Rasa świń duroc od kilku dekad przyciąga uwagę hodowców na całym świecie ze względu na znakomite umięśnienie, dobrą adaptację do różnych warunków utrzymania i wysoką jakość mięsa. Zwierzęta te, wywodzące się z Ameryki Północnej, stały się ważnym elementem nowoczesnej produkcji trzody chlewnej oraz programów krzyżowniczych nastawionych na uzyskanie tuczników o dobrym przyroście masy, wyrównanym pokroju i cennych walorach kulinarnych. Mimo bardzo użytkowego charakteru, duroc ma również interesującą historię powstania oraz szereg cech, które sprawiają, że wyróżnia się na tle innych ras świń zarówno w intensywnym, jak i bardziej ekstensywnym systemie chowu.
Charakterystyka ogólna rasy duroc
Duroc należy do gatunku Sus scrofa domesticus, czyli świni domowej, i klasyfikowany jest jako rasa mięsno‑bekonowa, chociaż w wielu systemach żywieniowych wykazuje także cechy typu słoninowo‑mięsnego. Jego najważniejszą zaletą jest korzystne połączenie szybkiego tempa wzrostu, dobrego wykorzystania paszy oraz uzyskiwania tusz o wysokiej zawartości mięsa przy stosunkowo umiarkowanym otłuszczeniu. Stanowi to ogromną wartość dla towarowych gospodarstw trzodziarskich oraz dużych ferm nastawionych na produkcję w cyklu otwartym lub zamkniętym.
Najbardziej rozpoznawalną cechą zewnętrzną duroców jest jednolite, rudo‑brązowe lub ceglastoczerwone ubarwienie. Kolor może wahać się od jaśniejszego, niemal złocisto‑czerwonego, po bardzo ciemny, zbliżony do mahoniu. Dopuszcza się w hodowli niewielkie, drobne, białe plamki, pod warunkiem że nie zajmują one znacznej powierzchni ciała i nie wpływają na ogólne wrażenie jednolitej barwy. Skóra jest stosunkowo gruba, często lekko pomarszczona w okolicach szyi, natomiast szczecina krótsza, gęsta oraz dość twarda, co pomaga zwierzętom znosić umiarkowanie trudne warunki atmosferyczne.
Głowa u duroców jest średniej długości, z charakterystycznymi, opadającymi do przodu uszami, które częściowo przykrywają oczy. Profil głowy zazwyczaj jest lekko wklęsły, co odróżnia tę rasę od wielu lokalnych ras europejskich o prostym lub wypukłym profilu. Tułów jest dobrze umięśniony, o szerokiej klatce piersiowej i mocno zaznaczonych łopatkach. Grzbiet zwykle długi, dość szeroki, z lekko wysklepioną linią grzbietowo‑lędźwiową. Szynki są bardzo dobrze rozwinięte, wyraźnie wypukłe, co przekłada się na wysoki udział cennych elementów rzeźnych, takich jak szynka czy schab.
Kończyny duroców bywają nieco lżejsze niż u niektórych ras typowo słoninowych, ale są dość mocne i dobrze ustawione. Rasa ta jest ceniona za dobrą kondycję racic i stosunkowo wysoką żywotność, choć przy bardzo intensywnym tuczu w ciasnych kojcach mogą pojawiać się problemy ortopedyczne, jak u większości nowoczesnych linii świń. Masa ciała tuczników zwykle przekracza 110–120 kg w wieku 5,5–6 miesięcy przy prawidłowo zbilansowanym żywieniu, co pokazuje ich znakomity potencjał wzrostowy.
Istotną cechą użytkową jest także umiarkowana plenność. Lochy rasy duroc rodzą przeciętnie nieco mniej prosiąt niż np. rasy typowo mateczne, takie jak wielka biała polska czy pbz, ale wyróżniają się dobrą opiekuńczością i wysoką przeżywalnością miotu. W praktyce hodowlanej duroc rzadziej pełni funkcję rasy matecznej, a częściej wykorzystywany jest jako komponent ojcowski w krzyżowaniach towarowych, gdzie główny nacisk kładzie się na tempo wzrostu oraz jakość tuszy i mięsa.
Pochodzenie i historia rozwoju rasy
Korzenie duroców sięgają XIX wieku i związane są z rozwojem nowoczesnej hodowli trzody chlewnej w Stanach Zjednoczonych. Za przodków tej rasy uważa się świnie importowane z Europy, w szczególności z rejonów Hiszpanii i Portugalii, a także prawdopodobnie Anglii, które krzyżowano z lokalnymi odmianami amerykańskimi. W tamtym okresie hodowcy dążyli do uzyskania zwierząt dobrze przystosowanych do rozległych wybiegów, potrafiących efektywnie wykorzystywać pasze objętościowe oraz resztki z gospodarstw, a jednocześnie dających tusze o wyższej mięsności niż ówczesne rasy tłuszczowe.
Nazwa „duroc” ma mieć związek z knurem o imieniu Duroc, należącym do jednego z wczesnych hodowców w stanie Nowy Jork lub New Jersey, którego potomstwo wyróżniało się cechami użytkowymi i stało się podstawą dalszej selekcji. Równolegle w innych częściach USA rozwijano populacje czerwonych świń znanych jako Jersey Red. Z czasem nastąpiło ich skrzyżowanie i ujednolicenie, co doprowadziło do powstania rasy Duroc‑Jersey, a następnie, po uproszczeniu nazewnictwa, po prostu duroc. Już pod koniec XIX wieku rasa ta była wpisana do amerykańskiej księgi hodowlanej i uznana za jedną z istotnych ras przemysłowych w kraju.
Rozwój rasy duroc był ściśle powiązany z przemianami w amerykańskim rolnictwie. W miarę rozwoju kolei i przetwórstwa mięsnego wzrosło zapotrzebowanie na tusze o wyższej zawartości mięsa i mniejszej ilości tłuszczu niż dotychczas. Duroc, w połączeniu z innymi nowoczesnymi rasami, przyczynił się do przejścia z produkcji nastawionej na smalec i słoninę do produkcji chudszego mięsa wieprzowego. Do połowy XX wieku rasa ta była już szeroko rozpowszechniona w wielu stanach USA, w tym na Środkowym Zachodzie, gdzie rozwijały się duże gospodarstwa specjalizujące się w tuczu świń.
Od połowy XX wieku duroc zaczął stopniowo trafiać do innych krajów. Najpierw rozprzestrzenił się w Kanadzie i Meksyku, a następnie w Ameryce Południowej, Europie i Azji. W Europie Zachodniej zainteresowanie rasą wynikało głównie z jej dużej przydatności w krzyżowaniu towarowym, natomiast w Europie Środkowo‑Wschodniej, w tym w Polsce, duroc zaczął odgrywać rolę komponentu poprawiającego umięśnienie tusz oraz przyspieszającego przyrosty w porównaniu z lokalnymi rasami.
W Polsce pierwsze większe importy duroców miały miejsce w drugiej połowie XX wieku. Początkowo wykorzystywano je w ograniczonym zakresie, głównie w gospodarstwach doświadczalnych i nielicznych stadach zarodowych. Wraz z rozwojem przemysłowej produkcji wieprzowiny i otwieraniem się rynku na mięso o lepszej jakości mięśni, znaczenie tej rasy rosło. Tworzono linie hodowlane specjalnie nastawione na rolę ojcowską w systemach krzyżowania towarowego, gdzie lochy wywodziły się z ras o wysokiej plenności, a knury duroc wprowadzały do potomstwa cechy mięsne i wzrostowe.
Na poziomie globalnym hodowla duroców podlegała intensywnej selekcji genetycznej. Programy hodowlane koncentrowały się m.in. na poprawie wskaźnika mięsności, obniżeniu otłuszczenia, zwiększeniu tempa wzrostu, a także na cechach takich jak wytrzymałość kończyn czy zdrowotność. Równocześnie prowadzono badania nad jakością mięsa, gdyż duroc znany był z większej zawartości tłuszczu śródmięśniowego w porównaniu z niektórymi innymi rasami, co poprawiało soczystość i smak wieprzowiny. Współczesny duroc to zatem efekt wieloletniej, wielokierunkowej pracy hodowlanej, łączącej wymagania przemysłu mięsnego z oczekiwaniami konsumentów co do walorów kulinarnych.
Występowanie i kierunki użytkowania
Obecnie duroc należy do najważniejszych ras trzody chlewnej w wielu krajach o rozwiniętej produkcji wieprzowiny. Silną pozycję zajmuje w Stanach Zjednoczonych, gdzie jest jedną z podstawowych ras wykorzystywanych w programach krzyżowniczych. Znaczące populacje utrzymywane są także w Kanadzie, Brazylii, Argentynie oraz w licznych państwach europejskich, zwłaszcza w Danii, Hiszpanii, Holandii i Niemczech. W części tych krajów duroc funkcjonuje przede wszystkim jako rasa knurów ojcowskich, wykorzystywanych do krycia loch hybrydowych lub ras matecznych.
W Polsce populacja duroców jest liczebnie mniejsza niż ras takich jak pbz czy wielka biała polska, jednak rasa ta pełni bardzo istotną rolę w doskonaleniu krajowego pogłowia. Spotyka się ją głównie w stadach zarodowych oraz w gospodarstwach nastawionych na produkcję w oparciu o krzyżowanie towarowe. Knury duroc wykorzystywane są do krycia loch mieszańcowych lub czystorasowych matek, co pozwala otrzymać tuczniki o zwiększonej mięsności, dobrym tempie wzrostu i lepszej jakości mięsa. W wielu rejonach kraju stosuje się nasienie knurów duroc w inseminacji, co ułatwia wprowadzanie materiału genetycznego wysokiej wartości do stad towarowych.
Poza dużymi fermami intensywnymi, duroc spotykany jest także w gospodarstwach o bardziej ekstensywnym charakterze, gdzie ceniona jest jego zdolność do wykorzystania różnorodnych pasz, w tym pastwisk oraz odpadów roślinnych. Rasa ta, choć doskonale nadaje się do tuczu w budynkach zamkniętych, znosi również systemy wybiegowe i półotwarte. Dzięki silniejszej konstytucji i jednolitej, ciemniejszej barwie skóry, zwierzęta te wykazują nieco większą odporność na nasłonecznienie niż niektóre rasy białe, co sprzyja ich wykorzystaniu w warunkach klimatu cieplejszego lub w systemach wolnowybiegowych.
Głównym kierunkiem użytkowania duroców jest produkcja mięsa o wysokiej zawartości białka oraz umiarkowanym, równomiernie rozłożonym tłuszczu. W porównaniu z bardzo chudymi liniami innych ras, mięso duroc bywa bardziej soczyste i aromatyczne. Wyższa zawartość tłuszczu śródmięśniowego, oznaczana często jako IMF, wpływa na poprawę kruchości i smaku po obróbce termicznej. Z tego powodu w niektórych krajach mięso lub mieszańce z udziałem duroców są preferowane do produkcji wysokiej jakości wędlin, szynek dojrzewających oraz produktów premium, dla których ważne są zarówno parametry technologiczne, jak i organoleptyczne.
W programach hodowlanych duroc bardzo często występuje jako tzw. linia terminalna. Oznacza to, że knury tej rasy są używane do ostatniego etapu krzyżowania, którego celem jest uzyskanie tuczników przeznaczonych wyłącznie na ubój, bez dalszego rozmnażania potomstwa. Taki system pozwala maksymalnie wykorzystać efekt heterozji, czyli wybujałości mieszańców, przejawiający się szybszym wzrostem, lepszym wykorzystaniem paszy i większą odpornością na trudniejsze warunki środowiskowe.
W niektórych regionach świata duroc pełni szczególną rolę w produkcji lokalnych specjałów wieprzowych. W Hiszpanii i we Włoszech prowadzone są doświadczenia i wdrożenia polegające na wykorzystaniu mieszańców duroc x rasy lokalne do produkcji szynek dojrzewających oraz kiełbas długo dojrzewających, gdzie nieco wyższa zawartość tłuszczu w mięsie okazuje się pożądana. Tego typu produkty wyróżniają się wyższą kruchością oraz charakterystycznym, pełnym smakiem, co jest cenione na rynkach wymagających konsumentów.
Warto również wspomnieć o rosnącym znaczeniu duroców w kontekście zrównoważonego rolnictwa. Świnie tej rasy wykazują dobrą zdolność adaptacji do warunków pastwiskowo‑chlewowych, co pozwala integrować ich chów z innymi gałęziami produkcji rolnej, np. z uprawą roślin okopowych czy zbożowych. Umiejętne wykorzystanie wybiegów oraz płodozmianu może ograniczyć nakłady na pasze treściwe i poprawić bilans nawozowy gospodarstwa, ponieważ odchody świń są cennym źródłem składników pokarmowych dla roślin.
Cechy użytkowe i wartość hodowlana
Dla hodowców trzody chlewnej jedną z kluczowych cech duroców pozostaje tempo wzrostu. Zwierzęta te osiągają wysokie dzienne przyrosty masy ciała, często przekraczające 800–900 g przy intensywnym tuczu i prawidłowo zbilansowanej dawce żywieniowej. Oznacza to, że czas tuczu do masy ubojowej może być krótszy niż w przypadku wielu ras lokalnych, co redukuje koszty utrzymania i poprawia ekonomikę produkcji. Jednocześnie współczynnik wykorzystania paszy, określający ile kilogramów paszy potrzeba na przyrost 1 kg masy ciała, jest u współczesnych linii duroców korzystny, co wpisuje się w wymogi efektywnej produkcji.
Drugim ważnym parametrem jest mięsność tuszy. W nowoczesnych liniach hodowlanych duroców uzyskuje się wysokie wartości procentowe udziału mięsa w tuszy, często na poziomie zbliżonym do innych czołowych ras mięsnych. Istotne jest przy tym korzystne rozmieszczenie mięśni – szczególnie dobrze rozwinięte są partie grzbietowo‑lędźwiowe oraz szynki, co daje duży udział elementów kulinarnych wysokiej wartości. Otłuszczenie grzbietu jest umiarkowane; bardzo grube pokłady słoniny nie są cechą pożądaną i są stopniowo eliminowane w toku selekcji.
Specyficzną cechą duroców, docenianą w przemyśle mięsnym i gastronomii, jest wspomniany już wyższy poziom tłuszczu śródmięśniowego. Wpływa on na delikatność i soczystość mięsa, a także na lepszą zdolność utrzymania wilgoci podczas obróbki cieplnej. Z punktu widzenia konsumenta oznacza to często bardziej wyrazisty smak oraz przyjemniejszą konsystencję potraw z wieprzowiny. W niektórych krajach prowadzi się wręcz selekcję ukierunkowaną na zachowanie relatywnie wysokiego poziomu IMF u duroców, mimo ogólnej tendencji rynków do promowania mięsa bardzo chudego.
Pod względem cech rozrodczych duroc wykazuje średnią lub nieco poniżej średniej plenność w porównaniu z rasami typowo matecznymi. Liczba prosiąt w miocie często wynosi 9–11, choć wyniki te mogą znacznie poprawić się w dobrze prowadzonych stadach o wysokim poziomie zarządzania. Lochy odznaczają się dobrą mlecznością, co pozwala na szybki wzrost prosiąt w okresie odchowu. Umiarkowana liczebność miotu bywa rekompensowana większą masą urodzeniową i wyższą przeżywalnością, dzięki czemu efektywny odchów prosiąt może być bardzo zadowalający.
Odporność na choroby i ogólna zdrowotność są kolejnym elementem, który przyczynił się do popularności duroców. W licznych opracowaniach podkreśla się dobrą adaptację tej rasy do różnorodnych warunków środowiskowych oraz wysoką żywotność prosiąt. Oczywiście, jak w przypadku każdej nowoczesnej rasy świń, prowadzenie właściwej profilaktyki, utrzymanie higieny budynków i prawidłowe żywienie są niezbędne, by w pełni wykorzystać potencjał zdrowotny zwierząt. Niemniej duroc, szczególnie w krzyżówkach, często wykazuje korzystną odporność na stres środowiskowy.
Dużą uwagę w hodowli duroców przykłada się do jakości kończyn i aparatu ruchu. Silne, prawidłowo ustawione nogi i odpowiednio uformowane racice pozwalają zwierzętom lepiej znosić zarówno intensywne systemy chowu rusztowego, jak i bardziej naturalne warunki z dostępem do wybiegów. Selekcja pod tym kątem jest konieczna zwłaszcza w przypadku knurów użytkowanych w rozrodzie naturalnym, gdzie wysokie obciążenia mechaniczne mogą prowadzić do kontuzji. Hodowcy starają się eliminować osobniki z wadami postawy czy skłonnością do kulawizn.
Wartość hodowlana duroców jest powszechnie uznawana w międzynarodowych programach doskonalenia trzody chlewnej. Często wykorzystuje się je jako bazę genetyczną do tworzenia nowych linii syntetycznych lub krzyżówek specjalistycznych. Równocześnie rozwój technologii genetycznych, takich jak selekcja genomowa, umożliwił dokładniejsze szacowanie wartości hodowlanej osobników w młodszym wieku. W efekcie postęp hodowlany w rasie duroc jest stosunkowo szybki, a nowe linie charakteryzują się coraz lepszym połączeniem wydajności rzeźnej, zdrowotności i jakości mięsa.
Warunki utrzymania, żywienie i dobrostan
Duroc, mimo intensywnego użytkowania, zachował wiele cech sprzyjających dobremu funkcjonowaniu zarówno w systemach zamkniętych, jak i bardziej otwartych. W chowie intensywnym najczęściej utrzymuje się go w budynkach o kontrolowanym mikroklimacie, na rusztach lub ściółce głębokiej. W takich warunkach istotne jest zapewnienie odpowiedniej wentylacji, temperatury i wilgotności, gdyż wysoka obsada zwierząt na małej powierzchni może sprzyjać chorobom układu oddechowego. Duroc, podobnie jak inne rasy, wymaga suchych, dobrze wietrzonych pomieszczeń z możliwością regulacji przeciągów i skutecznym systemem usuwania odchodów.
W systemach bardziej ekstensywnych czy półintensywnych duroc dobrze sprawdza się na wybiegach i pastwiskach. Dostęp do ruchu na świeżym powietrzu sprzyja rozwojowi układu mięśniowego i kostnego, a także ogranicza występowanie niektórych schorzeń związanych z długotrwałym przebywaniem w zamknięciu. Należy jednak pamiętać, że choć rasa ta lepiej znosi nasłonecznienie niż rasy o białej skórze, konieczne jest zapewnienie cienia, zadaszeń oraz dostępu do czystej wody. W warunkach wysokich temperatur ryzyko przegrzania jest realnym zagrożeniem, a świnie nie dysponują wydajnymi mechanizmami termoregulacji.
Żywienie duroców powinno być dostosowane do ich wysokiego tempa wzrostu i potencjału mięsnego. W praktyce wykorzystuje się mieszanki pełnoporcjowe dostosowane do poszczególnych faz tuczu oraz odchowu, bogate w białko o odpowiednim składzie aminokwasowym, energię metaboliczną, witaminy i składniki mineralne. Szczególne znaczenie ma bilansowanie dawki pod kątem aminokwasów egzogennych, takich jak lizyna, metionina czy treonina, gdyż ich niedobór może ograniczyć przyrosty i pogorszyć wykorzystanie paszy. W systemach pastwiskowych pasze objętościowe i zielonki mogą stanowić wartościowe uzupełnienie dawki, jednak podstawą pozostają pasze treściwe.
Dla uzyskania mięsa wysokiej jakości ważna jest nie tylko ilość, ale i jakość podawanej paszy. Zbyt wysokie żywienie energetyczne przy niedoborze białka może prowadzić do nadmiernego otłuszczenia tuszy, natomiast bardzo niskie poziomy energii mogą obniżać tempo wzrostu i powodować mniej korzystne wyniki ekonomiczne. W niektórych gospodarstwach stosuje się żywienie fazowe, modyfikujące skład dawki w kolejnych etapach tuczu, co pozwala lepiej kontrolować zarówno mięsność, jak i zawartość tłuszczu śródmięśniowego.
Dobrostan duroców, podobnie jak wszystkich świń, zależy od szeregu czynników: przestrzeni życiowej, jakości ściółki, warunków mikroklimatycznych, systemu grupowania zwierząt oraz możliwości realizowania naturalnych zachowań, takich jak rycie czy kontakt społeczny. Badania pokazują, że zapewnienie świniom zabawek manipulacyjnych (np. łańcuchów, lin, elementów drewnianych) oraz materiałów do rycia ogranicza występowanie zachowań stereotypowych i agresji w grupie. U duroców, które z natury cechuje umiarkowany temperament, odpowiednie warunki utrzymania pomagają w pełni wykorzystać ich potencjał produkcyjny.
Istotną kwestią jest profilaktyka zdrowotna. Regularne szczepienia przeciwko najczęściej występującym chorobom, plan odrobaczania, monitoring stanu racic oraz kontrola jakości wody i paszy są nieodzowne w każdym stadzie. Duroc nie jest rasą wyjątkowo wrażliwą, ale przy wysokiej koncentracji zwierząt każdy patogen może szybko się rozprzestrzeniać. Współczesne programy hodowlane coraz większą wagę przywiązują do cech związanych z odpornością na choroby oraz obniżoną skłonnością do występowania stresu, co ma na celu zarówno poprawę dobrostanu, jak i redukcję strat ekonomicznych.
Duroc w krzyżowaniach towarowych i produkcji mięsa wysokiej jakości
W praktyce produkcyjnej duroc najczęściej występuje jako komponent w złożonych systemach krzyżowań, których celem jest połączenie atutów kilku różnych ras w jednym potomstwie. Typowym rozwiązaniem jest użycie loch mieszańcowych, pochodzących np. z krzyżowania ras wielka biała polska i pbz lub ich zagranicznych odpowiedników, oraz knurów rasy duroc. Tak uzyskane prosięta łączą wysoką plenność i dobre cechy mateczne po stronie loch z tempem wzrostu, umięśnieniem i jakością mięsa po stronie knura.
Efekt heterozji szczególnie wyraźnie przejawia się w zwiększonych przyrostach dziennych, lepszym wykorzystaniu paszy oraz często w podwyższonej odporności na czynniki stresowe. Mieszańce z udziałem duroców są też zwykle bardziej wyrównane pod względem budowy i wskaźników rzeźnych, co znacząco ułatwia planowanie tuczu i sprzedaży. Zakłady mięsne chętnie przyjmują partie tuczników o zbliżonej masie i parametrach tusz, gdyż ułatwia to przetwarzanie i standaryzację produktów.
W kontekście produkcji mięsa wysokiej jakości duroc ma szczególną pozycję. Wielu producentów specjalizujących się w wędlinach premium, szynkach długo dojrzewających czy produktach regionalnych wybiera mieszańce z udziałem duroców jako surowiec o korzystnych właściwościach technologicznych. Mięso takie charakteryzuje się odpowiednią strukturą włókien mięśniowych, dobrą zdolnością zatrzymywania wody oraz równomiernym, drobno prążkowanym otłuszczeniem śródmięśniowym. Te cechy ułatwiają proces peklowania, dojrzewania i wędzenia, a w efekcie pozwalają na osiągnięcie stabilnej, wysokiej jakości sensorycznej wyrobu.
W ostatnich latach pojawiły się także programy certyfikowanej produkcji wieprzowiny, w których udział duroców jest wyraźnie zaznaczony. Mogą one obejmować m.in. wymagania dotyczące żywienia (np. obowiązkowe stosowanie pasz wolnych od określonych dodatków), warunków utrzymania (systemy z wybiegami, ograniczenie zagęszczenia) czy minimalny udział genów duroc w populacji tuczników objętych programem. Takie inicjatywy odpowiadają na rosnące zainteresowanie konsumentów pochodzeniem żywności i sposobem jej wytwarzania.
Warto zwrócić uwagę, że korzystne walory kulinarne mięsa duroców mają znaczenie nie tylko w przemyśle przetwórczym, ale również w gastronomii i sprzedaży detalicznej. Coraz więcej restauracji i sklepów specjalistycznych informuje klientów o rasie świń, z których pochodzi serwowane lub sprzedawane mięso. Mięso z udziałem genów duroc jest często postrzegane jako produkt bardziej „rzemieślniczy” i zbliżony do tradycyjnej wieprzowiny sprzed epoki skrajnie chudych linii hodowlanych. Dla części konsumentów jest to wartość dodana, uzasadniająca wyższą cenę detaliczną.
Nie można jednak pominąć wyzwań związanych z wykorzystaniem duroców w krzyżowaniach. Wysoka mięsność i tempo wzrostu wymagają precyzyjnego zarządzania żywieniem i warunkami utrzymania, aby uniknąć problemów zdrowotnych, takich jak zaburzenia aparatu ruchu, nadmierne obciążenie układu krążenia czy schorzenia metaboliczne. Z tego względu wdrożenie tej rasy w gospodarstwie powinno być poprzedzone dokładną analizą możliwości technicznych, żywieniowych i organizacyjnych.
Kompetentnie prowadzone stado duroców lub ich mieszańców może jednak znacząco podnieść konkurencyjność gospodarstwa na rynku mięsa wieprzowego, szczególnie jeśli połączy się wysoką efektywność produkcji z dbałością o jakość, dobrostan i oczekiwania odbiorców końcowych.
