Kombajn zbożowy New Holland CR10.90 to jedna z najbardziej zaawansowanych maszyn żniwnych na świecie, symbolem której są ogromna wydajność, precyzja omłotu i wyjątkowa kultura pracy. Stworzony z myślą o największych gospodarstwach i profesjonalnych usługodawcach, łączy innowacyjną technologię podwójnego rotora z komfortem operatora i rozbudowaną elektroniką wspierającą prowadzenie maszyny. To kombajn zaprojektowany do intensywnej eksploatacji na setkach, a nawet tysiącach hektarów, gdzie każda godzina żniw ma realny wpływ na zysk i bezpieczeństwo plonu.

Historia i rozwój serii CR oraz miejsce modelu CR10.90

Kiedy New Holland wprowadzał na rynek pierwsze kombajny z serii CR, główną ideą było połączenie wysokiej wydajności z jak najdelikatniejszym traktowaniem ziarna. Technologia Twin Rotor, czyli podwójny rotor osiowy, stała się fundamentem całej rodziny maszyn. Z czasem, wraz z rosnącymi rozmiarami gospodarstw i intensyfikacją produkcji, pojawiło się zapotrzebowanie na jeszcze większe, silniejsze i bardziej zaawansowane maszyny. Odpowiedzią na te wymagania stał się model CR10.90 – flagowiec serii, długo uznawany za jeden z najmocniejszych kombajnów zbożowych produkowanych seryjnie.

Początki serii CR sięgają początku XXI wieku. Wówczas rynek rolniczy zaczął przechodzić rewolucję – wzrost areałów, większe pola, gwałtownie rosnąca presja czasu podczas żniw i rosnące koszty pracy spowodowały, że tradycyjne kombajny klawiszowe przestały w wielu gospodarstwach nadążać za potrzebami. Koncepcja omłotu osiowego opartego na rotorach umożliwiła połączenie dużej przepustowości z kontrolą strat i mniejszym uszkodzeniem ziarna.

New Holland, rozwijając technologię Twin Rotor, początkowo oferował mniejsze modele, stopniowo zwiększając ich wydajność i moc silnika. Wprowadzenie modelu CR10.90 było momentem przełomowym – maszyna ta nie tylko stała się wizytówką marki, lecz także pokazała, jak daleko można przesunąć granice wydajności kombajnu przy zachowaniu jakości omłotu. To właśnie CR10.90 był wykorzystywany w rekordowych próbach zbioru zboża na dużych areałach w krótkim czasie, co zwróciło uwagę zarówno rolników, jak i mediów branżowych.

Wraz z kolejnymi modernizacjami model CR10.90 otrzymywał nowe silniki spełniające coraz surowsze normy emisji spalin, zmodernizowane układy przeniesienia napędu oraz kolejne generacje systemów automatycznego prowadzenia i sterowania procesem omłotu. Zmieniała się również kabina operatora: od bardziej klasycznych rozwiązań do obecnych, mocno cyfrowych stanowisk z dużymi terminalami dotykowymi, joystickami wielofunkcyjnymi i szerokim zakresem personalizacji ustawień.

Trzeba podkreślić, że CR10.90 jest efektem nie tylko rozwoju technologii, ale również gromadzenia doświadczeń z gospodarstw na całym świecie: od wielkich farm zbożowych w Ameryce Północnej, przez rozległe gospodarstwa w Europie Wschodniej, po intensywnie zarządzane areały w Europie Zachodniej. Opinie operatorów, serwisantów i doradców technicznych były stopniowo uwzględniane w kolejnych modernizacjach tej maszyny.

Budowa, kluczowe cechy i dane techniczne kombajnu CR10.90

Silnik i układ napędowy

Serce kombajnu CR10.90 stanowi potężny silnik wysokoprężny marki FPT Industrial (Fiat Powertrain Technologies), specjalnie dostosowany do pracy w ciężkich warunkach rolniczych. Jednostka ta osiąga moc przekraczającą 650 KM (w zależności od generacji i norm emisji), co pozwala maszynie na pracę z bardzo szerokimi hederami i utrzymanie wysokiej prędkości roboczej w gęstych łanach.

Silnik spełnia surowe normy emisji spalin (EU Stage V lub wcześniejsze odpowiedniki Stage IV/ Tier 4, w zależności od roku produkcji), wykorzystując kombinację technologii takich jak układ selektywnej redukcji katalitycznej SCR, filtry cząstek stałych i precyzyjne sterowanie wtryskiem paliwa. Dzięki temu zużycie paliwa w przeliczeniu na tonę zebranego ziarna jest optymalizowane, co ma kluczowe znaczenie przy wielogodzinnej pracy żniwnej.

Napęd przekazywany jest poprzez wydajny układ przeniesienia mocy z automatyczną skrzynią biegów, często z hydrostatycznym napędem jazdy. Operator może płynnie regulować prędkość przemieszczania się kombajnu – zarówno w polu, jak i na drodze. Wymiarowanie osi i przekładni dostosowane jest do masy maszyny, dużych opon lub gąsienic oraz do holowania hederów na wózkach transportowych.

Układ omłotu Twin Rotor

Najważniejszą cechą konstrukcyjną CR10.90 jest system omłotu Twin Rotor. Zamiast klasycznego bębna młócącego i wytrząsaczy klawiszowych zastosowano dwa duże rotory osiowe, umieszczone równolegle. Taka konfiguracja zapewnia bardzo dużą powierzchnię omłotu i separacji, a jednocześnie pozwala delikatnie obchodzić się z ziarnem i słomą.

Materiał żniwny po przejściu przez heder i podajnik pochyły trafia do strefy przyspieszenia, a następnie na rotory. Ziarno jest oddzielane poprzez intensywne, lecz kontrolowane działanie sił odśrodkowych i tarcie o klepisko oraz kosze sitowe. Długa droga omłotu i separacji pozwala na bardzo dokładne wymłócenie kłosów, co przekłada się na niski poziom strat nawet przy wysokiej wydajności.

System Twin Rotor gwarantuje też dodatkowe zalety: mniejsze uszkodzenie ziarna w porównaniu z niektórymi systemami bębnowymi, równomierny przepływ masy przez maszynę oraz możliwość precyzyjnego dostosowania parametrów pracy do rodzaju plonu i warunków polowych. Operator może regulować m.in. prędkość obrotową rotorów, szczelinę klepiska oraz intensywność separacji.

System czyszczenia i zbiornik ziarna

Po omłocie ziarno trafia do rozbudowanego układu czyszczenia, składającego się z sit górnych i dolnych, wentylatora z regulowaną wydajnością oraz systemów wspomagających równomierne rozprowadzanie masy. W zaawansowanych konfiguracjach stosowane są rozwiązania ograniczające gromadzenie się zanieczyszczeń po jednej stronie podczas pracy na zboczach, co pozwala zachować stabilną jakość czyszczenia i niskie straty.

Zebrane i oczyszczone ziarno trafia do dużego zbiornika, którego pojemność w CR10.90 zwykle przekracza 14 000 litrów (wartość zależna od konkretnej wersji i rynku). Taka pojemność umożliwia bardzo długą pracę bez konieczności rozładunku, co jest szczególnie istotne przy długich przejazdach i dużych polach. Rozładunek odbywa się poprzez wydajny przenośnik ślimakowy w wysięgniku rozładunkowym, o bardzo wysokiej wydajności – rzędu kilkudziesięciu litrów na sekundę. Dzięki temu rozładunek do przyczep czy wozów przeładunkowych trwa stosunkowo krótko i można go wykonywać w ruchu.

Hedery – szerokość robocza i rodzaje

Kombajn CR10.90 współpracuje z szeroką gamą hederów New Holland, zarówno do zbioru zbóż, jak i innych upraw. Najczęściej spotykane są hedery zbożowe o szerokościach przekraczających 10–12 metrów, a w niektórych konfiguracjach nawet większych. Tak duże szerokości robocze wymagają nie tylko odpowiedniej mocy silnika, ale również stabilnego podajnika pochyłego, wydajnego systemu czyszczenia oraz odpowiednio dobranego systemu prowadzenia automatycznego.

Stosuje się zarówno klasyczne hedery zbożowe z kosą tnącą i przenośnikiem ślimakowym, jak i hedery taśmowe (draper), które lepiej radzą sobie z równomiernym podawaniem masy, zwłaszcza w gęstych i powalonych łanach. Do zbioru rzepaku dostępne są przystawki z bocznymi nożami oraz przedłużonym stołem, a do kukurydzy – specjalne przystawki rzędowe. Kombajn można więc skonfigurować jako maszynę mocno wyspecjalizowaną lub bardziej uniwersalną.

Kabina i ergonomia

Kabina kombajnu CR10.90 została zaprojektowana jako komfortowe i ergonomiczne miejsce pracy na wiele godzin dziennie. Szerokie przeszklenia gwarantują dobrą widoczność hederu i otoczenia, a nowoczesne fotele z pneumatycznym zawieszeniem i regulacją podparcia lędźwiowego zmniejszają zmęczenie operatora. Kabina jest dobrze wygłuszona, co przy tak dużym silniku i masie maszyny wymagało zaawansowanych rozwiązań izolacyjnych.

Na podłokietniku znajdują się główne elementy sterowania – joystick jazdy i zespół przycisków, którymi operator może regulować prędkość, wysokość cięcia, pochylenie hederu, parametry pracy rotorów i sit oraz aktywować systemy automatyczne. Kluczową rolę odgrywa terminal dotykowy – monitor IntelliView – pozwalający na podgląd danych roboczych, map plonów, zużycia paliwa, ustawień automatycznego prowadzenia i stanu maszyny.

W standardzie lub opcjonalnie dostępna jest klimatyzacja, wydajny układ ogrzewania, liczne schowki, gniazda zasilania oraz układy multimedialne. Wiele elementów można konfigurować według własnych preferencji – np. przypisywać funkcje różnym przyciskom czy tworzyć profile pracy dla różnych upraw.

Elektronika, automatyzacja i rolnictwo precyzyjne

CR10.90 to kombajn, w którym elektronika odgrywa ogromną rolę. Maszyna może być wyposażona w systemy automatycznego prowadzenia po polu, wykorzystujące sygnały GPS różnej dokładności – od prostego prowadzenia równoległego po systemy RTK z dokładnością rzędu centymetrów. Dzięki temu możliwe jest ograniczenie nakładek i omijaków, a także precyzyjne tworzenie map przejazdów i plonów.

Systemy automatyzujące proces omłotu potrafią analizować obciążenie maszyny, poziom strat na wytrząsaczach i sitach, jakość ziarna w zbiorniku oraz inne parametry, a następnie sugerować lub automatycznie wprowadzać zmiany w ustawieniach rotorów, klepiska, sita czy prędkości wentylatora. Rozwiązania te mają na celu utrzymanie optymalnej wydajności przy zmieniających się warunkach polowych – na przykład gdy zmienia się gęstość łanu, jego wilgotność lub pojawiają się chwasty.

Zaawansowane wersje kombajnu mogą współpracować z systemami zarządzania gospodarstwem (FMIS), przesyłając dane o zbiorach, plonach i wydajności bezpośrednio do chmury. Dzięki temu rolnik otrzymuje szczegółowe mapy plonów, które można wykorzystać do planowania nawożenia, siewu i innych zabiegów w systemach rolnictwa precyzyjnego.

Podwozie: koła lub gąsienice

Ze względu na dużą masę własną i potencjalną masę ładunku, CR10.90 często spotykany jest w wersji z przednim zawieszeniem gąsienicowym. Gąsienice zapewniają znacznie mniejszy nacisk jednostkowy na glebę niż tradycyjne koła, co jest kluczowe w warunkach miękkiego podłoża i tam, gdzie dąży się do minimalizacji ugniatania gleby.

Wersje kołowe wyposażone są w bardzo duże opony rolnicze, dobrane pod kątem nośności i trakcji. W obu przypadkach istotną rolę odgrywa układ kierowniczy oraz hamulcowy, zapewniający stabilne i bezpieczne prowadzenie maszyny na polu oraz na drodze. Ważny jest również rozstaw osi i możliwość regulacji rozstawu kół dla dopasowania do technologii uprawy i szerokości ścieżek technologicznych.

Przykładowe dane techniczne (orientacyjne)

• Moc maksymalna silnika: ok. 650–700 KM (zależnie od wersji i norm emisji)
• Pojemność zbiornika ziarna: powyżej 14 000 l
• Wydajność rozładunku: nawet powyżej 100 l/s
• Szerokość robocza hederu: często 10,5–12,5 m (w zależności od konfiguracji)
• System omłotu: Twin Rotor – dwa rotory osiowe o dużej średnicy i długości
• Napęd jazdy: hydrostatyczny, z automatyczną przekładnią
• Dostępne wersje: na kołach lub z przednim zawieszeniem gąsienicowym
• Zaawansowane systemy prowadzenia GPS i automatyzacji omłotu

Zastosowanie, warunki pracy, zalety, wady i ciekawostki o CR10.90

Gdzie i jak pracuje CR10.90

New Holland CR10.90 jest maszyną stworzoną przede wszystkim dla dużych gospodarstw i firm usługowych. Znajduje zastosowanie wszędzie tam, gdzie do zebrania są setki lub tysiące hektarów zbóż w krótkim oknie czasowym. Najczęściej spotyka się go na rozległych polach pszenicy, jęczmienia, kukurydzy, rzepaku czy soi, ale może być wykorzystywany również do innych upraw nasiennych.

Na dużych areałach kombajn pracuje w sposób zorganizowany z całym zestawem towarzyszącego sprzętu: wozami przeładunkowymi, przyczepami, ciągnikami oraz transportem drogowym. Często stosuje się system rozładunku w ruchu – kombajn nie przerywa pracy, a ziarno jest przesypywane do wozu jadącego obok. To pozwala maksymalnie wykorzystać wydajność maszyny i skrócić czas żniw.

CR10.90 szczególnie dobrze sprawdza się na dużych i prostych polach, gdzie można w pełni wykorzystać szerokie hedery i systemy automatycznego prowadzenia. Jednak dzięki nowoczesnym rozwiązaniom, takim jak wspomaganie skrętu, systemy monitorowania otoczenia czy kamery, kombajn radzi sobie również na bardziej skomplikowanych działkach, choć tam jego potencjał wydajnościowy nie zawsze będzie w pełni wykorzystany.

Typowe uprawy i dostosowanie maszyny

Kombajn CR10.90 jest na ogół konfiguracją dostosowywany do warunków konkretnego regionu. W gospodarstwach z dominującą uprawą pszenicy i jęczmienia montuje się najczęściej szerokie hedery zbożowe, często z opcją szybkiej przekładki na rzepak. W regionach, gdzie dominującą rośliną jest kukurydza, kluczowe stają się przystawki rzędowe i specjalne elementy maszyny przystosowane do pracy w ciężkim materiale roślinnym.

W celu minimalizacji strat i optymalizacji jakości omłotu operator może tworzyć profile ustawień dla poszczególnych upraw. Systemy elektroniczne zapamiętują te konfiguracje, co przyspiesza przełączanie się między różnymi typami roślin – jest to szczególnie ważne w gospodarstwach o zróżnicowanej strukturze zasiewów.

Zalety kombajnu CR10.90

Model CR10.90 należy do ścisłej czołówki kombajnów na świecie, co przekłada się na szereg istotnych zalet:

• Wydajność – dzięki ogromnej mocy silnika, szerokim hederom i technologii Twin Rotor kombajn może zbierać bardzo duże ilości ziarna w jednostce czasu. To kluczowe dla dużych gospodarstw, gdzie każde opóźnienie w żniwach oznacza straty jakości i ilości plonu.
• Delikatny omłot – system rotorowy, przy właściwych ustawieniach, zapewnia dokładne wymłócenie kłosów przy minimalnym uszkodzeniu ziarna. Ma to znaczenie zwłaszcza w uprawach nasiennych oraz tam, gdzie liczy się jakość i parametr białka.
• Zaawansowana automatyzacja – elektronika pomaga operatorowi utrzymać optymalne ustawienia przy zmieniających się warunkach polowych, dzięki czemu praca jest stabilniejsza, a zmęczenie operatora – mniejsze.
• Komfort pracy – kabina z dobrą widocznością, wygodnym fotelem i intuicyjnymi sterownikami sprawia, że wielogodzinna praca jest mniej obciążająca dla operatora.
• Pojemny zbiornik ziarna – rzadziej trzeba przerywać pracę na rozładunek, co podnosi efektywną wydajność w polu.
• Elastyczność zastosowań – możliwość pracy z różnymi hederami, przystawkami do kukurydzy i rzepaku, a także rozbudowane opcje regulacji parametrów omłotu pozwalają dopasować maszynę do wielu rodzajów upraw.
• Możliwość pracy w trudnych warunkach – wersje z gąsienicami i odpowiednio dobranymi oponami zmniejszają ugniatanie gleby i poprawiają trakcję na miękkim podłożu.

Wady i ograniczenia modelu CR10.90

Mimo imponujących możliwości, CR10.90 ma również pewne wady i ograniczenia, które warto znać przed decyzją o zakupie:

• Wysoka cena zakupu – jako flagowy model o ogromnej wydajności, kombajn ten jest bardzo drogi. Inwestycja opłaca się głównie dużym gospodarstwom lub profesjonalnym firmom usługowym z dużą liczbą stałych klientów.
• Znaczne koszty eksploatacji – duży silnik, skomplikowana hydraulika i zaawansowana elektronika generują koszty paliwa, części zamiennych i serwisu. Nie są to maszyny tanie w utrzymaniu.
• Wymóg wysokiej jakości serwisu – skomplikowana technologia wymaga dostępu do przeszkolonych mechaników i autoryzowanych serwisów, co w niektórych regionach może być utrudnione.
• Duże gabaryty – szeroki heder, duża masa i wysokość maszyny ograniczają manewrowość na małych, porozrzucanych działkach, utrudniają przejazdy przez wąskie drogi i bramy.
• Wysokie wymagania wobec operatora – choć systemy automatyzacji dużo pomagają, pełne wykorzystanie możliwości kombajnu wymaga doświadczonego, dobrze przeszkolonego operatora. Źle dobrane ustawienia mogą prowadzić do zwiększonych strat lub nadmiernego zużycia paliwa.
• Potencjalne przestoje – awaria kluczowego podzespołu w sezonie może sparaliżować zbiór na dużych areałach, dlatego konieczne jest planowanie prewencyjnych przeglądów i utrzymywanie części zamiennych w gotowości.

Rola CR10.90 w strategii gospodarstwa

Dla wielu dużych gospodarstw zakup CR10.90 jest elementem szerszej strategii mechanizacji i zarządzania czasem. Zamiast kilku mniejszych kombajnów wybiera się jedną lub dwie bardzo wydajne maszyny, którym towarzyszy rozbudowany park maszyn towarzyszących: ciągniki z wozami przeładunkowymi, szybki transport ziarna i nowoczesne suszarnie.

Taka strategia wymaga jednak znakomitej organizacji pracy. Kombajn tej klasy nie może stać bezczynnie z powodu braku przyczep lub zbyt wolnego odbioru ziarna. Dlatego w dużych gospodarstwach planuje się żniwa w taki sposób, aby CR10.90 pracował możliwie jak najdłużej każdego dnia żniwnego, często od wczesnych godzin porannych do późnego wieczora, z krótkimi przerwami na przeglądy dzienne.

Ciekawostki i rekordy związane z CR10.90

Model CR10.90 był bohaterem wielu pokazów polowych i wydarzeń branżowych, na których prezentowano jego imponującą wydajność. W przeszłości maszyny z serii CR ustanawiały rekordy światowe w ilości zboża zebranego w ciągu 8 lub 24 godzin, co ugruntowało ich pozycję jako jednych z najbardziej wydajnych kombajnów na rynku. Choć w praktyce rolniczej liczy się nie tyle rekord, ile stabilna praca przez cały sezon, takie osiągnięcia pokazują, jaki potencjał drzemie w tej konstrukcji.

Ciekawym aspektem jest również sposób, w jaki producenci hederów i systemów rolnictwa precyzyjnego rozwijają swoje produkty z myślą o tak dużych maszynach. Szerokość robocza hederów musi iść w parze z dokładnością prowadzenia GPS – najmniejsze odchylenia na dużej szerokości mogą przekładać się na znaczące nakładki lub omijaki. Dlatego CR10.90 często testuje najnowsze rozwiązania w dziedzinie nawigacji satelitarnej i automatycznego prowadzenia toru jazdy.

W niektórych gospodarstwach kombajn ten stanowi również bazę do wdrażania zaawansowanych systemów monitoringu pracy. Kamery, czujniki strat, czujniki wilgotności ziarna, pomiary obciążenia silnika i rotorów – wszystkie te dane mogą być rejestrowane i analizowane. Pozwala to nie tylko optymalizować ustawienia maszyny, ale również lepiej planować strategię siewu, nawożenia i ochrony roślin na kolejny sezon.

Znaczenie dla środowiska i gleby

Potężny kombajn może budzić obawy o wpływ na glebę i środowisko. Producenci, w tym New Holland, odpowiadają na te wyzwania poprzez rozwój systemów zmniejszających nacisk na podłoże, poprawiających efektywność spalania paliwa i ograniczających emisję spalin. Wersje z gąsienicami, szerokimi oponami i możliwością inteligentnego sterowania ciśnieniem powietrza w oponach pozwalają ograniczyć ugniatanie i powstawanie kolein.

Kolejnym aspektem jest redukcja marnotrawstwa plonu. Dzięki precyzyjnym systemom omłotu i czyszczenia, straty ziarna są ograniczane do minimum. W skali dużego gospodarstwa nawet niewielka poprawa efektywności może przełożyć się na znaczący wzrost ilości zebranego surowca. To z kolei zmniejsza potrzebę powiększania areału i może przyczynić się do bardziej zrównoważonego gospodarowania zasobami.

Znaczenie właściwej obsługi i konserwacji

Aby kombajn CR10.90 mógł pracować niezawodnie i z pełną wydajnością, kluczowe jest przestrzeganie zasad konserwacji. Przeglądy przedsezonowe, codzienne kontrole w trakcie żniw, systematyczne smarowanie, czyszczenie elementów omłotu i czyszczenia oraz dbałość o elektronikę to podstawa. W wielu gospodarstwach tworzy się szczegółowe listy kontrolne, według których operator i serwisanci sprawdzają maszynę przed rozpoczęciem pracy.

Znajomość budowy i zasady działania podzespołów, takich jak rotory, klepiska, sita, przenośniki, układy hydrauliczne i elektryczne, pozwala szybciej reagować na ewentualne nieprawidłowości. Współczesne kombajny, w tym CR10.90, są wyposażone w systemy diagnostyczne, które informują o błędach i mogą sugerować przyczyny usterek. Mimo to ważne jest posiadanie podstawowej wiedzy mechanicznej oraz dostępu do serwisu dysponującego odpowiednimi narzędziami i oprogramowaniem.

Dobrze wyszkolony operator, świadomy możliwości i ograniczeń maszyny, potrafi wykorzystać potencjał CR10.90 znacznie lepiej niż osoba przypadkowa. Odpowiednie ustawienia, szybka reakcja na zmieniające się warunki oraz regularne kontrole stanu technicznego przekładają się na dłuższą żywotność maszyny, niższe koszty napraw i wyższą efektywność zbioru.

New Holland CR10.90 pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych kombajnów na świecie – nie tylko ze względu na swoje rozmiary, ale przede wszystkim dlatego, że łączy w sobie nowoczesną technologię, imponującą wydajność i szerokie możliwości dostosowania do potrzeb konkretnego gospodarstwa. W realiach rolnictwa wielkoobszarowego tego typu maszyny stają się centralnym elementem całego łańcucha produkcji roślinnej – od planowania siewu po przechowywanie ziarna.