Nera d’Abruzzo to jedna z najbardziej fascynujących, lokalnych ras trzody chlewnej we Włoszech, której historia i znaczenie są nierozerwalnie związane z krajobrazem, kulturą i kuchnią regionu Abruzja. Ta ciemnopigmentowana świnia, zaliczana do gatunku Sus scrofa domesticus, wyróżnia się nie tylko charakterystycznym wyglądem, ale także zdolnością do doskonałego wykorzystania półdzikich pastwisk górskich oraz produkcją mięsa o niezwykle wysokiej jakości. W przeciwieństwie do wielu ras wysoko wyspecjalizowanych przemysłowo, Nera d’Abruzzo zachowała cechy zwierzęcia przystosowanego do trudniejszych warunków środowiskowych, wolnego chowu i żywienia zróżnicowanymi paszami naturalnymi. To sprawia, że jest nie tylko elementem dziedzictwa bioróżnorodności, lecz także ważnym symbolem tradycyjnego, zrównoważonego rolnictwa. W ostatnich dekadach, po okresie niemal całkowitego zaniku, rasa ta przeżywa renesans dzięki wysiłkom lokalnych hodowców, stowarzyszeń i instytucji naukowych, które dostrzegły w niej potencjał do łączenia ochrony zasobów genetycznych ze wspieraniem rozwoju obszarów wiejskich oraz produkcją wysokojakościowych wędlin regionalnych.
Pochodzenie, historia i tło kulturowe rasy Nera d’Abruzzo
Rasa Nera d’Abruzzo wywodzi się z górzystego regionu Abruzja, położonego w środkowych Włoszech nad Adriatykiem. Obszar ten tworzą w dużej mierze strome stoki Apeninów, liczne lasy dębowe, bukowe oraz tradycyjne mozaiki pastwisk, pól uprawnych i nieużytków. W takim środowisku przez stulecia kształtowały się lokalne populacje trzody, przystosowane do półdzikiego trybu życia, sezonowego wypasu i skromnych, często bardzo zmiennych warunków bytowania. Nera d’Abruzzo jest właśnie potomkiem tych autochtonicznych, czarnych świń rustykalnych, utrzymywanych w chłopskich gospodarstwach i na rozległych terenach leśnych.
W źródłach historycznych pojawiają się liczne wzmianki o czarnych świniach z Apeninów, określanych różnymi nazwami lokalnymi, często związanymi z konkretną doliną lub wioską. Hodowla trzody miała w Abruzji szczególne znaczenie, ponieważ stanowiła podstawę zimowego zaopatrzenia w mięso i tłuszcz. Uboje jesienno–zimowe, wyrób wędlin i peklowanych produktów z wieprzowiny były wpisane w rytm życia wiejskiej społeczności. Nera d’Abruzzo, ze względu na swoją odporność i możliwość wykorzystania ubogiej bazy paszowej, doskonale wpisała się w ten model gospodarki, w którym świnia przez wiele miesięcy roku żywiła się w znacznym stopniu tym, co zdołała znaleźć w lesie, na odłogach i pastwiskach.
Na przełomie XIX i XX wieku, wraz z rozwojem intensywnego rolnictwa, ras wysoko wydajnych i wprowadzaniem krzyżowań z importowanymi liniami, lokalne populacje świń we Włoszech zaczęły gwałtownie zanikać. Nera d’Abruzzo nie była wyjątkiem. Napływ ras takich jak Large White, Landrace czy później Duroc spowodował, że tradycyjne rasy uważano za mało efektywne, zbyt wolno rosnące i zbyt tłuste w porównaniu z nowoczesnymi odmianami przeznaczonymi do szybkiego tuczu w systemach intensywnych. W rezultacie liczebność świń Nera d’Abruzzo w drugiej połowie XX wieku zmalała do punktu krytycznego; w niektórych momentach istniało realne ryzyko całkowitego wyginięcia tej populacji.
Przełom nastąpił dopiero pod koniec XX i na początku XXI wieku, kiedy w Europie zaczęto na nowo doceniać lokalne odmiany zwierząt gospodarskich jako zasób genetyczny i element dziedzictwa kulturowego. Włoskie instytuty badawcze, organizacje rolnicze oraz ruchy związane z ochroną tradycyjnych produktów żywnościowych zainteresowały się rasą Nera d’Abruzzo. Rozpoczęto prace nad identyfikacją pozostałych stad, dokumentowaniem cech rasowych i tworzeniem programów ochrony zasobów genetycznych.
Jednocześnie odrodziło się zainteresowanie tradycyjnymi wyrobami mięsnymi z Abruzji, takimi jak długo dojrzewające szynki, suszone kiełbasy, słonina i inne przetwory wytwarzane według starych receptur. Odkryto, że mięso pochodzące od Nera d’Abruzzo charakteryzuje się unikalnymi walorami organoleptycznymi, które trudno uzyskać od ras intensywnych. To połączenie walorów kulinarnych, kulturowych i przyrodniczych stało się kluczem do odrodzenia rasy i nadania jej nowej roli w nowoczesnym, ale zarazem zrównoważonym rolnictwie regionu.
Dzisiaj Nera d’Abruzzo jest coraz częściej przywoływana jako przykład udanej ochrony lokalnego zasobu genetycznego, który z marginalnej, zagrożonej populacji przeobraził się w wizytówkę regionalnej gastronomii i turystyki kulinarnej. Równocześnie podkreśla się, że jej przetrwanie było możliwe dzięki determinacji hodowców, gotowych utrzymywać zwierzęta w mniej wygodnych, ale przyjaznych dla nich systemach chowu ekstensywnego oraz dzięki wsparciu instytucji, które objęły rasę programami ochronnymi.
Charakterystyka morfologiczna, użytkowa i behawioralna
Nera d’Abruzzo zalicza się do ras rustykalnych, przystosowanych do wypasu w zróżnicowanym, często wymagającym środowisku. Jej wygląd odzwierciedla zarówno dziedzictwo form półdzikich, jak i wpływ długotrwałej selekcji w warunkach tradycyjnego rolnictwa górskiego. W porównaniu z rasami intensywnymi, zwierzęta tej rasy są bardziej masywne, mają nieco wolniejszy wzrost, za to lepsze umięśnienie i wyraźniejsze otłuszczenie w partii grzbietu i boków. Sylwetka jest zazwyczaj wydłużona, z mocnym tułowiem i dobrze rozwiniętym grzbietem, co sprzyja uzyskaniu odpowiedniej ilości mięsa do produkcji dojrzewających wędlin.
Najbardziej charakterystyczną cechą rasy jest ciemne, niemal zawsze jednolicie czarne ubarwienie skóry i szczeciny, od którego wzięła się nazwa Nera (czarna). Pigmentacja ta pełni funkcję ochronną, zapobiegając poparzeniom słonecznym podczas wypasu na odsłoniętych, górskich terenach, gdzie zwierzęta są narażone na silne promieniowanie UV. Dłuższa, gęsta szczecina stanowi dodatkową osłonę przed chłodem, wiatrem i opadami, co jest niezwykle ważne w klimacie Abruzji, charakteryzującym się dużymi amplitudami temperatur między latem a zimą.
Uszy u Nera d’Abruzzo są zazwyczaj średniej długości, częściowo opadające na boki, niekiedy lekko zakrywające oczy, co ogranicza nadmierne podrażnienie przez słońce i owady. Głowa jest stosunkowo wydłużona, z mocnym ryjem, przystosowanym do rycia w glebie w poszukiwaniu korzeni, bulw, żołędzi i innych składników pokarmowych. Kończyny są silne, o dobrze wykształconych racicach, umożliwiających sprawne poruszanie się po nierównym terenie, stokach i obszarach skalistych. Wszystko to sprawia, że rasa znakomicie radzi sobie w warunkach, w których zwierzęta o delikatniejszej budowie ciała mogłyby doznawać kontuzji lub szybciej się męczyć.
Pod względem użytkowości Nera d’Abruzzo zaliczana jest do ras mięsno–tłuszczowych. Oznacza to, że oprócz dostarczania mięsa dobrej jakości, charakteryzuje się także stosunkowo wysoką zdolnością do odkładania tłuszczu podskórnego i śródmięśniowego. W nowoczesnych systemach intensywnych często dąży się do minimalizowania otłuszczenia, jednak w przypadku tradycyjnych wyrobów wędliniarskich wysoka zawartość i odpowiednia struktura tłuszczu są kluczowe dla uzyskania pożądanego smaku, aromatu i tekstury produktu. U Nera d’Abruzzo tłuszcz ma kremową konsystencję i korzystny skład kwasów tłuszczowych, co jest związane zarówno z genetyką, jak i ekstensywnym systemem żywienia opartym na paszach naturalnych.
Wzrost osobników tej rasy jest umiarkowanie szybki, szczególnie gdy porówna się go z nowoczesnymi liniami hodowlanymi wykorzystywanymi w przemysłowych fermach. Zwierzęta osiągają masę rzeźną z reguły w większym wieku, często przekraczającym 12 miesięcy, a w przypadku produkcji wysokiej jakości wędlin dojrzewających – nawet później. Daje to mięso o bardziej dojrzałej strukturze, intensywniejszym smaku i ciemniejszej barwie niż w przypadku młodszych świń ras wysoko wydajnych. Takie parametry są szczególnie cenione przez rzemieślnicze zakłady przetwórcze, dla których jakość surowca jest ważniejsza niż szybkość tuczu.
Cecha, która odgrywa dużą rolę w ocenie wartości rasy, to płodność i instynkt macierzyński loch. Nera d’Abruzzo, choć nie tak liczna w miocie jak niektóre rasy intensywne, wykazuje zadowalającą liczebność prosiąt i dobrą przeżywalność młodych. Lochy najczęściej opiekują się potomstwem uważnie, a przy ekstensywnym systemie chowu istotna jest właśnie zdolność do samodzielnego odchowu prosiąt w mniej kontrolowanych warunkach. Dzięki temu ogranicza się konieczność ciągłych interwencji człowieka, co wpisuje się w model gospodarowania, w którym zwierzęta spędzają znaczną część życia na zewnątrz, w wybiegach i na pastwiskach.
Pod kątem zachowania Nera d’Abruzzo uchodzi za rasę stosunkowo spokojną i zrównoważoną, choć jednocześnie ruchliwą i bardzo aktywnie eksplorującą otoczenie. W porównaniu z rasami utrzymywanymi całe życie w zamkniętych budynkach, świnie tej rasy przejawiają bardziej rozwinięte zachowania behawioralne, typowe dla gatunku: rycie w ziemi, kąpiele błotne, tworzenie złożonej hierarchii w grupie. Przy prawidłowym obchodzeniu się, odpowiednim kontakcie z człowiekiem i zapewnieniu przestrzeni, zwierzęta te są oswojone i mało agresywne. Szczególną ostrożność należy zachować jedynie w okresie okołoporodowym, kiedy instynkt opiekuńczy loch może skłaniać je do obrony prosiąt przed obcymi.
Rustykalność Nera d’Abruzzo przejawia się również w stosunkowo dobrej odporności na typowe choroby trzody, szczególnie w systemach, w których nie dochodzi do nadmiernego zagęszczenia zwierząt. Choć nadal wymagana jest opieka weterynaryjna, profilaktyka i bioasekuracja, to jednak w warunkach zbliżonych do naturalnych świnie tej rasy rzadziej cierpią na schorzenia wynikające z braku ruchu, stresu środowiskowego czy niewłaściwej wentylacji budynków. Dla hodowców oznacza to mniejszą zależność od intensywnych programów medykacyjnych i większą stabilność zdrowotną stada, co ma znaczenie zarówno ekonomiczne, jak i etyczne.
Środowisko występowania, systemy chowu i znaczenie gospodarcze
Naturalnym obszarem występowania Nera d’Abruzzo jest region Abruzja, którego krajobraz tworzy połączenie gór Apeninów, rozległych płaskowyżów, lasów liściastych i użytków zielonych. To właśnie tam rasa została ukształtowana i tam wciąż ma swoje główne ostoje. Współczesne hodowle często koncentrują się na terenach położonych na obrzeżach parków narodowych i rezerwatów przyrody, gdzie utrzymanie ekstensywnej trzody jest możliwe dzięki dostępowi do pastwisk i zadrzewień. Nie oznacza to jednak, że Nera d’Abruzzo występuje wyłącznie w Abruzji; stopniowo pojawia się również w innych częściach Włoch, w gospodarstwach specjalizujących się w rodzimych rasach i produkcji niszowej żywności wysokiej jakości.
Systemy chowu tej rasy różnią się znacząco od przemysłowych metod utrzymania świń. Zamiast ciasnych kojców i intensywnego tuczu na paszach treściwych, preferuje się chów na wolnym powietrzu, w wybiegach z dostępem do schronień oraz w większych kompleksach pastwiskowo–leśnych. Zwierzęta dużą część dnia spędzają na zewnątrz, przemieszczając się swobodnie, ryjąc w glebie, poszukując pożywienia i korzystając z naturalnej różnorodności środowiska. Taki model produkcji wymaga większej powierzchni, starannego zabezpieczenia ogrodzeń oraz nadzoru, ale w zamian pozwala wykorzystać naturalne predyspozycje rasy i znacząco poprawia dobrostan zwierząt.
Żywienie Nera d’Abruzzo opiera się w dużej mierze na paszach pochodzących z gospodarstwa lub z okolicznego środowiska. Świnie korzystają z użytków zielonych, zjadają trawy, zioła, korzenie, a także owoce drzew leśnych, w tym żołędzie i kasztany, jeśli są dostępne. Uzupełnieniem są zboża, rośliny strączkowe oraz odpady z przetwórstwa rolno–spożywczego, takie jak otręby, serwatka czy resztki warzyw. Tego typu żywienie wpływa korzystnie na skład chemiczny mięsa, profil kwasów tłuszczowych oraz bogactwo związków aromatycznych. W odróżnieniu od tuczu intensywnego, opartego często na standardowych mieszankach przemysłowych, ekstensywny chów Nera d’Abruzzo pozwala uzyskać surowiec o charakterystycznym smaku, trudnym do podrobienia.
Znaczenie gospodarcze rasy nie polega na masowej produkcji mięsa, lecz na tworzeniu rynku produktów regionalnych o wysokiej wartości dodanej. Mięso i tłuszcz Nera d’Abruzzo są wykorzystywane do wytwarzania szerokiej gamy wędlin, w tym długo dojrzewających szynek, karkówek, guanciale, pancetty, kiełbas oraz produktów peklowanych. Ich jakość i unikalność wynikają z połączenia genetyki rasy, warunków chowu oraz lokalnych tradycji przetwórczych. W efekcie powstają specjały, które mogą uzyskać certyfikaty chronionego oznaczenia geograficznego lub inne formy wyróżnień, wzmacniające pozycję rynkową producentów.
Coraz częściej mówi się o tym, że rasy takie jak Nera d’Abruzzo stanowią istotny element strategii rozwoju obszarów wiejskich. Gospodarstwa utrzymujące tę trzodę mogą łączyć produkcję rolniczą z działalnością agroturystyczną, oferując gościom możliwość poznania zwierząt, obserwowania tradycyjnych metod chowu i degustacji lokalnych produktów. W ten sposób powstaje swoisty łańcuch wartości, w którym hodowca nie jest tylko dostawcą surowca, ale także gospodarzem, edukatorem i ambasadorem regionalnej kultury kulinarnej. To podejście zwiększa opłacalność małych gospodarstw, jednocześnie sprzyjając ochronie krajobrazu i tradycyjnego sposobu użytkowania ziemi.
Nie można pominąć roli Nera d’Abruzzo w zakresie zachowania bioróżnorodności i zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich. W kontekście globalizacji rolnictwa i ujednolicania ras wykorzystywanych na całym świecie, lokalne odmiany zwierząt stanowią ważne zabezpieczenie na przyszłość. Posiadają unikatowe kombinacje cech, w tym odporności na choroby, przystosowania do lokalnych warunków klimatycznych czy zdolności do wykorzystania specyficznych typów pasz. Utrata takiej rasy byłaby więc nie tylko stratą kulturową, lecz także ograniczeniem puli genów, z której w przyszłości mogłyby korzystać programy hodowlane odpowiedzialne za adaptację zwierząt do zmieniającego się środowiska i rosnących wymagań rynku.
W ostatnich latach wzrasta także znaczenie aspektów etycznych i środowiskowych produkcji zwierzęcej. Konsumenci coraz częściej poszukują żywności pochodzącej z chowu respektującego dobrostan zwierząt, ograniczającego użycie antybiotyków i minimalizującego negatywny wpływ na środowisko. Nera d’Abruzzo, dzięki ekstensywnemu systemowi utrzymania, dobrze wpisuje się w te oczekiwania. Jej chów, jeśli prowadzony w sposób przemyślany, może też pełnić funkcję ekologicznej usługi ekosystemowej: wypas na terenach marginalnych, zapobieganie ich zarastaniu, utrzymanie mozaikowego krajobrazu sprzyjającego wielu gatunkom roślin i zwierząt dzikich.
Równocześnie nie można ignorować wyzwań związanych z utrzymaniem rasy, która nie jest tak wydajna jak nowoczesne linie tuczne. Hodowcy Nera d’Abruzzo muszą zmierzyć się z wyższymi kosztami jednostkowymi produkcji, dłuższym czasem tuczu i koniecznością zapewnienia odpowiedniej powierzchni. Odpowiedzią na te trudności jest budowa silnej marki regionalnej, promocja walorów sensorycznych mięsa, a także edukacja konsumentów na temat znaczenia wspierania lokalnych, tradycyjnych systemów produkcji. Tylko wówczas możliwe jest uzyskanie ceny, która pozwoli na utrzymanie i rozwój stad bez chowu intensywnego, sprzecznego z naturą rasy.
Cechy jakościowe mięsa, znaczenie kulinarne i perspektywy rozwoju
Jedną z najważniejszych przyczyn, dla których Nera d’Abruzzo zyskała uznanie hodowców, przetwórców i kucharzy, są wyjątkowe parametry jakościowe jej mięsa. W porównaniu z typowymi rasami intensywnymi, mięso tej rasy charakteryzuje się wyższym poziomem marmurkowatości, czyli obecnością drobnych wtrąceń tłuszczu śródmięśniowego, które nadają mu soczystość i delikatność. Tłuszcz jest równomiernie rozmieszczony, co wpływa na równomierne wysychanie i dojrzewanie w trakcie produkcji wędlin. Dodatkowo, dzięki żywieniu opartemu na naturalnych paszach i swobodnym ruchu zwierząt, skład kwasów tłuszczowych uznawany jest za korzystniejszy, z wyższą zawartością niektórych frakcji nienasyconych.
Barwa mięsa Nera d’Abruzzo jest zwykle ciemniejsza niż u intensywnie uczonych ras, co wynika z większego wieku ubojowego oraz aktywnego trybu życia. Taka barwa bywa kojarzona przez konsumentów z większą intensywnością smaku i tradycyjną, rzemieślniczą produkcją. Tekstura jest z reguły bardziej zwarta, ale zarazem miękka, co po odpowiednim przygotowaniu kulinarnym przekłada się na wysoką kruchość i bogactwo wrażeń sensorycznych. W degustacjach porównawczych specjaliści często podkreślają złożony aromat wyrobów z Nera d’Abruzzo, łączący nuty słodkawe, orzechowe, delikatnie ziołowe i pikantne. Te cechy są szczególnie widoczne w produktach długo dojrzewających, w których czas i powolne procesy biochemiczne mają szansę w pełni rozwinąć potencjał smakowy surowca.
W kuchni regionalnej Abruzji mięso i tłuszcz Nera d’Abruzzo zajmują ważne miejsce. Wykorzystuje się je do przygotowywania tradycyjnych wędlin, które dojrzewają w specyficznym mikroklimacie górskim. Przykładem są szynki solone i suszone na wolnym powietrzu, pachnące dymem z drewna dębowego lub bukowego, a także suszone salami, często doprawiane lokalnymi przyprawami i winem z regionalnych winnic. Powszechne są także produkty, w których wykorzystuje się wysokiej jakości słoninę, topioną na smalec lub krojoną w cienkie plastry i spożywaną na świeżym pieczywie. Nera d’Abruzzo bywa też używana do potraw domowych, w których mięso gotuje się powoli, często z dodatkiem roślin strączkowych, ziół i warzyw charakterystycznych dla kuchni środkowych Włoch.
Kucharze coraz chętniej sięgają po tę rasę jako sposób na wyróżnienie swojej oferty i podkreślenie przywiązania do lokalnego dziedzictwa kulinarnego. W menu restauracji pojawiają się dania, w których wędliny i świeże mięso Nera d’Abruzzo prezentowane są w formie degustacyjnej, z opisem pochodzenia surowca i sposobu chowu zwierząt. Ta transparentność produkcji sprzyja budowaniu zaufania konsumentów i zwiększa świadomość, że jakość końcowego produktu łączy się nierozerwalnie z warunkami życia zwierząt oraz użytymi rasami. Dzięki temu rośnie gotowość do zapłacenia wyższej ceny za wyroby o wyjątkowych parametrach, pochodzące z kontrolowanych, małych gospodarstw.
Ważnym zagadnieniem jest również możliwość tworzenia certyfikowanych produktów regionalnych, w których udział mięsa Nera d’Abruzzo jest wyraźnie określony. Oznaczenia geograficzne, certyfikaty jakości i rejestry ras lokalnych pomagają uporządkować rynek i chronić konsumentów przed nadużyciami. Dla hodowców i przetwórców są one narzędziem budowania rozpoznawalnej marki, dzięki której łatwiej jest konkurować z produkcją masową. W przypadku Nera d’Abruzzo takie działania są szczególnie istotne, ponieważ skala chowu pozostaje stosunkowo niewielka, a utrzymanie rasy wymaga ekonomicznego uzasadnienia opartego na wysokiej wartości dodanej, a nie tylko na tonach wyprodukowanego mięsa.
Rozwój rasy zależy nie tylko od popytu na produkty kulinarne, ale także od wsparcia instytucjonalnego. Programy ochrony zasobów genetycznych, prowadzone przez instytuty badawcze i organizacje rolnicze, obejmują tworzenie ksiąg hodowlanych, monitorowanie liczebności populacji, analizę pokrewieństwa między poszczególnymi liniami oraz planowanie kojarzeń tak, aby zachować jak największą różnorodność genetyczną przy unikaniu nadmiernego inbredu. Hodowcy uczestniczący w takich programach otrzymują zwykle wsparcie doradcze, a czasem także finansowe, co zachęca ich do kontynuowania chowu rasy mimo trudności.
Nie bez znaczenia jest także rosnące zainteresowanie naukowców rasami lokalnymi jako materiałem badawczym. Analizuje się genomy Nera d’Abruzzo w poszukiwaniu markerów związanych z odpornością, adaptacją do stresu cieplnego, efektywnym wykorzystaniem paszy czy specyficznym składem tłuszczu. Wyniki tych badań mogą w przyszłości przyczynić się do ulepszania programów hodowlanych, a także dostarczyć argumentów przemawiających za dalszą ochroną rasy jako zasobu o unikalnych właściwościach. Z punktu widzenia nauki, lokalne rasy takie jak Nera d’Abruzzo są ważnym elementem mozaiki genetycznej, który pozwala lepiej zrozumieć procesy ewolucji udomowionych zwierząt i ich adaptację do zróżnicowanych środowisk.
Perspektywy rozwoju rasy są ściśle związane z ogólnymi trendami w rolnictwie i konsumpcji żywności. Jeżeli będzie postępować moda na lokalne produkty, tradycyjne receptury i autentyczne surowce, Nera d’Abruzzo ma szansę umacniać swoją pozycję jako jedna z ikon kulinarnego dziedzictwa Abruzji. Konieczne jest jednak zachowanie równowagi między komercjalizacją a ochroną pierwotnych cech rasy. Nadmierna presja na wzrost wydajności, zbyt intensywne krzyżowania czy próby dostosowania zwierząt do systemów chowu niezgodnych z ich biologicznymi potrzebami mogłyby doprowadzić do utraty tego, co jest największą wartością Nera d’Abruzzo: rustykalności, odporności i unikalnych walorów jakościowych mięsa.
W tym kontekście ważną rolę odgrywa edukacja – zarówno hodowców, jak i konsumentów. Szkolenia, warsztaty, publikacje oraz działania promocyjne pomagają rozpowszechniać wiedzę o rasie, jej historii, potrzebach i potencjale. Dzięki współpracy między rolnikami, naukowcami, kucharzami i władzami lokalnymi możliwe jest tworzenie spójnych strategii, które pozwolą utrzymać Nera d’Abruzzo jako żywą część krajobrazu kulturowego Abruzji, a nie jedynie obiekt muzealny w kolekcjach genetycznych. Hodowla tych świń staje się wówczas nie tylko działalnością rolniczą, ale też świadomym wyborem modelu rozwoju, w którym jakość, autentyczność i szacunek dla przyrody stanowią nadrzędne wartości.
Nera d’Abruzzo, jako przedstawiciel Sus scrofa domesticus, przypomina, że trzoda chlewna może pełnić znacznie więcej funkcji niż tylko dostarczanie taniego mięsa w systemach przemysłowych. Może być nośnikiem dziedzictwa kulturowego, elementem zrównoważonego gospodarowania przestrzenią wiejską, źródłem wysokiej jakości produktów żywnościowych oraz ważnym zasobem dla przyszłych pokoleń hodowców i naukowców. Właśnie dzięki takim rasom rolnictwo zyskuje wymiar, w którym liczą się nie tylko wskaźniki ekonomiczne, ale także bogactwo form życia, związek człowieka z przyrodą i poszanowanie wielowiekowych tradycji.
