Rasa owiec Gotland Pelt, nazywana także po prostu owcą gotlandzką, należy do najbardziej cenionych skandynawskich ras prymitywnych, które z czasem przekształcono w wysoce użytkowe zwierzęta o wyjątkowo dekoracyjnym runie. Wywodzi się ze Szwecji, z wyspy Gotland, i od wielu dekad przyciąga uwagę hodowców z całej Europy dzięki połączeniu atrakcyjnego wyglądu, dobrego umięśnienia oraz stosunkowo spokojnego temperamentu. Jej charakterystyczna, falująca, często lekko skręcona wełna o perłowym połysku oraz naturalne, szare odcienie sprawiają, że stała się ulubioną rasą producentów skór futerkowych, wyrobów rękodzielniczych i wysokiej jakości przędzy. Współczesne stada Gotland Pelt spotyka się już nie tylko w krajach nordyckich, ale także w Polsce, gdzie rasa ta stopniowo zyskuje na znaczeniu, szczególnie wśród pasjonatów lokalnych serów, naturalnych skór jagnięcych i hodowli prowadzonej w systemach ekstensywnych.

Pochodzenie, historia i znaczenie rasy Gotland Pelt

Rasa Gotland Pelt ma korzenie sięgające dawnej populacji owiec północnoeuropejskich, utrzymywanych przez społeczności zamieszkujące wyspy i wybrzeża Morza Bałtyckiego. Przez wieki kształtowały ją surowe warunki klimatyczne Skandynawii, ograniczona baza paszowa oraz wymagania gospodarki opartej na samowystarczalności. W efekcie powstał typ owcy wyjątkowo odporny, dobrze znoszący wilgotny i wietrzny klimat, zdolny do wykorzystywania naturalnych pastwisk niskiej jakości, a przy tym dający runo o cennych właściwościach użytkowych.

Bezpośrednimi przodkami współczesnych Gotland Pelt były lokalne owce znane jako gutefår, występujące na wyspie Gotland. Były to owce o wyglądzie zbliżonym do owiec prymitywnych: często rogate, o dość surowym typie budowy i mieszaninie wełny okrywowej oraz podszyciowej. W pierwszej połowie XX wieku rozpoczęto systematyczną pracę hodowlaną, której celem było uzyskanie owcy dającej wysokiej jakości skóry jagnięce o jednolitym, atrakcyjnym kolorze, delikatnych lokach i dobrym połysku. Ważną rolę w tej pracy odegrały krzyżowania z rasą karakul oraz innymi owcami futerkowymi, co pozwoliło wzmocnić cechy pożądane z punktu widzenia produkcji skór.

W miarę jak rosło zapotrzebowanie na skóry futerkowe w Europie, gospodarstwa na Gotlandii zaczęły specjalizować się w produkcji jagniąt rzeźno-futerkowych. Rasa Gotland Pelt stała się rozpoznawalna dzięki niezwykle efektownym skórom jagnięcym, cenionym zarówno w przemyśle odzieżowym, jak i w rzemiośle tradycyjnym. Na przełomie XX i XXI wieku, wraz ze zmianami trendów mody oraz wzrostem zainteresowania zrównoważonym rolnictwem, rasa ta zyskała dodatkowy atut: możliwość włączenia w systemy ekstensywne, agroturystykę oraz projekty ochrony krajobrazu kulturowego. Owce gotlandzkie wykorzystywane są do wypasu łąk, terenów nadmorskich, a także pastwisk o dużym udziale roślinności krzewiastej, gdzie pełnią funkcję żywych „kosiarek” utrzymujących mozaikowy charakter środowiska.

Znaczenie rasy Gotland Pelt wykracza dziś poza granice Skandynawii. Z jednej strony, pozostaje ona ważnym elementem dziedzictwa hodowlanego Szwecji, z drugiej – jest przykładem udanego połączenia tradycji z nowoczesnymi kierunkami użytkowania owiec. W wielu krajach europejskich powstają lokalne stowarzyszenia hodowców, tworzone w celu utrzymania wzorca rasowego, wymiany materiału hodowlanego oraz promocji produktów, takich jak skóry, przędza, mięso i wyroby regionalne. Do grona tych państw zalicza się także Polska, gdzie rasa ta zyskała popularność wśród hodowców nastawionych na sprzedaż bezpośrednią i produkty niszowe.

Charakterystyka, cechy użytkowe i morfologia

Najbardziej rozpoznawalną cechą rasy Gotland Pelt jest runo: szare, popielate lub stalowoszare, zazwyczaj jednolite, bez białych łat na tułowiu (choć niewielkie znaczenia białych włosów u niektórych osobników są dopuszczalne w niektórych systemach wpisu do ksiąg). Jagnięta rodzą się najczęściej czarne lub bardzo ciemnoszare, a ich barwa wraz z wiekiem stopniowo jaśnieje, przechodząc w typowy dla rasy odcień stali. Włosy tworzą charakterystyczne, miękkie loki lub fale, które u dobrze utrzymanych osobników są gęste, równomierne i wykazują piękny, srebrzysty połysk. To właśnie te cechy sprawiają, że skóry jagnięce gotlandzkie uchodzą za jedne z najbardziej cenionych na rynku.

Długość runa u dorosłych owiec waha się zazwyczaj od około 15 do 25 centymetrów, przy czym u jagniąt przeznaczonych na skóry preferuje się nieco krótsze, ale gęstsze i równomierne loki. Struktura włosa jest stosunkowo delikatna, co powoduje, że wełna, choć zaliczana do typu futerkowego, nadaje się także do przędzenia wysokiej klasy przędzy wykorzystywanej w produkcji swetrów, szali, czapek, a także wyrobów artystycznych i dekoracyjnych. Z uwagi na naturalne odcienie szarości, wyróbów z tej wełny nie trzeba barwić, co stanowi dodatkową zaletę dla osób poszukujących produktów możliwie jak najmniej przetworzonych.

Budowa ciała rasy Gotland Pelt łączy w sobie cechy typu mięsno-futerkowego. Tułów jest dobrze umięśniony, o głębokiej klatce piersiowej i stosunkowo szerokim zadzie. Nogi są raczej średnio długie, mocne, przystosowane do wspinaczki po pagórkowatym terenie i poruszania się po podmokłych łąkach. Głowa jest sucha, proporcjonalna, najczęściej pozbawiona rogów, chociaż u niektórych linii wywodzących się bezpośrednio z prymitywnych przodków mogą sporadycznie pojawiać się osobniki z niewielkimi rogami. Uszy są średniej długości, lekko odstające na boki, a pysk ciemny lub czarno-pigmentowany.

Masa ciała dorosłych maciorek waha się zwykle w przedziale 60–75 kg, choć przy dobrym żywieniu część osobników może osiągać nieco wyższą wagę. Tryki są wyraźnie cięższe i mogą ważyć od 80 do nawet 100 kg. Nie jest to rasa skrajnie mięsna, lecz ich walory rzeźne są wyraźnie lepsze niż u wielu prymitywnych ras północnych. Tusze jagnięce oceniane są dobrze ze względu na stosunkowo zrównoważony udział tłuszczu i mięsa, co odpowiada współczesnym wymaganiom konsumenckim, nastawionym na mięso umiarkowanie otłuszczone o delikatnej strukturze.

Pod względem płodności rasa Gotland Pelt wypada korzystnie. Maciorki zazwyczaj wykazują dobrą plenność i macierzyństwo, a częste są wykoty bliźniacze, zwłaszcza w dobrze prowadzonych stadach. Wczesna dojrzałość płciowa oraz relatywnie długi okres użytkowania maciorek sprawiają, że hodowca może w ciągu kilku lat znacząco powiększyć stado, zachowując przy tym pożądane cechy rasowe. Warto również podkreślić, że instynkt macierzyński tej rasy jest dobrze rozwinięty – maciorki zazwyczaj troskliwie opiekują się potomstwem, co wspiera wysokie wskaźniki odchowu jagniąt.

Istotną cechą, podkreślaną przez wielu hodowców, jest także charakter owiec gotlandzkich. Określa się je jako zwierzęta łagodne, ciekawskie, ale jednocześnie stosunkowo energiczne. Dzięki temu dobrze sprawdzają się w gospodarstwach prowadzących działalność edukacyjną i agroturystyczną, gdzie kontakt człowieka ze zwierzęciem odgrywa ważną rolę. Oswojone osobniki często podchodzą do ludzi, pozwalają się głaskać, a nawet uczestniczą w zajęciach dla dzieci, promując jednocześnie tradycję hodowli owiec i szacunek dla pracy rolnika.

Środowisko występowania, zasięg hodowli i warunki utrzymania

Ojczyzną rasy jest wyspa Gotland, położona na Morzu Bałtyckim. Tamtejszy klimat morski, z chłodnymi, wilgotnymi wiosnami i jesieniami oraz umiarkowanie ciepłym latem, ukształtował owce zdolne do funkcjonowania w trudniejszych warunkach pogodowych. Porywiste wiatry, częste opady i znaczne wahania temperatur wymagały od zwierząt dużej odporności na infekcje dróg oddechowych, mocnej budowy racic oraz efektywnego wykorzystania paszy, zwłaszcza na ubogich pastwiskach nadmorskich i wrzosowiskach. Te cechy użytkowe w znacznym stopniu zachowały się do dziś, co sprawia, że rasa Gotland Pelt dobrze adaptuje się również w innych regionach Europy o zbliżonym klimacie.

Współcześnie stada Gotland Pelt spotyka się przede wszystkim w Szwecji, ale również w Danii, Finlandii, Wielkiej Brytanii, Irlandii, Niemczech i w coraz większym stopniu w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. W niektórych państwach powstały krajowe populacje tej rasy, objęte programami hodowlanymi i wpisem do lokalnych ksiąg. Często łączone są one z celami zachowania bioróżnorodności i tradycyjnych ras gospodarskich, jednak w przypadku Gotland Pelt szczególnie istotny jest także ich wymiar rynkowy: ze względu na atrakcyjne skóry i odpowiednią jakość mięsa, utrzymanie stada może być ekonomicznie uzasadnione nawet w niewielkich gospodarstwach rodzinnych.

Warunki utrzymania rasy Gotland Pelt nie odbiegają zasadniczo od standardów dla innych ras owiec użytkowanych w systemie półintensywnym lub ekstensywnym. Zwierzęta te wymagają dostępu do dobrze ogrodzonych pastwisk, na których mogą spędzać możliwie długą część roku pasterskiego. Znane są z dobrego wykorzystania urozmaiconej runi łąkowej, a także roślinności krzewiastej i chwastów, co czyni je cennym narzędziem rekultywacji lub utrzymania naturalnych siedlisk. W przypadku terenów silnie wilgotnych i podmokłych należy jednak zadbać o odpowiednią profilaktykę chorób racic, gdyż mimo wyższej odporności, długotrwałe przebywanie na rozmiękłym gruncie może sprzyjać stanom zapalnym.

Zimą i w okresach niesprzyjającej pogody owce gotlandzkie potrzebują odpowiednio zadaszonych budynków lub wiat, które ochronią je przed wiatrem i nadmierną wilgocią. W praktyce wystarczają często proste, przewiewne obiekty, pod warunkiem, że zapewniają suche legowisko i możliwość swobodnego poruszania się. Zbilansowana dawka żywieniowa, oparta na dobrej jakości sianie, sianokiszonce i ewentualnie paszach treściwych, pozwala na utrzymanie odpowiedniej kondycji ciała, zwłaszcza u maciorek w okresie ciąży i laktacji. Rasa ta nie jest szczególnie wybredna, ale jak każde zwierzę gospodarskie źle znosi długotrwałe niedobory energii i białka, co może odbić się na płodności i jakości runa.

W wielu gospodarstwach, zwłaszcza w krajach skandynawskich, rasa Gotland Pelt bierze udział w projektach przyrodniczych, obejmujących ochronę cennych siedlisk przyrodniczych, takich jak łąki bogate w gatunki roślin czy tradycyjne pastwiska parkowe. Ekstensywny wypas owiec sprzyja zachowaniu różnorodności flory, ogranicza zarastanie terenów przez krzewy i młode drzewa, a zarazem w sposób naturalny nawozi glebę. Dzięki łagodnemu usposobieniu i odporności na warunki atmosferyczne, Gotland Pelt dobrze znoszą długotrwały pobyt na takich obszarach, co zwiększa ich atrakcyjność jako „narzędzia” gospodarowania krajobrazem.

Zastosowanie, produkty i rola w gospodarstwie

Najbardziej charakterystycznym produktem związanym z rasą Gotland Pelt są skóry jagnięce. Pozyskuje się je zazwyczaj od jagniąt poddanych ubojowi w młodym wieku, kiedy loki runa są najdelikatniejsze, a ich struktura najbardziej równomierna. Skóry te po odpowiednim garbowaniu służą jako elementy odzieży, wykończenia kołnierzy, podszycia płaszczy, a także jako koce, dywaniki, narzuty i dekoracje wnętrz. Naturalny, szary kolor o metalicznym połysku sprawia, że wyroby te uznawane są za bardzo atrakcyjne wizualnie, a jednocześnie stosunkowo łatwe w utrzymaniu czystości. Część producentów stawia na tradycyjne, mniej inwazyjne metody garbowania, co wpisuje się w rosnące zainteresowanie wyrobami ekologicznymi.

Drugim ważnym kierunkiem użytkowania rasy Gotland Pelt jest produkcja mięsa jagnięcego. Choć rasa ta nie należy do najbardziej wydajnych pod względem masy przyrostów, charakteryzuje się dobrą jakością tuszy i mięsa. Jagnięta dorastają do wagi ubojowej w tempie zadowalającym hodowców prowadzących system wypasowy, a ich mięso oceniane jest jako soczyste, delikatne, o niezbyt intensywnym zapachu typowym dla dorosłej baraniny. W wielu regionach skandynawskich oraz w gospodarstwach ekologicznych innych krajów mięso gotlandzkie trafia bezpośrednio do lokalnych restauracji, sklepów ze zdrową żywnością lub jest sprzedawane bezpośrednio konsumentom w postaci elementów kulinarnych i przetworów.

Równie istotym produktem jest wełna, choć w przypadku rasy Gotland Pelt jej znaczenie często ustępuje skórze. Niemniej, wełna pozyskiwana z dorosłych zwierząt odznacza się wyjątkowo efektownym wyglądem, dzięki czemu chętnie sięgają po nią rękodzielnicy, prządki i twórcy tekstyliów artystycznych. Z wełny tej powstają nie tylko tradycyjne wyroby, jak swetry, czapki czy szaliki, ale także unikalne tkaniny zdobnicze, filcowane obrazy, biżuteria, a nawet elementy wystroju wnętrz. W środowisku artystów włókienniczych docenia się możliwość uzyskania głębokich przejść tonalnych w obrębie jednego pasma, co dodaje gotowym wyrobom charakterystycznej, niepowtarzalnej faktury.

W gospodarstwie rodzinnym rasa Gotland Pelt pełni często funkcję wielokierunkową. Z jednej strony, zapewnia dochód z produkcji mięsa, skór i wełny, z drugiej – odgrywa dużą rolę w zachowaniu walorów krajobrazowych i przyrodniczych. Hodowcy podkreślają, że odpowiednio prowadzona trzoda owiec gotlandzkich może sprzyjać atrakcyjności turystycznej regionu: stada pasące się na malowniczych łąkach przyciągają wzrok, stają się też naturalnym tłem dla wydarzeń plenerowych czy ofert gospodarstw agroturystycznych. W niektórych miejscach organizowane są pokazy strzyżenia owiec, warsztaty filcowania i przędzenia, a także degustacje serów i wyrobów mięsnych, które łączą edukację z promocją lokalnych produktów.

Aby w pełni wykorzystać potencjał rasy, niektórzy hodowcy stosują krzyżowania towarowe, łącząc maciorki rasy Gotland Pelt z trykami ras typowo mięsnych. Takie podejście pozwala uzyskać jagnięta o zwiększonych przyrostach i lepszym umięśnieniu, przy zachowaniu w znacznym stopniu korzystnych cech matczynych oraz przystosowania do warunków środowiskowych. Równolegle prowadzi się jednak czystorasową hodowlę, której celem jest utrzymanie lub poprawa cech typowych dla Gotland Pelt, takich jak jednolita barwa, charakterystyczna struktura runa, odporność oraz spokojny temperament.

Rasa Gotland Pelt w Polsce i perspektywy rozwoju

W Polsce pierwsze osobniki rasy Gotland Pelt pojawiły się stosunkowo niedawno, sprowadzane głównie z krajów skandynawskich. Początkowo zainteresowanie nimi przejawiali głównie pasjonaci rzadkich ras oraz gospodarstwa agroturystyczne, które szukały owiec nie tylko użytkowych, ale też efektownych wizualnie, odpowiednich do bezpośredniego kontaktu z turystami. Z czasem, wraz z rosnącą świadomością konsumentów i rozwojem rynków lokalnych, zaczęły pojawiać się inicjatywy związane z produkcją skór jagnięcych, wełny oraz mięsa pochodzącego właśnie od tej rasy.

Klimat Polski, zwłaszcza w pasie pojezierzy i na terenach o podłożu lekkim, jest korzystny dla chowu owiec gotlandzkich. Rasa ta dobrze znosi zarówno chłodniejsze zimy, jak i gorące lata, o ile zapewni się im odpowiedni dostęp do cienia i wody. W systemach ekstensywnych, gdzie stawia się na wykorzystanie naturalnych pastwisk, Gotland Pelt może stać się wartościowym elementem gospodarstwa, uzupełniającym inne kierunki produkcji rolnej. Coraz częściej zwraca się też uwagę na możliwość powiązania hodowli tej rasy z lokalnym rzemiosłem włókienniczym, produkcją pamiątek oraz budowaniem marki regionu opartej na produktach tradycyjnych.

Rozwój hodowli rasy Gotland Pelt w Polsce wiąże się z kilkoma wyzwaniami. Należy do nich przede wszystkim niewielka liczebność stada podstawowego, co ogranicza dostępność materiału hodowlanego oraz wymaga starannego planowania kojarzeń, aby uniknąć zbyt dużego stopnia spokrewnienia. Istotne jest także wypracowanie standardów oceny zwierząt zgodnych z wytycznymi organizacji hodowlanych w krajach pochodzenia rasy, tak aby polskie stada mogły w przyszłości uczestniczyć w międzynarodowej wymianie genetycznej. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera współpraca z zagranicznymi związkami hodowców oraz udział w szkoleniach i wystawach specjalistycznych.

Mimo tych trudności, perspektywy rozwoju rasy Gotland Pelt w Polsce wydają się obiecujące. Wzrost zainteresowania świadomą konsumpcją, produktami regionalnymi i zrównoważonym rolnictwem sprzyja rasom wyróżniającym się nie tylko wydajnością, ale i unikalnymi cechami jakościowymi. Skóry jagnięce, przędza i wyroby rękodzielnicze mogą znaleźć nabywców zarówno na rynkach lokalnych, jak i w sprzedaży internetowej, gdzie docenia się oryginalność i naturalny charakter produktów. Dodatkowym atutem jest możliwość włączenia hodowli w ofertę gospodarstw edukacyjnych, prowadzących warsztaty na temat dawnego rzemiosła i agroekologii.

Dla wielu początkujących hodowców atrakcyjna jest także relatywna łatwość utrzymania tej rasy. Owce gotlandzkie, przy właściwej opiece weterynaryjnej, szczepieniach i profilaktyce przeciwko pasożytom, cechują się dobrą zdrowotnością i długowiecznością. Ich odporność na warunki atmosferyczne pozwala ograniczyć nakłady na skomplikowaną infrastrukturę, co ma znaczenie zwłaszcza w mniejszych gospodarstwach startujących z ograniczonym budżetem inwestycyjnym. Jednocześnie, odpowiedzialna hodowla wymaga dbałości o dobrostan, dostęp do czystej wody, właściwe żywienie i kontrolę wskaźników płodności, aby wykorzystać pełen potencjał tej wyjątkowej rasy.

Ciekawostki, wzorzec rasowy i aspekty kulturowe

Rasa Gotland Pelt, poza wymiarem użytkowym, posiada także bogaty kontekst kulturowy. Na wyspie Gotland owce stanowią element lokalnej tożsamości, obecny w sztuce ludowej, rzemiośle, a nawet w promocji turystycznej regionu. Niektóre gospodarstwa oferują możliwość uczestnictwa w pracach związanych z hodowlą, takich jak strzyżenie, sortowanie wełny, przygotowywanie skór oraz warsztaty filcowania. Dzięki temu turyści mają okazję nie tylko poznać specyfikę tej rasy, ale także doświadczyć bezpośredniego kontaktu z tradycyjnymi zajęciami wiejskimi, które w wielu krajach stopniowo zanikają.

Wzorzec rasowy Gotland Pelt określa szereg cech, na które zwracają uwagę sędziowie podczas przeglądów i wystaw. Poza wspomnianą już jednolitą, szarą barwą runa i jego strukturą, ocenie podlega m.in. budowa ciała, linia grzbietu, głębokość klatki piersiowej, ustawienie nóg, a także ogólny wyraz zwierzęcia. Pożądane są osobniki harmonijne, proporcjonalne, o spokojnym, ale czujnym zachowaniu. Wybór tryków rozpłodowych i maciorek do dalszej hodowli odbywa się z uwzględnieniem tych kryteriów, gdyż to właśnie one zapewniają utrzymanie typowych dla rasy zalet.

Jedną z ciekawostek jest wyjątkowa różnorodność odcieni szarości, spotykanych w obrębie rasy Gotland Pelt. Choć podstawowym wymogiem jest jednolitość barwy u danego osobnika, hodowcy i artyści włókienniczy wyróżniają szereg subtelnych wariantów – od niemal czarnej stali, poprzez głęboką, granitową szarość, aż po jasne, niemal srebrne tony. Ta różnorodność sprawia, że w naturze praktycznie nie spotyka się dwóch identycznych skór czy pasm wełny; każdy wyrób z tej wełny jest w pewnym sensie unikatowy. Dla wielu klientów stanowi to istotną wartość dodaną, szczególnie w czasach masowej produkcji i powtarzalnych wzorów.

Interesujący jest również aspekt genetyczny barwy. U jagniąt czarne lub bardzo ciemne runo stanowi efekt wysokiego udziału pigmentu melaniny, który z czasem, wraz z kolejnymi odrostami, ulega rozjaśnieniu. Proces ten jest w znacznym stopniu kontrolowany genetycznie, ale wpływ na końcowy odcień może mieć także żywienie, warunki środowiskowe oraz wiek zwierzęcia. Hodowcy, którym zależy na określonym typie barwy, starannie dobierają kojarzenia, śledząc rodowody i cechy fenotypowe rodziców. W efekcie, mimo że rasa pozostaje dość jednorodna pod względem ogólnego wyglądu, w jej obrębie wytworzyły się linie preferowane dla konkretnych zastosowań, np. szczególnie jasnych skór dekoracyjnych czy ciemniejszych odcieni lepiej sprawdzających się w wyrobach odzieżowych.

Rasa Gotland Pelt jest także chętnie wykorzystywana jako inspiracja dla współczesnych projektantów mody i twórców wzornictwa. Jej naturalne runo w odcieniach szarości wpisuje się w minimalistyczne, skandynawskie nurty estetyczne, podkreślające prostotę, funkcjonalność i bliskość natury. Projektanci odzieży, wnętrz i akcesoriów chętnie sięgają po skóry i wełnę tej rasy, tworząc kolekcje łączące tradycyjne techniki z nowoczesnym designem. W ten sposób owce gotlandzkie, choć wywodzą się z dawnej gospodarki pasterskiej, znalazły swoje miejsce także w świecie współczesnej mody i sztuki użytkowej.

Nie sposób pominąć znaczenia rasy w edukacji ekologicznej. W wielu regionach Europy, także w Polsce, owce gotlandzkie wykorzystywane są w programach skierowanych do dzieci i młodzieży, pokazujących cykl życia zwierząt gospodarskich, proces powstawania żywności oraz produktów takich jak wełna czy skóry. Uczestnicy zajęć mogą obserwować wypas, strzyżenie, pielęgnację racic, a następnie etapy przetwarzania surowców pochodzenia zwierzęcego. Pozwala to lepiej zrozumieć powiązania pomiędzy rolnictwem, przyrodą a codziennymi wyborami konsumenckimi, przybliżając ideał gospodarki zrównoważonej.

Rasa Gotland Pelt, choć wciąż stosunkowo mało znana poza kręgami specjalistów, stanowi interesujący przykład tego, jak tradycyjna hodowla może być dostosowana do współczesnych potrzeb rynku, nie tracąc przy tym swoich korzeni kulturowych. To owce łączące walory użytkowe z nieprzeciętną urodą, dobrze przystosowane do warunków klimatycznych północnej i środkowej Europy, przydatne zarówno w produkcji towarowej, jak i w rolnictwie wielofunkcyjnym, obejmującym turystykę, edukację i ochronę środowiska. Z tego względu coraz częściej wskazuje się je jako jedną z ras, które mogą odegrać istotną rolę w nowoczesnych, odpowiedzialnych systemach chowu zwierząt, opartych na poszanowaniu przyrody, dobrostanu i lokalnych tradycji.