Kura rasy pekin, znana w literaturze także jako *Pekin bantam* lub po prostu *pekin*, to jedna z najbardziej rozpoznawalnych karłowatych ras kur ozdobnych na świecie. Choć jej nazwa przywołuje skojarzenia z kuchnią i typem potraw, w przypadku drobiu mowa jest o niewielkim, puszystym ptaku o krótkich nogach, obfitym upierzeniu i wyjątkowo spokojnym charakterze. Rasa ta zyskała ogromną popularność jako kura pokazowa, ptak ozdobny do ogrodów oraz ulubieniec hodowców amatorów. W polskiej nomenklaturze spotykane są również określenia: pekinka, kurka pekinka, a czasem myląco – jedwabista, choć są to odrębne rasy. Pekiny urzekają nie tylko wyglądem, ale i łagodnym usposobieniem, łatwością oswajania oraz dużą zdolnością kwoczenia, przez co odgrywają interesującą rolę w hodowli drobiu na małą skalę.

Historia i pochodzenie kury pekin – drogi z Azji do Europy

Większość źródeł wskazuje, że pochodzenie kury pekin wiąże się ściśle z obszarem dzisiejszych Chin, a dokładniej z kręgiem kultury dworu cesarskiego. Małe, ozdobne kurki o bardzo obfitym upierzeniu były utrzymywane w cesarskich ogrodach i na dziedzińcach pałacowych jako symbol dostatku oraz element dekoracyjny harmonizujący z architekturą i roślinnością. Nazwa rasy nawiązuje do Pekinu (Beijing), który w czasach ekspansji kolonialnej Europy był dla przybyszów jednym z głównych symboli Państwa Środka. Ptaki te miały być prezentami dyplomatycznymi, a czasem wręcz „trofeami” przywożonymi przez podróżników i oficerów flot.

W XIX wieku, w okresie intensywnych kontaktów europejsko–chińskich, pierwsze osobniki przypominające dzisiejszego pekina trafiły do Wielkiej Brytanii. Często wymienia się tu daty około roku 1860, a także wydarzenia związane z drugą wojną opiumową i plądrowaniem Letniego Pałacu w Pekinie. Część małych, ozdobnych kur pałacowych została wtedy wywieziona jako egzotyczne okazy. Według relacji pamiętnikarskich, ptaki te trafiły do Anglii jako rzadkie dary i zaczęły budzić rosnące zainteresowanie elit, hodowców oraz kolekcjonerów zwierząt. Wkrótce przekształciło się to w bardziej zorganizowaną hodowlę, połączoną z selekcją w kierunku charakterystycznej sylwetki, bogatego upierzenia i różnorodności barw.

Niektórzy badacze sugerują, że linia prowadząca do współczesnego pekina mogła mieć swój początek nie tyle w samym Pekinie, co w szerzej rozumianym regionie północnych Chin, skąd ptaki rozprzestrzeniały się przez ośrodki miejskie. Niemniej jednak to właśnie londyńskie i brytyjskie wystawy drobiu drugiej połowy XIX wieku ugruntowały typ rasy, jaką znamy dzisiaj: wyraźnie karłowaty ptak o zredukowanej wielkości ciała, bardzo obfitym piórze i ozdobnym układzie upierzenia na nogach.

W krótkim czasie po pojawieniu się w Anglii, pekiny zostały wyeksportowane dalej – do Francji, Niemiec i innych krajów europejskich, a następnie do Ameryki Północnej. Rasa szybko zyskała fanów wśród miłośników kur ozdobnych i wkrótce stała się stałym elementem pokazów i wystaw. Wraz z rosnącą popularnością wystaw drobiu na przełomie XIX i XX wieku, wypracowywano coraz dokładniejsze standardy wyglądu, kładąc nacisk na wydatne „kuliste” proporcje, co jeszcze bardziej odróżniało pekiny od użytkowych ras kur utrzymywanych głównie dla mięsa i jaj.

W Polsce pekiny pojawiły się stosunkowo późno, w porównaniu z Europą Zachodnią, jednak już w pierwszej połowie XX wieku znane były w środowiskach kolekcjonerów i hodowców ras ozdobnych. Po II wojnie światowej hodowla ras pokazowych przeszła rozmaite okresy ożywienia i stagnacji, niemniej pekiny utrzymywały obecność w prywatnych zagrodach i wśród miłośników drobiu. Wraz z odrodzeniem się zainteresowania małoskalową hodowlą przydomową i rosnącą popularnością ogrodów wiejskich oraz zagród edukacyjnych, pekiny znowu zaczęły pojawiać się częściej, zarówno jako ptaki pokazowe, jak i rodzinne „maskotki”.

Cechy rasowe, wygląd i użytkowość kury pekin

Budowa ciała i ogólna sylwetka

Kura pekin to typowy przedstawiciel ras karłowatych, określanych w literaturze angielskiej jako *true bantams* – czyli formy, które nie są jedynie miniaturą większej rasy, lecz stanowią odrębny typ utrzymywany od pokoleń w niewielkich rozmiarach. Masa dorosłego kogucika mieści się zazwyczaj w przedziale około 700–800 g, natomiast kura jest jeszcze lżejsza, często 600–700 g. Niewielka waga w połączeniu z obfitym upierzeniem daje złudzenie, że ptaki są większe i cięższe, niż wskazuje rzeczywistość.

Sylwetka pekina jest „kulista”, z mocno zaokrąglonym tułowiem, nisko osadzonym, przez co ptak wyglądem przypomina mały puszysty walec. Pierś jest wypukła, dobrze rozwinięta, a grzbiet krótki, opadający ku tyłowi. Ogon uniesiony, ale wkomponowany w resztę bryły ciała, nie powinien dominować nad sylwetką. U kogutów zwraca uwagę obecność dłuższych, lekko zakrzywionych piór sierpowych, które jednak, w odróżnieniu od wielu dużych ras, nie tworzą bardzo wydłużonego wachlarza – ważniejsza jest ogólna harmonia niż rozmach ogona.

Charakterystyczne są krótkie, dość szeroko rozstawione nogi, schowane w obfitym piórze. Pekin posiada silnie opierzone skoki, a pióra na nogach tworzą rodzaj „spodni” lub „puchatych bucików”, zwiększając wrażenie masywności dolnej części sylwetki. Lekko pochylona do przodu postawa, połączona z niskim zawieszeniem ciała, sprawia, że ptaki czasami wyglądają tak, jakby „sunęły” po ziemi.

Głowa, grzebień i detale

Głowa pekina jest stosunkowo mała w stosunku do reszty ciała, co wzmacnia efekt „kulistości”. Oczy są żywe, wyraziste, najczęściej brązowe do czerwonawych. Grzebień przeważnie pojedynczy, prosty, o kilku regularnych zębach, niezbyt duży, ale wyraźnie zaznaczony – u kogutów lepiej rozwinięty niż u kur. Dzwonki i zausznice są czerwone, średniej wielkości. Dziób krótki, mocny, zależnie od odmiany barwnej może być jaśniejszy lub ciemniejszy.

U wielu odmian pekina szczególnie ceniony jest kontrast pomiędzy barwą upierzenia a intensywną czerwienią grzebienia i dzwonków. Cała głowa powinna sprawiać wrażenie proporcjonalnej do niewielkiego, zbitego ciała, a nadmierne wydłużenie lub masywność uznawane są za wady pogarszające typ rasowy.

Upierzenie i odmiany barwne

Najbardziej uderzającą cechą pekina jest niezwykle obfite upierzenie. Pióra są miękkie, sprężyste, mocno przylegające do ciała, ale jednocześnie tworzą wrażenie „puchatości”. Bardzo ważne jest bogate opierzenie nóg i palców, co odróżnia pekina od wielu innych bantamek. Odpowiednia kondycja piór ma kluczowe znaczenie na wystawach – ptak powinien wyglądać jak mała, zadbana kula piór.

Pekiny występują w wielu odmianach barwnych, z których najbardziej znane to między innymi:

• Jednolicie ubarwione – np. biały, czarny, czerwony, żółty (buff), niebieski; te odmiany często stanowią podstawę hodowli pokazowej, pozwalają bowiem łatwo ocenić jakość sylwetki i struktury piór.

• Odmiany z rysunkiem – np. kuropatwiane, jastrzębiate, nakrapiane (mottle), porcelanowe; w tych liniach szczególnie istotna jest równomierność i wyrazistość wzoru, co bywa wyzwaniem hodowlanym.

• Odmiany o piórach odwrotnie skierowanych (frizzle) – u niektórych pekinów selekcja połączona została z cechą „kędzierzawości” piór, które zamiast przylegać, wywijają się na zewnątrz; daje to niezwykle efektowny, „roztrzepany” wygląd, ceniony w hodowlach kolekcjonerskich.

W wielu krajach, w tym w Polsce, standardy rasowe opisują szczegółowo dopuszczalne odmiany barwne, ich rysunek oraz wady dyskwalifikujące ptaki pokazowe. Dla hodowców amatorskich duża różnorodność barw stanowi zachętę do prób łączenia linii i pracy nad nowymi wariantami.

Charakter i zachowanie

Jedną z głównych przyczyn popularności pekinów jest ich bardzo łagodny, przyjazny charakter. Większość osobników łatwo się oswaja, chętnie bierze jedzenie z ręki, potrafi szybko przyzwyczaić się do obecności człowieka, a nawet do dotyku i podnoszenia na ręce. Dzięki temu rasa ta polecana jest często jako ptak do zagród edukacyjnych, ogrodów przydomowych oraz do kontaktu z dziećmi pod nadzorem dorosłych.

Kurki pekin wykazują dużą skłonność do kwoczenia, czyli instynktownego wysiadywania jaj i opieki nad pisklętami. W wielu gospodarstwach wykorzystuje się je jako naturalne „inkubatory” nie tylko do jaj tej samej rasy, lecz także jaj innych kur, a nawet bażantów czy przepiórek (choć w tych przypadkach konieczne jest szczególnie uważne dopasowanie warunków). Silny instynkt macierzyński jest ceniony przez hodowców, którzy preferują naturalne metody odchowu młodych zamiast sztucznych inkubatorów.

Koguty, mimo niewielkich rozmiarów, potrafią być dość terytorialne wobec innych samców; w małych grupach, gdzie panuje ustalona hierarchia, przeważnie nie stanowią problemu. Ich pianie jest mniej donośne niż u dużych ras, co może być zaletą w warunkach przydomowych, zwłaszcza w gęściej zabudowanych okolicach.

Nieśność i wykorzystanie użytkowe

Pod względem nieśności pekiny ustępują rasom typowo użytkowym, takim jak leghorny czy nowoczesne hybrydy. Roczna produkcja jaj u jednej kury pekin może wahać się od 80 do około 120 sztuk, w zależności od linii, warunków żywieniowych i pielęgnacji. Jaja są stosunkowo niewielkie, o kremowej lub lekko beżowej skorupce. Nie jest to rasa przeznaczona do intensywnej produkcji towarowej – raczej element różnorodnej, przydomowej hodowli, w której jaja są dodatkiem, a nie głównym celem.

Mięso kur pekin jest delikatne, ale ze względu na małą masę ciała ptak nie stanowi ekonomicznie opłacalnego źródła mięsa. Dawniej w niektórych rejonach wykorzystywano nadwyżkowe koguciki w kuchni, obecnie jednak, ze względu na rosnącą świadomość wartości genetycznej i ozdobnej tych ptaków, częściej znajdują one miejsce w innych hodowlach lub pozostają elementem stada pokazowego.

Wymagania środowiskowe i pielęgnacja

Pekiny dobrze znoszą umiarkowany klimat, w tym chłodniejsze zimy, o ile mają zapewnione suche, przewiewne, lecz nieprzewiewane na wylot pomieszczenie. Obfite upierzenie pomaga utrzymać ciepło, ale jednocześnie narażone jest na zamakanie i zlepianie się w błocie, co przy braku higieny może prowadzić do problemów skórnych. Dlatego szczególnie ważne jest utrzymywanie suchej ściółki i unikanie nadmiernej wilgotności w kurniku.

Ze względu na opierzone nogi, pekiny wymagają starannego podłoża zarówno w kurniku, jak i na wybiegu. Błotniste, kamieniste lub zanieczyszczone odchodami podłoże może powodować zlepianie się piór, powstawanie „kul” błota przy palcach oraz urazy. Regularne kontrolowanie nóg i ewentualne oczyszczanie piór jest ważnym elementem pielęgnacji. W okresie pierzenia szczególnie wskazana jest odpowiednio zbilansowana dieta z dodatkiem białka oraz mikroelementów, aby wspomóc odrastanie nowego pióra.

Pekiny nie są lotne – ich krótkie skrzydła i ciężkawa, kulista sylwetka sprawiają, że przeważnie potrafią tylko podfruwać na niewielką wysokość. Dzięki temu można łatwiej zabezpieczyć wybieg; ogrodzenia nie muszą być bardzo wysokie, co jest praktyczne w małych ogrodach. Jednocześnie niewielkie zdolności lotne utrudniają im ucieczkę przed drapieżnikami, dlatego dobra ochrona przed psami, lisami i ptakami drapieżnymi jest obowiązkowa.

Występowanie, rola w hodowli i ciekawostki o rasie pekin

Zasięg i popularność na świecie

Obecnie pekiny należą do jednych z najbardziej rozpowszechnionych ras karłowatych kur ozdobnych. Spotyka się je na wszystkich kontynentach, od Europy i Ameryki Północnej po Australię i Amerykę Południową. W wielu krajach funkcjonują kluby miłośników ras ozdobnych, które prowadzą księgi hodowlane, organizują wystawy oraz seminaria poświęcone standardom rasowym. W niektórych państwach obowiązują własne, szczegółowo dopracowane standardy pekina, choć ogólne założenia – kulista sylwetka, obfite upierzenie, opierzone nogi – pozostają niezmienne.

W Polsce pekiny można spotkać zarówno w amatorskich zagrodach na wsi, jak i w mniejszych gospodarstwach agroturystycznych, ogrodach botanicznych z działami zwierzęcymi czy w zagródkach edukacyjnych przy szkołach i ośrodkach kultury. Coraz częściej pojawiają się też w miastach – tam, gdzie prawo lokalne dopuszcza utrzymywanie małego drobiu – stanowiąc element przydomowego ekosystemu, łączącego funkcję rekreacyjną z edukacją i ograniczoną produkcją jaj na własne potrzeby.

Rola kury pekin w hodowli amatorskiej i edukacyjnej

W hodowlach amatorskich pekiny pełnią rolę przede wszystkim ozdobną oraz wychowawczą. Ze względu na swój spokojny temperament i niewielkie rozmiary, są często polecane osobom dopiero rozpoczynającym przygodę z drobiem – pozwalają uczyć się podstaw pielęgnacji, żywienia i profilaktyki zdrowotnej, nie wymagając jednocześnie bardzo rozległych przestrzeni czy specjalistycznej infrastruktury. Można je utrzymywać w stosunkowo małych kurnikach i na ograniczonych wybiegach, co czyni je idealnymi do ogrodów rodzinnych.

Duża zdolność kwoczenia przekłada się na rolę pekinów jako „kur-matek” dla piskląt innych ras. W wielu hodowlach, w których główne rasy użytkowe lub ozdobne mają słabszy instynkt macierzyński, pekiny są wykorzystywane do naturalnego wysiadywania jaj. Dzięki niewielkim rozmiarom dobrze sprawdzają się także przy odchowie mniejszych gatunków ptaków. Ich łagodny charakter i troskliwość wobec piskląt czynią je doskonałym narzędziem do nauki obserwacji zachowań rodzicielskich u ptaków.

W placówkach edukacyjnych, takich jak gospodarstwa demonstracyjne czy parki edukacji ekologicznej, pekiny są prezentowane jako przykład rasy ozdobnej i pokazowej oraz jako ilustracja różnorodności genetycznej u drobiu. Dzieci i młodzież mogą dzięki nim dostrzec, jak silny wpływ ma selekcja hodowlana na cechy zewnętrzne i zachowanie zwierząt, oraz jak różne mogą być cele hodowlane – od produkcji żywności po walory estetyczne.

Zagadnienia zdrowotne i dobrostan

Jak każda rasa selekcjonowana silnie pod kątem cech wyglądu, pekiny wymagają świadomego podejścia do zdrowia i dobrostanu. Ich obfite upierzenie wymaga czystego środowiska, a opierzone nogi i palce muszą być regularnie kontrolowane pod kątem pasożytów zewnętrznych (pchły, wszoły, roztocza) oraz uszkodzeń mechanicznych. W przypadku zaniedbań może dochodzić do stanów zapalnych skóry, deformacji piór, a nawet utrudnionego poruszania się.

W okresie zimowym istotne jest zapobieganie przymarzaniu zabrudzonych piór do podłoża oraz odpowiednia wentylacja kurnika, która usuwa nadmiar wilgoci i amoniaku z odchodów, nie powodując przeciągów. Zbyt wilgotne środowisko może sprzyjać chorobom dróg oddechowych, na które ptaki o gęstym upierzeniu bywają bardziej wrażliwe. Podstawą jest zbilansowana dieta, obejmująca dobrej jakości ziarno, mieszanki paszowe dostosowane do potrzeb kur karłowatych, a także dostęp do zielonki, owoców i warzyw jako uzupełnienia.

W praktyce hodowlanej zaleca się regularne odrobaczanie, szczepienia zgodnie z lokalnymi zaleceniami weterynaryjnymi oraz stały dostęp do czystej wody. Osobną kwestią jest odpowiednia selekcja hodowlana – unikanie nadmiernego chowu wsobnego, który może prowadzić do osłabienia odporności, spadku witalności i obniżenia nieśności. Świadomy wybór ptaków rodzicielskich, w oparciu nie tylko o wygląd, lecz także o zdrowie i kondycję, przyczynia się do utrzymania silnych, odpornych linii.

Ciekawostki kulturowe i hodowlane

Jedną z intrygujących kwestii dotyczących pekina jest zbieżność nazwy z inną, bardzo znaną rasą drobiu – kaczką pekińską. W literaturze angielskiej mamy *Pekin duck* (kaczka pekińska) oraz *Pekin bantam* (kura pekin), co powodowało i nadal powoduje pewne zamieszanie wśród osób mniej obeznanych z tematem. Tymczasem są to zupełnie różne gatunki i linie hodowlane: pekińska kaczka jest typowo użytkową rasą mięsną, natomiast pekin kurzy – rasą wybitnie ozdobną o znacznie skromniejszych walorach użytkowych.

W wielu ogrodach i gospodarstwach pekiny zyskały reputację „kur salonowych” lub „kur dla dzieci”. Ich spokojne usposobienie i skłonność do oswajania sprawiają, że bywają traktowane bardziej jak zwierzęta towarzyszące niż typowy drób gospodarski. Zdarza się, że hodowcy nadają im imiona, pozwalają swobodnie poruszać się po ogrodzie, a nawet wchodzą z nimi w interakcje podobne do tych, jakie zna się z kontaktu z kotami czy królikami. Oczywiście, mimo takiego podejścia, wciąż wymagają warunków odpowiednich do gatunku: dostępu do ziemi, słońca, świeżego powietrza i możliwości naturalnego żerowania.

Dla wielu miłośników drobiu szczególnie fascynujące jest obserwowanie wariantów barwnych i struktur piór u pekinów. Pojawiają się kolekcje skoncentrowane na jednej odmianie – na przykład tylko żółtej lub tylko porcelanowej – jak i stada mieszane, pełne kolorów i wzorów. Każdy sezon lęgowy przynosi niespodzianki w postaci różnorodnych upierzeń młodych ptaków, co czyni hodowlę fascynującą „zagadką genetyczną” dla osób zainteresowanych dziedziczeniem cech.

W niektórych krajach prowadzi się także prace nad oceną dobrostanu ras ozdobnych, w tym pekinów, w kontekście wystaw i pokazów. Dąży się do tego, by kryteria piękna nie promowały cech mogących negatywnie wpływać na zdrowie – na przykład nadmiernie obfitego upierzenia nóg utrudniającego poruszanie się czy zbyt ekstremalnie kulistej sylwetki sprzyjającej problemom ze stawami. Dyskusje te wpisują się w szerszy nurt refleksji nad etyką hodowli zwierząt rasowych, znany również z kynologii i felinologii.

Ciekawym aspektem jest także rola pekinów w małych, zróżnicowanych ekosystemach przydomowych. Niewielkie kurki potrafią skutecznie przeszukiwać trawnik i rabaty, pomagając w ograniczaniu liczby niektórych bezkręgowców – zjadają owady, larwy oraz ślimaki. Oczywiście, przy nadmiernej koncentracji ptaków na małym terenie może dojść do zniszczenia roślinności, dlatego ważne jest wyważenie liczby ptaków i powierzchni ogrodu. Odpowiednio wkomponowane w krajobraz, pekiny stają się elementem żywej dekoracji, łącząc walory wizualne z pożyteczną aktywnością żerową.

W kontekście globalnych trendów, pekiny – podobnie jak inne rasy ozdobne – przyczyniają się do zachowania różnorodności genetycznej kury domowej Gallus gallus domesticus. W czasach dominacji kilku linii towarowych w produkcji jaj i mięsa, rasy takie jak pekin stanowią ważny rezerwuar genów, które mogą okazać się cenne w przyszłości, np. w obliczu zmian klimatycznych lub nowych zagrożeń chorobowych. Z tego powodu coraz częściej podkreśla się potrzebę ich ochrony i wspierania świadomej hodowli, niezależnie od pozornie „niszowego” charakteru tej rasy.