Przyczepy rolnicze z serii Farmtech TDK od lat cieszą się dobrą opinią wśród rolników szukających wytrzymałego, uniwersalnego i ekonomicznego środka transportu płodów rolnych, nawozów oraz materiałów sypkich. Model Farmtech TDK 1300 jest jednym z najpopularniejszych przedstawicieli tej linii, łącząc w sobie prostą, ale dopracowaną konstrukcję, wysoką trwałość oraz dopasowanie do realnych warunków gospodarstw w Europie Środkowo‑Wschodniej. To przyczepa stworzona przede wszystkim do codziennej, intensywnej pracy w polu, gospodarstwie oraz w transporcie drogowym, z naciskiem na niezawodność, bezpieczeństwo i niskie koszty eksploatacji.
Charakterystyka ogólna i historia przyczep Farmtech TDK 1300
Marka Farmtech wywodzi się ze Słowenii, gdzie od wielu lat specjalizuje się w produkcji sprzętu transportowego dla rolnictwa, komunaliów i branży leśnej. Seria TDK to klasyczne przyczepy trójstronnie wywrotne, o stalowej, spawanej konstrukcji ramy i skrzyni ładunkowej. Model TDK 1300 lokuje się w segmencie przyczep średnio‑ładownych, przeznaczonych zarówno dla mniejszych, jak i średnich oraz dużych gospodarstw, które potrzebują elastycznego, uniwersalnego środka transportu.
Rozwój serii TDK był odpowiedzią na rosnące wymagania rolników dotyczące nośności, wygody obsługi oraz bezpieczeństwa na drodze. Dawniejsze przyczepy dwuosiowe często miały słabszą ramę, mniej szczelną skrzynię ładunkową i ograniczoną ergonomię. Farmtech opracował sztywną, skrętnie odporną ramę, wykorzystując nowoczesne technologie spawania i zabezpieczeń antykorozyjnych. Przyczepy takie jak TDK 1300 są naturalnym rozwinięciem tej koncepcji – wprowadzają lepszą jakość wykończenia, bardziej komfortowe zaczepy, wydajne układy hamulcowe oraz bogate możliwości konfiguracji.
Wraz ze zmianami w rolnictwie – rosnącą powierzchnią gospodarstw, wzrostem znaczenia logistyki plonów, rozwojem usług rolniczych i kooperacji między gospodarstwami – przyczepy TDK zaczęły odgrywać kluczową rolę w łańcuchu transportowym. Model Farmtech TDK 1300 jest często wybierany jako przyczepa „bazowa” w gospodarstwie: do zbioru zbóż, kukurydzy, rzepaku, buraków, a także do transportu nawozów mineralnych, wapna, obornika w big‑bagach, drewna opałowego czy materiałów budowlanych.
Historia tych przyczep to również ciągłe dostosowywanie do przepisów drogowych i wymagań bezpieczeństwa. Farmtech rozwijał układy hamulcowe, oświetlenie, systemy mocowania ładunku oraz elementy poprawiające stabilność przyczep w trakcie jazdy z większymi prędkościami. Takie zmiany sprawiły, że TDK 1300 może bezpiecznie funkcjonować nie tylko w obrębie gospodarstwa, ale także w regularnym transporcie drogowym, z wykorzystaniem ciągników o mocy kilkudziesięciu lub ponad stu koni mechanicznych.
Budowa, cechy konstrukcyjne i dane techniczne Farmtech TDK 1300
Przyczepa Farmtech TDK 1300 należy do grupy dwuosiowych przyczep trójstronnie wywrotnych o konstrukcji ramowej. Jej projekt skupia się na uzyskaniu korzystnego stosunku masy własnej do ładowności, przy jednoczesnym zachowaniu wysokiej wytrzymałości. Kluczowym elementem jest sztywna rama z profili stalowych, spawana metodą zapewniającą wysoką odporność na zmęczenie materiału oraz skręcanie na nierównościach terenowych.
Konstrukcja ramy i podwozie
Rama nośna przyczepy wykonana jest z wysokiej jakości stali konstrukcyjnej, poddanej procesom obróbki strumieniowo‑ściernej i zabezpieczonej antykorozyjnie poprzez cynkowanie lub malowanie proszkowe (w zależności od wersji i rocznika). Dzięki temu przyczepa jest odporna na działanie wilgoci, nawozów, błota i soli drogowej. Wielu użytkowników zwraca uwagę, że odpowiednie zabezpieczenie ramy przekłada się na dłuższą trwałość i wyższą wartość odsprzedaży po latach użytkowania.
Podwozie TDK 1300 stanowią dwie osie sztywne, dobrane pod kątem maksymalnej dopuszczalnej masy całkowitej. W zależności od specyfikacji, dopuszczalna masa całkowita przyczepy plasuje się zwykle w przedziale około 13–14 ton, z ładownością efektywną sięgającą kilkunastu ton (przy masie własnej rzędu kilku ton). Zawieszenie bazuje najczęściej na resorach parabolicznych, gwarantujących dobrą amortyzację i stabilność zarówno w polu, jak i na drodze.
Istotną rolę odgrywa rozmieszczenie osi oraz punkt mocowania dyszla. Farmtech projektuje przyczepy tak, aby zapewnić możliwie równomierne rozłożenie nacisku na osie oraz odpowiednie obciążenie zaczepu ciągnika. Sprzyja to bezpieczeństwu jazdy, zmniejsza ryzyko bujania i tzw. „wężykowania” zestawu oraz pozwala na efektywne wykorzystanie uciągu ciągnika.
Skrzynia ładunkowa i system wywrotu
Skrzynia ładunkowa w Farmtech TDK 1300 ma konstrukcję spawaną, z podłogą wykonaną z blachy o odpowiedniej grubości, wzmacnianą dodatkowymi profilami. Burty wykonane są z tłoczonych paneli stalowych, co zwiększa ich sztywność i odporność na odkształcenia. W standardzie przyczepa jest trójstronnie wywrotna, co oznacza możliwość wyładunku ładunku do tyłu, w lewo i w prawo. Funkcję tę realizuje stabilny siłownik hydrauliczny zamocowany centralnie, połączony z układem zawiasów i blokad.
Hydrauliczny układ wywrotu współpracuje z hydrauliką zewnętrzną ciągnika. Użytkownik, korzystając z rozdzielacza hydraulicznego, może dokonać wyboru kierunku wyładunku poprzez odpowiednie ustawienie zamków burt. Trójstronny wywrot znacząco zwiększa funkcjonalność przyczepy w warunkach ograniczonej przestrzeni na podwórzu, w wąskich placach skupu czy na drogach dojazdowych przy polu.
Standardowo burty boczne i tylna są otwierane, przy czym producent przewiduje wiele wariantów ich budowy. Istnieje możliwość wyposażenia przyczepy w nadstawki zwiększające objętość skrzyni, np. do transportu materiałów o mniejszej gęstości nasypowej, jak zboże czy kukurydza. Konstrukcja burt jest przystosowana do stosowania uszczelek oraz zamków zapewniających dobrą szczelność, co ma znaczenie przy przewozie zbóż i nasion oleistych o drobnej frakcji.
Układ hamulcowy i instalacja elektryczna
Zgodnie z wymaganiami bezpieczeństwa i przepisami ruchu drogowego, przyczepa TDK 1300 jest wyposażona w wydajny układ hamulcowy. W zależności od rynku i wersji, mogą to być hamulce pneumatyczne dwuobwodowe, hydrauliczne lub układ kombinowany. Hamulce działają na wszystkie koła, a ich skuteczność jest dostosowana do maksymalnej dopuszczalnej masy przyczepy i planowanych prędkości transportu (zwykle 25–40 km/h, w niektórych konfiguracjach do 60 km/h, przy spełnieniu lokalnych wymogów).
Instalacja elektryczna przyczepy obejmuje pełne oświetlenie drogowe: światła pozycyjne, stop, kierunkowskazy, oświetlenie tablicy rejestracyjnej, a także odblaski boczne i tylne. W nowszych wersjach stosuje się nowoczesne lampy LED, które lepiej znoszą wstrząsy, wibracje i działanie wilgoci. Złącze elektryczne jest dopasowane do standardów obowiązujących w ciągnikach rolniczych, co pozwala na szybkie i bezproblemowe podłączenie zestawu.
Przykładowe dane techniczne (orientacyjne)
Konkretny egzemplarz Farmtech TDK 1300 może różnić się detalami wyposażenia i parametrami w zależności od rocznika, rynku sprzedaży oraz konfiguracji zamówionej przez użytkownika. Poniżej przykładowe, orientacyjne dane techniczne spotykane w tej klasie przyczep:
- Dopuszczalna masa całkowita: ok. 13 000–14 000 kg
- Ładowność: ok. 9 000–10 000 kg (w zależności od masy własnej)
- Masa własna: ok. 3 000–4 000 kg
- Pojemność skrzyni ładunkowej (bez nadstawek): kilka–kilkanaście metrów sześciennych, zależnie od wysokości burt
- Wymiary skrzyni (długość x szerokość): około 4,5–5,0 m x 2,3–2,4 m (wartości przykładowe dla tej klasy)
- Rodzaj wywrotu: trójstronny, hydrauliczny
- Rodzaj zawieszenia: resory paraboliczne
- Maksymalna prędkość dopuszczalna: zazwyczaj 25–40 km/h, opcjonalnie wyższa przy odpowiedniej homologacji
- Układ hamulcowy: pneumatyczny lub hydrauliczny (zależnie od wersji)
- Rozmiar opon: dostosowany do nośności, często o zwiększonym przekroju dla lepszej trakcji i mniejszego ugniatania gleby
Aby poznać dokładne parametry konkretnego egzemplarza Farmtech TDK 1300, warto sięgnąć do tabliczki znamionowej przyczepy oraz dokumentacji producenta, gdyż detale techniczne mogły być modyfikowane na przestrzeni lat i dla różnych rynków.
Zastosowanie Farmtech TDK 1300 w gospodarstwie i usługach rolniczych
Przyczepa Farmtech TDK 1300 została zaprojektowana jako uniwersalne narzędzie transportowe dla rolnictwa. Jej gabaryty, pojemność i konstrukcja pozwalają na wykorzystanie w różnych typach gospodarstw: zbożowych, warzywniczych, hodowlanych, mieszanych. TDK 1300 spotykana jest także w firmach usługowych świadczących prace polowe, a niekiedy również w sektorze komunalnym, np. przy transporcie ziemi, kruszyw czy odpadów zielonych.
Transport płodów rolnych
Podstawowym przeznaczeniem TDK 1300 jest przewóz płodów rolnych bezpośrednio z pola do magazynów, silosów, skupów lub suszarni. Przyczepa dobrze sprawdza się przy:
- zbiorze zbóż (pszenica, jęczmień, żyto, owies),
- transporcie kukurydzy na ziarno i kiszonkę,
- przewozie rzepaku i innych nasion oleistych,
- zbiorze roślin strączkowych,
- transporcie okopowych – buraków cukrowych, ziemniaków (z zastosowaniem odpowiednich nadstawek i zabezpieczeń).
Szczelna skrzynia ładunkowa, możliwość stosowania plandeki oraz trójstronny wywrot ułatwiają szybki załadunek i rozładunek przy rampach, w pryzmach lub bezpośrednio w leju zasypowym. Dla gospodarstw korzystających z usług kombajnów ziarno można przewozić bezpieczeństwo i w sposób zorganizowany, z minimalnym ryzykiem strat podczas przejazdu po drogach publicznych.
Transport nawozów, pasz i materiałów sypkich
Farmtech TDK 1300 jest równie przydatna poza sezonem żniwnym. W okresie wiosennym i jesiennym przyczepa służy do transportu nawozów mineralnych – zarówno workowanych (big‑bagi), jak i luzem, jeśli gospodarstwo dysponuje odpowiednim systemem załadunku. Mocna podłoga skrzyni oraz solidne burty pozwalają również na przewóz wapna, nawozów naturalnych w kontenerach, komponentów do pasz oraz pasz objętościowych, np. sieczki kukurydzianej.
W gospodarstwach hodowlanych TDK 1300 wykorzystywana jest m.in. do przewozu bel słomy i siana (po zdemontowaniu lub obniżeniu burt, w zależności od wersji), a także do dowozu pasz na pastwiska i do obór. Trójstronny wywrot bywa pomocny przy wysypywaniu pasz objętościowych w określonych miejscach, co ułatwia ich późniejsze podbieranie ładowarką lub czołowym ładowaczem ciągnika.
Zastosowanie w transporcie budowlanym i komunalnym
Wielu rolników wykorzystuje przyczepę TDK 1300 również przy robotach budowlanych i remontowych na terenie gospodarstwa – do przewozu piasku, żwiru, kruszyw, ziemi, gruzu oraz materiałów konstrukcyjnych. Stabilna rama i solidne ogumienie pozwalają na bezpieczne poruszanie się po nieutwardzonych drogach i placach budowy.
Niektóre egzemplarze są używane także przez firmy komunalne do transportu ziemi, odpadów zielonych, gałęzi czy śniegu. W takim zastosowaniu docenia się szczególnie prostotę obsługi, wytrzymałość oraz możliwość szybkiego wyładunku w wybranym kierunku, bez konieczności żmudnego ręcznego rozładunku.
Warunki pracy i współpraca z ciągnikami
Przyczepa Farmtech TDK 1300 jest przystosowana do intensywnej pracy w zróżnicowanych warunkach terenowych. Konstrukcja ramy i zawieszenia pozwala na jazdę po polach, łąkach, nieutwardzonych drogach i dojazdach leśnych. Duże, szerokie ogumienie (dostępne w różnych rozmiarach) minimalizuje ugniatanie gleby i poprawia trakcję, co ma znaczenie zwłaszcza przy mokrym podłożu.
Do współpracy z TDK 1300 zaleca się ciągniki o mocy dostosowanej do masy przyczepy i przewidywanego ładunku. W praktyce często są to ciągniki w przedziale od ok. 70–80 KM wzwyż, choć w gospodarstwach dysponujących mocniejszym parkiem maszynowym przyczepa może być agregowana również z ciągnikami powyżej 100 KM. Kluczowe jest dopasowanie uciągu, siły hamowania zestawu oraz możliwości układu hydraulicznego do obsługi wywrotu.
Przy transporcie publicznym, zwłaszcza na dłuższe dystanse, znaczenie ma także odpowiednie wyważenie ładunku i zachowanie przepisów dotyczących dopuszczalnych obciążeń na osie. Właściwe rozplanowanie ładunku w skrzyni oraz stosowanie siatek lub plandek zabezpieczających to podstawa bezpiecznej eksploatacji TDK 1300.
Zalety przyczepy Farmtech TDK 1300
Przyczepy z serii TDK, w tym model 1300, zdobyły zaufanie użytkowników dzięki licznym atutom konstrukcyjnym i eksploatacyjnym. Wśród najczęściej wymienianych zalet można wskazać:
Wytrzymała konstrukcja i długa żywotność
Sztywna rama z profili stalowych, spawana w odpowiednio przygotowanych warunkach fabrycznych, zapewnia wysoką trwałość i odporność na przeciążenia. Wzmacniana podłoga skrzyni oraz burty z tłoczonych paneli sprawiają, że przyczepa dobrze znosi intensywną eksploatację, również w cięższych warunkach. Zabezpieczenia antykorozyjne, takie jak malowanie proszkowe lub cynkowanie, wydłużają okres użytkowania, ograniczając ryzyko przedwczesnych ognisk korozji.
Trójstronny wywrot i wygoda obsługi
Możliwość wyładunku w trzech kierunkach to jedna z kluczowych przewag TDK 1300 nad prostszymi konstrukcjami jedno‑kierunkowymi. Kierowca ma swobodę wyboru, gdzie i jak rozładować ładunek, co zmniejsza konieczność wykonywania skomplikowanych manewrów ciągnikiem. Dla wielu gospodarstw, szczególnie z ograniczoną przestrzenią na podwórzu, jest to rozwiązanie znacznie ułatwiające codzienną pracę.
Uniwersalność zastosowań
Farmtech TDK 1300 można określić jako uniwersalną platformę transportową. Przyczepa sprawdza się zarówno w transporcie płodów rolnych, jak i materiałów budowlanych czy komunalnych. Możliwość montażu nadstawek, stosowania różnych rodzajów ogumienia oraz doposażenia w dodatkowe elementy (np. zaczepy do łączenia w zestaw z kolejną przyczepą, drabinki, plandeki) pozwala dostosować ją do specyficznych potrzeb danego gospodarstwa.
Bezpieczeństwo pracy i transportu
Nowoczesne układy hamulcowe, dobre oświetlenie oraz stabilna konstrukcja podwozia zapewniają bezpieczną eksploatację TDK 1300 zarówno w polu, jak i na drogach publicznych. Odpowiednio rozplanowane punkty mocowania ładunku oraz solidne burty pomagają w zabezpieczeniu przewożonych towarów. Wielu użytkowników docenia również dopracowane rozwiązania detali, takie jak niezawodne zamki burt, wygodne drabinki czy stabilne podpory dyszla.
Korzyści ekonomiczne
Dzięki przemyślanej konstrukcji Farmtech TDK 1300 charakteryzuje się korzystnym stosunkiem ceny do oferowanych możliwości. Przyczepa jest stosunkowo prosta w budowie, co ogranicza ryzyko usterek i koszty serwisu. Właściwie eksploatowana i konserwowana odwdzięcza się długą żywotnością, co sprawia, że całkowity koszt posiadania (TCO) jest atrakcyjny. Wysoka wartość rynkowa używanych egzemplarzy dodatkowo zachęca do inwestycji w sprzęt tej marki.
Wady i ograniczenia Farmtech TDK 1300
Mimo wielu zalet, przyczepa Farmtech TDK 1300 – jak każde rozwiązanie techniczne – ma także swoje ograniczenia, o których warto pamiętać przy planowaniu zakupu i eksploatacji.
Ograniczona ładowność w porównaniu z większymi modelami
TDK 1300 należy do średniego segmentu ładowności. Dla największych gospodarstw, gospodarstw o bardzo intensywnej produkcji czy firm usługowych obsługujących duże areały, może okazać się zbyt mała w porównaniu z większymi przyczepami wielotonowymi lub zestawami objętościowymi. W takich przypadkach konieczne bywa wykorzystanie kilku przyczep lub inwestycja w modele o większej masie dopuszczalnej, co wiąże się z wyższymi kosztami zakupu.
Wymagania wobec ciągnika i infrastruktury
Choć TDK 1300 nie jest najcięższą przyczepą na rynku, to przy pełnym załadunku wymaga odpowiednio mocnego ciągnika, z wydajnym układem hamulcowym i hydraulicznym. Gospodarstwa dysponujące słabszymi maszynami mogą odczuć trudności w pracy na pagórkowatym terenie lub przy transporcie na dłuższych dystansach. Ponadto, do efektywnego wykorzystania potencjału przyczepy wskazana jest odpowiednia infrastruktura – twarde dojazdy, place manewrowe, rampy rozładunkowe.
Konieczność regularnej konserwacji
Jak każda przyczepa pracująca w ciężkich warunkach, TDK 1300 wymaga regularnej konserwacji: smarowania punktów obrotu, kontroli stanu ogumienia, hamulców, instalacji hydraulicznej i elektrycznej. Zaniedbania w tym zakresie mogą prowadzić do przyspieszonego zużycia podzespołów, a w skrajnych przypadkach – do awarii w trakcie pracy. Dla użytkowników przyzwyczajonych do minimalnego serwisu może to być postrzegane jako wada, jednak właściwa obsługa jest standardowym wymogiem dla sprzętu tej klasy.
Zależność od jakości dróg i warunków pracy
Przyczepa Farmtech TDK 1300, mimo solidnej konstrukcji, nie jest przystosowana do ekstremalnych warunków, takich jak bardzo strome zbocza, głębokie koleiny czy długotrwała praca w skrajnie podmokłym terenie. Intensywna eksploatacja w takich warunkach może prowadzić do przyspieszonego zużycia zawieszenia, ramy i układu jezdnego. Dlatego tak ważne jest dopasowanie rodzaju pracy do możliwości sprzętu oraz stosowanie odpowiedniego ogumienia o zwiększonej nośności i przyczepności.
Eksploatacja, serwis i wskazówki praktyczne
Aby w pełni wykorzystać potencjał przyczepy Farmtech TDK 1300, warto przestrzegać kilku podstawowych zasad eksploatacji i serwisowania. Dzięki nim sprzęt będzie służył przez wiele lat, zachowując wysoką sprawność i bezpieczeństwo.
Regularne przeglądy i smarowanie
Kluczowe punkty konstrukcji – takie jak zawiasy burt, sworznie układu wywrotu, łożyska kół, punkty mocowania dyszla – powinny być regularnie smarowane zgodnie z zaleceniami producenta. Zapobiega to ich nadmiernemu zużyciu, chroni przed korozją i zmniejsza ryzyko zatarcia. W trakcie przeglądów należy także zwrócić uwagę na ewentualne pęknięcia spoin, ślady korozji, deformacje ramy czy skrzyni.
Kontrola układu hamulcowego i oświetlenia
Bezpieczeństwo jazdy z załadowaną przyczepą wymaga sprawnego układu hamulcowego oraz oświetlenia. Przed rozpoczęciem sezonu intensywnych prac warto skontrolować stan szczęk hamulcowych, bębnów lub tarcz (w zależności od typu), szczelność przewodów pneumatycznych lub hydraulicznych oraz prawidłowe działanie zaworów sterujących. Niesprawne oświetlenie należy niezwłocznie naprawić – zwłaszcza że jazda z nieoświetloną przyczepą po drogach publicznych stanowi poważne zagrożenie i naruszenie przepisów.
Ochrona antykorozyjna i mycie
Po intensywnej pracy w trudnych warunkach – np. przy transporcie nawozów, obornika, wapna lub w okresie zimowym, gdy na drogach stosuje się sól – warto dokładnie umyć przyczepę, zwracając szczególną uwagę na podwozie, wnętrze skrzyni ładunkowej oraz zakamarki ramy. W razie potrzeby można stosować dodatkowe środki konserwujące metal, aby przedłużyć trwałość powłok malarskich i ograniczyć rozwój korozji.
Odpowiednie zabezpieczenie ładunku
Przy przewozie różnego typu materiałów – od zbóż, przez nawozy, po kruszywa i belki – ważne jest właściwe zabezpieczenie ładunku. Dla materiałów sypkich niezastąpione są plandeki i siatki, które zapobiegają rozsypywaniu i unoszeniu cząstek przez wiatr. W przypadku bel, palet czy innych ładunków jednostkowych konieczne jest stosowanie pasów transportowych mocowanych do odpowiednich punktów na ramie czy skrzyni. Takie podejście chroni ładunek, przyczepę i innych uczestników ruchu drogowego.
Dobór ogumienia do warunków pracy
Ogumienie w przyczepie rolniczej ma ogromny wpływ na jej zachowanie w terenie, komfort jazdy oraz ochronę gleby. Farmtech TDK 1300 może być wyposażona w różne typy opon – od bardziej uniwersalnych, po szerokie opony flotacyjne o dużej powierzchni styku z podłożem. W gospodarstwach, gdzie przyczepa często pracuje na polach o dużym uwilgotnieniu, warto rozważyć właśnie ogumienie flotacyjne, które znacząco redukuje ugniatanie gleby i poprawia trakcję.
Farmtech TDK 1300 na tle rynku i perspektywy rozwoju
Rynek przyczep rolniczych jest bardzo zróżnicowany – od prostych, lekkich konstrukcji po zaawansowane technologicznie przyczepy objętościowe, wywrotki wieloosiowe i zestawy transportowe. Na tym tle Farmtech TDK 1300 plasuje się jako solidna, średnia przyczepa uniwersalna, skierowana do szerokiego grona odbiorców. Jej konkurentami są przyczepy innych europejskich producentów oferujących podobne parametry ładowności i konstrukcji.
Niezawodność, jakość wykonania oraz przystępność cenowa sprawiają, że TDK 1300 pozostaje atrakcyjną opcją dla wielu gospodarstw modernizujących park maszynowy. Wraz z dalszym rozwojem rolnictwa i rosnącymi wymaganiami w zakresie logistyki plonów można spodziewać się kontynuacji prac nad poprawą komfortu obsługi, bezpieczeństwa i integracji przyczep z systemami zarządzania gospodarstwem. Już teraz niektóre rozwiązania – choć częściej spotykane w większych modelach – obejmują np. zaawansowane układy jezdne, lepszą amortyzację, monitoring obciążenia osi czy integrację z elektroniką ciągnika.
Farmtech TDK 1300 utrzymuje swoją pozycję jako przyczepa „robocza”, skoncentrowana na praktycznych aspektach użytkowania. Jej sukces na rynku wynika z dobrze wyważonego kompromisu między ceną, trwałością, funkcjonalnością i możliwościami adaptacji do różnych potrzeb gospodarstw, co czyni ją jednym z popularniejszych wyborów w segmencie średnich przyczep trójstronnie wywrotnych.
