Trojszyk gryzący to jeden z najważniejszych i najbardziej uciążliwych szkodników zboża magazynowanego. Występuje w silosach, magazynach, spichlerzach, a nawet w domowych spiżarniach, gdzie potrafi w krótkim czasie doprowadzić do poważnych strat ilościowych i jakościowych przechowywanego surowca. Znajomość jego biologii, wymagań środowiskowych oraz skutecznych metod zwalczania jest kluczowa zarówno dla rolników, jak i dla firm zajmujących się skupem czy przetwórstwem zbóż. Odpowiednio zaplanowane działania profilaktyczne oraz umiejętnie dobrane metody chemiczne i ekologiczne pozwalają ograniczyć rozwój populacji trojszyka i utrzymać wysoką jakość przechowywanego ziarna.
Charakterystyka i wygląd trojszyka gryzącego
Trojszyk gryzący (Tribolium destructor) należy do rodziny czarnuchowatych (Tenebrionidae) i jest jednym z kilku blisko spokrewnionych gatunków zasiedlających produkty zbożowe. Dorosłe osobniki osiągają zazwyczaj 4–6 mm długości, mają charakterystyczny, wydłużony kształt ciała i ciemne, zwykle brunatnoczarne ubarwienie. Chitynowy pancerz jest twardy, błyszczący, z delikatnymi rowkami na pokrywach skrzydeł, które u łatwo można dostrzec gołym okiem przy mocniejszym oświetleniu. Czułki są stosunkowo krótkie, stopniowo zgrubiałe ku końcowi, a odnóża dobrze rozwinięte, przystosowane do szybkiego poruszania się po ziarnie i powierzchniach magazynowych.
Dorosłe trojszyki potrafią bardzo sprawnie wnikać w głąb masy zbożowej. Dzięki niewielkim rozmiarom wykorzystują szczeliny między ziarnami, z łatwością przemieszczając się zarówno poziomo, jak i pionowo. W odróżnieniu od wielu innych szkodników zbożowych, które preferują wyższe warstwy magazynowanego materiału, trojszyk gryzący może zasiedlać ziarno na całej głębokości warstwy, co utrudnia jego wykrycie i ocenę skali problemu.
Larwy trojszyka są żółtawobiałe lub jasno kremowe, wydłużone, lekko wygięte, z ciemniejszą głową i widocznymi żuwaczkami. Ich długość dochodzi do 6–7 mm pod koniec rozwoju, co sprawia, że są stosunkowo łatwe do zauważenia w poruszanej masie ziarna, otrąb czy mąki. Larwy są ruchliwe, aktywnie poszukują pożywienia, a ich żerowanie prowadzi do postępującego rozdrabniania produktu. Na ostatnim odcinku odwłoka widoczne są drobne, ciemne wyrostki, typowe dla wielu gatunków z rodziny czarnuchowatych.
Formą pośrednią pomiędzy larwą a postacią dorosłą jest poczwarka, zwykle barwy kremowej, w początkowym okresie bardzo jasna i miękka, z czasem ciemniejąca. Poczwarki powstają w zagłębieniach masy zbożowej, w drobnych komorach usypanych z pyłu i resztek produktu. W tej formie owad nie pobiera pokarmu, ale jest wrażliwy na gwałtowne zmiany temperatury i wilgotności, co bywa wykorzystywane przy stosowaniu niektórych metod zwalczania fizycznego.
W sprzyjających warunkach środowiskowych trojszyk gryzący rozwija się bardzo szybko. Preferuje temperaturę w granicach 25–32°C oraz dość wysoką wilgotność względną powietrza, chociaż może przetrwać również w warunkach mniej korzystnych. W temperaturach bliskich 30°C pełen cykl rozwojowy – od jaja do postaci dorosłej – może trwać zaledwie 6–8 tygodni, co stwarza możliwość pojawienia się kilku pokoleń w ciągu roku, szczególnie w pomieszczeniach ogrzewanych lub w okresie letnim.
Samice składają jaja luźno w masie zboża, otrąb, pasz lub mąki. Jaja są drobne, białawe, owalne, często trudno zauważalne bez powiększenia. Jedna samica może złożyć od kilkudziesięciu do nawet kilkuset jaj w ciągu życia, co powoduje bardzo szybki wzrost liczebności populacji, jeśli nie zostaną podjęte działania zapobiegawcze lub zwalczające. Dorosłe osobniki mogą żyć nawet kilka miesięcy, utrzymując ciągłe zagrożenie dla przechowywanego surowca.
Do charakterystycznych cech trojszyka gryzącego należy również duża odporność na niekorzystne czynniki środowiska i na wiele popularnych środków owadobójczych. Populacje zasiedlające od lat te same magazyny często wykazują podwyższoną tolerancję na powtarzane zabiegi chemiczne, co wymusza rotację substancji czynnych oraz wprowadzanie metod niechemicznych. Ta odporność jest jednym z powodów, dla których trojszyk zaliczany jest do szczególnie niebezpiecznych szkodników magazynowych.
Biologia, występowanie i szkody powodowane przez trojszyka gryzącego
Trojszyk gryzący jest szkodnikiem kosmopolitycznym – występuje na większości kontynentów, wszędzie tam, gdzie przechowuje się zboża i produkty zbożowe. Największe nasilenie jego występowania obserwuje się w rejonach o umiarkowanym i ciepłym klimacie, jednak dzięki możliwości zimowania w pomieszczeniach zamkniętych, ogrzewanych lub dobrze izolowanych, radzi sobie również w chłodniejszych strefach. W Europie, w tym w Polsce, jest gatunkiem powszechnym w magazynach zbożowych, młynach, wytwórniach pasz oraz w dużych gospodarstwach rolnych.
Naturalnym środowiskiem trojszyka stały się współczesne systemy przechowywania zboża: silosy stalowe, betonowe zbiorniki, magazyny płaskie, a także składowiska worków z mąką, otrębami czy paszami. Owady te świetnie przystosowują się do warunków panujących w takich obiektach. Wysoka gęstość materiału, ograniczona wymiana powietrza i obecność różnych frakcji rozdrobnionego ziarna sprzyjają rozwojowi trojszyka oraz jego współistnieniu z innymi szkodnikami magazynowymi, takimi jak wołek zbożowy, spichrzel surynamski czy mklik mączny.
Do zasiedlenia nowego magazynu często dochodzi poprzez wprowadzenie już porażonego materiału zbóż lub pasz. Trojszyk może niepostrzeżenie przenieść się wraz z niewielką partią zboża, otrąb czy śruty, a następnie w krótkim czasie zasiedlić znacznie większą ilość surowca znajdującego się w tym samym obiekcie. Znaczenie mają również zanieczyszczone środkiem transportu: samochody ciężarowe, przyczepy, windy zbożowe, przenośniki taśmowe czy ślimakowe. Resztki śruty czy pyłu z poprzednich transportów stają się rezerwuarem szkodników, które następnie przenoszą się na świeżo zmagazynowany materiał.
Trojszyk gryzący uszkadza głównie ziarno już wcześniej naruszone – połamane, nadgryzione przez inne owady lub uszkodzone mechanicznie. Chętnie zasiedla również produkty przetworzone: mąkę, kasze, płatki, otręby, śruty i mieszanki paszowe. Żuwaczki owadów dorosłych i larw są przystosowane do gryzienia i rozdrabniania materiału roślinnego, co prowadzi do postępującego kruszenia ziarna. Z czasem dochodzi do gromadzenia się dużych ilości pyłu zbożowego, który stanowi doskonałe środowisko dla rozwoju kolejnych pokoleń trojszyka oraz innych organizmów, w tym roztoczy i grzybów pleśniowych.
Szkody powodowane przez trojszyka gryzącego mają charakter zarówno ilościowy, jak i jakościowy. Stratę ilościową stanowi bezpośrednie zużycie ziarna przez owady – zjadanie bielma, rozdrabnianie okrywy nasiennej, przekształcanie części masy w odchody oraz resztki po linieniu larw. W przypadku długotrwałego porażenia zboża straty te mogą być bardzo znaczące i wynosić kilka, a nawet kilkanaście procent masy surowca, szczególnie gdy w tym samym czasie rozwijają się także inne szkodniki.
Znacznie trudniejsze do oszacowania, ale bardzo istotne są straty jakościowe. W wyniku żerowania trojszyka i kumulowania się jego odchodów pogarszają się właściwości technologiczne zboża, mąki czy paszy. Zwiększa się zawartość zanieczyszczeń, a także liczba mikroorganizmów chorobotwórczych i saprofitycznych. Rozdrobniony surowiec o zwiększonej wilgotności oraz podwyższonej temperaturze stanowi doskonałe środowisko dla rozwoju grzybów pleśniowych, w tym gatunków wytwarzających niebezpieczne mykotoksyny. Zboże takie nie nadaje się do spożycia przez ludzi, a jego wykorzystanie w żywieniu zwierząt może być również ryzykowne.
Silne porażenie trojszykiem prowadzi ponadto do charakterystycznych zmian zapachu i barwy materiału. Pojawia się stęchły, nieprzyjemny zapach, a ziarno może przyjmować ciemniejszą, nierównomierną barwę, zwłaszcza w miejscach silnego nagromadzenia owadów. W masie zbożowej tworzą się „ogniska” o podwyższonej temperaturze, w których intensywna aktywność metaboliczna owadów i mikroorganizmów powoduje lokalne przegrzewanie się surowca. Z czasem takie ogniska mogą się rozprzestrzeniać, prowadząc do tzw. samozagrzewania się ziarna i dalszego obniżania jego wartości użytkowej.
W magazynach zbożowych trojszyk gryzący często współwystępuje z innymi szkodnikami. Wzajemne oddziaływanie między nimi potęguje skalę strat. Przykładowo, wołek zbożowy narusza strukturę całych ziaren, drążąc w nich chodniki i tworząc otwory wylotowe. Trojszyk wykorzystuje takie uszkodzenia, aby wniknąć do wnętrza ziarna lub odżywiać się jego rozdrobnionymi fragmentami. W ten sposób jeden gatunek ułatwia bytowanie drugiemu, a całkowite straty stają się znacznie większe niż suma szkód powodowanych przez każdy gatunek osobno.
Obecność trojszyka w magazynie czy zakładzie przetwórczym ma również wymiar ekonomiczny i wizerunkowy. Porażone partie zboża są zwykle klasyfikowane do niższej jakości, co obniża ich wartość handlową. Firmy młynarskie, wytwórnie pasz czy zakłady spożywcze muszą liczyć się z ryzykiem reklamacji, utraty kontraktów oraz konieczności przeprowadzania kosztownych zabiegów dezynsekcji i czyszczenia instalacji. W skrajnych przypadkach może dojść do wycofania całych serii produktów z rynku, jeśli w gotowych wyrobach znajdą się fragmenty owadów lub podwyższona zawartość mykotoksyn.
Do czynników sprzyjających masowemu występowaniu trojszyka gryzącego należą przede wszystkim: długotrwałe przechowywanie zboża bez przewiewania i monitoringu, zbyt wysoka wilgotność ziarna przy przyjęciu do magazynu, brak regularnego czyszczenia silosów i urządzeń, a także niewystarczająca higiena w otoczeniu magazynu. Wszelkie zakamarki, resztki produktu pozostawione na posadzce, w szczelinach ścian, pod taśmociągami czy w zasypach stają się miejscem rozwoju małych populacji, które stopniowo rozprzestrzeniają się na cały obiekt.
Metody zwalczania trojszyka gryzącego i strategie ochrony ziarna
Skuteczna walka z trojszykiem gryzącym wymaga połączenia kilku grup działań: profilaktyki, monitoringu, metod fizycznych, chemicznych oraz rozwiązań o charakterze ekologicznym. Zastosowanie tylko jednego typu zabiegów, zwłaszcza ograniczenie się wyłącznie do chemii, zwykle nie przynosi trwałych efektów, a dodatkowo sprzyja rozwojowi odporności. Zintegrowane podejście do ochrony zboża magazynowanego pozwala natomiast istotnie zmniejszyć ryzyko dużych strat i obniżyć częstotliwość koniecznych zabiegów dezynsekcyjnych.
Profilaktyka i higiena magazynów
Podstawą ograniczania występowania trojszyka jest utrzymywanie wysokiej higieny w magazynach, spichlerzach, silosach oraz pomieszczeniach, w których przechowuje się produkty zbożowe. Wszelkie resztki ziarna, śruty, mąki czy otrąb pozostawione po poprzednim sezonie stanowią doskonałą pożywkę dla małych populacji szkodników, które następnie rozprzestrzeniają się na świeżo przywieziony materiał. Przed przyjęciem nowej partii zboża należy dokładnie oczyścić silosy, magazyny płaskie i środki transportu: wymieść zanieczyszczenia, usunąć pył, a w miarę możliwości również umyć powierzchnie i pozostawić je do wyschnięcia.
Istotne jest także regularne czyszczenie elementów infrastruktury transportowej – przenośników taśmowych, kubełkowych, ślimaków, zsypów, podajników i wind zbożowych. To właśnie w tych miejscach często gromadzą się niewielkie ilości produktu, które z czasem stają się ogniskami rozwoju szkodników. Należy zwrócić uwagę na wszelkie zakamarki, narożniki, uszczelkowania, przestrzenie pod podajnikami oraz strefy trudno dostępne przy standardowym sprzątaniu. W praktyce bywa konieczne okresowe rozbieranie części instalacji, aby dotrzeć do miejsc gromadzenia się zanieczyszczeń.
Kolejnym elementem profilaktyki jest właściwe przygotowanie surowca do magazynowania. Ziarno przed składowaniem powinno być oczyszczone z plew, nasion chwastów, zanieczyszczeń mineralnych i organicznych oraz wysuszone do odpowiedniego poziomu wilgotności. Wilgotne, nieoczyszczone zboże znacznie szybciej ulega zagrzewaniu, pleśnieniu i zasiedlaniu przez trojszyka. Zaleca się utrzymywanie wilgotności ziarna na poziomie umożliwiającym bezpieczne, długotrwałe przechowywanie, zwykle poniżej 14%, przy jednoczesnym zapewnieniu dobrej wentylacji w magazynie.
Uszczelnianie magazynów ma dwojakie znaczenie. Z jednej strony ogranicza wnikanie szkodników z zewnątrz, z drugiej – ułatwia późniejsze zastosowanie niektórych metod dezynsekcji, w tym gazowania. Nieszczelne drzwi, okna, otwory wentylacyjne czy pęknięcia w ścianach powinny być naprawiane, a kratki wlotowe wyposażone w siatki o odpowiednio drobnych oczkach, aby ograniczyć migrację owadów i gryzoni. W bezpośrednim otoczeniu magazynu warto również zadbać o porządek: usuwać samosiewy zbóż, chwasty oraz resztki roślinne, które mogą stanowić schronienie i źródło pożywienia dla licznych gatunków organizmów szkodliwych.
Monitoring i wczesne wykrywanie
Stałe monitorowanie obecności trojszyka gryzącego pozwala wykryć zagrożenie na wczesnym etapie, zanim populacja osiągnie bardzo wysoką liczebność. W praktyce wykorzystuje się kombinację kilku metod. Jedną z nich jest pobieranie prób zboża z różnych głębokości i miejsc w magazynie, a następnie ich analiza w laboratorium lub bezpośrednio na miejscu przy użyciu prostych narzędzi: sit, tac, lup. W próbkach poszukuje się zarówno owadów dorosłych, jak i larw, poczwarek oraz śladów ich aktywności, takich jak odchody, fragmenty egzoszkieletu czy wzmożona ilość pyłu.
W wielu miejscach stosuje się także specjalne pułapki do monitoringu szkodników magazynowych. Są to najczęściej pułapki lejkowe, pułapki w formie rurkowych sond wkładanych w głąb masy zboża albo pułapki klejowe z odpowiednimi atraktantami. Choć trojszyk nie zawsze reaguje tak silnie na feromony jak niektóre inne gatunki, pułapki mogą dostarczać informacji o obecności dorosłych osobników, ich aktywności oraz sezonowej dynamice liczebności. Regularne odczyty z pułapek pozwalają także ocenić skuteczność przeprowadzonych zabiegów dezynsekcyjnych.
W zaawansowanych systemach przechowywania stosuje się dodatkowo pomiar temperatury i wilgotności w różnych strefach ziarna. Nagłe podwyższenie temperatury w wybranych warstwach może świadczyć o intensywnym rozwoju mikroorganizmów i szkodników, w tym trojszyka. Tego typu informacje stanowią sygnał do przeprowadzenia dokładniejszej kontroli i ewentualnego wdrożenia zabiegów ograniczających rozwój populacji.
Metody fizyczne i techniczne
Trojszyk gryzący, podobnie jak większość szkodników magazynowych, jest wrażliwy na skrajne temperatury oraz brak dostępu do tlenu. W związku z tym w praktyce stosuje się różne metody fizyczne, które ograniczają jego liczebność bez użycia środków chemicznych. Jedną z najprostszych jest wietrzenie i chłodzenie ziarna, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obniżenie temperatury w masie zbożowej do poziomu kilku stopni Celsjusza znacząco spowalnia rozwój trojszyka, a przy dłuższym utrzymaniu bardzo niskiej temperatury powoduje stopniowe wymieranie części populacji.
W niektórych krajach, a sporadycznie również w większych obiektach w Polsce, stosuje się kontrolowaną atmosferę, czyli przechowywanie zboża w warunkach obniżonej zawartości tlenu i podwyższonego stężenia dwutlenku węgla lub azotu. Tego typu rozwiązania, choć wymagają odpowiedniej infrastruktury i szczelności magazynu, są bardzo skuteczne wobec różnych stadiów rozwojowych owadów, w tym trojszyka. Długotrwałe przebywanie w atmosferze o niskiej zawartości tlenu prowadzi do śmierci owadów bez pozostawiania szkodliwych pozostałości chemicznych w surowcu.
Inną grupą metod są zabiegi związane z intensywnym przemieszczaniem i czyszczeniem ziarna. Przerzucanie, przesypywanie czy mechaniczne oczyszczanie zboża przy użyciu separatorów, tryjerów i aspiratorów usuwa część owadów oraz ich stadiów rozwojowych. Co więcej, niszczy mikrośrodowiska sprzyjające rozwojowi szkodników, takie jak strefy nadmiernego zawilgocenia i nagromadzony pył. Regularne przemieszczanie ziarna przyczynia się również do wyrównywania temperatury i wilgotności, co ogranicza powstawanie ognisk rozwoju trojszyka.
Metody chemiczne
W przypadku silnego porażenia ziarna i wysokiej liczebności trojszyka gryzącego często zachodzi konieczność zastosowania środków chemicznych. Do najczęściej używanych metod należy gazowanie (fumigacja) zboża i pustych magazynów przy użyciu specjalistycznych preparatów na bazie fosforowodoru lub innych zarejestrowanych fumigantów. Zabieg taki wymaga udziału wyspecjalizowanej firmy, odpowiednich uprawnień oraz ścisłego przestrzegania zasad bezpieczeństwa, ponieważ fumiganty są substancjami silnie toksycznymi dla ludzi i zwierząt.
Gazowanie przeprowadza się w szczelnie zamkniętych silosach, kontenerach lub magazynach płaskich. Fumigant przenika przez masę zboża, docierając do wszystkich stadiów rozwojowych owadów. Odpowiednio dobrana dawka i czas ekspozycji pozwalają na niemal całkowite wyeliminowanie populacji trojszyka z danego obiektu. Po zakończeniu fumigacji konieczne jest dokładne przewietrzenie magazynu i kontrola stężenia gazu, aby zapewnić bezpieczeństwo ludzi oraz zwierząt i spełnić wymogi dotyczące pozostałości w surowcu.
Oprócz fumigacji stosuje się także opryski kontaktowe pustych powierzchni magazynowych – ścian, posadzek, konstrukcji wsporczych, elementów instalacji transportowej – przy użyciu insektycydów działających powierzchniowo. Zabiegi takie wykonuje się zwykle przed przyjęciem nowej partii ziarna lub po całkowitym opróżnieniu i oczyszczeniu obiektu. Celem jest wyeliminowanie owadów ukrywających się w szczelinach i zakamarkach, które mogłyby w krótkim czasie ponownie zasiedlić składowane produkty.
Zastosowanie insektycydów bezpośrednio do masy zbożowej jest w wielu systemach produkcyjnych ograniczone przepisami, szczególnie jeśli ziarno przeznaczone jest do spożycia przez ludzi. W przypadku surowca paszowego dopuszcza się niekiedy użycie wybranych preparatów, jednak zawsze musi się to odbywać zgodnie z etykietą, obowiązującym prawem i zasadami dobrej praktyki magazynowej. Niezwykle ważne jest też unikanie nadmiernej liczby aplikacji oraz rotowanie substancji czynnych, aby ograniczyć ryzyko wykształcenia odporności u populacji trojszyka.
Zwalczanie ekologiczne i podejście zintegrowane
Rosnące zainteresowanie produktami wolnymi od pozostałości pestycydów sprawia, że coraz większą wagę przywiązuje się do metod zwalczania trojszyka gryzącego o charakterze ekologicznym lub minimalnie inwazyjnym. W praktyce nie oznacza to rezygnacji z chemii w sytuacjach krytycznych, lecz polega na takim zorganizowaniu systemu przechowywania, aby potrzeba stosowania agresywnych środków była jak najrzadsza.
Jednym z elementów ekologicznego podejścia jest maksymalne wykorzystanie metod fizycznych, takich jak chłodzenie ziarna, wietrzenie, mechaniczne czyszczenie, stosowanie kontrolowanej atmosfery czy krótkotrwałe wystawianie ziarna na działanie niskiej lub wysokiej temperatury (w specjalistycznych instalacjach). Metody te nie pozostawiają szkodliwych pozostałości w surowcu, a przy umiejętnym planowaniu są w stanie skutecznie ograniczać rozwój populacji trojszyka przez dłuższy okres.
W magazynach o mniejszej skali, w tym w gospodarstwach ekologicznych, stosuje się również proste rozwiązania oparte na naturalnych substancjach. Przykładem jest użycie ziemi okrzemkowej, czyli naturalnego proszku powstałego ze skamieniałych pancerzy okrzemek. Drobinki tej substancji działają mechanicznie na owady – uszkadzają ich oskórek i zaburzają gospodarkę wodną, co prowadzi do odwodnienia i śmierci. Ziemię okrzemkową można stosować zarówno do posypywania pustych powierzchni magazynowych, jak i – w ograniczonym zakresie i zgodnie z przepisami – do zabezpieczania ziarna. Jej zaletą jest brak toksyczności dla ludzi i zwierząt w typowych dawkach oraz możliwość zastosowania w systemach ekologicznych.
Innym kierunkiem działań jest wykorzystanie naturalnych wrogów trojszyka, czyli organizmów biologicznych, takich jak pasożytnicze błonkówki atakujące jaja i larwy różnych szkodników magazynowych. Choć w praktyce polowej i magazynowej rozwiązania te są jeszcze słabiej rozpowszechnione niż w ochronie roślin uprawnych, prowadzi się liczne badania nad ich skutecznością i opłacalnością. W warunkach ścisłej kontroli, np. w zamkniętych, dużych magazynach, możliwe jest wprowadzanie takich organizmów w celu ograniczania liczebności określonych gatunków szkodników, w tym trojszyka.
W ramach podejścia zintegrowanego duże znaczenie ma również edukacja personelu i użytkowników magazynów. Świadomość zagrożeń związanych z obecnością trojszyka, znajomość wczesnych objawów porażenia i podstawowych zasad higieny pozwala uniknąć wielu problemów. Pracownicy odpowiedzialni za przyjęcie surowca, jego magazynowanie i wydawanie powinni być przeszkoleni w zakresie oceny jakości dostarczanego zboża, rozpoznawania szkodników oraz prawidłowego prowadzenia dokumentacji związanej z zabiegami dezynsekcyjnymi.
Coraz częściej stosuje się także narzędzia informatyczne i systemy wspomagania decyzji w ochronie przechowywanego ziarna. Programy te integrują dane o temperaturze, wilgotności, wynikach monitoringu biologicznego, historii zabiegów chemicznych i parametrach obiektu. Na tej podstawie można przewidywać rozwój populacji trojszyka i planować zabiegi tak, aby były wykonywane w najbardziej odpowiednim momencie, przy jak najmniejszym zużyciu środków chemicznych i minimalnym ryzyku dla jakości surowca.
W magazynach ekologicznych i małych gospodarstwach rolnych praktykuje się również krótszy czas przechowywania zboża, częstsze rotacje zapasów oraz łączenie kilku prostych metod: starannego czyszczenia, suszenia ziarna, stosowania niskich temperatur oraz okresowego wietrzenia. Choć może to wymagać większego nakładu pracy i dobrej organizacji, daje wymierne efekty w postaci ograniczenia liczebności trojszyka bez konieczności sięgania po agresywne chemikalia.
Trojszyk gryzący pozostaje jednym z kluczowych wyzwań w ochronie zboża magazynowanego, jednak dzięki połączeniu działań profilaktycznych, monitoringu, metod fizycznych, kontrolowanej chemii oraz rozwiązań ekologicznych możliwe jest skuteczne ograniczenie jego szkodliwości. Zrozumienie biologii tego owada, jego wymagań i słabych punktów stanowi fundament nowoczesnego, zrównoważonego podejścia do bezpieczeństwa przechowywanych zbóż i produktów zbożowych, będących podstawą wyżywienia ludzi i zwierząt na całym świecie.
