Kombajn zbożowy TC4.90 marki New Holland to jedna z najciekawszych propozycji w segmencie kombajnów średniej mocy, przeznaczonych zarówno dla gospodarstw rodzinnych, jak i firm usługowych. Łączy stosunkowo prostą, sprawdzoną konstrukcję z nowoczesnymi rozwiązaniami, które poprawiają wydajność pracy, komfort operatora oraz efektywność zbioru ziarna. Dzięki temu TC4.90 jest często wybierany jako główna maszyna żniwna w gospodarstwach o powierzchni od kilkudziesięciu do kilkuset hektarów, a także jako kombajn wspierający w większych przedsiębiorstwach rolnych.

Historia serii TC i miejsce modelu TC4.90 w ofercie New Holland

Seria TC ma długą historię, sięgającą lat 80. XX wieku. Początkowo były to proste, mechanicznie sterowane maszyny, których głównym atutem była niezawodność i łatwa obsługa. Z biegiem lat konstrukcja ewoluowała, utrzymując podstawową koncepcję kombajnu wytrząsaczowego, ale sukcesywnie wzbogacając ją o nowe technologie, lepszą ergonomię oraz wydajniejsze silniki spełniające coraz ostrzejsze normy emisji spalin.

Model TC4.90 należy do nowszej generacji serii TC, w której New Holland skupił się na połączeniu:

• dobrego stosunku mocy do masy maszyny,
• niskich kosztów eksploatacji,
• wysokiej jakości omłotu i separacji,
• komfortu operatora na poziomie zbliżonym do większych kombajnów.

TC4.90 jest pozycjonowany jako kombajn o mniejszej szerokości wytrząsaczy i mniejszej liczbie klawiszy niż większe modele z serii, ale jednocześnie wystarczająco wydajny, by obsłużyć gospodarstwa o znaczącej powierzchni upraw. Producent kieruje go głównie do rolników, którzy oczekują:

• uniwersalności – zbioru różnych gatunków zbóż i roślin,
• kompaktowych wymiarów ułatwiających transport po drogach publicznych,
• stosunkowo prostej konstrukcji, możliwej do serwisowania we własnym zakresie,
• możliwości współpracy z przystawkami do innych roślin, jak kukurydza czy rzepak.

Na tle konkurencji TC4.90 uznawany jest często za kompromis pomiędzy kombajnem typowo małym a maszyną stricte usługową dużej wydajności. Dla wielu gospodarstw jest to maszyna, która zastępuje starsze kombajny typu Bizon, Clayson czy pierwsze generacje zachodnich kombajnów, wprowadzając jednocześnie nową jakość pracy: lepsze warunki w kabinie, wyższą kulturę pracy i większą niezawodność.

Budowa, kluczowe cechy i dane techniczne kombajnu TC4.90

Silnik i układ napędowy

New Holland TC4.90 jest napędzany silnikiem wysokoprężnym o pojemności około 6,7 litra (rodzina FPT NEF, w zależności od wersji i rynku), spełniającym aktualne normy emisji spalin (Stage IV / Stage V – zależnie od rocznika). Moc jednostki napędowej waha się zwykle w przedziale 175–200 KM, co pozwala kombajnowi pracować z hederami o szerokości odpowiedniej dla tej klasy maszyny, a jednocześnie zachować rezerwę mocy w trudniejszych warunkach, np. przy wysokiej wilgotności słomy czy dużej masie plonu.

Silnik wyposażony jest w nowoczesny układ wtryskowy Common Rail i systemy oczyszczania spalin, takie jak SCR (selektywna redukcja katalityczna) z wykorzystaniem płynu AdBlue oraz filtr cząstek stałych w nowszych wersjach. Pozwala to na obniżenie zużycia paliwa oraz ograniczenie emisji zanieczyszczeń, co przekłada się na bardziej ekonomiczną i przyjazną środowisku pracę maszyny.

Napęd na koła przekazywany jest za pośrednictwem hydrostatycznej przekładni jazdy, sterowanej dźwignią w kabinie. Dzięki temu operator może płynnie regulować prędkość w zakresie od pełzającej prędkości roboczej podczas zbioru po wyższą prędkość transportową na drogach. Taki rodzaj przekładni upraszcza obsługę, redukuje zmęczenie operatora i umożliwia dostosowanie jazdy do zmieniających się warunków polowych.

Układ omłotowy i separacja ziarna

TC4.90 to kombajn wytrząsaczowy z klasycznym bębnem omłotowym i klawiszami wytrząsaczy. Rozwiązanie to jest od lat cenione za prostotę, przewidywalność działania oraz łatwość regulacji. Bęben omłotowy o szerokości odpowiedniej dla tej klasy kombajnu (około 1,3–1,4 m) oraz średnicy w granicach 60 cm zapewnia skuteczne wymłacanie ziarna z kłosów przy umiarkowanych obrotach, co pomaga ograniczyć uszkodzenia ziarna.

Układ omłotowy współpracuje z klepiskiem o regulowanym prześwicie. Zmiana ustawień odbywa się najczęściej elektromechanicznie z poziomu kabiny, co umożliwia szybkie dopasowanie parametrów do:

• gatunku zboża,
• aktualnej wilgotności,
• poziomu zachwaszczenia,
• zakładanej jakości ziarna i poziomu strat.

Za separację ziarna ze słomy odpowiadają klawisze wytrząsaczy, których liczba w modelu TC4.90 jest typowa dla kompaktowych kombajnów (zazwyczaj 4 klawisze). Choć większe maszyny wyposażone są w 5 lub 6 klawiszy, to w przypadku TC4.90 konstruktorom udało się zoptymalizować długość klawiszy i geometrię wytrząsania tak, aby skuteczność separacji ziarna była bardzo dobra w zakładanym przedziale wydajności. Dla rolnika ważne jest, że uzyskuje wysoką jakość czystego ziarna przy zachowaniu niewielkich strat, pod warunkiem prawidłowego wyregulowania ustawień kombajnu.

System czyszczący i zbiornik ziarna

Po przejściu przez układ omłotowy ziarno trafia na sita górne i dolne, wspomagane przez silny strumień powietrza z wentylatora. Regulacja kąta otwarcia sit i prędkości wentylatora pozwala dopasować pracę układu czyszczącego do rodzaju zbieranego materiału. Dzięki temu możliwe jest uzyskanie ziarna o wysokim stopniu czystości, co ma znaczenie przy sprzedaży do punktów skupu oraz przy przechowywaniu w silosach.

TC4.90 wyposażony jest w zbiornik ziarna o pojemności rzędu 5200–6500 litrów (dokładna wartość zależy od wersji wyposażenia i roku produkcji). Taka pojemność jest wystarczająca, aby kombajn mógł pracować przez stosunkowo długi czas bez konieczności częstego rozładunku, a jednocześnie nie prowadzi do nadmiernego wzrostu masy całkowitej maszyny. Rozładunek odbywa się za pomocą ślimakowego przenośnika wyładowczego, którego wydajność wynosi zwykle około 70–85 l/s, co umożliwia szybkie napełnianie przyczep.

Heder i przystawki – uniwersalność zastosowania

Jedną z istotnych zalet TC4.90 jest możliwość współpracy z szeroką gamą hederów żniwnych. Standardowo kombajn pracuje z hederami zbożowymi o szerokości od około 4,2 do nawet 6,1 metra, w zależności od potrzeb gospodarstwa oraz konfiguracji zamówienia. Szeroki wybór pozwala dopasować maszynę do wielkości pól, rodzaju upraw oraz mocy silnika.

Hedery zbożowe wyposażone są w listwę tnącą o wysokiej częstotliwości cięcia, ślimak wciągający oraz przenośnik pochyły prowadzący masę roślinną do bębna omłotowego. Do zbioru rzepaku stosuje się boczne i górne przystawki rzepakowe z dodatkowymi nożami, co ogranicza straty na pękających łuszczynach. W przypadku kukurydzy na ziarno można zastosować specjalne przystawki rzędowe, które adaptują kombajn do zupełnie innego rodzaju rośliny, pozwalając na zbiór w jednym przejeździe bez konieczności dodatkowego koszenia.

Możliwość szybkiej wymiany hedera i przystawek sprawia, że TC4.90 staje się kombajnem uniwersalnym, który może być wykorzystywany nie tylko w czasie żniw zbóż, ale również w okresie zbioru roślin specjalistycznych, co dla wielu gospodarstw oznacza lepsze wykorzystanie kapitału zainwestowanego w maszynę.

Kabina i komfort pracy operatora

New Holland przywiązuje dużą wagę do komfortu operatora. W modelu TC4.90 zastosowano nowoczesną kabinę o dobrej widoczności, wyposażoną w klimatyzację, ergonomiczne fotele oraz przejrzyście rozmieszczone elementy sterowania. Duże przeszklenia oraz odpowiednie rozmieszczenie lusterek i opcjonalnej kamery tylnej ułatwiają obserwację hedera, ślimaka rozładunkowego oraz otoczenia maszyny podczas transportu.

Wnętrze kabiny jest wygłuszone, co ogranicza hałas pochodzący od silnika i układu omłotowego. Dzięki temu praca podczas całodniowych żniw jest mniej męcząca, a operator może zachować wyższą koncentrację. Wiele funkcji obsługiwanych jest z poziomu wielofunkcyjnego joysticka i panelu bocznego, co upraszcza sterowanie takimi parametrami jak:

• prędkość jazdy,
• podnoszenie i opuszczanie hedera,
• pozycjonowanie motowideł,
• wysuwanie ślimaka rozładunkowego.

Nowocześniejsze wersje TC4.90 dostępne są również z prostymi terminalami monitorującymi parametry pracy, takimi jak prędkość, obroty bębna, straty ziarna, poziom napełnienia zbiornika oraz zużycie paliwa. Dla użytkownika oznacza to większą kontrolę nad procesem zbioru i możliwość szybkiej reakcji na zmieniające się warunki.

Układy elektroniczne, bezpieczeństwo i oświetlenie

Choć TC4.90 jest konstrukcją stosunkowo prostą w porównaniu z najbardziej zaawansowanymi kombajnami osiowymi, posiada szereg rozwiązań zwiększających bezpieczeństwo i wygodę pracy. W maszynie zastosowano:

• czujniki strat ziarna na wytrząsaczach i sitach,
• sygnały ostrzegawcze w przypadku przepełnienia zbiornika,
• blokady bezpieczeństwa przy pracach serwisowych,
• układy kontroli temperatury i ciśnienia w newralgicznych podzespołach.

Bardzo istotny jest też system oświetlenia roboczego. Zestaw reflektorów halogenowych lub LED, montowanych na dachu kabiny i w okolicach hedera, umożliwia pracę także po zmroku. W okresie żniw, gdy okna pogodowe są krótkie, możliwość wydłużenia dnia roboczego dzięki dobremu oświetleniu ma kluczowe znaczenie, zwłaszcza w większych gospodarstwach.

Przykładowe dane techniczne (orientacyjne)

Poniżej przedstawiono orientacyjne parametry techniczne kombajnu TC4.90 (wartości mogą się nieznacznie różnić w zależności od rocznika, rynku i wersji wyposażenia):

• Moc silnika: około 175–200 KM,
• Pojemność silnika: ok. 6,7 l,
• Rodzaj silnika: 6-cylindrowy, turbodoładowany z intercoolerem,
• Przekładnia jazdy: hydrostatyczna,
• Szerokość bębna omłotowego: ok. 1,3–1,4 m,
• Średnica bębna: ok. 60 cm,
• Liczba klawiszy wytrząsaczy: 4,
• Pojemność zbiornika ziarna: ok. 5200–6500 l,
• Wydajność rozładunku: ok. 70–85 l/s,
• Szerokość hedera: typowo 4,2–6,1 m,
• Typ układu czyszczącego: sita górne i dolne z wentylatorem regulowanym,
• Masa własna: około 9–11 t (bez hedera),
• Dopuszczalna prędkość transportowa: zazwyczaj do 25 km/h (zależnie od przepisów lokalnych).

Zastosowanie, warunki pracy, zalety i wady kombajnu TC4.90

Gdzie i w jakich warunkach pracuje TC4.90

Kombajn TC4.90 spotykany jest przede wszystkim w średnich gospodarstwach produkcyjnych, często rodzinnych, o powierzchni kilku–kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu hektarów zbóż. Maszyna sprawdza się szczególnie w regionach, gdzie pola są stosunkowo nieduże i pofragmentowane, a dojazd do nich wymaga pokonywania dróg publicznych o ograniczonej szerokości. Kompaktowe wymiary ułatwiają manewrowanie i transport, co ma ogromne znaczenie w wielu częściach Europy Środkowo-Wschodniej.

TC4.90 pracuje w uprawach:

• pszenicy ozimej i jarej,
• jęczmienia, żyta, pszenżyta,
• owsa,
• rzepaku ozimego,
• kukurydzy na ziarno (z przystawką),
• mieszankach zbożowych i niektórych roślinach strączkowych.

Maszyna dobrze radzi sobie zarówno na równinnych, jak i lekko pofałdowanych terenach. W zależności od wersji może być wyposażona w napęd na wszystkie koła (4WD), co poprawia trakcję na wilgotnym, grząskim podłożu. Dzięki temu kombajn nadaje się także do pracy w latach o niekorzystnej pogodzie, gdy terminy żniw przesuwają się na bardziej deszczowy okres.

Eksploatacja w gospodarstwie rodzinnym i w usługach żniwnych

W gospodarstwach rodzinnych TC4.90 pełni zazwyczaj rolę podstawowej maszyny żniwnej. Jego wydajność, przy szerokości hedera 4,5–5,4 m, jest wystarczająca, by zebrać kilkadziesiąt hektarów zbóż w rozsądnym czasie, nie narażając plonów na straty spowodowane opóźnieniem zbioru. Niewielkie zapotrzebowanie na moc w stosunku do większych modeli przekłada się na mniejsze zużycie paliwa i niższe koszty użytkowania.

W firmach usługowych kombajn TC4.90 jest często używany jako maszyna uzupełniająca, wspierająca większe modele. Jego zalety – w tym łatwy transport i mniejsza masa – czynią go przydatnym do obsługi mniejszych zleceń, pól o skomplikowanym kształcie, wąskich dojazdów czy działek rozrzuconych na większym obszarze. Firmy usługowe doceniają również prostą, sprawdzoną konstrukcję, która pozwala szybko usuwać ewentualne usterki w terenie.

Najważniejsze zalety kombajnu TC4.90

Użytkownicy i doradcy techniczni wymieniają kilka kluczowych zalet modelu TC4.90:

• Niezawodność i trwałość – seria TC jest znana z prostej, solidnej konstrukcji opartej na wieloletnim doświadczeniu New Holland w budowie kombajnów. Wiele rozwiązań mechanicznych zostało sprawdzonych w praktyce, co ogranicza ryzyko awarii.
• Uniwersalność – możliwość współpracy z różnymi hederami i przystawkami (zbożowe, rzepakowe, kukurydziane) pozwala wykorzystać kombajn w różnych uprawach, zwiększając liczbę dni w roku, kiedy maszyna zarabia na siebie.
• Ekonomika – umiarkowana moc silnika, zoptymalizowane przełożenia i dobrze dobrany układ omłotowy sprawiają, że zużycie paliwa jest rozsądne, szczególnie w porównaniu z masywniejszymi kombajnami osiowymi.
• Kompaktowe wymiary – mniejsza szerokość i masa ułatwiają transport na publicznych drogach, przejazd przez wąskie bramy oraz manewrowanie na niedużych polach.
• Komfort pracy – nowoczesna kabina, dobra widoczność, klimatyzacja oraz ergonomiczne sterowanie redukują zmęczenie operatora i pozwalają pracować efektywnie przez długie godziny.
• Łatwość serwisowania – rozplanowane z myślą o obsłudze codziennej punkty smarowania, łatwy dostęp do filtrów i podzespołów serwisowych ułatwiają podstawowe prace konserwacyjne w gospodarstwie.
• Wysoka jakość omłotu – przy prawidłowym ustawieniu bębna, klepiska i sit kombajn zapewnia dobre wymłacanie, niewielkie uszkodzenia ziarna oraz akceptowalne straty.

Wady i ograniczenia modelu TC4.90

Jak każda maszyna, TC4.90 ma także swoje słabsze strony, o których warto pamiętać przy podejmowaniu decyzji zakupowej:

• Ograniczona wydajność w stosunku do dużych kombajnów osiowych – przy bardzo dużych areałach (np. powyżej 400–500 ha zbóż) TC4.90 może okazać się zbyt mały, aby wykonać żniwa w optymalnym terminie, szczególnie w latach o krótkim oknie pogodowym.
• Mniejsza liczba klawiszy wytrząsaczy – w porównaniu z większymi modelami serii TC i innymi kombajnami z 5–6 klawiszami, TC4.90 ma mniejszą powierzchnię separacji, co wymaga rozsądnego doboru prędkości roboczej i szerokości hedera do warunków.
• Mniej rozbudowana elektronika – dla wielu użytkowników jest to zaleta, ale dla części rolników przyzwyczajonych do najbardziej zaawansowanych systemów automatyki może to oznaczać brak takich funkcji, jak automatyczne prowadzenie po ścieżkach GPS z najwyższą dokładnością czy zaawansowana telemetria.
• Możliwie wyższy koszt zakupu niż w przypadku używanych starszych modeli – nowoczesny kombajn, nawet w klasie średniej, stanowi poważną inwestycję. Dla niektórych gospodarstw barierą pozostaje cena zakupu, choć z drugiej strony niższe koszty napraw i eksploatacji mogą w dłuższej perspektywie zrekompensować wyższy próg wejścia.
• Wymóg stosowania AdBlue – w nowszych wersjach spełniających ostrzejsze normy emisji spalin rolnik musi pamiętać o uzupełnianiu płynu AdBlue i dbałości o system oczyszczania spalin.

Znaczenie prawidłowej obsługi, regulacji i serwisu

Nawet najlepsza konstrukcja wymaga odpowiedniego użytkowania, aby w pełni wykorzystać swój potencjał. W przypadku TC4.90 kluczowe jest przestrzeganie procedur związanych z:

• codzienną kontrolą poziomu oleju, płynów eksploatacyjnych i stanu filtrów,
• regularnym smarowaniem łożysk, przegubów i mechanizmów napędowych,
• kontrolą napięcia pasów klinowych oraz stanu łańcuchów,
• systematycznym czyszczeniem chłodnic i filtrów powietrza, szczególnie w zapylonych warunkach.

Ogromne znaczenie ma też umiejętne ustawienie parametrów pracy: obrotów bębna, szczeliny klepiska, kąta otwarcia sit, prędkości wentylatora i prędkości jazdy. Operator, który dobrze zna możliwości maszyny i potrafi szybko reagować na zmieniające się warunki (np. wzrost wilgotności zboża wieczorem), jest w stanie znacznie poprawić efektywność pracy oraz ograniczyć straty ziarna i zużycie paliwa.

Wszelkie poważniejsze naprawy i przeglądy okresowe zaleca się wykonywać w autoryzowanych punktach serwisowych, które mają dostęp do oryginalnych części zamiennych oraz dokumentacji technicznej. W praktyce wielu rolników łączy własne prace obsługowe z okresowymi przeglądami wykonywanymi przez serwisanta przed rozpoczęciem sezonu żniw, co pozwala uniknąć kosztownych przestojów w newralgicznym czasie zbiorów.

Ciekawostki i praktyczne wskazówki z użytkowania

Doświadczeni użytkownicy TC4.90 zwracają uwagę na kilka praktycznych aspektów, które na pierwszy rzut oka mogą wydawać się drobnostkami, ale w trakcie sezonu żniw zyskują znaczenie:

• Regularne czyszczenie przestrzeni wokół silnika i elementów układu wydechowego ogranicza ryzyko zapłonu nagromadzonej sieczki i kurzu, co ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa pożarowego.
• Odpowiednio ustawione motowidła i prędkość hedera pozwalają zminimalizować straty ziarna przy zbiorze delikatnych upraw, takich jak jęczmień czy rzepak.
• Dopasowanie szerokości hedera do wielkości pól – na bardzo nieregularnych działkach często bardziej praktyczny jest węższy heder, który ułatwia manewrowanie i zmniejsza straty czasu na nawroty.
• W gospodarstwach prowadzących usługi korzystne może być doposażenie kombajnu w dodatkowe reflektory LED, kamery oraz system monitorowania strat ziarna z dokładniejszą wizualizacją parametrów na terminalu.
• Jeżeli kombajn często pracuje w trudnych warunkach terenowych, warto rozważyć ogumienie o większej szerokości lub napęd na wszystkie koła, co zmniejsza ugniatanie gleby i poprawia trakcję.

TC4.90 bywa też polecany jako pierwszy nowoczesny kombajn dla gospodarstw, które do tej pory korzystały z maszyn starszej generacji, takich jak wysłużone Bizona czy Claysona. Przesiadka na nowocześniejszą maszynę o wyższym komforcie pracy i lepszej wydajności często jest dużym krokiem naprzód, ale nadal pozostaje w zasięgu finansowym wielu rodzinnych gospodarstw. Przy właściwym podejściu do obsługi, rzetelnym serwisie i rozsądnym doborze parametrów pracy TC4.90 może służyć przez wiele sezonów jako solidna, niezawodna podstawa floty maszyn żniwnych.