Postęp w konstrukcji pras do sianokiszonki zmienia sposób pracy w gospodarstwach nastawionych na produkcję mleka i opas bydła. Nowe rozwiązania pozwalają ograniczyć straty paszy, skrócić czas pracy, zmniejszyć zużycie paliwa i poprawić jakość kiszonki. Warto przyjrzeć się technologiom, które jeszcze niedawno były zarezerwowane dla dużych farm, a dziś są dostępne również dla średnich i mniejszych gospodarstw.
Kluczowe elementy nowoczesnej prasy do sianokiszonki
Współczesne prasy do sianokiszonki znacząco różnią się od maszyn pracujących na polach kilkanaście lat temu. Różnice dotyczą nie tylko gabarytów czy mocy zapotrzebowanej na WOM, ale przede wszystkim rozwiązań poprawiających wydajność, komfort i bezawaryjność pracy. Dobrze dobrana prasa to inwestycja na lata, dlatego przed zakupem warto zrozumieć, jak działają poszczególne podzespoły.
Kompresja i komora prasująca – serce maszyny
Najważniejszym elementem prasy jest komora prasująca. To od jej konstrukcji zależy gęstość, kształt i trwałość balotu. W nowoczesnych prasach spotykamy przede wszystkim dwie koncepcje: komory stałe i zmiennokomorowe.
Prasy ze stałą komorą są prostsze, często bardziej odporne i tańsze w zakupie, ale dają mniejszą elastyczność w zakresie gęstości i średnicy bel. Konstrukcje zmiennokomorowe pozwalają regulować średnicę oraz stopień sprasowania materiału w różnych strefach balotu – luźniejszy rdzeń i mocno sprasowana warstwa zewnętrzna ułatwia odprowadzanie powietrza, a jednocześnie umożliwia szybsze wnikanie kwasów podczas zakiszania.
Nowoczesne maszyny stosują złożone systemy pasów gumowych, walców i łańcuchów, które utrzymują materiał w ruchu wirowym, jednocześnie go ugniatając. Inżynierowie poświęcają wiele uwagi temu, by ograniczyć poślizg i nierównomierne napełnianie komory – ma to wpływ na równomierną gęstość bel i ich stabilność podczas przechowywania oraz transportu.
Podbieracz – pierwszy filtr jakości
Jakość podbierania masy roślinnej ma bezpośrednie przełożenie na jakość balotów i wydajność pracy. Szeroki, dobrze wyprofilowany i dopasowany do warunków polowych podbieracz pozwala jechać szybciej, z mniejszymi startami materiału. W nowoczesnych prasach stosuje się:
- podbieracze szerokokątne, które lepiej radzą sobie przy dużej szerokości pokosu,
- rolki dociskowe lub aktywne listwy, utrzymujące materiał blisko palców podbieracza,
- pływające zawieszenie pozwalające podbieraczowi kopiować nierówności terenu.
Ciekawym rozwiązaniem są podbieracze bezkrzywkowe. Zamiast złożonego mechanizmu krzywkowego wykorzystują one prostszy układ palców osadzonych na rotorze. Pozwala to zmniejszyć liczbę elementów ruchomych, ograniczyć zużycie i zminimalizować koszty serwisu, a jednocześnie zachować wysoką wydajność roboczą.
Rotor i systemy tnące – dlaczego długość sieczki ma znaczenie
Dla jakości zakiszania i przyszłej pobieralności paszy przez bydło kluczowa jest długość cięcia. Zbyt długie źdźbła utrudniają ubicie balota i zwiększają ilość powietrza wewnątrz. Z kolei zbyt krótkie mogą pogarszać strukturę przeżuwanej paszy. Nowoczesne prasy wyposażone są w rotory podające z wbudowanymi nożami tnącymi.
Systemy tnące oferują coraz częściej możliwość wyboru aktywnej liczby noży – np. co drugi nóż lub co trzeci, co daje różne poziomy długości sieczki bez potrzeby ręcznego demontażu kompletu. Operator może z kabiny decydować, czy w danym momencie potrzebuje krótszego, czy dłuższego cięcia, dopasowując parametry do rodzaju materiału oraz planowanego sposobu zadawania paszy.
Dobry rotor z nożami nie tylko tnie, ale też wyrównuje strumień materiału, zapobiegając zatorom. Skuteczne zabezpieczenia sprężynowe lub hydrauliczne noży chronią mechanizm przed kamieniami czy innymi ciałami obcymi. Przemyślany system opuszczania dna podającego (tzw. opuszczane dno) umożliwia szybkie odblokowanie rotora w razie przeciążenia, bez wchodzenia pod maszynę.
Napęd, przekładnie i łańcuchy – trwałość i ekonomika
W prasach do sianokiszonki stosuje się rozbudowane układy napędowe. Kluczowe jest odpowiednie smarowanie oraz zabezpieczenie łańcuchów i łożysk. Producenci coraz częściej wyposażają maszyny w centralne, automatyczne układy smarowania łańcuchów, a także sygnalizację zużycia elementów krytycznych. Dzięki temu użytkownik może reagować zanim dojdzie do poważnej awarii.
Zastosowanie wysokiej jakości materiałów, utwardzanych zębatek, a także precyzyjnych przekładni planetarnych pozwala zwiększyć trwałość układu i przenosić większe obciążenia. W połączeniu z optymalnym doborem przełożeń do mocy ciągnika ogranicza to zużycie paliwa i ryzyko przeciążeń WOM. Z punktu widzenia gospodarstwa oznacza to mniejsze przestoje oraz niższe koszty eksploatacji.
Nowe technologie w prasach: automatyzacja, elektronika i precyzja
Dynamiczny rozwój elektroniki i systemów sterowania sprawił, że prasa do sianokiszonki stała się maszyną „inteligentną”. Coraz więcej procesów, które kiedyś wymagały ciągłej uwagi operatora, dziś odbywa się automatycznie. Pozwala to wykorzystać pełny potencjał maszyny nawet mniej doświadczonym użytkownikom, pod warunkiem zrozumienia podstaw działania poszczególnych funkcji.
Sterowniki ISOBUS i dotykowe terminale
Standard ISOBUS umożliwia pełną komunikację między ciągnikiem a prasą za pomocą jednego przewodu. Nowoczesne prasy są wyposażone w terminale dotykowe lub mogą być obsługiwane bezpośrednio z fabrycznego monitora w ciągniku. Na ekranie operator widzi m.in. stopień wypełnienia komory, aktualną gęstość balotu, rozłożenie masy po lewej i prawej stronie, status siatki lub folii oraz komunikaty serwisowe.
Zaletą systemu ISOBUS jest możliwość zapisania indywidualnych ustawień dla różnych pól, rodzajów paszy czy warunków pogodowych. Operator, wjeżdżając na konkretne pole, może jednym dotknięciem wybrać gotowy profil pracy: docelową średnicę bel, liczbę owinięć siatką, aktywną liczbę noży i docelową gęstość. To ogranicza liczbę błędów i pozwala pracownikom szybko wdrożyć się do obsługi maszyny.
Automatyczne wiązanie siatką i folią
Wiązanie siatką jest dziś standardem, lecz technologia poszła krok dalej – coraz popularniejsze stają się systemy owijania folią bezpośrednio w komorze prasy. Pozwala to ograniczyć liczbę warstw na owijarce, poprawić szczelność i zmniejszyć straty paszy. W wielu rozwiązaniach rolnik może sam zdecydować, czy w danym sezonie pracuje w trybie siatka + owijarka, czy folia w komorze + owijarka.
Automatyczne systemy wiązania sterują naciągiem siatki lub folii, liczbą owinięć oraz prędkością obrotu balotu. Dokładne dopasowanie szerokości materiału do szerokości komory minimalizuje straty i ryzyko zsuwania się siatki z boków. Nowoczesne czujniki kontrolują też, czy materiał wiążący został prawidłowo pobrany z rolki; w przypadku problemu operator otrzymuje komunikat na terminalu.
Warto zwracać uwagę na łatwość wymiany rolek siatki i folii. Przemyślane systemy wysuwnych tacek i uchwytów pozwalają jednemu operatorowi sprawnie przeprowadzić tę czynność bez potrzeby dodatkowej osoby. To szczególnie ważne w mniejszych gospodarstwach, gdzie często jedna osoba jest odpowiedzialna zarówno za obsługę prasy, jak i transport bel.
Czujniki gęstości, wilgotności i rozkładu masy
Producenci coraz chętniej wdrażają czujniki monitorujące parametry prasowania w czasie rzeczywistym. Czujniki nacisku w komorze informują operatora o aktualnej gęstości powstającego balotu i sygnalizują osiągnięcie ustawionej wartości. Dzięki temu każda bela ma podobną masę, co ułatwia planowanie logistyki oraz późniejsze dawkowanie paszy.
Niektóre zaawansowane modele oferują także pomiar wilgotności zbieranego materiału. Informacja o wilgotności jest kluczowa dla jakości sianokiszonki – zbyt suchy materiał gorzej się kisi, natomiast zbyt mokry sprzyja wyciekom soków kiszonkowych oraz rozwojowi niepożądanych bakterii. Dane z czujników wilgotności mogą być zapisywane wraz z lokalizacją GPS, co pomaga planować rozmieszczenie bel w zależności od jakości.
Ciekawą funkcją jest wizualizacja rozkładu masy w komorze na ekranie terminala. Operator widzi, czy bardziej wypełnia lewą czy prawą stronę komory i może korygować tor jazdy, aby uzyskać równomierny balot. Pozwala to ograniczyć liczbę nierównych, trudnych w transporcie bel i zmniejszyć obciążenie mechaniczne elementów maszyny.
Systemy automatycznego sterowania przepustowością
Nowe prasy coraz częściej współpracują z systemami automatyki ciągnika. Maszyna może podpowiadać operatorowi optymalną prędkość jazdy, a w bardziej zaawansowanych rozwiązaniach nawet ją samodzielnie korygować. Na podstawie sygnału obciążenia rotora i WOM, prasa ogranicza prędkość, gdy zbliża się do granicy wydajności, oraz zwiększa ją, gdy materiału jest mniej.
Takie rozwiązanie chroni maszynę przed przeciążeniami, zmniejsza zużycie paliwa i ułatwia zachowanie równomiernej jakości bel. W praktyce oznacza to, że operator może skupić się bardziej na prowadzeniu zestawu po polu i bezpieczeństwie, a mniej na ciągłym „słuchaniu” silnika i ocenie, czy prasa jeszcze daje radę.
Integracja z systemami rolnictwa precyzyjnego
Najbardziej zaawansowane gospodarstwa wdrażają systemy rolnictwa precyzyjnego również w obszarze zbioru zielonek. Prasy z modułem GPS i łącznością bezprzewodową potrafią rejestrować parametry każdej beli: lokalizację, czas prasowania, wilgotność, przewidywaną masę oraz użyte ustawienia. Dane te mogą być następnie analizowane w komputerze gospodarstwa lub w aplikacji mobilnej.
Takie rozwiązanie pozwala łączyć informacje o plonach z danym działek z wcześniejszymi zabiegami nawożenia czy ochrony roślin. Rolnik może obserwować, jak jakość i ilość paszy zmienia się w czasie przy różnych strategiach zarządzania użytkami zielonymi. To z kolei ułatwia podejmowanie decyzji dotyczących nawożenia, podsiewu czy terminów koszenia.
Praktyczne porady dla rolników: wybór, eksploatacja i serwis
Zakup nowej prasy do sianokiszonki to poważna decyzja finansowa. Oprócz ceny katalogowej warto uwzględnić koszty eksploatacji, dostęp do serwisu i części oraz dopasowanie do posiadanego parku maszynowego. Równie istotne jest odpowiednie użytkowanie i konserwacja, które decydują o trwałości maszyny i zachowaniu wysokiej jakości sianokiszonki przez wiele sezonów.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze prasy
Przede wszystkim należy dopasować wydajność prasy do powierzchni użytków zielonych i długości okien pogodowych w danym regionie. Gospodarstwa położone w rejonach o częstych opadach powinny inwestować w prasy o wyższej wydajności godzinowej, aby skrócić czas zbioru między jednym a drugim deszczem.
Kolejnym kryterium jest moc ciągnika. Prasa z rozbudowanym systemem tnącym i zmienną komorą wymaga większej mocy WOM niż prosta prasa łańcuchowa. Zbyt słaby ciągnik będzie się męczył, zużyje więcej paliwa, a praca stanie się niekomfortowa. Z kolei zakup maszyny o parametrach znacznie przekraczających możliwości ciągnika mija się z celem – nie wykorzystamy w pełni potencjału prasy.
Nie można też pomijać kwestii jakości i dostępności serwisu. Zanim podpiszemy umowę, warto sprawdzić, gdzie znajduje się najbliższy autoryzowany punkt serwisowy, jaki jest czas reakcji na zgłoszenie awarii oraz ile kosztują typowe części eksploatacyjne: łańcuchy, zębatki, noże, siatka prowadząca, osłony. Dobrą praktyką jest rozmowa z rolnikami, którzy już użytkują dany model – ich opinie często są cenniejsze niż foldery reklamowe.
Optymalne ustawienia do sianokiszonki
Choć każda maszyna ma swoją specyfikę, można wskazać kilka ogólnych zasad dotyczących ustawień prasy przy produkcji sianokiszonki:
- Wilgotność materiału – najlepiej prasować przy wilgotności ok. 30–45%, w zależności od rośliny. Zbyt suchy materiał trudniej ubić, zbyt mokry zwiększa ryzyko wycieków i pleśni.
- Długość cięcia – zazwyczaj optymalna mieści się w przedziale 4–8 cm. Przy życicy lub motylkowych można pracować z nieco krótszą sieczką, przy ciężkich trawach często wystarczy dłuższe cięcie.
- Gęstość bel – wysoka gęstość ogranicza ilość powietrza, ale nie powinna powodować deformacji lub „puchnięcia” bel po kilku dniach.
- Liczba owinięć siatką – zwykle 2,0–2,5 obrotu; przy ciężkich mieszankach lub długim transporcie warto zwiększyć liczbę owinięć.
W praktyce najlepszą strategią jest wykonanie kilkunastu bel testowych na różnych ustawieniach i obserwacja, jak zachowują się w magazynie oraz jak są pobierane przez bydło. Notowanie parametrów na konkretnych polach pozwala w kolejnych latach szybciej dobrać właściwe nastawy.
Utrzymanie prasy w dobrej kondycji
Nowoczesna prasa to złożona maszyna, ale podstawowe zasady jej obsługi pozostają stosunkowo proste. Po każdym dniu pracy warto wykonać kilka czynności, które znacząco wydłużają żywotność podzespołów:
- Oczyszczenie – usunięcie resztek roślin, szczególnie w okolicy rotora, podłogi podającej, podbieracza i wokół łożysk. Osadzone resztki zatrzymują wilgoć i przyspieszają korozję.
- Kontrola łańcuchów – sprawdzenie napięcia oraz stopnia zużycia. Zbyt luźny łańcuch może zsunąć się z zębatki, zbyt napięty szybciej się wyciąga.
- Sprawdzenie noży – tępe noże zwiększają zużycie paliwa i pogarszają jakość cięcia. Regularne ostrzenie lub wymiana to wydatek, który szybko się zwraca.
- Przegląd smarowania – kontrola pracy centralnego smarowania, uzupełnienie zbiorniczka oleju, w razie potrzeby ręczne przesmarowanie punktów pomijanych przez automat.
Przed zimowym postojem prasa powinna być dokładnie oczyszczona, przesmarowana, a elementy narażone na korozję zabezpieczone specjalnymi preparatami. Warto też zluzować naciąg pasów lub łańcuchów w komorze, aby w czasie kilku miesięcy postoju nie pracowały pod stałym obciążeniem. Niektóre gospodarstwa przechowują maszyny w nieogrzewanych, ale zadaszonych halach – to wystarczające zabezpieczenie przed opadami i nadmiernym promieniowaniem słonecznym.
Bezpieczeństwo pracy z prasą do sianokiszonki
Prasa to maszyna o dużej liczbie elementów ruchomych, w tym walców, rotorów i łańcuchów napędowych. Dlatego zachowanie zasad bezpieczeństwa ma kluczowe znaczenie. Nigdy nie wolno wchodzić w strefę pracy podbieracza czy rotora przy uruchomionym WOM lub włączonym silniku. Wszelkie czynności regulacyjne i serwisowe powinny być wykonywane przy zatrzymanym silniku, wyłączonym WOM i zaciągniętym hamulcu ręcznym.
Nowoczesne prasy są wyposażone w liczne osłony oraz czujniki bezpieczeństwa, jednak nawet najlepszy system nie zastąpi zdrowego rozsądku. Pracownicy powinni być przeszkoleni w zakresie obsługi konkretnego modelu, a instrukcja obsługi powinna być łatwo dostępna w gospodarstwie. Zaleca się także używanie ochronników słuchu, szczególnie przy długotrwałej pracy zestawu ciągnik + prasa na pełnym obciążeniu.
Oszczędne gospodarowanie siatką i folią
Koszt materiałów wiążących i owijających stanowi istotny element kosztów pozyskania sianokiszonki. Warto stosować materiały dobrej jakości, bo ich awarie (rwanie się, nierówne odwijanie, zacinanie) generują nie tylko straty nerwów, ale i straty paszy. Zbyt cienka folia zwiększa ryzyko uszkodzeń mechanicznych i dostępu powietrza, co może skutkować gorszym zakiszeniem i większym odrzutem.
Rolnicy coraz częściej korzystają z rozwiązań pozwalających na stosowanie folii zarówno jako materiału wiążącego w prasie, jak i owijającego na owijarce. Pozwala to uprościć logistykę (tylko jeden rodzaj odpadów foliowych) i ułatwia późniejszy recykling. Przy wyborze producenta folii warto zwrócić uwagę na deklarowaną wytrzymałość na rozciąganie, odporność na promieniowanie UV oraz stabilność koloru, która ma znaczenie przy przechowywaniu na odkrytych placach.
Praktyczne wskazówki dotyczące organizacji pracy
Efektywność wykorzystania nowoczesnej prasy zależy nie tylko od jej parametrów, ale także od organizacji prac polowych. Dobrym rozwiązaniem jest planowanie z wyprzedzeniem całego łańcucha działań: koszenie, ewentualne przetrząsanie, zgrabianie, prasowanie, owijanie i wywóz bel. Im krótszy czas od skoszenia do zakiszenia, tym lepsza jakość paszy i mniejsze straty wartości pokarmowej.
W wielu gospodarstwach sprawdza się system pracy na dwa zestawy: prasa z ciągnikiem pracuje w polu, a osobny ciągnik z przyczepą lub ładowarką zajmuje się zwożeniem bel na plac i owijaniem. Pozwala to maksymalnie wykorzystać czas, kiedy warunki pogodowe są sprzyjające, oraz ograniczyć przestoje prasy. Dobrą praktyką jest także wyznaczenie stałych dróg przejazdu w polu, aby ograniczyć ugniatanie darni i poprawić komfort pracy.
Jak nowe technologie wpływają na jakość paszy
Wprowadzenie nowych technologii w prasach nie jest celem samym w sobie – ich zadaniem jest przede wszystkim poprawa jakości sianokiszonki. Lepsze ubicie bel dzięki precyzyjnej kontroli gęstości i długości sieczki daje mniejszą ilość powietrza, a tym samym stabilniejszy proces fermentacji. Jednolite, dobrze ukształtowane baloty łatwiej jest szczelnie owinąć folią i bezpiecznie transportować, bez ryzyka uszkodzeń.
Czujniki wilgotności pomagają unikać prasowania materiału zbyt mokrego lub zbyt suchego, co ogranicza ryzyko tworzenia się pleśni i zmniejsza ilość wycieków soków kiszonkowych. Z kolei dokładne dane dotyczące parametrów każdej beli pozwalają lepiej kontrolować żywienie bydła – można np. kierować bele o nieco wyższej wilgotności do grup opasowych, a najbardziej wartościowych na stół paszowy krów wysokowydajnych.
Nowe trendy: prasy kombinowane i systemy wielofunkcyjne
Coraz popularniejsze stają się prasy zintegrowane z owijarką, tzw. prasoowijarki. Łączą one w jednej maszynie funkcję formowania beli i jej owijania. Po zakończeniu prasowania balot jest automatycznie przenoszony na stół owijarki, gdzie natychmiast zostaje zabezpieczony folią. Taki system ogranicza liczbę przejazdów po polu, zmniejsza czas od sprasowania do zakiszenia oraz redukuje ryzyko uszkodzeń mechanicznych bel podczas załadunku.
W niektórych gospodarstwach testuje się również rozwiązania polegające na łączeniu pras z aplikatorami dodatków kiszonkarskich. W trakcie prasowania na materiał może być dozowany środek zawierający bakterie kwasu mlekowego lub enzymy poprawiające fermentację. Pozwala to bardziej precyzyjnie kontrolować proces zakiszania, szczególnie w latach o trudnych warunkach pogodowych.
Znaczenie szkolenia operatorów
Nawet najbardziej zaawansowana technologicznie prasa nie przyniesie oczekiwanych efektów, jeśli będzie obsługiwana w niewłaściwy sposób. Dlatego tak ważne jest, aby operatorzy korzystali ze szkoleń organizowanych przez dealerów lub producentów maszyn. Podczas takich spotkań można dowiedzieć się, jak optymalnie dobierać ustawienia, rozpoznawać pierwsze objawy zużycia podzespołów czy przeprowadzać podstawową diagnostykę usterek.
Wielu rolników korzysta obecnie z materiałów wideo i instruktażowych dostępnych w internecie. Warto jednak pamiętać, że nie każdy film uwzględnia specyfikę konkretnego modelu prasy. Dlatego podstawą powinna być zawsze instrukcja obsługi oraz materiały szkoleniowe dedykowane danej maszynie. Połączenie wiedzy technicznej z praktycznym doświadczeniem to najlepsza inwestycja w bezpieczeństwo i opłacalność produkcji sianokiszonki.
FAQ – najczęstsze pytania o nowe technologie w prasach do sianokiszonki
Czy warto inwestować w prasę z systemem cięcia, jeśli produkuję kiszonkę głównie dla bydła opasowego?
Prasa z systemem cięcia przynosi korzyści także przy żywieniu bydła opasowego. Krótsza sieczka ułatwia mocniejsze ubicie bel, co poprawia warunki fermentacji i ogranicza straty paszy. Dodatkowo materiał jest łatwiejszy do wybierania i zadawania, szczególnie przy wozach paszowych o mniejszej mocy. Operator może dostosować liczbę aktywnych noży do wieku i wymagań zwierząt, co poprawia wykorzystanie energii i białka.
Jak nowe systemy elektroniki wpływają na awaryjność prasy i koszty serwisu?
Elektronika dodaje złożoności, ale dobrze zaprojektowane systemy zwykle zmniejszają ryzyko poważnych awarii mechanicznych, bo wcześniej ostrzegają o przeciążeniach i zużyciu elementów. Kluczowe jest jednak korzystanie z oryginalnych podzespołów i regularne aktualizacje oprogramowania. Dla bezpieczeństwa warto mieć w gospodarstwie podstawowe czujniki i bezpieczniki, a także znać procedury awaryjnego uruchamiania w trybie serwisowym.
Czy prasoowijarka zawsze jest lepszym rozwiązaniem niż osobna prasa i owijarka?
Prasoowijarka sprawdza się świetnie, gdy liczy się minimalny czas od sprasowania do owijania i gdy gospodarstwo dysponuje odpowiednio mocnym ciągnikiem. Ogranicza liczbę przejazdów i potrzebę dodatkowego operatora. Z kolei zestaw prasa + osobna owijarka daje większą elastyczność organizacji pracy i bywa tańszy w zakupie. Wybór zależy od areału, ukształtowania pól, dostępności pracowników oraz planowanej intensywności użytkowania sprzętu.
Na co zwrócić uwagę, kupując używaną prasę do sianokiszonki z nowszej generacji?
Przy zakupie używanej maszyny kluczowe jest sprawdzenie historii serwisowej – szczególnie wymian łożysk, łańcuchów, pasów i noży. Należy ocenić stan rotora, podłogi podającej, podbieracza oraz komory prasującej. Warto też przetestować działanie elektroniki: terminala, czujników gęstości, wilgotności i systemu wiązania. Dobrze jest wykonać próbne prasowanie lub przynajmniej uruchomić maszynę na sucho, aby wychwycić niepokojące dźwięki i drgania.
Jakie realne oszczędności może przynieść automatyczne sterowanie gęstością i przepustowością?
Automatyczne systemy sterowania pozwalają lepiej wykorzystać moc ciągnika i unikać przeciążeń, co ogranicza zużycie paliwa nawet o kilkanaście procent w porównaniu z ręcznym sterowaniem. Równomierna gęstość bel ułatwia ich układanie i transport, zmniejsza ryzyko uszkodzeń oraz poprawia jakość fermentacji. Dodatkowo operator mniej się męczy, bo nie musi stale kontrolować obciążenia silnika, co przekłada się na stabilniejszą, szybszą i bardziej bezpieczną pracę w sezonie.
