Rasa owiec Polwarth to wyjątkowa populacja wyhodowana z myślą o połączeniu wysokiej jakości wełny z dobrą wydajnością mięsną oraz zdolnością do przystosowania się do zróżnicowanych warunków klimatycznych. Choć w wielu krajach europejskich jest stosunkowo mało znana, w Australii, Ameryce Południowej czy w niektórych regionach Afryki stanowi istotny element produkcji owczarskiej. Polwarthy zwracają uwagę swoją budową ciała, gęstym runem o wysokiej zawartości delikatnych włókien oraz stosunkowo spokojnym temperamentem, który ułatwia pracę z tymi zwierzętami w warunkach zarówno intensywnej, jak i ekstensywnej hodowli. Zrozumienie ich historii, cech użytkowych oraz wymagań środowiskowych pozwala lepiej ocenić potencjał tej rasy jako elementu nowoczesnych systemów produkcji zwierzęcej, w których rośnie znaczenie jakości surowca, dobrostanu zwierząt i efektywności ekonomicznej.
Historia powstania i rozwój rasy Polwarth
Rasa Polwarth została wyhodowana w drugiej połowie XIX wieku w Australii, głównie w stanie Wiktoria. Jej nazwa pochodzi od hrabstwa Polwarth, położonego w południowej części tego stanu. Kraj ten, intensywnie rozwijający się dzięki przemysłowi wełniarskiemu, potrzebował owiec, które łączyłyby cechy tradycyjnych merynosów z lepszą budową mięsną i wyższą płodnością. Rolnicy oraz hodowcy eksperymentowali z różnymi krzyżowaniami, aby uzyskać bardziej wszechstronne zwierzę.
Podstawą prac hodowlanych było skrzyżowanie owiec rasy Merino z owcami długowełnistymi, przede wszystkim rasy Lincoln. Celem było utrzymanie delikatności i jakości włókien zbliżonych do merynosu, przy jednoczesnym zwiększeniu długości runa, masy ciała i lepszej umięśnionej tuszy. Ostateczny typ użytkowy, który z czasem został zarejestrowany jako Polwarth, ukształtował się po kilku dekadach selekcji, skupiającej się na jednolitym włosie, dobrej płodności oraz odporności na warunki środowiskowe.
Polwarth szybko zyskał uznanie wśród części australijskich hodowców, choć nigdy nie osiągnął aż takiej popularności jak czysty Merino. Ciekawym etapem rozwoju rasy był eksport zwierząt oraz materiału hodowlanego do Ameryki Południowej, głównie do Urugwaju, Argentyny i Chile. Tamtejsi hodowcy poszukiwali owiec równie wytrzymałych co lokalne mieszańce, ale dających znacznie lepszą wełnę. Polwarth okazał się kompromisem między jakością włókna a umięśnieniem, co wpisywało się w rozwój przemysłu włókienniczego i mięsnego na tych terenach.
W XX wieku rasa została zaadaptowana także w innych państwach o rozwiniętym owczarstwie – m.in. w Nowej Zelandii, a w mniejszej skali również w Republice Południowej Afryki. W każdym z tych regionów lokalne warunki środowiskowe oraz preferencje hodowców prowadziły do nieco odmiennego ukierunkowania selekcji. W niektórych stadach większy nacisk kładziono na jakość i długość wełny, w innych na cechy mięsne lub odporność na choroby, szczególnie pasożytnicze.
Wraz z globalnymi zmianami w zapotrzebowaniu na surowce włókiennicze, zmieniał się też status rasy Polwarth. W okresach wysokich cen wełny delikatnej jej znaczenie rosło, natomiast w czasach, gdy rynki faworyzowały produkcję mięsa i włókien syntetycznych, Polwarth przegrywał z rasami typowo mięsnymi. Mimo to utrzymał stabilną pozycję jako rasa o podwójnym użytkowaniu – ważna zwłaszcza tam, gdzie rolnicy chcieli dywersyfikować źródła dochodów między sprzedażą runa a produkcją jagniąt opasowych.
Charakterystyka pokrojowa i cechy użytkowe
Owcę Polwarth charakteryzuje harmonijna budowa ciała, stanowiąca kompromis między typem wełnistym a mięsnym. Zwierzęta tej rasy mają średnią lub dużą ramę kostną, szeroką i stosunkowo głęboką klatkę piersiową, dobrze wypełnione partie grzbietu i zadu, a także solidne, mocne kończyny. Umaszczenie jest zwykle jednolicie białe, z delikatną skórą, czasem o różowym odcieniu, co jest typowe dla owiec produkujących delikatne włókno.
Głowa Polwarthów jest raczej wąska, o prostym profilu, pokryta wełną w przedniej części, ale z odsłoniętą okolicą pyska, co ułatwia żerowanie i podnosi odporność na zapalenia skóry w wilgotnym klimacie. Uszy są średniej długości, lekko sterczące, często ustawione nieco na boki. Tryki zwykle pozbawione są rogów, chociaż w niektórych liniach mogą występować małe, słabo zaznaczone różki; maciorki z reguły są bezrogie.
Najważniejszą cechą użytkową rasy jest wełna. Polwarth należy do grupy owiec drobnowłistych, a więc produkujących włókno o niewielkiej średnicy, które zalicza się do kategorii wełny delikatnej. Średnica ta często mieści się w przedziale około 22–25 mikrometrów (μm), choć dokładne parametry zależą od linii hodowlanej oraz intensywności selekcji. Wełna ma dobrą długość, nierzadko przekraczającą 10 cm, co czyni ją przydatną do przędzenia wysokiej jakości przędzy na lekką odzież, dzianiny i wyroby o wyższej wartości rynkowej.
Polwarth daje stosunkowo wysoką wydajność runa od jednej sztuki. Dojrzałe maciorki mogą dostarczać około 4–6 kg wełny surowej rocznie, a tryki nierzadko uzyskują wyższe wyniki. Ważne jest także stosunkowo dobre „wypełnienie” runa, czyli gęstość i równomierne pokrycie ciała włóknem, co nie tylko wpływa na wartość handlową, ale chroni zwierzę przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi.
Pod względem mięsnym Polwarthy prezentują się korzystnie jak na rasę wywodzącą się od Merino. Osiągają masę ciała w granicach około 55–75 kg u maciorek i 80–100 kg u tryków, zależnie od systemu żywienia i warunków utrzymania. Jagnięta charakteryzują się przyzwoitymi przyrostami dobowymi, co pozwala na ich wykorzystanie w produkcji mięsa o średniej masie ubojowej. Mięso zwykle cechuje się umiarkowanym otłuszczeniem, dobrą soczystością i jest cenione na rynkach, gdzie preferuje się tusze niezbyt duże, lecz dobrze umięśnione.
Kolejną istotną cechą jest płodność. Maciorki rasy Polwarth osiągają pierwszą dojrzałość rozpłodową w podobnym wieku jak inne owce ras delikatnowłistych, ale wyróżniają się względnie dobrą skłonnością do wielorództwa. Często spotyka się mioty bliźniacze, a przy odpowiednim żywieniu i zarządzaniu stadem możliwe jest utrzymanie wysokich wskaźników odchowu jagniąt. Dzięki temu rasa ta sprawdza się w gospodarstwach nastawionych zarówno na produkcję wełny, jak i jagniąt przeznaczonych do opasu lub na sprzedaż jako materiał hodowlany.
Temperament Polwarthów jest zwykle spokojny, co ułatwia z nimi pracę, zwłaszcza w dużych stadach. Zwierzęta te są dość towarzyskie i dobrze znoszą utrzymanie w grupach. Nie wykazują nadmiernej płochliwości, ale jednocześnie zachowują czujność typową dla owiec, reagując na nagłe bodźce. Spokojne usposobienie jest cechą ważną z punktu widzenia dobrostanu, ogranicza bowiem stres podczas zabiegów pielęgnacyjnych, strzyży czy przemieszczeń.
Występowanie i warunki środowiskowe
Rasa Polwarth jest szczególnie rozpowszechniona w krajach o klimacie zbliżonym do australijskiego, choć skutecznie adaptuje się również do innych stref klimatycznych. Największe populacje występują w Australii, gdzie owce te można spotkać zarówno na większych farmach towarowych, jak i w mniejszych gospodarstwach rodzinnych. Wiele stad zlokalizowanych jest w rejonach o umiarkowanych opadach i rozległych pastwiskach, które zapewniają wystarczającą ilość paszy przez większość roku.
W Ameryce Południowej Polwarthy zasiedliły m.in. trawiaste płaskowyże i łagodne wzgórza Urugwaju oraz częściowo wilgotniejsze regiony wewnętrzne Argentyny. W tych warunkach docenia się ich odporność na zmienne temperatury, a także zdolność do wykorzystania naturalnych pastwisk o różnej jakości. W niektórych regionach RPA owce tej rasy spotyka się na obszarach półsuchych, co dowodzi dobrej adaptacji do ograniczonej dostępności wody i paszy, o ile hodowca zapewni im racjonalne zarządzanie stadem.
Kluczem do sukcesu w utrzymaniu rasy Polwarth jest odpowiednie dostosowanie obsady pastwisk do ich zdolności produkcyjnych. Owce te, ze względu na gęste i bogate runo, wymagają ochrony przed nadmierną wilgotnością, zwłaszcza w okresach chłodniejszych i deszczowych. Wilgotna ściółka czy długotrwałe przebywanie na podmokłych łąkach może sprzyjać chorobom racic, infekcjom skóry i pogorszeniu jakości wełny. Z kolei w warunkach suchych, przy wysokim nasłonecznieniu, dobra okrywa włosowa zapewnia ochronę przed promieniowaniem, choć trzeba zwracać uwagę na odpowiednią wentylację owczarni i stały dostęp do wody.
Polwarthy dobrze znoszą systemy utrzymania oparte na całorocznym wypasie, typowe dla Australii i części Ameryki Południowej. W takich warunkach podstawą dawki pokarmowej są naturalne trawy, uzupełniane paszami treściwymi w okresach niedoboru zielonki, na przykład w czasie suszy lub przed kryciem. Rasa ta wykazuje skuteczne wykorzystanie paszy i potrafi utrzymywać kondycję przy średniej jakości runi pastwiskowej, o ile nie przeciąża się ich zbyt dużą obsadą zwierząt na hektar.
W regionach o bardziej surowych zimach, jak np. niektóre wyżynne obszary Chile czy południowej Brazylii, stosuje się systemy mieszane, gdzie owce przez część roku przebywają w budynkach inwentarskich. Dzięki gęstej wełnie dobrze znoszą niższe temperatury, ale w zamkniętych pomieszczeniach należy zadbać o suchą ściółkę, dobrą wentylację i regularne sprzątanie, by ograniczyć ryzyko chorób układu oddechowego oraz rozwoju pasożytów.
Interesującym aspektem występowania rasy Polwarth jest jej rola w rejonach o tradycjach produkcji wełny wysokiej jakości. W niektórych krajach rasa wykorzystana została nie tylko jako populacja towarowa, ale również jako źródło cennych cech w programach krzyżowania z lokalnymi owcami. Dzięki temu powstają mieszańce o lepszej jakości runa, jednocześnie korzystające z lokalnej odporności na choroby czy trudniejsze warunki klimatyczne. Takie podejście pokazuje elastyczność rasy Polwarth jako narzędzia w hodowli nastawionej na poprawę parametrów włókna bez rezygnacji z cech użytkowo-mięsnych.
Znaczenie wełny Polwarth w przemyśle włókienniczym
Wełna Polwarth jest ceniona przede wszystkim za swoją delikatność i dobrą długość włókna, co plasuje ją między klasyczną wełną merynosową a wełną pochodzącą od ras o nieco grubszych włóknach. Z punktu widzenia przemysłu włókienniczego oznacza to możliwość produkcji szerokiej gamy wyrobów – od lekkich tkanin odzieżowych po wysokogatunkowe dzianiny. Dzięki odpowiedniej sprężystości włókna wełna ta sprawdza się w produkcji materiałów o dobrym układaniu, a zarazem trwałych.
Kluczową cechą wełny tej rasy jest jej jednorodność. Hodowcy od wielu pokoleń selekcjonują zwierzęta o równomiernej grubości włókien na całej powierzchni ciała. Taka jednolitość jest cenna dla przędzalni, ponieważ pozwala ograniczyć straty przy sortowaniu i mieszaninach, a także ułatwia tworzenie wysokiej jakości przędzy o przewidywalnych parametrach. W efekcie produkty z wełny Polwarth mogą osiągać wyższe ceny na rynkach specjalistycznych, szczególnie tam, gdzie liczy się komfort użytkowania, np. w odzieży noszonej bezpośrednio na skórze.
Wełnę Polwarth często porównuje się do wełny merynosowej, choć w praktyce niekiedy ma ona nieco większą średnicę włókna. Jej przewagą może być natomiast dłuższa stapel (długość kłębka wełny), co jest korzystne przy przędzeniu cienkich, ale wytrzymałych nitek. Z tego powodu część przędzalni specjalizujących się w ekskluzywnych wyrobach z naturalnych surowców chętnie sięga po mieszaniny Merino–Polwarth, uzyskując efekt połączenia najwyższej delikatności z dobrą wytrzymałością mechaniczną.
Wysoka czystość runa, wynikająca z selekcji na równomierne owłosienie i dobrą pokrywę tłuszczu wełnianego (lanoliny), ułatwia proces prania i odtłuszczania surowca. Odpowiednia ilość lanoliny działa ochronnie na włókno, zwiększa jego elastyczność w trakcie przędzenia, a przy tym nie powoduje nadmiernych trudności technologicznych. Po obróbce uzyskuje się włókno o przyjemnym chwycie, wykorzystywane zarówno w produkcji odzieży codziennej, jak i bardziej luksusowych wyrobów, takich jak delikatne swetry, chusty, poncza czy lekkie płaszcze.
W ostatnich latach rośnie zainteresowanie wełną pochodzącą z ras utrzymywanych w systemach przyjaznych środowisku oraz z poszanowaniem dobrostanu zwierząt. Rasa Polwarth dobrze wpisuje się w takie trendy, ponieważ często utrzymywana jest w systemach pastwiskowych, z ograniczonym użyciem intensywnych pasz przemysłowych. W połączeniu z certyfikacją, np. w ramach programów zrównoważonej produkcji wełny, produkty z Polwarth mogą być atrakcyjne dla świadomych konsumentów poszukujących naturalnych, ekologicznych tekstyliów.
Wełna tej rasy znajduje także zastosowanie w rzemiośle i rękodziele. Przędzarze amatorzy oraz niewielkie manufaktury cenią ją za łatwość przędzenia i dobrą podatność na barwienie. Włókno przyjmuje kolory równomiernie, a jednocześnie zachowuje miękkość, co pozwala tworzyć wyroby o wysokiej jakości użytkowej i estetycznej. W wielu krajach powstają niewielkie marki odzieżowe bazujące na lokalnej wełnie Polwarth, które podkreślają tradycję pasterstwa i indywidualny charakter swoich kolekcji.
Rola rasy Polwarth w krzyżowaniu i doskonaleniu owiec
Polwarth, jako rasa łącząca w sobie cechy merynosów i owiec długowełnistych, stał się cennym materiałem w programach krzyżowania mających na celu poprawę jakości wełny lub zwiększenie wszechstronności użytkowej stad. W wielu krajach stosuje się tryki Polwarth do krycia maciorek ras lokalnych, które charakteryzują się dobrą odpornością na choroby i trudne warunki środowiskowe, lecz produkują wełnę o zbyt dużej średnicy włókna.
W wyniku takiego krzyżowania pierwsze pokolenia mieszańców często wykazują znaczną poprawę jakości runa przy zachowaniu korzystnych cech adaptacyjnych. Z czasem, poprzez odpowiednią selekcję, można tworzyć populacje o pośrednich parametrach, dostosowane do warunków danego regionu. W niektórych programach hodowlanych mieszańce z udziałem Polwartha wykorzystuje się następnie jako bazę do dalszych krzyżowań z innymi rasami, np. typowo mięsnymi, co pozwala tworzyć zwierzęta trójrasowe o specyficznych, pożądanych cechach.
Istotnym zastosowaniem rasy Polwarth jest także jej udział w programach poprawy delikatności włókien w stadach nastawionych pierwotnie na produkcję mięsa. W takich przypadkach priorytetem nie jest uzyskanie wełny klasy premium, ale ograniczenie grubości włókna do poziomu, który umożliwi sprzedaż runa z wyższą wartością niż wełna typowo grubowłista. Polwarth, dzięki zrównoważonemu profilowi cech, pozwala wprowadzić poprawę wełny bez drastycznego pogorszenia parametrów mięsnych, co bywa problemem przy wprowadzaniu czystego Merino.
Ciekawym obszarem wykorzystania Polwartha jest również praca hodowlana nad populacjami odpornymi na określone choroby, np. pasożytnicze inwazje przewodu pokarmowego. W wielu rejonach świata to właśnie rasy lokalne wykazują najwyższą odporność, jednak ich wełna ma niską wartość rynkową. Włączając do programu krzyżowania Polwarthy, hodowcy starają się zachować naturalną wytrzymałość przy jednoczesnym podniesieniu jakości runa. Żmudna selekcja na odporność, prowadzona w kolejnych pokoleniach, może doprowadzić do powstania linii, które łączą wysoką wartość produkcyjną z mniejszym zapotrzebowaniem na leki odrobaczające, co jest korzystne ekologicznie i ekonomicznie.
Warto dodać, że udział rasy Polwarth w różnych programach hodowlanych przyczynia się także do utrzymania jej puli genetycznej. W czasach, gdy wiele ras specjalistycznych konkuruje na rynku z intensywnie selekcjonowanymi mieszańcami, utrzymanie różnorodności genów staje się ważnym celem długoterminowym. Polwarth, jako rasa o bogatej historii i sprawdzonych cechach użytkowych, może stanowić cenne źródło genów dla przyszłych pokoleń owiec, szczególnie w kontekście zmian klimatycznych i poszukiwania zwierząt odpornych na nowe wyzwania środowiskowe.
Wymagania hodowlane, zdrowotność i dobrostan
Skuteczna hodowla owiec rasy Polwarth wymaga uwzględnienia kilku kluczowych aspektów: odpowiedniego żywienia, prawidłowego zarządzania rozrodem, profilaktyki zdrowotnej oraz zapewnienia wysokiego poziomu dobrostanu. Choć rasa ta jest stosunkowo odporna i dobrze przystosowana do systemów pastwiskowych, zaniedbania w tych obszarach szybko przekładają się na spadek jakości wełny, słabsze przyrosty i pogorszenie wskaźników rozrodu.
W żywieniu podstawą jest dobrej jakości pasza objętościowa – zielonka pastwiskowa, siano, ewentualnie kiszonki z traw czy roślin motylkowych. Ze względu na produkcję gęstego runa i przyrost masy ciała, owce te mają umiarkowanie wysokie zapotrzebowanie na białko i energię. W okresach szczególnych – takich jak ciąża, laktacja, odchów jagniąt – dawkę pokarmową uzupełnia się paszami treściwymi (zboża, śruty białkowe) i odpowiednio dobranymi mieszankami mineralno‑witaminowymi. Niedobory składników pokarmowych mogą objawiać się pogorszeniem struktury włókna, zwiększoną łamliwością, a także obniżoną płodnością.
Rozród u Polwarthów najlepiej planować w okresach, gdy warunki środowiskowe sprzyjają dobrej kondycji maciorek i odpowiedniej dostępności paszy. Racjonalne zarządzanie terminami krycia, laktacji i odsadzeń pozwala zmniejszyć ryzyko komplikacji zdrowotnych i zapewnić jagniętom korzystny start. W praktyce hodowlanej dużą wagę przykłada się do kondycji ciała samic przed kryciem – zbyt chude lub nadmiernie otłuszczone maciorki mają niższy wskaźnik zacieleń, a przebieg ciąży i porodu bywa u nich trudniejszy.
Pod względem zdrowotności szczególnie istotne jest zapobieganie chorobom racic i chorobom pasożytniczym. Gęste runo oraz często wilgotne środowisko sprzyjają rozwojowi bakterii i grzybów, dlatego systematyczne przeglądy racic, korekcje i dbanie o suchą ściółkę są niezbędne. W rejonach endemicznego występowania pasożytów wewnętrznych należy prowadzić regularny monitoring, stosując badania kału i przemyślaną strategię odrobaczania. Nadmierne, niefachowe stosowanie leków przeciwpasożytniczych może prowadzić do powstawania oporności, dlatego coraz częściej łączy się działania medyczne z zarządzaniem pastwiskami, rotacją kwater i doborem odporniejszych linii.
Dobrostan owiec Polwarth wiąże się również z prawidłową pielęgnacją runa. Konieczne jest regularne strzyżenie, zwykle raz do roku, a w intensywniejszych systemach utrzymania niekiedy częściej. Zabieg ten nie tylko umożliwia pozyskanie wełny, ale przede wszystkim zapobiega przegrzewaniu się zwierząt oraz zmniejsza ryzyko zabrudzeń i infestacji pasożytami zewnętrznymi. Przy strzyży zwraca się uwagę na delikatne obchodzenie się ze zwierzętami, aby ograniczyć stres i urazy skóry, które obniżają wartość handlową runa.
W wielu krajach standardy dobrostanu obejmują także zapewnienie odpowiedniego schronienia przed skrajnymi warunkami pogodowymi – skwarem, mrozem, wiatrem czy ulewą. Choć Polwarthy są dość odporne, młode jagnięta i starsze osobniki wymagają szczególnej ochrony. W praktyce oznacza to budowę wiat, owczarni lub innych zadaszonych obiektów, w których zwierzęta mogą się schronić. Dodatkowo istotne jest zapewnienie przestrzeni zgodnej z zaleceniami obsady, by unikać nadmiernego ścisku i związanych z nim problemów behawioralnych oraz zdrowotnych.
Ciekawostki i perspektywy rozwoju rasy
Jedną z ciekawostek dotyczących rasy Polwarth jest fakt, że w niektórych kręgach hobbystycznych i wśród małych gospodarstw agroturystycznych owce te cieszą się popularnością nie tylko ze względu na walory produkcyjne, lecz także ze względu na wygląd. Gęste, puszyste runo oraz łagodny wyraz pyska sprawiają, że Polwarthy są postrzegane jako atrakcyjne zwierzęta pokazowe. Udział w wystawach rolniczych i lokalnych imprezach promujących rzemiosło wełniarskie przyczynia się do popularyzacji rasy wśród szerszej publiczności.
Warto również wspomnieć o rosnącym zainteresowaniu wyrobami z wełny Polwarth wśród społeczności zajmującej się rękodziełem, przędzeniem na kołowrotkach i tkactwem artystycznym. Dla wielu pasjonatów ważna jest historia surowca, możliwość prześledzenia jego pochodzenia aż do konkretnej farmy oraz świadomość, że włókno pochodzi od zwierząt utrzymywanych w sposób etyczny. Ten nurt, nazywany czasem „slow wool”, wpisuje się w szersze trendy związane z ruchem slow fashion i rosnącą krytyką nadmiernego konsumpcjonizmu.
Ciekawym kierunkiem rozwoju może być również wykorzystanie Polwarthów w projektach łączących rolnictwo z ochroną krajobrazu. Owce tej rasy, utrzymywane na odpowiednio zarządzanych pastwiskach, mogą pomagać w utrzymaniu mozaikowych siedlisk, ograniczaniu zarastania otwartych terenów krzewami i drzewami oraz w podtrzymywaniu tradycyjnego charakteru krajobrazu wiejskiego. Pastwiska z wypasem owiec sprzyjają różnorodności biologicznej, w tym obecności roślin kwietnych, owadów zapylających i ptaków, co ma duże znaczenie dla ochrony przyrody.
Perspektywy rasy Polwarth są w dużej mierze zależne od przyszłego kształtu rynków wełny i mięsa, a także od skuteczności działań promujących produkty pochodzące z zrównoważonej hodowli. Coraz więcej konsumentów zwraca uwagę na pochodzenie surowców, sposób utrzymania zwierząt i wpływ produkcji na środowisko. W takim kontekście Polwarth, jako rasa łącząca cechy użytkowe, adaptacyjność i wysoką jakość runa, może zyskiwać na znaczeniu, zwłaszcza w niszach rynkowych nastawionych na produkty premium.
Rozwój technik selekcji genomowej i nowoczesnych narzędzi hodowlanych otwiera nowe możliwości dla doskonalenia tej rasy. Analiza genetyczna pozwala dokładniej identyfikować zwierzęta o pożądanych cechach, takich jak wyższa odporność na choroby, lepsza struktura włókna czy korzystniejszy skład tuszy. Zastosowanie takich metod wymaga jednak współpracy między hodowcami, ośrodkami naukowymi i organizacjami branżowymi, a także odpowiedniego finansowania programów hodowlanych.
W miarę jak rośnie świadomość ekologiczna i potrzeba dostosowania produkcji zwierzęcej do zmian klimatycznych, Polwarth może okazać się wartościowym elementem strategii zrównoważonego rolnictwa. Rasa ta, dzięki swojej elastyczności i historii udanych adaptacji do różnych środowisk, stanowi dobry punkt wyjścia do tworzenia systemów produkcji, w których wysoka jakość wełny i mięsa idzie w parze z troską o środowisko, dobrostan zwierząt i lokalne tradycje pasterskie.
