Sultan to jedna z najbardziej niezwykłych i rozpoznawalnych ras kur na świecie, której niezwykły wygląd oraz łagodne usposobienie od stuleci fascynują hodowców i miłośników drobiu ozdobnego. Wywodząca się z terenów dawnego Imperium Osmańskiego, przez wieki była ptakiem dworskim, cenionym nie ze względu na wydajność mięsną czy nieśność, lecz przede wszystkim jako żywa ozdoba pałacowych ogrodów i reprezentacyjnych dziedzińców. Charakterystyczne upierzenie, obfity czub, broda i bokobrody, a także obficie upierzone nogi sprawiają, że kura ta przypomina małego, egzotycznego ptaka dekoracyjnego, a nie tradycyjną kurę użytkową. Pomimo niewielkiego znaczenia w produkcji towarowej, Sultany zyskały trwałe miejsce w hodowlach amatorskich, kolekcjach ras historycznych i pokazach wystawowych na całym świecie.

Pochodzenie, historia i droga z pałaców sułtańskich do Europy

Rasa Sultan ma silnie zakorzenioną historię w kulturze dawnego Konstantynopola, dzisiejszego Stambułu. Uważa się, że przodkowie tych ptaków byli utrzymywani w ogrodach pałacowych sułtanów jako luksusowa ozdoba, symbolizująca bogactwo, wyrafinowanie oraz bliskość z naturą. W czasach, gdy kury pełniły przede wszystkim funkcję użytkową, utrzymywanie tak wyszukanej rasy o skromnej nieśności było wyrazem prestiżu i wysokiej pozycji społecznej właściciela. To właśnie temu arystokratycznemu przeznaczeniu zawdzięczają swoją nazwę: Sultan, czyli kura sułtańska.

Choć w Azji Mniejszej podobne ptaki mogły być znane od dawna, udokumentowana obecność Sultana w Europie sięga XIX wieku. Jedną z najczęściej przytaczanych opowieści jest sprowadzenie tych kur do Wielkiej Brytanii około lat 40. XIX wieku. Angielscy podróżnicy, kupcy i dyplomaci, zachwyceni ich niezwykłym wyglądem w ogrodach osmańskiej elity, zaczęli wysyłać jaja i żywe ptaki do Europy Zachodniej, gdzie szybko stały się sensacją wśród kolekcjonerów i miłośników rzadkich ras drobiu. W epoce wiktoriańskiej, gdy hodowla kur ozdobnych przeżywała rozkwit, Sultan trafił do katalogów wystaw, opisów zoologicznych oraz prywatnych menażerii arystokracji.

W Wielkiej Brytanii rasa została stosunkowo szybko ustabilizowana pod względem cech fenotypowych: ustalono pożądany typ budowy, upierzenie, kształt czuba oraz barwę. Z czasem informacje i żywy materiał hodowlany powędrowały do innych krajów Europy, a następnie do Ameryki Północnej. W Stanach Zjednoczonych Sultany pojawiły się w drugiej połowie XIX wieku i zostały wpisane do standardów rasowych organizacji hodowców drobiu. Mimo początkowego entuzjazmu, ich liczebność zawsze była stosunkowo niewielka, co wynikało z ich przeznaczenia: była to przede wszystkim rasa pokazowa, a nie użytkowa.

W XX wieku, wraz z uprzemysłowieniem produkcji drobiarskiej, zainteresowanie ozdobnymi rasami ogrodowymi osłabło. Wiele dawnych odmian, w tym także Sultan, doświadczyło poważnego spadku liczebności. Rasa przetrwała jednak dzięki wąskiej grupie pasjonatów, klubów hodowców oraz ogrodów zoologicznych i skansenów, które uznały ją za ważny element dziedzictwa kulturowego i biologicznego. Dziś w wielu krajach podejmowane są działania na rzecz zachowania czystości genetycznej tej rasy, a jednocześnie na rzecz popularyzacji jej wśród hobbystów, dzięki czemu Sultany stopniowo wracają do przydomowych zagród i ogrodów.

W Polsce rasa ta przez dłuższy czas była stosunkowo słabo znana. Obecnie jednak, wraz ze wzrostem zainteresowania rasami ozdobnymi i rodzimymi, Sultany coraz częściej pojawiają się w hodowlach prywatnych, na wystawach drobiu oraz w gospodarstwach agroturystycznych, gdzie przyciągają wzrok odwiedzających i stanowią doskonały przykład dawnej „kury pałacowej” o wyjątkowym uroku.

Charakterystyczne cechy wyglądu i budowy rasy Sultan

Najbardziej rozpoznawalną cechą rasy Sultan jest jej niezwykle dekoracyjne upierzenie, które od razu odróżnia ją od większości kur użytkowych. Koguty i kury posiadają obfity, kulisty czub na głowie, często nieco opadający na oczy, co nadaje im wrażenie nieco „zasłoniętego” spojrzenia. Czub składa się z miękkich, gęstych piór, przypominających czasem mały puchaty kapelusz. Pod dziobem rozciąga się bogata broda, uzupełniona bujnymi bokobrodami, przez co głowa ptaka wydaje się większa i bardziej okrągła niż u ras pozbawionych tego typu upierzenia.

Ciekawą cechą jest praktycznie zredukowany grzebień tradycyjny. Zamiast wysokiego grzebienia liściastego czy różyczkowego, Sultan ma tzw. grzebień guziczkowy lub w formie niewielkiego wybrzuszenia, częściowo ukryty w piórach czuba. Taka budowa głowy sprawia, że przy pierwszym spojrzeniu trudno dostrzec typowy „kurzy” zarys, przez co rasa ta bywa mylona z innymi ozdobnymi rasami czubatymi.

Upierzenie na całym ciele jest obfite, miękkie i często nieco luźno ułożone, co wzmacnia efekt puszystości. Najbardziej klasyczną i najbardziej cenioną odmianą barwną jest Sultan biały, którego pióra powinny być czysto białe, bez zażółceń czy ciemnych przebarwień. Dzięki temu w promieniach słońca ptaki wyglądają jak żywe, śnieżnobiałe rzeźby. W niektórych krajach i hodowlach spotyka się także inne odmiany barwne, jednak to właśnie biel jest najbardziej kojarzona z tą rasą i najczęściej opisywana w standardach.

Niezwykle charakterystyczne są również nogi i stopy. U Sultana nie tylko skoki, ale i palce są silnie opierzone, tworząc coś na kształt puchatych „pantofli”. Co więcej, rasa ta należy do kur pięciopalczastych, co oznacza obecność dodatkowego, wyraźnie odrębnego palca. Ta kombinacja: pięć palców i bujne upierzenie nóg, jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych i cenionych cech tej rasy. Z punktu widzenia praktyki hodowlanej wymaga to jednak szczególnej troski, ponieważ wilgotne i zabrudzone pióra na nogach mogą sprzyjać problemom zdrowotnym, jeżeli nie zapewni się ptakom odpowiednich warunków.

Budowa ciała Sultana jest stosunkowo lekka, z delikatnym szkieletem i niezbyt dużą masą. Kury są drobniejsze, koguty nieco bardziej okazałe, ale wciąż dalekie od masywnych ras mięsnych. Sylwetka powinna być proporcjonalna, a ogon – dobrze rozwinięty, uniesiony i bogato upierzony, szczególnie u kogutów, u których sierpówki i pióra nadogonowe dodają elegancji i wrażenia dostojności. Kury natomiast prezentują bardziej zaokrągloną, łagodną linię, co koresponduje z ich spokojnym charakterem.

Głowa Sultana, ukryta częściowo w piórach czuba i brody, posiada stosunkowo małe, jasne dzwonki lub są one prawie niewidoczne ze względu na obfite pióra. Oczy zazwyczaj mają barwę od ciemnej do czerwono-brązowej, a dziób bywa biało-różowy lub lekko rogowy, w zależności od linii hodowlanej. Skoki powinny mieć kolor jasny, najczęściej niebieskawy lub łupkowy, co dodatkowo podkreśla kontrast z białym upierzeniem.

Ogólnie rzecz biorąc, Sultan jest rasą stworzoną do zachwycania wyglądem, a nie do rekordów produkcyjnych. Eksterier jest tutaj kluczowy: w hodowli rasowej zwraca się uwagę na kształt i wielkość czuba, stopień opierzenia nóg, ilość palców, jakość piór na ogonie, a także zgodność z ustalonym standardem barwnym. Drobne odstępstwa mogą dyskwalifikować ptaki z pokazów wystawowych, dlatego dobranie odpowiednich osobników do dalszej reprodukcji wymaga wiedzy i doświadczenia.

Usposobienie, zachowanie i przydatność użytkowa rasy

Jedną z najbardziej cenionych cech Sultana jest jego łagodne, spokojne usposobienie. Kury i koguty tej rasy są zazwyczaj przyjazne, łatwo się oswajają i w porównaniu z wieloma innymi rasami rzadko przejawiają agresję wobec ludzi. Dzięki temu doskonale nadają się do hodowli w przydomowych ogrodach, w których przebywają dzieci czy osoby nieposiadające doświadczenia z bardziej temperamentnymi kurami. Nierzadko opisywane są przypadki ptaków, które pozwalają się brać na ręce, głaskać i chętnie podchodzą do opiekuna.

W stadzie Sultany mogą być nieco zdominowane przez silniejsze, bardziej ruchliwe rasy, zwłaszcza w przypadku wspólnego utrzymywania z dużymi kurami mięsnymi lub bardzo energicznymi nioskami. Dlatego część hodowców zaleca utrzymywanie ich w osobnych wybiegach lub w grupach z innymi rasami ozdobnymi o podobnym charakterze. Umożliwia to uniknięcie stresu, wyrywania piór oraz ograniczania dostępu do paszy przez bardziej dominujące sztuki.

Pod względem użytkowym Sultan nie jest rasą imponującą. Nieśność jest stosunkowo niska – kury znoszą mniej jaj rocznie niż typowe rasy użytkowe. Jaja mają najczęściej barwę kremowo-białą, są średniej lub mniejszej wielkości. Mięso, choć smaczne, nie stanowi głównej motywacji do hodowli, bowiem dojście do masy ubojowej jest powolne, a sama masa ciała ograniczona. Z ekonomicznego punktu widzenia nie ma więc sensu porównywać Sultana z rasami specjalistycznymi; należy go traktować głównie jako ptaka ozdobnego.

Mimo niskiej wydajności, niektóre linie Sultana zachowują instynkt kwoczenia. Kury mogą podejmować próby wysiadywania jaj i opieki nad pisklętami, choć liczba składanych jaj oraz ich rozmiar nie czynią z nich wybitnych matek pod względem ilościowym. Hodowcy czasem wykorzystują je jednak do wysiadywania jaj innych ras ozdobnych, szczególnie gdy zależy im na naturalnej inkubacji i bardziej tradycyjnym modelu hodowli.

Temperament kogutów Sultana bywa zróżnicowany, lecz generalnie są one mniej agresywne od wielu ras bojowych czy niektórych linii użytkowych. Oczywiście zachowanie zależy od indywidualnych cech osobniczych oraz od tego, jak ptaki były traktowane od pisklęcia, jednak ogólnie rasa cieszy się opinią łagodnej i rzadko atakującej człowieka. To sprawia, że jest często wybierana do małych, hobbystycznych stad, w których kontakt z ptakami jest częsty i bliski.

Warunki utrzymania, żywienie i pielęgnacja Sultana

Z uwagi na specyficzne cechy budowy i upierzenia, rasa Sultan wymaga nieco staranniejszych warunków utrzymania niż przeciętne kury użytkowe. Przede wszystkim ważne jest zabezpieczenie ptaków przed nadmierną wilgocią i błotem. Obfite upierzenie nóg, pięć palców oraz miękkie pióra na stopach są podatne na zabrudzenia, które w połączeniu z wilgocią mogą prowadzić do odparzeń, infekcji skóry, a nawet deformacji palców, jeżeli brud będzie tworzył twarde narośla. Dlatego podłoże w kurniku i na wybiegach powinno być możliwie suche, dobrze zdrenowane, z warstwą ściółki absorbującej wilgoć.

W okresach deszczowych i zimowych warto zmniejszyć dostęp ptaków do grząskich części wybiegu lub zapewnić im podwyższone, suche place do grzebania. Niektórzy hodowcy w deszczowe dni ograniczają swobodny wybieg Sultana do zabezpieczonych pergolą lub wiatą części ogrodu. Tego typu rozwiązania są szczególnie istotne, jeśli zależy nam na utrzymaniu ptaków w dobrej kondycji wystawowej, gdzie jakość upierzenia ma kluczowe znaczenie.

Równie ważna jest ochrona czuba i okolic głowy. Czub może łatwo namakać podczas intensywnych opadów deszczu, przez co ptaki mogą odczuwać dyskomfort termiczny. Mokre pióra na głowie sprzyjają również zabrudzeniom i zlepianiu się piór, co ogranicza pole widzenia. U niektórych osobników pióra czuba opadają tak mocno na oczy, że utrudniają orientację w przestrzeni. Hodowcy czasem delikatnie przycinają zewnętrzne końce piór lub je podwiązują, aby poprawić widoczność, zwłaszcza w okresie wystaw, kiedy ptaki mają przebywać w obcym środowisku.

Żywienie Sultana zasadniczo nie różni się od żywienia innych kur ras lekkich. Podstawę powinna stanowić zbilansowana mieszanka paszowa z odpowiednią zawartością białka, energii i składników mineralnych, zwłaszcza wapnia niezbędnego do budowy skorupek jaj. Kury ozdobne często są karmione gotowymi mieszankami dla niosek lub paszami uniwersalnymi, uzupełnianymi o ziarno, zielonki, warzywa i owoce. Ważne jest zapewnienie stałego dostępu do czystej wody oraz do materiału ściernego, takiego jak piasek czy drobny żwirek, niezbędnego dla prawidłowego funkcjonowania układu pokarmowego.

Ze względu na nieco delikatniejszą konstytucję, Sultany powinny być chronione przed przeciągami i gwałtownymi zmianami temperatury. Kurnik musi być dobrze wentylowany, ale pozbawiony silnych, bezpośrednich podmuchów wiatru. Zimą ptaki te znoszą chłód, o ile zapewni się im suchą ściółkę oraz brak przeciągów. Obfite upierzenie częściowo chroni przed niskimi temperaturami, lecz mokra ściółka i wilgotne powietrze stanowią poważne zagrożenie dla ich zdrowia.

Ważnym elementem pielęgnacji jest regularna obserwacja stanu nóg, palców i piór na stopach. W razie stwierdzenia nagromadzenia się brudu czy zanieczyszczeń, należy delikatnie je usunąć, a w skrajnych przypadkach – zastosować kąpiel w ciepłej wodzie z dodatkiem łagodnych środków myjących. Po takim zabiegu konieczne jest dokładne osuszenie piór ręcznikiem oraz zapewnienie ptakom ciepłego i suchego miejsca, aby nie doszło do wychłodzenia organizmu.

Występowanie, populacja i znaczenie w hodowli amatorskiej

Rasa Sultan, choć rozsiana po całym świecie, pozostaje stosunkowo rzadka. Największe skupiska hodowców można znaleźć w Europie Zachodniej, Ameryce Północnej oraz w niektórych krajach azjatyckich, gdzie istnieje rozwinięta tradycja hodowli kur ozdobnych. W wielu krajach działają kluby i stowarzyszenia miłośników ras czubatych, w których Sultany zajmują ważne miejsce jako historyczna, „klasyczna” rasa ogrodowa.

W Polsce Sultany pojawiają się wyniku importu materiału hodowlanego z Niemiec, Holandii, Czech czy Wielkiej Brytanii. Ich liczebność wciąż jest ograniczona, lecz z roku na rok rośnie grono pasjonatów, którzy doceniają ich elegancki wygląd oraz łagodność. Rasa ta stopniowo zyskuje rozpoznawalność na wystawach drobiu ozdobnego organizowanych przez lokalne związki hodowców, a także w gospodarstwach edukacyjnych i ogrodach pokazowych, gdzie prezentuje się ją jako przykład dawnej kury pałacowej.

Ze względu na niewielką populację, wiele organizacji zajmujących się ochroną bioróżnorodności zalicza Sultana do ras wymagających monitorowania. Utrata niewielkiej liczby hodowli może szybko doprowadzić do ograniczenia puli genetycznej i ryzyka chowu wsobnego. Dlatego tak ważne są wymiana ptaków pomiędzy hodowcami, utrzymywanie ksiąg rodowodowych, udział w programach ochrony zasobów genetycznych oraz współpraca międzynarodowa. W ten sposób możliwe jest zachowanie zróżnicowania genetycznego i uniknięcie nadmiernego zawężenia populacji.

Znaczenie Sultana w hodowli towarowej jest niewielkie, ale jego rola w hodowli amatorskiej jest nie do przecenienia. Po pierwsze, rasa ta stanowi żywy fragment historii, przypominając o dawnych czasach, gdy ptaki hodowano nie tylko jako źródło mięsa i jaj, lecz także jako ozdobę ogrodów i rezydencji. Po drugie, obcowanie z tak łagodnymi i efektownymi ptakami ma duże znaczenie edukacyjne – zarówno dla dzieci, jak i dorosłych – ucząc odpowiedzialności za zwierzęta, podstaw biologii oraz zrozumienia różnorodności form życia.

Dodatkowo, Sultany bywają inspiracją dla artystów, fotografów i miłośników przyrody. Ich niezwykłe kształty i faktury piór są wdzięcznym tematem zdjęć, ilustracji czy malarstwa. Obecność takiego ptaka w ogrodzie czy na podwórzu nadaje przestrzeni wyjątkowego charakteru, a kontrast śnieżnobiałego upierzenia z zielenią trawy lub barwami rabat kwiatowych sprawia, że są niemal ruchomym elementem dekoracyjnym.

Ciekawostki, odmiany i znaczenie kulturowe

Choć najbardziej rozpowszechniona jest odmiana biała, w historii hodowli odnotowywano także inne barwy Sultana. W niektórych krajach podejmowano próby utrwalenia odmian barwnych, takich jak czarna, niebieska czy nakrapiana, jednak to właśnie klasyczny biały Sultan jest uznawany za wzorcowy. Różnorodne odmiany barwne bywają prezentowane na mniejszych wystawach, lecz nie wszystkie są oficjalnie uznawane w krajowych lub międzynarodowych standardach rasowych.

Istnieją również formy miniaturowe, tzw. bantamy, wyprowadzone na bazie Sultana. Te drobne, filigranowe ptaki zachowują większość cech charakterystycznych rasy – obfity czub, pięć palców, opierzenie nóg – lecz są znacznie mniejsze, dzięki czemu doskonale nadają się do utrzymywania w mniejszych ogrodach czy nawet na miejskich działkach rekreacyjnych. Bantamy Sultana cieszą się popularnością na wystawach, gdzie miniaturowe rasy drobiu przyciągają uwagę swoim urokiem i różnorodnością form.

Z kulturowego punktu widzenia Sultany odzwierciedlają dawne upodobania estetyczne elit osmańskich. W tamtych czasach ogrody pałacowe były nie tylko miejscem wypoczynku, ale również manifestacją bogactwa, potęgi i wyrafinowanego gustu władcy. Utrzymywanie egzotycznie wyglądających kur o czysto ozdobnym przeznaczeniu było jednym ze sposobów podkreślenia tej wyjątkowości. W literaturze podróżniczej XIX wieku, w listach dyplomatów i w opisach orientalistycznych często pojawiają się wzmianki o niezwykłych ptakach w ogrodach sułtańskich – istnieje duże prawdopodobieństwo, że część z nich opisywała właśnie Sultany lub ich bliskich krewnych.

Rasa ta zainspirowała także liczne ilustracje i opisy w publikacjach poświęconych drobiowi ozdobnemu. W starych podręcznikach hodowlanych i albumach ras można znaleźć wizerunki Sultana jako jednej z pereł kolekcji. W dobie Internetu i mediów społecznościowych rola ta tylko się wzmocniła: zdjęcia i filmy przedstawiające te kury szybko rozprzestrzeniają się w sieci, budząc zainteresowanie osób, które wcześniej nie miały styczności z rasami ozdobnymi. Dla wielu początkujących hodowców kontakt z wizerunkiem Sultana staje się impulsem do zgłębienia tematu i rozpoczęcia własnej, amatorskiej hodowli.

Ciekawostką jest także fakt, że mimo swojego wybitnie ozdobnego charakteru, Sultany potrafią pełnić w ogrodzie funkcje praktyczne. Chętnie żerują na trawnikach i rabatach, wyszukując owady, larwy, drobne ślimaki czy nasiona chwastów, przyczyniając się w ten sposób do biologicznej kontroli szkodników. Oczywiście, ze względu na delikatne upierzenie nóg, nie powinny być narażane na zbyt intensywne użytkowanie terenu, jednak w dobrze zaplanowanym ogrodzie mogą stanowić harmonijne połączenie piękna i pożytku.

W niektórych opisach hodowlanych podkreśla się także zaskakującą odwagę tych kur wobec człowieka. Mimo łagodnego charakteru i delikatności, Sultany potrafią z ciekawością zbliżać się do opiekuna, towarzyszyć mu podczas prac w ogrodzie i obserwować jego ruchy z niewielkiej odległości. Taka interakcja sprawia, że wielu właścicieli postrzega te ptaki nie tylko jako element hodowli, ale wręcz jako swoistych towarzyszy codziennych zajęć.

Rola Sultana we współczesnej hodowli i perspektywy na przyszłość

Obecnie Sultan zajmuje specyficzną niszę w świecie drobiarstwa. Nie jest konkurentem dla ras przemysłowych, lecz pełni rolę ambasadora tradycji, piękna i różnorodności świata kur. W dobie rosnącej świadomości ekologicznej oraz zwiększonego zainteresowania lokalnymi, małymi hodowlami, rasy takie jak Sultan zyskują na znaczeniu jako element bogatej mozaiki, z której składa się współczesne rolnictwo i hobbystyczna hodowla.

W wielu krajach trwają prace nad lepszym opisaniem i ujednoliceniem standardów rasy. Międzynarodowe organizacje hodowców drobiu współpracują w zakresie wymiany ptaków, materiału genetycznego oraz doświadczeń związanych z utrzymaniem i selekcją. Dzięki temu możliwe jest zarówno zachowanie klasycznych cech rasy, jak i poprawa jej zdrowotności czy odporności na typowe choroby drobiu. Dobrze prowadzona selekcja ma na celu ograniczenie problemów takich jak nadmierne zacieśnienie puli genetycznej, podatność na wady dziedziczne czy nadmierne obfity czub utrudniający widzenie.

W przyszłości można spodziewać się dalszego wzrostu popularności Sultana wśród miłośników ogrodów naturalistycznych, gospodarstw agroturystycznych i edukacyjnych projektów przyrodniczych. Rasa ta idealnie wpisuje się w trend łączenia funkcji użytkowych z estetyką i edukacją. W wielu krajach szkoły, ośrodki terapii zajęciowej czy centra edukacji ekologicznej utrzymują niewielkie stadka kur ozdobnych jako narzędzie pracy z dziećmi, osobami starszymi czy niepełnosprawnymi. Łagodne Sultany, o przyjaznym wyglądzie i spokojnym charakterze, są w takich miejscach wyjątkowo cenione.

Z punktu widzenia zachowania bioróżnorodności, przyszłość Sultana zależy od dalszego zaangażowania pasjonatów oraz od wsparcia instytucjonalnego. Programy ochrony ras zwierząt gospodarskich, banki genów oraz sieci współpracy pomiędzy hodowcami to kluczowe elementy, które mogą zapewnić tej rasie stabilną pozycję na kolejne dziesięciolecia. Równie ważna jest popularyzacja wiedzy o tej rasie wśród szerokiego grona odbiorców – nie tylko w środowisku specjalistów, ale także w mediach popularnych, prasie hobbystycznej i w Internecie.

Wraz z rozwojem technologii komunikacyjnych hodowcy z różnych części świata mogą łatwo wymieniać się doświadczeniami, zdjęciami, filmami oraz informacjami o dostępnych lęgach i jajach. Dzięki temu nawet osoba mieszkająca z dala od dużych ośrodków hodowlanych może nawiązać kontakt z doświadczonymi opiekunami Sultana, uzyskać cenne porady i stopniowo budować własne, małe stado. Ta sieć powiązań społecznych i informacyjnych staje się jednym z filarów nowoczesnej, rozproszonej hodowli ras ozdobnych.

Na tle wielu innych ras kur, Sultan wyróżnia się wyjątkową kombinacją cech: niezwykłym, pałacowym wyglądem, spokojnym charakterem i bogatą historią kulturową. Jest żywym świadectwem tego, że człowiek od wieków nie tylko dostosowywał zwierzęta do swoich potrzeb użytkowych, lecz także kształtował je zgodnie z własnym poczuciem piękna i estetyki. Utrzymywanie tej rasy w dzisiejszych czasach jest więc nie tylko pasją hodowlaną, ale również formą pielęgnowania dziedzictwa, w którym różnorodność biologiczna splata się z tradycją i wrażliwością na piękno przyrody.

W miarę jak rośnie zainteresowanie naturalnym stylem życia, powrotem do korzeni i harmonijnym współistnieniem z przyrodą, rośnie także szansa, że Sultany zadomowią się na stałe w coraz większej liczbie ogrodów i zagród. Ich obecność przypomina, że nawet w świecie zdominowanym przez wydajność i efektywność jest miejsce dla ras, których wartość mierzy się przede wszystkim wrażeniem estetycznym, spokojem obcowania ze zwierzęciem oraz świadomością, że pomaga się w zachowaniu unikatowego dziedzictwa przyrodniczo-kulturowego.