Nicienie guzowate to jedne z najbardziej podstępnych szkodników glebowych, zagrażających uprawom warzyw i truskawek zarówno w ogrodach przydomowych, jak i w uprawach towarowych. Są trudne do wykrycia, długo pozostają niezauważone, a widoczne objawy kojarzone są często z chorobami grzybowymi, błędami nawożenia czy suszą. Zrozumienie ich biologii, sposobu żerowania, a także metod ograniczania populacji jest kluczowe, aby skutecznie chronić plony i utrzymać zdrową, żywą glebę.

Charakterystyka nicieni guzowatych i ich cykl życiowy

Nicienie guzowate (głównie z rodzaju Meloidogyne) należą do mikroskopijnych, nitkowatych robaków glebowych, żerujących na korzeniach roślin. Najczęściej spotykanymi gatunkami w uprawach warzyw i truskawek są Meloidogyne hapla, M. incognita oraz M. arenaria. Są to szkodniki polifagiczne, atakujące wiele gatunków roślin, co znacznie utrudnia ich zwalczanie poprzez prosty płodozmian.

Postać dorosła samicy ma kształt gruszkowaty lub kulisty i jest osadzona wewnątrz tkanki korzenia. Samiec, jeśli występuje, jest najczęściej nitkowaty, ruchliwy i opuszcza korzeń po osiągnięciu dojrzałości. Większość gatunków rozmnaża się jednak głównie partenogenetycznie – bez udziału samców – co sprzyja szybkiemu wzrostowi populacji.

Cykl życiowy nicieni guzowatych składa się z kilku stadiów:

• jajo – składane w galaretowatej masie jajowej, często na powierzchni korzenia lub tuż obok;
• larwy pierwszego stadium – rozwijają się wewnątrz jaja;
• larwy drugiego stadium (J2) – to najbardziej inwazyjna forma, aktywnie przemieszczająca się w glebie w poszukiwaniu korzeni;
• kolejne stadia larwalne – odbywają się już wewnątrz korzenia, gdzie larwy rosną, żerują i przekształcają się w dorosłe osobniki;
• osobniki dorosłe – głównie samice, które tworzą gule na korzeniach i składają nowe jaja.

W sprzyjających warunkach – ciepła, umiarkowanie wilgotna gleba – cykl życiowy może zamknąć się nawet w kilka tygodni. Pozwala to na rozwój kilku pokoleń w jednym sezonie wegetacyjnym, co przy braku ochrony może prowadzić do gwałtownego spadku plonów.

Nicienie guzowate są obligatoryjnymi pasożytami roślin – oznacza to, że do życia i rozmnażania niezbędny jest im żywy gospodarz. W niekorzystnych warunkach (brak roślin żywicielskich, niska temperatura, przesuszenie podłoża) potrafią jednak trwać w formie jaj lub spoczynkowych larw przez wiele miesięcy, a nawet lat, oczekując na poprawę warunków.

Wygląd, objawy na roślinach i rozpoznawanie szkodnika

Z uwagi na mikroskopijne rozmiary, dorosłe osobniki i larwy nicieni guzowatych są praktycznie niewidoczne gołym okiem. Pojedyncze samice, zwłaszcza silnie nabrzmiałe wewnątrz korzeni, można czasem dostrzec przy silnym powiększeniu lupą, jednak w warunkach ogrodowych najważniejszym sposobem rozpoznawania jest obserwacja objawów na roślinie i systemie korzeniowym.

Wygląd zmian na korzeniach

Najbardziej charakterystycznym objawem są wyraźne zgrubienia, inaczej guzki lub gule, powstające na korzeniach. Są one efektem reakcji tkanek rośliny na żerowanie nicieni: komórki wokół miejsca żerowania intensywnie się dzielą i powiększają, tworząc nieregularne narośla.

• Gule mogą mieć wielkość od główki szpilki do kilku milimetrów czy nawet ponad centymetra, w zależności od gatunku rośliny i nasilenia porażenia.
• Na silnie opanowanych korzeniach tworzy się cały kompleks zgrubień, które zaburzają prawidłową budowę systemu korzeniowego.
• Korzenie stają się zniekształcone, krótkie, mocno rozgałęzione, ze zredukowaną ilością cienkich korzeni włośnikowych, co ogranicza pobieranie wody i składników mineralnych.

Po rozcięciu takiej guli pod lupą można dostrzec białawe lub kremowe, gruszkowate samice oraz masy jajowe. W warunkach amatorskich zwykle wystarcza jednak stwierdzenie obecności typowych zgrubień i wykluczenie innych przyczyn.

Objawy nadziemne na warzywach i truskawkach

Na liściach i pędach objawy są mało charakterystyczne, co sprzyja mylnym diagnozom. Porażone rośliny:

• słabo rosną, wykazują wyraźne zahamowanie wzrostu;
• często więdną w upalne dni, mimo prawidłowego, a nawet obfitego podlewania;
• mają liście jaśniejsze, matowe, czasem z chlorozyjnymi przebarwieniami (niedobory składników pokarmowych spowodowane uszkodzeniem korzeni);
• tworzą mniej pędów, mają ograniczony system korzeniowy, co jest szczególnie widoczne przy przesadzaniu lub wykopaniu rośliny;
• w skrajnych przypadkach zamierają całkowicie, zwłaszcza młode siewki oraz świeżo posadzone sadzonki.

U truskawek szczególnie niepokojące są:

• małe, liczne, słabo wykształcone owoce;
• mniejsza liczba kwiatów i rozłogów;
• nierównomierne dojrzewanie i mniejsza masa owoców;
• widoczny kontrast pomiędzy zdrowymi a porażonymi roślinami w tym samym rzędzie – część roślin wygląda normalnie, a część jest wyraźnie karłowata.

W uprawie warzyw (pomidor, ogórek, papryka, sałata, marchew, fasola i wiele innych) zarażone rośliny dają plon znacznie niższy, opóźniony i gorszej jakości. W systemie korzeniowym roślin takich jak marchew czy pietruszka widoczne są liczne zgrubienia i deformacje, co dyskwalifikuje je handlowo.

Różnicowanie nicieni guzowatych z innymi przyczynami zniekształceń

Zgrubienia na korzeniach nie zawsze muszą oznaczać obecność nicieni guzowatych. Podobne objawy mogą wywoływać:

• bakterie powodujące guzowatość korzeni (np. Agrobacterium);
• brodawki korzeniowe u roślin motylkowych, które są zjawiskiem pożądanym, związanym z symbiozą z bakteriami wiążącymi azot;
• mechaniczne uszkodzenia korzeni i późniejsze gojenie;
• niekorzystne warunki glebowe, zwłaszcza zbyt zbita, gliniasta struktura gleby.

W przypadku brodawek korzeniowych u roślin motylkowych – jak fasola czy groch – nacieki są zwykle równomierne, o gładkiej powierzchni i łatwo odchodzą od korzenia po delikatnym dotknięciu. Z kolei gule wywołane przez nicienie są integralnie związane z tkanką korzenia, twardsze i często o bardzo nieregularnym kształcie.

Ostateczną diagnozę pozwala postawić analiza w specjalistycznym laboratorium, jednak w praktyce ogrodniczej rozpoznanie na podstawie typowych korzeni z guzami w połączeniu z objawami nadziemnymi i historią uprawy zwykle jest wystarczające, by podjąć odpowiednie działania.

Gdzie występują nicienie guzowate i jakie rośliny atakują

Nicienie guzowate są rozpowszechnione na całym świecie, szczególnie licznie występują w regionach o klimacie ciepłym i umiarkowanym. W Polsce i krajach o podobnym klimacie pojawiają się zarówno w gruncie, jak i pod osłonami – w szklarniach i tunelach foliowych. Warunki panujące pod osłonami, czyli wysoka temperatura i wilgotność podłoża, sprzyjają gwałtownemu namnażaniu się tych szkodników.

Warunki sprzyjające rozwojowi

Do kluczowych czynników wpływających na liczebność nicieni guzowatych należą:

• temperatura – większość gatunków najlepiej rozwija się przy temperaturze 20–30°C; w niższych temperaturach cykl życiowy ulega spowolnieniu;
• wilgotność gleby – zbyt suche podłoże hamuje aktywność larw, jednak całkowite przeschnięcie zdarza się rzadko; umiarkowanie wilgotna, przepuszczalna gleba jest dla nich optymalna;
• typ gleby – preferują gleby lżejsze, piaszczyste i piaszczysto-gliniaste; w glebach bardzo ciężkich przemieszczanie się larw jest utrudnione;
• ciągłość uprawy – wieloletnie uprawianie w tym samym miejscu roślin szczególnie podatnych (np. pomidorów, truskawek) prowadzi do nagromadzenia się nicieni w glebie.

Nicienie mogą być przenoszone na nowe stanowiska wraz z sadzonkami, bryłą korzeniową, zainfekowaną glebą, wodą, a nawet na narzędziach ogrodniczych. Z tego powodu czystość materiału szkółkarskiego ma ogromne znaczenie dla zapobiegania zawleczeniu szkodnika do uprawy.

Zakres roślin żywicielskich – szczególnie warzywa i truskawki

Nicienie guzowate żerują na bardzo wielu gatunkach warzyw i roślin sadowniczych. Do szczególnie wrażliwych należą:

• truskawka;
• pomidor, papryka, bakłażan;
• ogórek, cukinia, dynia, melon;
• marchew, pietruszka, seler, pasternak;
• sałata, endywia, cykoria;
• kapusta, kalafior, brokuł, kalarepa (w zależności od gatunku nicienia);
• fasola, groch, bób (choć tu objawy są często mylone z chorobami bakteryjnymi);
• liczne rośliny ozdobne i chwasty, które mogą pełnić rolę roślin żywicielskich, podtrzymując populację szkodnika między kolejnymi uprawami głównymi.

Truskawki są szczególnie narażone ze względu na:

• wieloletni charakter plantacji – ten sam materiał rośnie kilka lat na jednym stanowisku;
• częste zagęszczenie roślin, co sprzyja łatwemu przechodzeniu larw pomiędzy sąsiednimi korzeniami;
• korzystne warunki wilgotnościowe w dobrze utrzymanych plantacjach, zwłaszcza nawadnianych.

W warzywnikach przydomowych, gdzie często uprawia się te same gatunki w stałych miejscach przez wiele lat, wystąpienie nicieni guzowatych nie jest rzadkością. Szczególnie zagrożone są tunele foliowe, w których brakuje okresów zimowego przemrożenia gleby, naturalnie ograniczającego część populacji.

Szkody wyrządzane przez nicienie guzowate

Skutki obecności nicieni guzowatych w uprawie można podzielić na bezpośrednie i pośrednie. Zrozumienie ich skali jest istotne, ponieważ w początkowym okresie porażenia rośliny często wyglądają jedynie na „trochę słabsze”, co bywa bagatelizowane.

Szkody bezpośrednie – utrata plonu i jakości

Bezpośrednie uszkodzenia wynikają z samego żerowania larw i dorosłych samic w tkankach korzeni:

• Powstawanie guzów uniemożliwia prawidłowe pobieranie wody, azotu, fosforu, potasu i mikroelementów.
• Rośliny są w stanie chronicznego niedożywienia, mimo poprawnego nawożenia i regularnego podlewania.
• Obniża się dynamika wzrostu, rośliny słabiej rosną, później dojrzewają i wydają mniejszą liczbę kwiatów oraz owoców.
• Zniszczone włośniki korzeniowe ograniczają możliwość regeneracji systemu korzeniowego po suszy lub przymrozku.
• W uprawach korzeniowych (marchew, pietruszka, seler, burak ćwikłowy) dochodzi do deformacji plonu handlowego – korzenie są krzywe, popękane, guzowate lub z licznymi rozgałęzieniami.

W skrajnych przypadkach straty plonu mogą sięgać kilkudziesięciu procent, a w niektórych fragmentach pola nawet całkowitego nieurodzaju. Dla truskawek oznacza to znacznie mniejszą ilość owoców z krzaka, a w warzywniku – małą liczbę zawiązanych warzyw lub ich słabą jakość.

Szkody pośrednie – podatność na inne patogeny

Uszkodzone korzenie stają się wrotami infekcji dla różnorodnych patogenów glebowych. Nicienie guzowate zwiększają podatność roślin na:

• grzyby z rodzaju Fusarium, Pythium, Rhizoctonia – powodujące zgorzele siewek, zgnilizny korzeni i więdnięcia;
• bakterie wywołujące zgnilizny i zamieranie roślin;
• niekorzystne warunki siedliskowe – suszę, zasolenie, zbyt wysoką temperaturę gleby.

W praktyce często obserwuje się tzw. kompleks chorobowy: nicienie otwierają drogę infekcji, a następnie rozwijają się patogeny grzybowe czy bakteryjne. Objawy więdnięcia, zamierania całych roślin, plamy na liściach czy nekrozy pędów bywają więc przypisywane wyłącznie chorobom, podczas gdy faktyczną przyczyną problemu jest wcześniejsze porażenie przez nicienie.

Rośliny osłabione przez nicienie gorzej reagują na nawożenie, słabo wykorzystują dostarczone składniki, a ich system odpornościowy jest trwale nadwyrężony. W warunkach stresu (upał, chłód, nadmiar wody) mogą całkowicie przestać rosnąć lub zrzucać kwiaty i zawiązki owoców, co szczególnie dotkliwie widać na truskawkach oraz pomidorach.

Metody ograniczania i zwalczania nicieni guzowatych

Zwalczanie nicieni guzowatych jest trudnym zadaniem, ponieważ szkodnik większość życia spędza ukryty wewnątrz korzeni lub w glebie, a jego jaja są odporne na niekorzystne warunki. Nie istnieje jedna cudowna metoda, która całkowicie zlikwiduje problem. Kluczem jest kompleksowe podejście, łączące wiele działań profilaktycznych, agrotechnicznych, biologicznych, a w specyficznych przypadkach także chemicznych.

Profilaktyka – najważniejszy element ochrony

Zapobieganie pojawieniu się nicieni lub opóźnianie ich nagromadzenia to podstawa skutecznego gospodarowania glebą. Do najważniejszych zasad profilaktyki należą:

• Stosowanie zdrowego materiału nasadzeniowego – sadzonki truskawek czy rozsady warzyw powinny pochodzić z pewnych źródeł, wolnych od nicieni.
• Unikanie przesadzania roślin z nieznanego pochodzenia bez dokładnego obejrzenia korzeni.
• Nieprzenoszenie gleby z innych stanowisk, szczególnie z podejrzanych lub już porażonych upraw.
• Regularna dezynfekcja narzędzi ogrodniczych (szpadle, widły, łopaty, noże, sekatory), zwłaszcza po pracy w miejscu, gdzie stwierdzono obecność szkodnika.
• Ograniczanie rozprzestrzeniania się chwastów, które mogą być żywicielami nicieni.
• Przemyślany płodozmian – unikanie wieloletniego prowadzenia roślin podatnych na tym samym stanowisku.

Dla truskawek szczególnie istotne jest korzystanie z certyfikowanych sadzonek wolnych od nicieni oraz unikanie zakładania plantacji na miejscu świeżo zlikwidowanych upraw warzyw szczególnie podatnych (np. pomidorów czy sałaty) bez zastosowania okresu przerwy i roślin fitosanitarnych.

Płodozmian i rośliny pułapkowe

Płodozmian, czyli planowe zmianowanie gatunków na danym stanowisku, jest jedną z podstawowych metod ograniczania populacji nicieni. Ponieważ nicienie guzowate są polifagiczne, nie wystarczy zwykła zamiana pomidora na inną roślinę użytkową – ważny jest dobór gatunków słabo podatnych lub zupełnie niebędących żywicielami.

W ramach płodozmianu można stosować:

• rośliny fitosanitarne – gatunki, które albo nie są żywicielami, albo dodatkowo wpływają toksycznie na nicienie (np. niektóre odmiany aksamitki, gorczycy, rzodkwi oleistych, nagietka);
• rośliny pułapkowe – które wabią nicienie, a następnie zostają przyorane lub zniszczone, zanim szkodnik zdąży zakończyć pełen cykl rozwojowy (np. niektóre gatunki traw, nagietek lekarski).

W praktyce w ogrodach warzywnych dobrym rozwiązaniem jest kilkumiesięczne lub sezonowe obsianie zagonów mieszankami poplonowymi zawierającymi rośliny o działaniu fitosanitarnym. Pozwala to jednocześnie poprawić strukturę gleby, zwiększyć zawartość materii organicznej i ograniczyć populację nicieni.

Metody fizyczne – parowanie, solarizacja, wysoka temperatura

Nicienie są wrażliwe na wysoką temperaturę. W intensywnych uprawach pod osłonami stosuje się czasem:

• parowanie gleby – wprowadzanie pary wodnej do podłoża w celu jego dezynfekcji; metoda skuteczna, ale wymagająca specjalistycznego sprzętu i energii;
• solarizację – przykrycie wilgotnej gleby przezroczystą folią w okresie największych upałów, co pozwala wykorzystać energię słoneczną do podniesienia temperatury w warstwie uprawnej.

Solarizacja jest szczególnie przydatna w mniejszych tunelach czy szklarniach. Przy odpowiednio długim okresie (kilka tygodni) może znacząco ograniczyć populację nicieni, a jednocześnie zredukować niektóre patogeny i nasiona chwastów.

Środki chemiczne – ograniczenia i ostrożność

Tradycyjne chemiczne środki niszczące nicienie, tzw. nematocydy, w wielu krajach zostały znacząco ograniczone lub wycofane ze względu na toksyczność i negatywny wpływ na środowisko oraz zdrowie ludzi. W ogrodnictwie amatorskim dostęp do takich preparatów jest bardzo mały lub w ogóle ich nie ma.

W profesjonalnych uprawach stosuje się czasem specjalistyczne środki, jednak ich użycie wymaga:

• dokładnej diagnozy problemu;
• przestrzegania restrykcyjnych przepisów dotyczących dawek, terminów i karencji;
• uwzględnienia wpływu na pożyteczną faunę glebową i mikroorganizmy.

Z tego powodu w wielu gospodarstwach, a zwłaszcza w ogrodach amatorskich i w ekologicznej produkcji, nacisk kładzie się przede wszystkim na metody niechemiczne oraz biologiczne.

Zwalczanie ekologiczne i metody biologiczne

Ekologiczne podejście do ograniczania nicieni guzowatych opiera się na wzmacnianiu naturalnej odporności roślin, wspieraniu pożytecznych organizmów glebowych i stosowaniu roślin oraz substancji, które nie szkodzą środowisku. Nie dąży się do całkowitego wyeliminowania nicieni (co w praktyce jest niewykonalne), lecz do utrzymania ich populacji poniżej progu szkodliwości.

Rośliny o działaniu nicieniobójczym lub odstraszającym

Niektóre gatunki roślin wydzielają do gleby substancje, które działają toksycznie na nicienie lub ograniczają ich rozwój. W uprawach warzyw i truskawek szczególne znaczenie mają:

• aksamitka (Tagetes) – jej korzenie wydzielają związki o silnym działaniu przeciwko nicieniom; sadzenie aksamitek w międzyrzędziach, na obrzeżach zagonów lub jako rośliny poplonowe może ograniczać populację szkodnika;
• gorczyca biała i inne rośliny z rodziny kapustowatych – zawierają glukozynolany, które po rozdrobnieniu i przyoraniu roślin do gleby ulegają rozkładowi do związków o działaniu biofumigacyjnym, szkodliwym dla nicieni;
• rzodkiew oleista – często stosowana w mieszankach poplonowych jako roślina poprawiająca strukturę gleby i jednocześnie ograniczająca niektóre gatunki nicieni;
• nagietek – jego korzenie mogą ograniczać rozwój części populacji nicieni, szczególnie gdy jest stosowany w płodozmianie lub jako roślina poplonowa.

Stosowanie takich roślin nie przynosi efektu natychmiastowego, ale w perspektywie kilku sezonów może znacząco poprawić stan gleby oraz ograniczyć presję nicieni. Dodatkowo poprawia się struktura i żyzność podłoża, co wspiera ogólną odporność roślin.

Preparaty biologiczne i pożyteczne mikroorganizmy

Coraz większe znaczenie zyskują preparaty biologiczne oparte na pożytecznych grzybach, bakteryjnych kulturach czy organizmach mikroskopijnych, które atakują lub wypierają nicienie. Należą do nich m.in.:

• grzyby pasożytujące na jajach nicieni – wnikają do wnętrza jaj, niszcząc rozwijające się larwy;
• bakterie glebowe ograniczające rozwój nicieni poprzez produkcję toksyn lub konkurencję o przestrzeń i składniki pokarmowe;
• preparaty zawierające wyciągi roślinne, które działają na nicienie odstraszająco lub osłabiająco.

Takie środki stosuje się zwykle poprzez podlewanie gleby lub zaprawianie sadzonek i nasion. W uprawach ekologicznych są one cennym uzupełnieniem działań agrotechnicznych, choć wymagają systematyczności i właściwych warunków w glebie (odpowiednia wilgotność, temperatura, zawartość materii organicznej).

Wzmacnianie roślin i poprawa kondycji gleby

Rośliny rosnące w zdrowej, bogatej w próchnicę glebie są mniej podatne na atak nicieni i lepiej znoszą ich obecność. Z tego względu w ekologicznym podejściu ogromne znaczenie mają:

• regularne stosowanie kompostu dobrej jakości, który wprowadza do gleby liczne pożyteczne mikroorganizmy i poprawia jej strukturę;
• używanie nawozów organicznych (obornik, gnojówki roślinne) zamiast nadmiernych dawek nawozów mineralnych;
• unikanie zbyt częstego i głębokiego przekopywania gleby, które niszczy pożyteczną faunę glebową;
• stosowanie mulczowania – okrywanie gleby skoszoną trawą, słomą, korą, co sprzyja rozwojowi organizmów sprzyjających równowadze biologicznej;
• utrzymywanie odpowiedniego odczynu gleby – zbyt kwaśne lub zasadowe środowisko zaburza równowagę mikrobiologiczną i może faworyzować niektóre szkodniki.

Dodatkowo można korzystać z naturalnych biostymulatorów roślinnych (wyciągi z alg, preparaty humusowe, gnojówki z pokrzywy czy skrzypu), które poprawiają kondycję systemu korzeniowego i wzmacniają mechanizmy obronne roślin. Dzięki temu nawet przy pewnym nasileniu obecności nicieni, rośliny są w stanie zbudować satysfakcjonujący plon.

Higiena uprawy i działania praktyczne w ogrodzie

W warunkach ogrodu przydomowego i małych plantacji warto wdrożyć kilka prostych, ale skutecznych zasad postępowania:

• Regularne obserwowanie roślin, zwłaszcza młodych sadzonek warzyw i truskawek, w celu szybkiego zauważenia objawów zahamowania wzrostu lub więdnięcia.
• W razie podejrzenia obecności nicieni – wykopywanie pojedynczych roślin i dokładne oględziny korzeni pod kątem guzowatych zgrubień.
• Likwidowanie silnie porażonych egzemplarzy, aby nie stanowiły rezerwuaru szkodnika.
• Odseparowanie lub przeniesienie grządek w inne miejsce (o ile jest to możliwe) i przeznaczenie starego stanowiska na uprawę roślin fitosanitarnych przez 1–2 sezony.
• Nieprzenoszenie gleby, donic czy narzędzi z zainfekowanego miejsca na inne części ogrodu bez dokładnego oczyszczenia i dezynfekcji.
• Przemyślana organizacja upraw pod osłonami – regularne przerwy w uprawie tych samych gatunków, stosowanie poplonów, ewentualne przeprowadzenie solarizacji latem.

W uprawach truskawek szczególnie przydatne jest wyznaczanie osobnych kwater i rotacyjne zakładanie nowych nasadzeń na stanowiskach, które nie były w ostatnich latach zajmowane przez silnie podatne rośliny. Po zakończeniu użytkowania plantacji warto posiać mieszanki poplonowe z roślinami o działaniu ograniczającym nicienie, a dopiero po 1–2 sezonach wracać do wrażliwych gatunków.

Inne istotne informacje o nicieniach guzowatych

Choć nicienie guzowate kojarzą się głównie z problemem w uprawach intensywnych, coraz częściej są również rozpoznawane w małych ogrodach i na działkach. Wynika to m.in. z:

• wymiany roślin pomiędzy ogrodnikami bez kontroli stanu systemu korzeniowego;
• korzystania z gotowych mieszanek ziemi i podłoży o niepewnym pochodzeniu;
• wielokrotnego uprawiania tych samych gatunków w jednym miejscu przez wiele lat;
• ocieplenia klimatu, sprzyjającego szybszemu cyklowi rozwojowemu nicieni.

Warto pamiętać, że:

• niewielka obecność nicieni w zdrowej, żywej glebie jest zjawiskiem naturalnym; dopiero ich nadmierna liczebność prowadzi do widocznych szkód;
• całkowite wyeliminowanie nicieni jest praktycznie niemożliwe i często niepotrzebne – celem jest utrzymanie równowagi biologicznej;
• nasilenie problemu zależy również od odmiany roślin – niektóre odmiany truskawek, pomidora czy innych warzyw wykazują większą tolerancję i lepiej plonują mimo obecności szkodnika;
• łączone stosowanie metod – płodozmianu, roślin fitosanitarnych, poprawy struktury gleby, biopreparatów i starannej profilaktyki – daje zdecydowanie lepsze efekty niż poleganie na jednej technice.

Nicienie guzowate to wymagający przeciwnik, ale zrozumienie ich biologii i sposobu działania pozwala tak zorganizować uprawę, by ograniczyć szkody do poziomu akceptowalnego. Dobre planowanie płodozmianu, dbałość o jakość gleby oraz wykorzystanie naturalnych sprzymierzeńców w postaci roślin fitosanitarnych i mikroorganizmów glebowych umożliwiają prowadzenie zdrowej uprawy warzyw i truskawek bez konieczności sięgania po agresywne środki chemiczne.