Larwy sprężykowate, potocznie nazywane **drutowcami**, należą do najgroźniejszych szkodników glebowych w uprawach ziemniaków i truskawek. Ich żerowanie przez wiele miesięcy pozostaje niewidoczne, a pierwszym sygnałem są dopiero zniszczone bulwy, podziurawione owoce i słabo rosnące rośliny. Poznanie biologii larw sprężykowatych czerwononogich, ich wyglądu, cyklu rozwojowego oraz metod zwalczania – zarówno chemicznego, jak i ekologicznego – jest kluczowe, aby skutecznie ograniczyć straty plonu i uniknąć rozczarowań podczas zbioru.

Charakterystyka larwy sprężykowatej czerwononogiej – wygląd i biologia

Larwy sprężykowate, do których zaliczają się także gatunki o charakterystycznych czerwonawych odnóżach, są formą młodocianą chrząszczy z rodziny sprężykowatych (Elateridae). Dorosłe chrząszcze – sprężykowce – są stosunkowo niegroźne dla roślin, natomiast to właśnie larwy odpowiadają za poważne szkody w uprawach rolniczych i ogrodniczych. Drutowce prowadzą skryty, podziemny tryb życia, żerując na korzeniach, bulwach i podziemnych częściach łodyg, co utrudnia ich wczesne wykrycie.

Larwa sprężykowata czerwononoga wyróżnia się wydłużonym, walcowatym ciałem o długości od 10 do 30 mm, w zależności od wieku. Ciało jest bardzo twarde, silnie chitynowe – to ta cecha sprawia, że larwa przypomina mały, żółtobrązowy drucik, stąd nazwa drutowiec. U wielu gatunków z tej grupy odnóża oraz fragmenty segmentów tułowia mają odcień pomarańczowy lub czerwonawy, co bywa odnotowywane jako cecha „czerwononoga”. Głowa jest dobrze wykształcona, barwy brunatnej, zaopatrzona w silne **aparat gębowy gryzący**, który umożliwia wygryzanie otworów w twardych bulwach ziemniaków czy w mięsistych korzeniach truskawki.

Segmenty ciała larw są wyraźnie oddzielone, lekko spłaszczone grzbietowo-brzusznie. Ostatni segment często zakończony jest charakterystyczną płytką analną, czasem z drobnymi ząbkami lub guziczkami, co ułatwia rozpoznanie larwy pod lupą. Kolor ciała z wiekiem staje się ciemniejszy – młode larwy są jaśniejsze, starsze przybierają barwę złocistożółtą do brunatnej. Larwy mają trzy pary dobrze wykształconych nóg tułowiowych, jednak poruszają się stosunkowo powoli, pełzając w glebie i przemieszczając się w stronę źródeł pożywienia.

Cykl rozwojowy sprężykowatych jest wieloletni. Larwy rozwijają się w glebie zazwyczaj przez 3–5 lat, przechodząc przez kilka stadiów larwalnych, zimując w niższych warstwach profilu glebowego. W tym czasie intensywnie żerują, sukcesywnie uszkadzając dostępne w glebie organy roślinne. Przepoczwarczenie następuje zazwyczaj w drugiej części lata, a młode chrząszcze pojawiają się pod koniec sezonu wegetacyjnego lub na wiosnę następnego roku. Samice składają jaja w glebie – preferują stanowiska wilgotne, z dużą ilością materii organicznej, a także pola wieloletnio obsiane zbożami lub użytki zielone.

Sprężykowate są owadami ciepłolubnymi, lecz wiele gatunków, w tym gatunki o larwach czerwononogich, dobrze znosi chłodniejszy klimat umiarkowany. Ich aktywność żerowa w glebie rozpoczyna się zwykle wiosną, gdy temperatura przekroczy 8–10°C, a gleba jest dostatecznie wilgotna. Larwy unikają przesuszenia, dlatego ich największa koncentracja obserwowana jest w warstwie 5–20 cm, gdzie wilgoć jest stabilniejsza i znajdują się liczne korzenie oraz bulwy.

Szkody w uprawach ziemniaków i truskawek

Najbardziej charakterystyczne szkody powodowane przez larwy sprężykowatych czerwononogich występują w uprawach ziemniaka. Drutowce wygryzają w bulwach wąskie, cylindryczne chodniki. Tunel może przebiegać płytko pod skórką lub na wylot bulwy, co znacznie obniża jej wartość handlową. Nawet niewielka liczba uszkodzeń dyskwalifikuje bulwy jadalne i przeznaczane do sprzedaży, a w bulwach sadzeniakowych zwiększa ryzyko gnicia i infekcji chorobami grzybowymi oraz bakteryjnymi.

W ziemniakach uszkodzenia objawiają się jako okrągłe, ostro odgraniczone otwory o średnicy około 1–2 mm. Wewnątrz tunelu często można znaleźć brunatną, suchą martwicę lub resztki odchodów larwy. Przy silnym porażeniu bulwy mogą mieć po kilkanaście otworów, przez co praktycznie nie nadają się do spożycia ani przechowywania. Uszkodzone ziemniaki szybciej więdną w przechowalni, są podatniejsze na zarazy i zgnilizny, a podczas obróbki kulinarnej wymagają szerokiego obierania, co powoduje duże straty masy.

W przypadku truskawek larwy sprężykowate żerują głównie na systemie korzeniowym i szyjce korzeniowej. Skutkiem jest osłabienie wzrostu roślin, mniejsza liczba pędów oraz stopniowe zamieranie krzaczków, zwłaszcza w młodych nasadzeniach. W ekstremalnych sytuacjach, gdy populacja drutowców jest wysoka, rośliny mogą zasychać całymi płatami. Rzadziej larwy uszkadzają same owoce truskawek, ale gdy rosną one bardzo nisko i częściowo są zagłębione w miękkiej, wilgotnej glebie, larwy mogą wgryzać się także w miąższ. Na owocach widoczne są wtedy niewielkie otwory i podłużne korytarze, które otwierają drogę do infekcji szarych pleśni i innych patogenów.

Oprócz ziemniaków i truskawek larwy sprężykowatych czerwononogich uszkadzają również wiele innych roślin uprawnych. Szczególnie narażone są kukurydza, zboża jare, warzywa korzeniowe (marchew, pietruszka, burak ćwikłowy), rośliny strączkowe, a nawet niektóre kwiaty cebulowe. Drutowce podgryzają kiełkujące nasiona i korzonki siewek, powodując przerzedzenia wschodów. Objawia się to w postaci tzw. placowego wypadania roślin, gdzie puste miejsca na polu lub zagonie odpowiadają stanowiskom porażonym przez szkodnika.

W uprawach towarowych szkody ekonomiczne mogą być znaczne. W niektórych latach straty plonu ziemniaka w rejonach silnego występowania drutowców dochodzą do kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu procent. Dodatkowy problem stanowią straty jakościowe – nawet pozornie drobne dziury w bulwach skutkują odrzuceniem partii towaru przez odbiorców. W truskawkach, oprócz zmniejszenia plonu, dochodzi do skrócenia okresu użytkowania plantacji. Słabe, podgryzione rośliny gorzej zimują, są mniej odporne na suszę i udaje się z nich zebrać mniej owoców w kolejnych latach.

W uprawach amatorskich i przydomowych ogrodach szkody wywołane przez larwy sprężykowatych często mają charakter psychologiczny. Ogrodnik oczekuje dorodnych ziemniaków lub zdrowych truskawek, a przy zbiorze odkrywa liczne uszkodzenia, których nie da się już cofnąć. Z punktu widzenia konsumenta nawet pojedyncze drążenia potrafią dyskwalifikować plon do bezpośredniego spożycia, co rodzi poczucie zmarnowanej pracy.

Gdzie występuje larwa sprężykowata czerwononoga – środowisko i warunki sprzyjające

Larwy sprężykowatych czerwononogich są rozpowszechnione w wielu rejonach Europy, w tym w całej Polsce. Występują przede wszystkim na stanowiskach rolniczych oraz w intensywnie użytkowanych ogrodach, gdzie mają łatwy dostęp do pokarmu przez wiele sezonów. Preferują gleby o stosunkowo dużej zawartości materii organicznej, dobrze utrzymujące wilgoć. Szczególnie chętnie zasiedlane są gleby lekkie, piaszczysto-gliniaste, regularnie nawożone obornikiem lub kompostem, a także gleby po wieloletnim użytkowaniu jako łąki, pastwiska bądź pola zbożowe.

Czynniki sprzyjające masowemu występowaniu larw sprężykowatych obejmują brak zróżnicowanego płodozmianu, wieloletnie utrzymywanie tych samych upraw, zwłaszcza zbóż i traw, oraz zaniechanie uprawek mechanicznych. Na polach i w ogrodach, gdzie od lat uprawia się te same rośliny lub przez długi czas utrzymywane było poszycie trawiaste, populacje drutowców mają dogodne warunki do powolnego, lecz systematycznego wzrostu. Szczególnie wrażliwe są grunty przekształcone z trwałych użytków zielonych na uprawy rolnicze – w takich miejscach przez pierwsze lata po zaoraniu dawnej łąki można spodziewać się bardzo licznego występowania larw.

Larwy preferują stanowiska o umiarkowanej wilgotności. Na glebach skrajnie suchych ich liczebność jest zazwyczaj mniejsza, natomiast okresowe opady i podsiąkanie wody sprzyjają aktywności żerowej. Zbyt mokre, podmokłe gleby nie są dla drutowców korzystne, gdyż przy długotrwałym zalaniu może dochodzić do ich wymierania. Z tego powodu największe problemy ze sprężykowatymi obserwuje się zwykle na polach o dobrej retencji wodnej, ale nie bagiennych.

W przydomowych ogrodach larwy sprężykowate czerwononogie mogą bytować nie tylko w warzywniku czy na grządkach z truskawkami, lecz również w trawnikach, rabatach ozdobnych i pod krzewami owocowymi. Sprzyjają im miejsca rzadko przekopywane, z grubą darnią lub warstwą próchniczą, gdzie nagromadzone są resztki roślinne. Niekiedy drutowce przenoszą się z zaniedbanych, dawno nieuprawianych fragmentów działki na świeżo założone rabaty lub zagony ziemniaków, co tłumaczy nagłe pojawienie się problemu na wcześniej zdrowym stanowisku.

Rozprzestrzenianiu się szkodnika sprzyja m.in. przemieszczanie gleby wraz z sadzonkami oraz z resztkami roślin. Z tego względu warto zwracać uwagę na pochodzenie ziemi wykorzystywanej do podniesienia zagonów czy zakładania nowych rabat – materiał pochodzący z nieznanych źródeł może być zasiedlony przez jaja lub młode larwy. Podobnie należy ostrożnie traktować darń i ziemię z rozbiórkowych trawników lub ugorów.

Monitorowanie i rozpoznawanie obecności drutowców

Skuteczne zwalczanie larw sprężykowatych czerwononogich wymaga wcześniejszego rozpoznania ich obecności w glebie. Ponieważ szkodniki przebywają pod powierzchnią, nie wystarczy obserwacja części nadziemnych roślin. Niezbędne jest stosowanie prostych metod monitoringu, które pozwalają ocenić poziom zagrożenia jeszcze przed założeniem plantacji ziemniaków czy truskawek.

Jedną z podstawowych technik są próby glebowe. Polega to na wykopaniu kilku lub kilkunastu dołków na polu lub w ogrodzie, zwykle o głębokości 20–25 cm i powierzchni ok. 25 × 25 cm, a następnie dokładnym przesianiu wydobytej gleby w poszukiwaniu larw. Badanie przeprowadza się najlepiej wczesną wiosną lub późnym latem, kiedy drutowce aktywnie żerują w warstwie ornej. Znalezienie kilku larw na jednym dołku może świadczyć o wysokim stopniu zasiedlenia i konieczności podjęcia działań ochronnych.

Inną metodą są pułapki przynętowe zakopywane w glebie. Można wykorzystać do tego kawałki bulw ziemniaka, buraka, marchewki lub innych atrakcyjnych dla drutowców organów roślin. Przynęty umieszcza się w niewielkich dołkach na głębokości około 10 cm i przykrywa cienką warstwą ziemi. Po kilku dniach przynęty się odkrywa i sprawdza, czy nie zgromadziły się wokół nich larwy. Ta prosta metoda jest przydatna zwłaszcza w ogrodach i na małych poletkach, pozwalając zlokalizować miejsca o największym zagęszczeniu szkodnika.

Uzupełniająco warto obserwować objawy pośrednie, takie jak nieregularne przerzedzenia wschodów, łamliwość lub więdnięcie młodych roślin bez widocznej przyczyny, a w okresie zbioru – stopień uszkodzeń bulw i korzeni. W rejonach, gdzie od lat notuje się duże szkody od drutowców, nawet bez aktualnych prób glebowych zaleca się przyjęcie założenia, że larwy mogą być obecne w glebie i odpowiednie dopasowanie płodozmianu oraz zabiegów agrotechnicznych.

Metody agrotechniczne ograniczania liczebności larw

Podstawą strategii ochrony przed larwami sprężykowatymi czerwononogimi są metody **agrotechniczne**, które wpływają na warunki życia szkodnika w glebie. Dobrze zaplanowany płodozmian i zabiegi uprawowe potrafią znacząco obniżyć populację drutowców, często bez konieczności sięgania po środki chemiczne.

Najważniejszym elementem jest odpowiedni płodozmian. Larwy sprężykowatych szczególnie lubią pola długo obsiane zbożami i trawami, dlatego zaleca się ograniczenie udziału tych roślin w zmianowaniu na stanowiskach, gdzie planuje się uprawę ziemniaków czy truskawek. Wprowadzenie w płodozmian roślin o krótszym okresie wegetacji, roślin okopowych, roślin motylkowatych oraz międzyplonów może zakłócać cykl życiowy szkodnika i utrudniać mu przetrwanie w dużej liczebności.

Duże znaczenie ma także redukcja trwałych użytków zielonych i zaniedbanych trawników w bezpośrednim sąsiedztwie upraw towarowych. Przy przekształcaniu łąk i pastwisk w pola uprawne zaleca się odpowiednią sekwencję uprawek oraz obserwację zasiedlenia przez larwy przez kilka pierwszych lat. W tym czasie warto unikać upraw szczególnie wrażliwych, takich jak ziemniak przeznaczony na konsumpcję czy truskawka deserowa, zastępując je roślinami mniej podatnymi lub o niższej wartości handlowej.

Uprawki mechaniczne, takie jak głębokie orki, kultywatorowanie i bronowanie, mogą ograniczać populację drutowców poprzez mechaniczne niszczenie części larw oraz ich odsłanianie na powierzchni gleby, gdzie padają łupem ptaków i innych drapieżników. Najskuteczniejsze są zabiegi wykonywane w okresach suchych i słonecznych, kiedy wyniesione na wierzch larwy łatwo wysychają lub są szybko zjadane. W uprawie ogrodowej przekopywanie gleby na jesieni i wczesną wiosną również przyczynia się do zmniejszenia liczby szkodników.

Istotna jest także regulacja wilgotności gleby. Chociaż w praktyce polowej możliwości sterowania ilością opadów są ograniczone, to jednak nawadnianie można wykorzystywać rozważnie. Zbyt częste i obfite podlewanie w ogrodach może sprzyjać aktywności drutowców, natomiast utrzymywanie umiarkowanej i stabilnej wilgotności, bez nadmiernego zalewania i zaskorupiania gleby, pomaga roślinom tolerować częściowe uszkodzenia systemu korzeniowego.

Na niektórych stanowiskach pomocne może być wapnowanie gleb zakwaszonych. Larwy sprężykowatych lepiej rozwijają się w glebach kwaśnych lub lekko kwaśnych; podniesienie odczynu do poziomu zbliżonego do obojętnego poprawia warunki dla większości roślin uprawnych, ale jednocześnie sprawia, że środowisko staje się mniej sprzyjające dla szkodnika. Zabieg ten należy dostosować do potrzeb gatunków roślin – przykładowo truskawki preferują odczyn lekko kwaśny, więc wapnowanie należy przeprowadzać z umiarem i najlepiej na etapie przygotowywania stanowiska na kilka miesięcy lub sezon przed założeniem plantacji.

Zwalczanie chemiczne i środki konwencjonalne

Zwalczanie chemiczne larw sprężykowatych czerwononogich jest utrudnione ze względu na ich glebowy tryb życia oraz wieloletni cykl rozwojowy. W ostatnich latach wiele substancji czynnych o silnym działaniu glebowym zostało wycofanych z obrotu z powodu negatywnego wpływu na środowisko i zdrowie ludzi. Dostępne obecnie środki należy stosować rozważnie, zgodnie z aktualnymi zaleceniami i etykietą, a najlepiej traktować je jako uzupełnienie działań agrotechnicznych.

W profesjonalnych uprawach rolniczych stosuje się czasem zaprawianie materiału sadzeniakowego lub nasion środkami działającymi częściowo systemicznie. Preparaty te mają na celu ochronę kiełkujących roślin w początkowej fazie wzrostu, kiedy są najbardziej wrażliwe na podgryzanie korzeni i kiełków. Zabezpieczenie to jest jednak czasowe i nie zawsze całkowicie eliminuje uszkodzenia, zwłaszcza przy bardzo dużym zasiedleniu gleby larwami.

Inną grupą rozwiązań są insektycydy stosowane doglebowo przed sadzeniem lub siewem. Środki te wprowadza się zazwyczaj w czasie uprawy roli, mieszając je starannie z warstwą orną. Ich zadaniem jest zniszczenie części populacji drutowców obecnych w glebie w okresie aktywnego żerowania. Skuteczność takich zabiegów zależy jednak od wielu czynników: wilgotności i temperatury gleby, równomierności wymieszania preparatu, terminu zastosowania, a także od stopnia zasiedlenia stanowiska.

W ogrodnictwie amatorskim dostępność silnych insektycydów glebowych jest zwykle ograniczona, a priorytetem staje się bezpieczeństwo użytkowników oraz ochrona środowiska. Dlatego w małych ogrodach coraz częściej rezygnuje się z chemicznego zwalczania larw sprężykowatych na rzecz metod ekologicznych i integrowanej ochrony roślin. Jeżeli jednak korzysta się z preparatów dopuszczonych do sprzedaży detalicznej, bezwzględnie należy przestrzegać dawek, terminów i okresów karencji, a także stosować środki ochrony osobistej.

Należy pamiętać, że stosowanie wyłącznie chemii, bez równoczesnego wprowadzania zmian w płodozmianie i agrotechnice, rzadko daje długotrwałe efekty. Ze względu na wieloletnią żywotność larw w glebie konieczne jest powtarzanie zabiegów w kolejnych sezonach, co jest kosztowne i zwiększa ryzyko oddziaływania na organizmy pożyteczne, w tym dżdżownice, pożyteczne nicienie i mikroorganizmy glebowe.

Zwalczanie ekologiczne i metody biologiczne

Rosnące zainteresowanie rolnictwem ekologicznym oraz bezpieczną produkcją żywności sprawia, że coraz większą wagę przywiązuje się do metod przyjaznych środowisku. W przypadku larw sprężykowatych czerwononogich istnieje szereg rozwiązań ograniczających populację szkodnika bez użycia agresywnej chemii. Choć rzadko dają one natychmiastowy efekt, stosowane konsekwentnie mogą znacząco zmniejszyć szkody w uprawach.

Jednym z ciekawszych narzędzi są preparaty biologiczne oparte na **pożyteczne nicienie entomopatogeniczne**. Są to mikroskopijne nicienie, które aktywnie wyszukują larwy w glebie, wnikają do ich ciała i powodują ich śmierć, korzystając ze współżyjących z nimi bakterii. Preparaty takie aplikuje się w formie wodnej zawiesiny, najczęściej przez podlewanie gleby lub instalacje nawadniające. Skuteczność zabiegu zależy od wilgotności i temperatury podłoża – nicienie wymagają środowiska wilgotnego, ale nie zalanego, oraz co najmniej kilku tygodni odpowiednich warunków, aby mogły się rozprzestrzenić.

W integrowanej ochronie roślin istotną rolę odgrywają także organizmy drapieżne i pasożytnicze. Niektóre gatunki ptaków, jeży, ryjówek czy chrząszczy biegaczowatych chętnie zjadają larwy drutowców, zwłaszcza te wyniesione na powierzchnię podczas uprawek. Tworzenie warunków sprzyjających występowaniu tych naturalnych wrogów – np. pozostawianie niewielkich zadrzewionych pasów, unikanie pełnego monokulturowego krajobrazu, ograniczenie liczby zabiegów chemicznych – może w dłuższej perspektywie pomagać w regeneracji równowagi biologicznej.

Na małych powierzchniach można stosować pułapki roślinne, polegające na wysiewie lub wysadzaniu gatunków szczególnie atrakcyjnych dla larw sprężykowatych, a następnie ich niszczeniu wraz z zasiedlającymi je drutowcami. Klasycznym przykładem jest sadzenie na obrzeżach pól lub międzyrzędziach niewielkich ilości wczesnych ziemniaków lub kukurydzy kilka tygodni przed właściwą uprawą. Po zgromadzeniu się larw przy pułapkach rośliny te są wykopywane i usuwane, co pozwala zmniejszyć liczebność szkodnika w strefie korzeni głównej uprawy.

W ogrodach przydomowych dobrym uzupełnieniem są pułapki przynętowe z warzyw korzeniowych. Regularne zakopywanie kawałków marchewki, buraka lub ziemniaka w miejscach szczególnie narażonych, a następnie ich wykopywanie co kilka dni i niszczenie zebranych larw, może być skuteczne zwłaszcza tam, gdzie populacja drutowców jest jeszcze umiarkowana. Metoda ta wymaga cierpliwości i systematyczności, ale jest całkowicie bezpieczna dla środowiska i może być stosowana równolegle z innymi działaniami.

Niektóre praktyki, uznawane czasem za tradycyjne, mają także pewne uzasadnienie. Siew lub sadzenie roślin w nieco późniejszym terminie pozwala czasami ominąć okres największej aktywności larw. W przypadku ziemniaków sadzonych w ogrzewającej się glebie rośliny szybko wschodzą i rozwijają rozbudowany system korzeniowy, co zmniejsza względną utratę tkanek na skutek żerowania szkodnika. Z kolei mulczowanie organiczne zmienia warunki wilgotnościowe i temperaturowe, niekiedy utrudniając larwom przemieszczanie się w górne warstwy gleby.

Praktyczne zalecenia ochrony ziemniaków

W ochronie ziemniaków przed larwami sprężykowatymi czerwononogimi kluczowe znaczenie ma przygotowanie stanowiska i dobór odpowiednich odmian. Jeżeli istnieje podejrzenie, że pole jest silnie zasiedlone drutowcami, warto rozważyć uprawę ziemniaków o mniejszym znaczeniu handlowym lub przeznaczonych głównie na paszę, a cenniejsze odmiany sadzić na polach o niższym poziomie zagrożenia. W uprawach towarowych preferuje się odmiany o grubszym miąższu i mniejszej skłonności do głębokiego pękania bulw – choć nie chroni to w pełni przed drążeniami, czasem zmniejsza widoczność części uszkodzeń.

Przed założeniem plantacji wskazane jest wykonanie prób glebowych, aby oszacować zagęszczenie larw. Jeżeli wyniki wskazują na wysokie ryzyko, należy zwiększyć nacisk na metody agrotechniczne: uprawki, zmianowanie, ewentualne wykorzystanie roślin pułapkowych. Tam, gdzie wyniki badań są pośrednie, można dodatkowo rozważyć zaprawianie sadzeniaków lub stosowanie dopuszczonych środków doglebowych w pasie sadzenia.

W uprawach ekologicznych nacisk kładzie się na działania kompleksowe: zróżnicowany płodozmian, regularne przekopywanie gleby, stosowanie międzyplonów, a także wykorzystanie pożytecznych nicieni i pułapek przynętowych. Szczególnie istotne jest unikanie sytuacji, w której ziemniak następuje po wieloletnim zbożu lub trwałym użytku zielonym bez kilkuletniego okresu „przejściowego” z udziałem innych roślin.

Podczas zbioru ziemniaków warto ocenić poziom uszkodzeń i odnotować go w dokumentacji gospodarstwa. Informacja o tym, w którym roku i na jakim polu wystąpiło silne porażenie drutowcami, jest cenną wskazówką przy planowaniu kolejnych zasiewów. Umożliwia unikanie powtarzania błędów i kierowanie upraw szczególnie wrażliwych na stanowiska o mniejszym ryzyku.

Ochrona plantacji truskawek przed drutowcami

Truskawki, ze względu na wieloletni charakter uprawy, wymagają przemyślanego wyboru stanowiska. Zakładanie plantacji na gruntach świeżo zaoranych z trwałych użytków zielonych, nieużytkach pokrytych darnią lub po wielu latach zbóż zwiększa niebezpieczeństwo silnego wystąpienia larw sprężykowatych. Stąd jedno z podstawowych zaleceń stanowi przygotowanie pola co najmniej rok–dwa wcześniej poprzez uprawę roślin mniej wrażliwych i systematyczne uprawki.

Przed sadzeniem truskawek warto przeprowadzić monitoring obecności larw metodą dołków kontrolnych oraz pułapek przynętowych. Jeżeli wyniki wskazują na wysokie zagrożenie, wskazane jest przesunięcie terminu zakładania plantacji lub wybór innego stanowiska. W skrajnych przypadkach lepszym rozwiązaniem jest rezygnacja z truskawek w danym miejscu na rzecz roślin jednorocznych, które mogą pełnić funkcję roślin pułapkowych lub „oczyszczających” glebę.

W trakcie użytkowania plantacji pielęgnacja mechaniczna, taka jak spulchnianie międzyrzędzi, usuwa część larw z wierzchniej warstwy gleby i utrudnia im przemieszczanie się. W uprawach ekologicznych można dodatkowo wykorzystywać mulcz organiczny z sieczki słomy lub trocin, który modyfikuje mikroklimat w strefie korzeniowej. Przy dużym zagrożeniu warto rozważyć punktowe stosowanie pożytecznych nicieni w obrębie rzędów truskawek, zwłaszcza w pierwszym i drugim roku po posadzeniu, gdy korzenie roślin są jeszcze stosunkowo płytkie.

Truskawki źle znoszą przeludnione stanowiska w sensie chorób i szkodników, dlatego bardzo istotne jest usuwanie starych, zamierających roślin wraz z bryłą korzeniową. Pozostawianie ich w glebie sprzyja gromadzeniu się nie tylko patogenów, ale i larw drutowców, które chętnie wykorzystują osłabione tkanki. Resztki roślinne najlepiej wynosić poza plantację i kompostować lub utylizować w sposób uniemożliwiający dalsze rozprzestrzenianie się szkodnika.

Inne ciekawostki i informacje o sprężykowatych

Chrząszcze sprężykowate zawdzięczają swoją nazwę charakterystycznej zdolności do „sprężynowania”. Gdy owad znajdzie się na grzbiecie, potrafi gwałtownie wyprostować ciało, wykorzystując specjalny wyrostek na spodniej stronie tułowia, który działa jak zapadka. Towarzyszy temu słyszalne „kliknięcie”, a chrząszcz potrafi w ten sposób podskoczyć na kilka centymetrów, co pomaga mu odwrócić się i uniknąć drapieżników. Ta właściwość budzi zainteresowanie zarówno laików, jak i entomologów zajmujących się biomechaniką owadów.

Nie wszystkie gatunki sprężykowatych są szkodnikami rolniczymi. Część z nich odgrywa pozytywną rolę w ekosystemie, żywiąc się martwą materią organiczną lub polując na inne drobne bezkręgowce. Dlatego w kontekście ochrony roślin coraz częściej podkreśla się znaczenie precyzyjnej identyfikacji gatunków i unikania działań, które mogłyby nadmiernie ograniczać populacje pożytecznych sprężykowców.

Larwy drutowców, choć problematyczne w uprawach, pełnią także pewną funkcję w obiegu materii w glebie. Przemieszczając się, spulchniają glebę i przyczyniają się do rozdrabniania resztek roślinnych. Ich oddziaływanie jest jednak z punktu widzenia rolnika jednoznacznie negatywne ze względu na straty w plonie. Z tego powodu priorytetem pozostaje utrzymanie ich liczebności na poziomie, który nie prowadzi do silnych szkód gospodarczych.

Wraz z ocieplaniem się klimatu i zmianami w strukturze upraw rozmieszczenie i znaczenie gospodarcze larw sprężykowatych czerwononogich może się zmieniać. Łagodniejsze zimy sprzyjają przeżywalności owadów zimujących w glebie, a dłuższy okres wegetacyjny zwiększa czas aktywnego żerowania. Jednocześnie rozwój metod integrowanej ochrony roślin, rosnąca popularność biologicznych środków ochrony oraz coraz lepsza wiedza rolników i ogrodników o biologii szkodnika stwarzają szansę na bardziej zrównoważone i skuteczne zarządzanie jego populacją.

W praktyce oznacza to, że walka z larwami sprężykowatymi czerwononogimi nie powinna opierać się na jednym, doraźnym zabiegu, lecz na długofalowej strategii. Łączy ona monitorowanie, dobrze przemyślany płodozmian, działania agrotechniczne, selektywne wykorzystanie środków chemicznych oraz metody biologiczne. Tylko takie podejście pozwala jednocześnie chronić plony ziemniaków i truskawek oraz zachować żyzność i bioróżnorodność gleby, która stanowi podstawę trwałej produkcji rolniczej i ogrodniczej.