Mszyca czeremchowo-zbożowa (Rhopalosiphum padi) należy do najważniejszych szkodników zbóż w Polsce i w całej strefie klimatu umiarkowanego. Jest niepozornym, małym owadem, który rozwija ogromne populacje w krótkim czasie, obniżając plon pszenicy i przenosząc groźne choroby wirusowe. Ze względu na dwudomowy cykl rozwojowy, powiązany z czeremchą i zbożami, wymaga szczególnej uwagi zarówno w intensywnej produkcji konwencjonalnej, jak i w gospodarstwach ekologicznych. Poznanie jej biologii, cech rozpoznawczych i sposobów ograniczania jest kluczowe dla utrzymania zdrowych łanów pszenicy oraz zminimalizowania strat ekonomicznych.

Charakterystyka i wygląd mszycy czeremchowo-zbożowej

Mszyca czeremchowo-zbożowa jest gatunkiem niewielkim, ale niezwykle plennym. Dorosłe osobniki zazwyczaj osiągają długość 1,6–2,4 mm, co sprawia, że gołym okiem widać je jako drobne, owalne punkciki na liściach i źdźbłach. Pomimo podobieństwa do innych mszyc zbożowych, wykazuje kilka cech ułatwiających rozpoznanie na pszenicy.

Wygląd osobników bezskrzydłych

Formy bezskrzydłe, czyli najczęściej obserwowane na zbożach w okresie wegetacji, mają ciało w kolorze oliwkowo-zielonym do ciemnozielonego. U niektórych populacji można zaobserwować nieznaczne zabarwienie brunatne, szczególnie na grzbiecie. Ciało jest lekko spłaszczone, owalne, błyszczące, z wyraźnie zaznaczoną głową i tułowiem. Nogi są stosunkowo długie w porównaniu z wielkością ciała, barwy jasnej, często żółtawej.

Charakterystycznym elementem budowy są tzw. syfony – rurkowate wyrostki na końcu odwłoka, służące do wydzielania substancji obronnych. U mszycy czeremchowo-zbożowej syfony są krótkie, ciemne, kontrastujące z jaśniejszym ubarwieniem ciała. Na ostatnim segmencie odwłoka znajduje się ogonek (cauda), który ma kształt krótki, trójkątny lub stożkowaty. Głowa zaopatrzona jest w dość długie czułki, używane do odbierania bodźców chemicznych i mechanicznych z otoczenia.

Formy uskrzydlone

Formy uskrzydlone pojawiają się głównie w okresach intensywnego rozprzestrzeniania się populacji, podczas migracji z czeremchy na zboża oraz jesienią, gdy mszyce wracają na rośliny żywicielskie zimowe. Uskrzydlone osobniki są smuklejsze, z wyraźnie wydłużonym odwłokiem i dobrze rozwiniętymi, przezroczystymi skrzydłami. Głowa i tułów przybierają często ciemniejsze, oliwkowobrązowe lub niemal czarne zabarwienie, co pozwala odróżnić je od form bezskrzydłych.

Na skrzydłach występuje typowe dla mszyc użyłkowanie, które pod mikroskopem może służyć do dokładnej identyfikacji gatunku. W praktyce polowej ważniejsze jest jednak ogólne wrażenie: mały, zielonkawy owad z ciemniejszym tułowiem, chętnie siadający na górnych liściach i kłosach pszenicy.

Biologia i cykl życiowy

Mszyca czeremchowo-zbożowa jest gatunkiem dwudomowym, co oznacza, że w cyklu rozwojowym korzysta z dwóch grup roślin żywicielskich. Głównym żywicielem zimowym jest czeremcha pospolita (Prunus padus) oraz inne gatunki z rodzaju Prunus, natomiast roślinami żywicielskimi letnimi są zboża i liczne trawy. Wśród zbóż mszyca preferuje pszenicę, jęczmień, żyto i owies, jednak może występować także na trawach dziko rosnących.

Zimą mszyca przeżywa w postaci jaja złożonego na pędach i pąkach czeremchy. Jaja są niewielkie, czarne, błyszczące, prawie niewidoczne bez powiększenia. Wiosną, wraz ze wzrostem temperatury, z jaj wylęgają się tzw. fundatriks – założycielki rodu. Są to samice dzieworodne, które rozmnażają się partenogenetycznie (bez udziału samców). Dzięki temu populacja mszycy może bardzo szybko rosnąć, ponieważ każda samica rodzi żywe larwy, które po krótkim czasie stają się kolejnymi samicami zdolnymi do rozmnażania.

Po kilku pokoleniach rozwijających się na czeremsze część populacji wytwarza formy uskrzydlone, które odlatują na rośliny zbożowe. Tam kontynuują rozwój przez całe lato, wytwarzając kolejne pokolenia – również głównie dzieworodne. Pod koniec lata i jesienią pojawiają się pokolenia płciowe: samce i samice, które po kopulacji składają jaja zimujące z powrotem na czeremsze.

Występowanie mszycy czeremchowo-zbożowej i środowisko życia

Mszyca czeremchowo-zbożowa jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych gatunków mszyc zbożowych w Europie, w tym w Polsce. Występuje również w Azji, Ameryce Północnej i innych regionach klimatu umiarkowanego. Jej obecność jest bezpośrednio związana z rozmieszczeniem roślin żywicielskich, przede wszystkim czeremchy i upraw zbożowych.

Siedliska i wymagania środowiskowe

Mszyca preferuje obszary o łagodnym klimacie, z wyraźnie zaznaczonymi porami roku. Dobrze rozwija się w temperaturach umiarkowanych, zwykle między 15 a 25°C. Zbyt niskie temperatury hamują rozwój, ale nie zabijają jaj zimujących. Z kolei silne upały oraz długotrwała susza mogą ograniczać liczebność populacji, choć jednocześnie sucha pogoda sprzyja szybkiemu rozprzestrzenianiu uskrzydlonych osobników.

Szczególnie sprzyjające mszycy są łagodne, ciepłe zimy, ponieważ zwiększają przeżywalność jaj, a niekiedy umożliwiają nawet przetrwanie części populacji w formie bezskrzydłej na roślinach zielnych. W takich sezonach wiosenny nalot na zboża może być wyjątkowo intensywny, co przekłada się na silniejsze porażenie pszenicy.

Zasięg w łanie pszenicy

W łanie pszenicy mszyca czeremchowo-zbożowa zasiedla przede wszystkim górne piętra roślin: młode liście, liść flagowy oraz kłosy. Początkowo kolonie tworzą się na spodniej stronie liści, gdzie łatwiej utrzymać odpowiednią wilgotność i uniknąć bezpośredniego nasłonecznienia. W miarę wzrostu populacji mszyce pojawiają się również na górnej stronie liści, na pochwie liściowej i na źdźbłach.

W fazie kłoszenia i kwitnienia pszenicy mszyca bardzo chętnie żeruje bezpośrednio na kłosach, wysysając sok z plew i z okolicy ziarniaków. Taki sposób odżywiania jest szczególnie groźny, ponieważ wpływa wprost na wielkość i jakość plonu. Dodatkowo obecność mszyc na kłosach utrudnia przeprowadzanie zabiegów ochrony, zwłaszcza jeśli celem jest precyzyjne zastosowanie środków chemicznych lub biologicznych.

Czynniki sprzyjające gradacjom

Do masowego pojawu mszycy czeremchowo-zbożowej dochodzi najczęściej, gdy kilka czynników środowiskowych i agrotechnicznych nałoży się na siebie. Należą do nich:

• łagodne zimy i ciepłe, wilgotne wiosny,
• wysoka obsada czeremchy w pobliżu pól zbożowych,
• brak naturalnych wrogów mszyc (np. po intensywnym stosowaniu insektycydów nieselektywnych),
• nadmierne nawożenie azotem, powodujące bujny wzrost roślin i dużą ilość soczystych tkanek,
• monokultura zbóż, brak urozmaicenia krajobrazu rolniczego.

W takich warunkach mszyce mogą mnożyć się w tempie wykładniczym, tworząc liczne kolonie na roślinach pszenicy. W skrajnych przypadkach prowadzi to do znacznych strat plonu i konieczności interwencyjnych zabiegów chemicznych.

Szkody wyrządzane przez mszycę czeremchowo-zbożową w pszenicy

Szkodliwość mszycy czeremchowo-zbożowej wynika z dwóch podstawowych mechanizmów: bezpośredniego żerowania na tkankach roślinnych oraz pośredniego przenoszenia chorób wirusowych. Oba te czynniki nakładają się, powodując stres fizjologiczny i pogorszenie kondycji roślin.

Bezpośrednie szkody żerowania

Mszyce żywią się sokiem floemowym, który pobierają za pomocą specjalnego aparatu gębowego typu kłująco-ssącego. Przebijają nim skórkę i tkanki rośliny, docierając do wiązek przewodzących. W wyniku tego procesu dochodzi do osłabienia rośliny, ponieważ traci ona wodę oraz rozpuszczone w niej substancje odżywcze, zwłaszcza asymilaty produkowane w liściach.

Na roślinach pszenicy z silnym nasileniem mszyc można zaobserwować:

• żółknięcie liści, szczególnie u nasady i na końcach blaszki,
• zwijanie się lub zniekształcenia liści,
• zahamowanie wzrostu młodych roślin,
• cienkie, słabsze źdźbła, podatne na wyleganie,
• gorsze wykształcenie kłosa i ziarna.

W przypadku bardzo silnego opanowania roślin, zwłaszcza w fazach krytycznych rozwoju (od strzelania w źdźbło do kłoszenia), może dojść do przedwczesnego zasychania liści, a nawet zamierania całych roślin. Jest to szczególnie groźne na glebach lekkich, gdzie równocześnie występują niedobory wody.

Spadź i rozwój grzybów sadzakowych

Podczas żerowania mszyce pobierają znacznie więcej soku, niż są w stanie wykorzystać. Nadmiar wydalają w postaci lepkiej cieczy zwanej spadzią. Ta cukrowa wydzielina osiada na powierzchni liści, źdźbeł i kłosów, tworząc wilgotne, lepne plamy. Spadź jest doskonałą pożywką dla grzybów sadzakowych, które rozwijają się na jej powierzchni, tworząc czarny, sadzowy nalot.

Choć same grzyby sadzakowe nie penetrują tkanek roślinnych, ich obecność ogranicza powierzchnię asymilacyjną liści, zmniejszając intensywność fotosyntezy. Kłosy pokryte sadzakiem prezentują się gorzej jakościowo, a ziarno może być zanieczyszczone, co ma znaczenie zwłaszcza w produkcji materiału siewnego oraz pszenicy konsumpcyjnej.

Przenoszenie chorób wirusowych

Najpoważniejszym aspektem szkodliwości mszycy czeremchowo-zbożowej jest rola wektora wirusów roślinnych. Gatunek ten znany jest jako jeden z głównych przenosicieli wirusa BYDV (Barley Yellow Dwarf Virus) – wirusa żółtej karłowatości jęczmienia, który poraża także pszenicę. Zakażenie następuje podczas żerowania mszycy na roślinie chorej, a następnie przeniesienia wirusa do zdrowej rośliny.

Objawy wirusa żółtej karłowatości jęczmienia na pszenicy obejmują:

• intensywne żółknięcie lub czerwienienie liści, zaczynające się od wierzchołków,
• karłowatość – rośliny są wyraźnie niższe, mają krótsze źdźbła,
• osłabiony system korzeniowy,
• mniejszą liczbę kłosów na jednostce powierzchni,
• redukcję liczby i masy ziarniaków w kłosie.

Infekcje wirusowe są szczególnie niebezpieczne w przypadku wczesnych nalotów mszyc na młode siewki pszenicy ozimej. Im wcześniej roślina zostanie porażona, tym silniej ujawniają się objawy i tym większa jest strata w plonie. Uszkodzenia wirusowe są nieodwracalne – nie ma skutecznych środków do ich zwalczania już po zakażeniu, dlatego ochrona przed wektorem (mszycą) ma kluczowe znaczenie.

Znaczenie gospodarcze szkód

Skala strat wywołanych przez mszycę czeremchowo-zbożową zależy od:

• terminu pojawu na pszenicy,
• intensywności zasiedlenia,
• warunków pogodowych w okresie wegetacji,
• wrażliwości odmiany pszenicy,
• poziomu nawożenia i ogólnej kondycji roślin.

Przy braku ochrony, w sezonach sprzyjających rozwojowi mszyc, straty plonu mogą sięgać kilkunastu–kilkudziesięciu procent, zwłaszcza jeśli dochodzi do równoczesnego wystąpienia chorób wirusowych. Dlatego monitorowanie pojawu mszyc i stosowanie zintegrowanych metod ich ograniczania jest jednym z ważniejszych elementów technologii uprawy pszenicy.

Monitorowanie i progi szkodliwości w pszenicy

Skuteczna ochrona przed mszycą czeremchowo-zbożową zaczyna się od regularnej lustracji pól oraz znajomości progów szkodliwości. Pozwala to uniknąć zbędnych zabiegów chemicznych i zastosować interwencję tylko wtedy, gdy jest ona ekonomicznie uzasadniona.

Metody lustracji

Lustrację łanu pszenicy prowadzi się od wiosny aż do fazy dojrzałości mlecznej ziarna. Pole należy sprawdzać w różnych miejscach, aby uzyskać reprezentatywny obraz zasiedlenia. Zaleca się:

• wybór losowych punktów na polu, minimum 20 na hektar,
• oględziny górnych liści (w tym liścia flagowego) oraz kłosów,
• ocenę liczby mszyc na jednej roślinie lub na jednostce długości źdźbła/kłosa.

Do obserwacji przydatna jest lupa ręczna, która ułatwia rozpoznanie gatunku, zwłaszcza przy obecności innych mszyc zbożowych. Ważne jest także notowanie obecności naturalnych wrogów mszyc: biedronek, złotooków, bzygów oraz pasożytniczych błonkówek, ponieważ ich liczebność ma bezpośredni wpływ na dynamikę populacji szkodnika.

Progi ekonomicznej szkodliwości

Progi szkodliwości dla mszycy czeremchowo-zbożowej mogą się nieco różnić w zależności od źródeł, ale przyjmuje się orientacyjnie, że zabieg chemiczny jest uzasadniony, gdy:

• w fazie krzewienia–strzelania w źdźbło: mszyce zasiedlają ok. 50% roślin,
• w fazie liścia flagowego: na jednej roślinie stwierdza się średnio kilka–kilkanaście osobników, a kolonii szybko przybywa,
• w fazie kłoszenia–kwitnienia: na jednym kłosie znajduje się kilkanaście mszyc, a pogoda sprzyja ich rozmnażaniu.

W praktyce decyzja o zabiegu powinna uwzględniać również:

• termin i gęstość nalotu mszyc,
• przewidywaną wartość plonu i jego przeznaczenie (np. materiał siewny, pszenica konsumpcyjna),
• obecność naturalnych wrogów szkodnika,
• historię występowania wirusów BYDV i pokrewnych w danym rejonie.

Zwalczanie mszycy czeremchowo-zbożowej – metody konwencjonalne

W ochronie pszenicy przed mszycą czeremchowo-zbożową stosuje się zintegrowane podejście, łączące działania agrotechniczne, biologiczne i chemiczne. W praktyce rolniczej wciąż duże znaczenie mają insektycydy, jednak ich użycie powinno być racjonalne i zgodne z zasadami ochrony środowiska oraz zdrowia ludzi.

Insektycydy – zasady stosowania

Do chemicznego zwalczania mszyc na pszenicy wykorzystuje się preparaty z różnych grup substancji aktywnych, m.in. pyretroidy, neonicotynoidy (z coraz większymi ograniczeniami prawnymi) czy związki z grupy pirymidyn lub butenolidów. Wybór konkretnego środka powinien być zgodny z aktualnym rejestrem środków ochrony roślin dopuszczonych do stosowania w danym kraju oraz zaleceniami producenta.

Kluczowe zasady bezpiecznego i skutecznego stosowania insektycydów to:

• wykonywanie zabiegów tylko po przekroczeniu progu szkodliwości,
• dobór substancji o możliwie specyficznym działaniu na mszyce, aby minimalizować wpływ na organizmy pożyteczne,
• zmienianie grup chemicznych substancji czynnych w kolejnych sezonach, by ograniczyć ryzyko powstawania odporności,
• ściśle przestrzeganie dawek, terminów stosowania i okresów karencji.

Zabiegi najlepiej wykonywać w warunkach bezwietrznej lub mało wietrznej pogody, przy umiarkowanej temperaturze. Ważne jest dobre pokrycie roślin cieczą roboczą, zwłaszcza górnych liści i kłosów, gdzie mszyce występują najliczniej. Należy unikać wykonywania oprysków w czasie lotu pszczół i innych zapylaczy.

Zapobieganie odporności szkodnika

Mszyce są owadami o bardzo krótkim cyklu życiowym i wysokiej zdolności adaptacyjnej. Przy częstym stosowaniu tych samych substancji aktywnych istnieje ryzyko wykształcenia populacji odpornych na dany środek. Aby temu zapobiec, należy:

• rotować substancje czynne o różnych mechanizmach działania,
• unikać zbyt wczesnych, profilaktycznych zabiegów,
• integrować metody chemiczne z biologicznymi i agrotechnicznymi,
• monitorować skuteczność zastosowanych zabiegów.

Świadome zarządzanie ochroną chemiczną pozwala zachować skuteczność dostępnych preparatów na dłużej, a jednocześnie ograniczyć ich negatywny wpływ na środowisko.

Zwalczanie ekologiczne i metody niechemiczne

W gospodarstwach prowadzących uprawę pszenicy w systemie ekologicznym, a także w produkcji integrowanej, zwalczanie mszycy czeremchowo-zbożowej opiera się przede wszystkim na metodach niechemicznych. Celem jest ograniczenie liczebności szkodnika do poziomu nieszkodliwego ekonomicznie, przy jednoczesnej ochronie bioróżnorodności i naturalnych wrogów.

Wrogowie naturalni mszyc

W ekosystemach rolniczych istotną rolę pełnią drapieżne i pasożytnicze organizmy, które żywią się mszycami. Do najważniejszych należą:

• biedronki (zarówno postacie dorosłe, jak i larwy),
• złotooki (larwy określane czasem jako „lwica mszycowa”),
• bzygowate (larwy wielu gatunków zjadają duże ilości mszyc),
• pasożytnicze błonkówki (np. z rodzajów Aphidius, Praon),
• drapieżne pluskwiaki i roztocze.

Obecność tych organizmów może znacząco ograniczyć liczebność mszyc, zwłaszcza przy umiarkowanych gradacjach. Dlatego ważne jest tworzenie warunków sprzyjających ich rozwojowi – m.in. poprzez utrzymanie miedz, zadrzewień śródpolnych, pasów kwietnych oraz ograniczanie stosowania środków owadobójczych o szerokim spektrum działania.

Metody agrotechniczne

Działania agrotechniczne stanowią podstawę zapobiegania masowemu występowaniu mszyc. Wśród nich na szczególną uwagę zasługują:

• płodozmian – unikanie długotrwałej monokultury zbóż, wprowadzanie roślin przerywających,
• dobór terminu siewu – zbyt wczesne siewy pszenicy ozimej mogą sprzyjać silnemu opanowaniu przez mszyce jesienią, co zwiększa ryzyko infekcji wirusowych,
• zbilansowane nawożenie – nadmiar azotu prowadzi do bujnego, „soczystego” łanu, wyjątkowo atrakcyjnego dla mszyc,
• usuwanie lub ograniczanie czeremchy w bezpośrednim sąsiedztwie pól, co zmniejsza źródło nalotu mszyc,
• utrzymywanie wysokiej zdrowotności roślin – właściwa ochrona fungicydowa i regulacja zachwaszczenia poprawiają ogólną kondycję pszenicy.

Odpowiednia agrotechnika może znacząco obniżyć presję szkodnika, sprawiając, że zabiegi bezpośredniego zwalczania staną się rzadziej potrzebne.

Preparaty biologiczne i roślinne

W rolnictwie ekologicznym dopuszczone są niektóre biopreparaty zawierające żywe organizmy lub substancje pochodzenia naturalnego. Przykłady to mikroorganizmy antagonizujące szkodniki, ekstrakty roślinne lub oleje roślinne o działaniu repelentnym lub ograniczającym żerowanie mszyc.

W praktyce stosuje się także proste środki wspomagające ochronę, takie jak:

• wyciągi z czosnku, cebuli, pokrzywy,
• wyciągi z wrotyczu lub piołunu (tam, gdzie są dopuszczone),
• roztwory mydła potasowego, które utrudniają mszycom utrzymanie się na liściach i zaburzają proces oddychania.

Choć skuteczność tych metod jest zazwyczaj niższa niż środków chemicznych, mogą one istotnie ograniczyć liczebność mszyc przy systematycznym stosowaniu i w połączeniu z innymi działaniami. Szczególnie przydatne są w mniejszych gospodarstwach oraz na plantacjach nasiennych, gdzie kontrola nad populacją mszyc ma krytyczne znaczenie.

Inne interesujące informacje o mszycy czeremchowo-zbożowej

Znaczenie klimatu i zmian pogodowych

W ostatnich latach obserwuje się zmianę wzorców pogodowych, z częstymi łagodnymi zimami i gorącymi, suchymi okresami w lecie. Tego typu warunki mogą wpływać na dynamikę populacji mszycy czeremchowo-zbożowej. Łagodne zimy sprzyjają wysokiej przeżywalności jaj, a niekiedy umożliwiają przetrwanie mszyc w formie aktywnej. W efekcie naloty wiosenne mogą być wcześniejsze i intensywniejsze niż jeszcze kilkanaście lat temu.

Z kolei długotrwałe susze latem utrudniają rozwój niektórych chorób grzybowych, ale sprzyjają szkodnikom wysysającym soki, takim jak mszyce. W takich warunkach rośliny pszenicy są dodatkowo osłabione niedoborem wody, co zwiększa ich wrażliwość na uszkodzenia spowodowane żerowaniem.

Rola odmiany pszenicy

Różne odmiany pszenicy charakteryzują się odmienną podatnością na zasiedlanie przez mszyce i rozwój chorób wirusowych. W hodowli nowych odmian coraz większą wagę przykłada się do cech takich jak:

• mniejsza atrakcyjność dla mszyc (np. inny profil związków lotnych lub powierzchni liści),
• wyższa tolerancja na wirusy przenoszone przez mszyce,
• szybki, dynamiczny wzrost w początkowych fazach rozwojowych, pozwalający roślinom „uciec” częściowo od uszkodzeń.

Dobór odmiany, szczególnie na stanowiskach o znanym wysokim ryzyku występowania mszyc i wirusa BYDV, może być ważnym elementem strategii ograniczania szkód. Informacje na temat odporności odmian można znaleźć w opisach hodowców oraz krajowych rejestrach odmian.

Znaczenie krajobrazu rolniczego

Struktura krajobrazu rolniczego – liczba miedz, zadrzewień, łąk, zarośli – ma istotny wpływ na równowagę między szkodnikami a organizmami pożytecznymi. Pola otoczone wyłącznie dużymi kompleksami zbóż i kukurydzy, przy braku zróżnicowanych siedlisk, są bardziej narażone na gwałtowne gradacje mszyc. Natomiast mozaikowy krajobraz, z bogatą siecią elementów krajobrazu półnaturalnego, sprzyja utrzymaniu stabilnych populacji naturalnych wrogów szkodników.

Tworzenie pasów kwietnych, zadrzewień śródpolnych i pozostawianie niektórych fragmentów siedlisk naturalnych nie tylko wpływa dodatnio na bioróżnorodność, ale także przyczynia się do ograniczania mszyc. Drapieżniki i pasożyty owadów znajdują tam miejsca do rozrodu, zimowania i żerowania, a następnie migrują na pola uprawne, gdzie pełnią funkcję naturalnej ochrony.

Mszyca jako element sieci pokarmowej

Mimo że w rolnictwie mszyca czeremchowo-zbożowa postrzegana jest głównie jako groźny szkodnik, z ekologicznego punktu widzenia stanowi ważny element sieci pokarmowej. Jest pożywieniem dla wielu gatunków owadów drapieżnych, pająków, a także niektórych ptaków. Dzięki szybkiemu cyklowi życiowemu mszyce pełnią rolę „przekaźnika energii” od roślin do wyższych poziomów troficznych.

Dlatego celem nowoczesnej ochrony roślin nie jest całkowite wyeliminowanie mszyc z agroekosystemu, lecz utrzymanie ich populacji na poziomie, który nie powoduje istotnych szkód gospodarczych. Oznacza to zaakceptowanie obecności pewnej liczby mszyc w łanie pszenicy, przy jednoczesnym wspieraniu czynników regulujących ich liczebność.

Praktyczne wskazówki dla rolników

Aby skutecznie chronić pszenicę przed mszycą czeremchowo-zbożową, warto wdrożyć kilka praktycznych zasad:

• regularnie monitorować plantacje od wczesnej wiosny do okresu kłoszenia,
• zapisywać obserwacje dotyczące nasilenia występowania mszyc, warunków pogodowych i stosowanych zabiegów,
• przy podejrzeniu obecności wirusa BYDV konsultować się ze specjalistami i laboratoriami diagnostycznymi,
• łączyć działania agrotechniczne, biologiczne i chemiczne według zasad integrowanej ochrony,
• dbać o obecność naturalnych wrogów mszyc poprzez ochronę siedlisk i ograniczenie nieselektywnych insektycydów.

Świadome zarządzanie populacją mszycy czeremchowo-zbożowej w pszenicy pozwala ograniczyć szkody w plonie, a jednocześnie zachować równowagę biologiczną w agroekosystemie. Łączenie wiedzy o biologii szkodnika, jego roli jako wektora chorób wirusowych, z praktycznymi działaniami w polu stanowi podstawę nowoczesnej, zintegrowanej ochrony upraw zbożowych.