyć dawki magnezu w dawce pokarmowej?
Największe ryzyko tężyczki występuje wczesną wiosną, przy wprowadzaniu krów na młodą, mocno nawożoną trawę oraz jesienią, gdy po deszczach pojawiają się soczyste odrosty. W tych okresach warto podnieść zawartość magnezu w mieszankach mineralnych na 2–3 tygodnie przed wypasem i utrzymać zwiększoną dawkę przez cały czas korzystania z młodej ruńi. Dodatkowe wsparcie magnezowe zaleca się też krowom świeżo wycielonym, wysokowydajnym oraz stadu po przebytych wcześniej przypadkach tężyczki.
Czy same lizawki z magnezem wystarczą, żeby zapobiec tężyczce?
Lizawki z magnezem i solą są wartościowym uzupełnieniem diety, ale w okresie wysokiego ryzyka zwykle nie wystarczają jako jedyne źródło tego pierwiastka. Pobranie lizawek jest bardzo zróżnicowane między osobnikami, część krów zjada za mało, inne za dużo. Dlatego podstawą profilaktyki powinna być dokładnie wyliczona ilość magnezu w mieszance mineralnej dodanej do paszy treściwej lub TMR. Lizawki traktujemy jako dodatek, który wspiera bilans sodu i zachęca zwierzę do regularnego pobierania minerałów.
Jak nawożenie łąk wpływa na zawartość magnezu w trawie?
Zbyt wysokie dawki nawozów potasowych i azotowych podnoszą poziom tych pierwiastków w roślinach, co ogranicza wchłanianie magnezu w żwaczu. Gleby lekkie i kwaśne są szczególnie ubogie w magnez, przez co ruń z takich stanowisk stwarza większe ryzyko tężyczki. Aby poprawić skład mineralny trawy, warto wykonywać analizy gleby, stosować nawozy wapniowo-magnezowe oraz rozsądnie gospodarować potasem i azotem. W efekcie uzyskuje się paszę nie tylko bardziej plenną, ale i bezpieczniejszą dla zdrowia stada.
Czy tężyczka pastwiskowa może wystąpić zimą, gdy nie ma wypasu?
Typowa tężyczka pastwiskowa wiąże się z młodą trawą, ale hipomagnezemia może pojawić się także zimą, zwłaszcza w stadach wysoko wydajnych, żywionych dużą ilością kiszonki z kukurydzy ubogiej w magnez. Przy źle zbilansowanej dawce, z niedostatkiem mieszanek mineralnych, krowy mogą mieć przewlekły niedobór magnezu, objawiający się nerwowością, spadkiem wydajności i problemami z płodnością. Dlatego również w okresie bezwypasowym warto kontrolować poziom magnezu w dawce i korzystać z doradztwa żywieniowego.
