Kombajn do winogron Pellenc 890 to jedna z najbardziej rozpoznawalnych maszyn w nowoczesnym winiarstwie, łącząca precyzję zbioru z wydajnością i dbałością o delikatny owoc. Powstał jako odpowiedź na rosnące zapotrzebowanie średnich i dużych winnic na mechanizację zbiorów przy jednoczesnym zachowaniu jakości porównywalnej z pracą ręczną. Maszyna ta jest dziś nie tylko narzędziem pracy, ale także symbolem ewolucji technologicznej w winnicach Francji, Włoch, Hiszpanii, Europy Środkowej i wielu innych regionów świata. Zrozumienie jego konstrukcji, historii oraz praktycznego zastosowania pozwala lepiej ocenić, jak ogromny wpływ ma on na ekonomikę i organizację pracy w nowoczesnej uprawie winorośli.

Historia, producent i miejsce modelu 890 w rozwoju kombajnów do winogron

Marka Pellenc wywodzi się z Francji i od dekad specjalizuje się w zaawansowanych technologicznie maszynach dla sektora ogrodniczego, sadowniczego i winiarskiego. Firma zaczynała od stosunkowo prostych urządzeń, lecz szybko przeszła do projektowania złożonych systemów, w których elektronika, hydraulika i mechanika współpracują ze sobą, aby zapewnić możliwie najwyższą wydajność pracy. Model Pellenc 890 należy do generacji kombajnów, które można uznać za przełomowe, ponieważ łączą w sobie doświadczenia z wcześniejszych serii oraz innowacje opracowane we współpracy z użytkownikami – przede wszystkim plantatorami winorośli i enologami.

Wprowadzanie mechanicznych kombajnów do winogron winiarze początkowo przyjmowali z dużą ostrożnością. Obawiano się uszkodzeń krzewów, nadmiernego zgniatania owoców i spadku jakości moszczu. Pellenc, pracując nad modelami poprzedzającymi 890, stawiał sobie za cel ograniczenie tych problemów: poprawę jakości otrząsania gron, redukcję zanieczyszczeń (liści, ogonków, drobnych gałązek) oraz zwiększenie komfortu pracy operatora. Model 890, jako maszyna samobieżna zaprojektowana do pracy w winnicach o różnym profilu uprawy, stał się przykładem kompromisu między szybkością zbioru a jakością surowca.

Rozwój serii zbliżonej do Pellenc 890 był ściśle powiązany z rosnącym deficytem siły roboczej w rolnictwie. Zbiór ręczny wymagał dużej liczby sezonowych pracowników, którzy nie zawsze byli dostępni w odpowiednim terminie – a winiarz jest zależny od pogody i optymalnego momentu do zbioru gron. Mechanizacja usunęła tę barierę, a konstruktorzy Pellenc stopniowo dopracowywali takie elementy jak systemy podwieszania głowicy zbierającej, amortyzację drgań, sterowanie elektroniczne oraz wygodę kabiny.

W historii producenta model 890 można umieścić jako etap przejściowy między wcześniejszymi konstrukcjami nastawionymi głównie na funkcjonalność a nowoczesnymi kombajnami cechującymi się rozbudowaną elektroniką, systemami GPS i możliwością integracji z cyfrowymi systemami zarządzania gospodarstwem. Już jednak w 890 widać wyraźnie filozofię marki Pellenc: mocny nacisk na efektywność, precyzję i redukcję kosztów eksploatacji, ale bez rezygnacji z jakości zbieranego surowca.

Budowa, kluczowe cechy i dane techniczne kombajnu do winogron Pellenc 890

Kombajn do winogron Pellenc 890 jest typową maszyną samobieżną, skonstruowaną tak, aby poruszać się bezpośrednio po rzędach winorośli, „obejmując” krzewy swoją konstrukcją. Trzonem maszyny jest wysoka rama z prześwitem umożliwiającym przejazd nad rzędami o określonej szerokości, wyposażona w głowicę zbierającą, system transportu zebranych gron, zbiorniki i kabinę operatora zlokalizowaną wysoko, dla lepszej widoczności.

Ogólna konstrukcja i układ jezdny

Rama kombajnu jest wzmocniona i przystosowana do pracy na nierównym terenie, typowym dla terenów winiarskich, które rzadko są idealnie płaskie. Większość maszyn tego typu, w tym Pellenc 890, wyposażona jest w dwa główne moduły:

• część nośną z układem jezdnym i silnikiem,
• moduł zbierający, obejmujący głowicę zbierającą, systemy czyszczące i zbiorniki na owoce.

Układ jezdny opiera się zazwyczaj na kołach z możliwością regulacji rozstawu, dzięki czemu kombajn można dostosować do rozstawu rzędów w konkretnej winnicy. W modelu 890 istotne jest utrzymanie stabilności maszyny nawet na stokach – stąd stosuje się rozwiązania poprawiające środek ciężkości, rozstaw osi oraz opcjonalne systemy wspomagające pracę w terenie o dużym nachyleniu. Minimalny prześwit musi być na tyle duży, aby nie uszkadzać krzewów ani konstrukcji prowadzącej winorośl.

Silnik wysokoprężny zastosowany w tego typu kombajnach charakteryzuje się wysoką mocą i momentem obrotowym, co pozwala jednocześnie zasilać napęd jazdy, hydraulikę głowicy zbierającej oraz systemy czyszczące. W praktyce moc silnika oscyluje przeważnie w granicach od około 100 do ponad 150 KM, w zależności od wersji i konkretnej specyfikacji. Silniki są projektowane tak, aby spełniały aktualne normy emisji spalin, co ma znaczenie nie tylko ekologiczne, ale i ekonomiczne – zużycie paliwa wpływa bezpośrednio na koszt zbioru w przeliczeniu na hektar.

Głowica zbierająca i system otrząsania gron

Sercem kombajnu Pellenc 890 jest głowica zbierająca, zaprojektowana tak, aby skutecznie oddzielać grona od krzewu przy minimalnym uszkodzeniu pędów i owoców. W nowoczesnych maszynach Pellenc stosuje system z elastycznymi elementami otrząsającymi, które są precyzyjnie regulowane pod względem amplitudy i częstotliwości ruchu. Dzięki temu możliwe jest dopasowanie siły wstrząsów do odmiany winorośli, wieku krzewów, ich formy prowadzenia oraz aktualnej dojrzałości owoców.

Głowica jest zawieszona elastycznie, aby kompensować nierówności terenu i utrzymywać jak najbardziej stałe położenie względem krzewów. Tego typu rozwiązanie ogranicza ryzyko mechanicznych uszkodzeń roślin, które mogłyby spowodować osłabienie krzewu i większą podatność na choroby w kolejnych sezonach. Jednocześnie dba się o to, aby minimalizować straty w postaci gron, które spadłyby na ziemię zamiast trafić do systemu zbioru.

System odbioru, czyszczenia i transportu gron

Po oderwaniu gron od krzewu, owoce są przechwytywane przez system elementów zbierających umieszczonych na dnie kanału przejazdu maszyny. Następnie przenośniki taśmowe lub łańcuchowe transportują je w kierunku górnych zbiorników. Po drodze grona przechodzą przez różne etapy oczyszczania:

• odsiewanie drobnych zanieczyszczeń,
• usuwanie liści i ogonków,
• wstępna selekcja mechaniczna, czasem wspomagana dodatkowymi elementami.

W kombajnach Pellenc duży nacisk kładzie się na ograniczenie zanieczyszczeń, co jest szczególnie istotne dla winiarni nastawionych na wina wyższej jakości. Im mniej liści i zielonych części trafi do kadzi, tym niższe jest ryzyko niepożądanych nut smakowych i aromatycznych w gotowym winie. Zbiorniki umieszczone są po obu stronach kombajnu lub w centralnej części, w zależności od konfiguracji, a ich pojemność pozwala na dłuższą nieprzerwaną pracę bez konieczności częstego rozładunku.

Rozładunek gron odbywa się hydraulicznie, przez wysyp do przyczepy ciągniętej przez ciągnik lub bezpośrednio do skrzyniopalet. Wysokość rozładunku jest regulowana, co ułatwia współpracę z różnymi środkami transportu. Część winnic organizuje zbiór tak, że kombajn porusza się ciągle po rzędach, a pojazdy odbierające surowiec podjeżdżają tylko na krótki czas w celu opróżnienia zbiorników.

Kabina operatora i systemy sterowania

Pellenc 890 wyposażony jest w kabinę zapewniającą dobrą widoczność na rzędy winorośli oraz na elementy robocze. To kluczowe z punktu widzenia bezpieczeństwa i precyzji pracy – operator musi obserwować zarówno przedpole jazdy, jak i zachowanie głowicy zbierającej w stosunku do krzewów.

W kabinie znajdują się ergonomicznie rozmieszczone elementy sterujące: joystick do sterowania kierunkiem jazdy i funkcjami głowicy, konsola z przyciskami i potencjometrami do regulacji parametrów pracy, a także panel informacyjny – często w formie wyświetlacza, na którym operator może odczytać prędkość jazdy, obroty silnika, poziom paliwa, status hydrauliki i inne kluczowe informacje. Zastosowanie elektroniki umożliwia zapis wybranych nastaw dla konkretnych kwater winnicy, co przyspiesza zmianę konfiguracji podczas przemieszczania się między różnymi blokami upraw.

Komfort pracy poprawiają także elementy takie jak klimatyzacja, wygodny fotel, dobre wygłuszenie kabiny oraz systemy oświetlenia umożliwiające pracę w nocy. Dla wielu winiarzy nocny zbiór staje się standardem, gdyż chłodniejsza temperatura sprzyja zachowaniu świeżości aromatów w owocach.

Przykładowe parametry techniczne

W zależności od konkretnej wersji i rocznika Pellenc 890, dane techniczne mogą się nieznacznie różnić. Typowe parametry, zbliżone dla maszyn tej klasy, obejmują:

• moc silnika: w przybliżeniu 100–150 KM,
• napęd: hydrostatyczny, z bezstopniową regulacją prędkości,
• prędkość robocza: zwykle w granicach kilku km/h (np. 2–5 km/h w zależności od warunków),
• prędkość transportowa: wyższa, choć ograniczona konstrukcją maszyny i przepisami ruchu drogowego,
• pojemność zbiorników: często od około 1500 do ponad 2500 litrów na stronę,
• szerokość robocza: dopasowana do rzędów o szerokości ok. 1,5–2,5 m (zależnie od konfiguracji i regulacji),
• masa własna: kilka ton, z uwzględnieniem wyposażenia dodatkowego i pełnych zbiorników może przekraczać 10 t.

Choć konkretne wartości techniczne należy zawsze sprawdzić w dokumentacji producenta dla danej wersji, to wymienione parametry dają obraz klasy i skali tej maszyny.

Zastosowanie w praktyce, warunki pracy oraz wpływ na organizację winnicy

Kombajn do winogron Pellenc 890 został stworzony do pracy w winnicach, które posiadają odpowiednio przygotowaną infrastrukturę: równomierne rzędy, dopasowany rozstaw, system prowadzenia krzewów umożliwiający przejazd maszyny oraz drogi dojazdowe pozwalające na bezpieczny transport sprzętu. Maszyna jest wykorzystywana głównie w gospodarstwach średnich i dużych, gdzie łączna powierzchnia winnicy uzasadnia ekonomicznie zakup lub wynajem samobieżnego kombajnu.

Regiony i typy winnic korzystające z Pellenc 890

Najczęściej spotkać go można w tradycyjnych regionach winiarskich Europy Zachodniej: we Francji (m.in. Langwedocja, Bordeaux, Dolina Loary), we Włoszech (Toskania, Veneto, Apulia), w Hiszpanii (Rioja, La Mancha) czy Portugalii. Maszyna znalazła też zastosowanie w krajach Europy Środkowo-Wschodniej, gdzie dynamicznie rozwijają się nowe winnice: w Polsce, na Węgrzech, w Rumunii czy Bułgarii.

Najlepiej sprawdza się w winnicach o stosunkowo równym ukształtowaniu terenu i nowoczesnym systemie prowadzenia krzewów, np. w formie szpalerowej z drutami na odpowiedniej wysokości. W bardzo stromych, tarasowych winnicach, typowych dla niektórych regionów nad Renem czy Mozelą, wykorzystanie ciężkich kombajnów samobieżnych jest utrudnione lub wręcz niemożliwe, dlatego tam nadal dominuje zbiór ręczny lub ewentualnie mniejsze maszyny specjalistyczne.

Organizacja pracy i logistyka zbioru mechanicznego

W praktyce wykorzystanie Pellenc 890 wymaga odpowiedniego zaplanowania całego łańcucha prac: od przygotowania winnicy, przez ustalenie optymalnego momentu zbioru, po zapewnienie ciągłości odbioru gron przez przyczepy i szybki transport do winiarni. Kombajn, pracując w odpowiednio przygotowanej winnicy, może w ciągu jednego dnia zebrać powierzchnię, której ręczny zbiór zająłby wielu osobom co najmniej kilka dni.

Typowa organizacja polega na tym, że kombajn rozpoczyna pracę wcześnie rano lub wręcz w nocy. Przyczepa z ciągnikiem czeka na skraju kwatery lub przemieszcza się równolegle między rzędami. Po napełnieniu zbiorników operator kieruje maszynę do miejsca rozładunku, opróżnia zbiorniki do przyczepy, po czym wraca do pracy na kolejnych rzędach. Dzięki temu utrzymuje się wysoką wydajność – przestoje są minimalizowane.

Kombajn Pellenc 890 można też zintegrować z innymi zabiegami, jeśli wyposażony jest w dodatkowe moduły (np. do oprysków czy pielęgnacji), choć główną funkcją pozostaje zbiór. Coraz częściej winiarze planują w sezonie cykl zabiegów tak, aby maksymalnie wykorzystać okres dostępności maszyny – dotyczy to zwłaszcza kombajnów wynajmowanych, gdy jeden sprzęt obsługuje kilka winnic w danym regionie.

Wpływ na jakość wina

Jednym z najczęściej poruszanych tematów przy ocenie kombajnów do winogron jest wpływ mechanicznego zbioru na jakość wina. W przypadku Pellenc 890 projektanci starali się ograniczyć wszystkie główne czynniki ryzyka. Delikatniejsze otrząsanie, skuteczne systemy czyszczące i możliwość nocnego zbioru sprawiają, że w wielu winnicach wina produkowane z mechanicznie zbieranych gron nie ustępują jakościowo tym z owoców zbieranych ręcznie, szczególnie w segmentach win codziennych i średniej klasy.

Zaletą mechanizacji jest możliwość szybkiego zebrania dużej ilości owoców w krótkim oknie czasowym, co pozwala precyzyjniej trafić w optymalny moment dojrzałości technologicznej. To często ważniejsze niż sam sposób odrywania gron. O ile w najbardziej prestiżowych apelacjach i dla win kultowych nadal preferuje się zbiór ręczny, o tyle w wielu innych przypadkach Pellenc 890 umożliwia osiągnięcie bardzo korzystnego kompromisu między kosztami a jakością.

Zalety stosowania kombajnu Pellenc 890

Do kluczowych zalet maszyny można zaliczyć:

• wydajność zbioru – możliwość zebrania dużej powierzchni w krótkim czasie,
• redukcję kosztów pracy – znaczne ograniczenie zapotrzebowania na sezonowych pracowników,
• elastyczność czasową – możliwość pracy w nocy i w godzinach, kiedy warunki pogodowe są najkorzystniejsze,
• stosunkowo dobrą jakość zbioru przy prawidłowych ustawieniach i dobrym stanie krzewów,
• bezpieczeństwo i komfort operatora – wygodna kabina, systemy sterowania ułatwiające manewrowanie,
• możliwość pracy nawet w trudniejszych warunkach, np. przy lekkim deszczu, gdy zbiór ręczny byłby mniej efektywny.

Dla wielu winnic oznacza to pełną kontrolę nad terminem zbioru, uniezależnienie się od dostępności siły roboczej oraz przewidywalność kosztów. W połączeniu z dobrze zorganizowaną logistyką transportu do winiarni kombajn staje się centralnym elementem strategii zbiorów.

Wady i ograniczenia

Mimo wielu zalet, Pellenc 890 – jak każdy kombajn do winogron – ma też swoje ograniczenia i potencjalne wady:

• wysoki koszt inwestycji – zakup maszyny to znaczący wydatek, opłacalny przede wszystkim dla większych winnic lub grup producentów,
• konieczność odpowiedniego ukształtowania winnicy – rzędy muszą być dostosowane do pracy maszyny, co w starych nasadzeniach bywa problematyczne,
• ograniczenia w bardzo stromym terenie – na terenach tarasowych i o dużych nachyleniach praca może być niebezpieczna lub niemożliwa,
• potencjalne uszkodzenia krzewów przy nieprawidłowych ustawieniach – zbyt agresywne otrząsanie może osłabić rośliny,
• mniejsze możliwości selekcji podczas zbioru – w porównaniu z ręcznym zbiorem trudniej jest od razu odrzucić pojedyncze gorsze kiście czy jagody, choć systemy czyszczące częściowo to kompensują.

W praktyce wiele z tych ograniczeń można zminimalizować przez właściwą konfigurację maszyny, dobrą pielęgnację winnicy i odpowiednie przeszkolenie operatora. Winiarze coraz częściej łączą metody – w najbardziej wymagających parcelach nadal stosuje się zbiór ręczny, a na pozostałych wykorzystuje się kombajn, co pozwala pogodzić jakość z efektywnością ekonomiczną.

Obsługa, serwis i eksploatacja

Eksploatacja kombajnu Pellenc 890 wymaga regularnego serwisowania oraz dbałości o elementy robocze. Głowica zbierająca, systemy przenoszenia gron i układy hydrauliczne pracują w trudnych warunkach: w kontakcie z sokiem, drobnymi zanieczyszczeniami, kurzu i zmienną wilgotnością. Po każdym intensywnym dniu zbioru zaleca się gruntowne mycie oraz kontrolę newralgicznych punktów, takich jak uszczelnienia, przewody czy ruchome części.

Operatorzy powinni przejść szkolenie nie tylko z zakresu prowadzenia maszyny, ale również ustawiania parametrów pracy: amplitudy i częstotliwości otrząsania, prędkości roboczej, wysokości głowicy względem krzewów. Od tych ustawień zależy nie tylko efektywność zbioru, ale i długoterminowe zdrowie winnicy.

Dobrze przeprowadzony serwis sezonowy przed rozpoczęciem zbiorów obejmuje przegląd silnika, systemów hydraulicznych, elektroniki sterującej oraz części zużywających się szybciej (np. elementów otrząsających, łańcuchów przenośników). Takie działania zmniejszają ryzyko awarii w szczycie sezonu, kiedy przestoje mogą być wyjątkowo kosztowne.

Ciekawostki i rozwój technologiczny wokół modelu 890

Wraz z pojawieniem się modeli takich jak Pellenc 890 winiarstwo weszło w etap intensywnej cyfryzacji. Coraz częściej maszyny tej klasy są przygotowane do współpracy z systemami GPS oraz oprogramowaniem do zarządzania gospodarstwem. Pozwala to rejestrować takie dane jak:

• powierzchnia zebrana w określonym czasie,
• orientacyjna wydajność z hektara,
• trasę przejazdu maszyny,
• parametry pracy używane w poszczególnych kwaterach.

Informacje te można później analizować i wykorzystywać przy planowaniu nawożenia, ochrony roślin czy nasadzeń nowych odmian. Choć podstawowa konstrukcja Pellenc 890 opiera się na sprawdzonych rozwiązaniach mechanicznych, kolejne modernizacje wprowadzane przez producenta często koncentrują się na integracji z narzędziami cyfrowymi i poprawie precyzji pracy.

Interesującym aspektem jest także rosnące zastosowanie kombajnów mechanicznych w winnicach ekologicznych i biodynamicznych. Właściciele takich gospodarstw często podkreślają, że o jakości i „naturalności” wina przede wszystkim decyduje sposób uprawy, ograniczenie chemii i dbałość o glebę, a nie sam fakt użycia maszyny do zbioru. Pellenc 890 jest w stanie pracować także w winnicach prowadzonych w sposób przyjazny środowisku, pod warunkiem właściwego dopasowania praktyk agrotechnicznych.

Model 890 bywa też wykorzystywany jako przykład w szkoleniach dla studentów enologii i kierunków rolniczych, pokazujących nowoczesne technologie w winnicy. Dzięki temu przyszli winiarze poznają zarówno możliwości, jak i ograniczenia mechanicznego zbioru, uczą się podejmować decyzje dotyczące inwestycji w sprzęt i optymalnej organizacji pracy w gospodarstwie.

W szerszej perspektywie kombajn do winogron Pellenc 890 symbolizuje przejście winiarstwa z etapu opartego niemal wyłącznie na pracy ręcznej do modelu, w którym zaawansowane maszyny, technologia i analiza danych stają się równorzędnymi elementami procesu produkcji. Dla wielu winnic to właśnie dzięki takim maszynom możliwy był rozwój, zwiększenie areału i wejście na nowe rynki, przy jednoczesnym utrzymaniu zadowalającej jakości win.