Kombajny zbożowe od lat są sercem nowoczesnego rolnictwa, a maszyny z rodziny New Holland CR należą do ścisłej światowej czołówki pod względem wydajności, komfortu pracy i jakości omłotu. Model CR8.90 w konfiguracji do zbioru soczewicy stał się szczególnie interesujący dla gospodarstw specjalizujących się w uprawach roślin strączkowych, gdzie delikatne nasiona, nisko osadzone strąki i duża ilość masy zielonej stawiają przed maszyną wyjątkowo wysokie wymagania. Poniższy tekst przedstawia charakterystykę kombajnu New Holland CR8.90 pod kątem pracy w soczewicy, jego historię, budowę, zalety i ograniczenia, a także praktyczne wskazówki z zakresu eksploatacji i doboru wyposażenia.

Geneza i rozwój serii CR oraz wprowadzenie modelu CR8.90

Seria CR marki New Holland wywodzi się z długiej tradycji kombajnów rotacyjnych, które miały zapewnić wyższą przepustowość oraz delikatniejsze obchodzenie się z plonem niż klasyczne maszyny klawiszowe. Już pierwsze konstrukcje z podwójnym rotorem, wprowadzone na rynek na początku XXI wieku, wyznaczyły nowy standard pod względem wydajności w zbożach i kukurydzy. New Holland nie poprzestał jednak na uprawach typowych – sukcesywnie rozwijano przystosowanie kombajnów do zbioru specjalistycznych upraw, takich jak rzepak, groch czy właśnie soczewica.

Model CR8.90 pojawił się jako kompromis pomiędzy bardzo dużymi konstrukcjami flagowymi a kombajnami średniej klasy. Jego zadaniem było obsłużenie rozległych, ale nie ekstremalnie dużych areałów w gospodarstwach rodzinnych i przedsiębiorstwach rolnych, które oczekują wysokiej wydajności przy stosunkowo umiarkowanym zapotrzebowaniu na moc i paliwo. Gdy zwiększyło się zapotrzebowanie na strączkowe – zarówno jako surowiec spożywczy, jak i paszowy – CR8.90 zaczęto konfigurować coraz częściej jako kombajn do soczewicy, wyposażając go w specjalne hedery, listwy zgarniające i systemy ochrony nasion.

Soczewica, jako roślina niska, o cienkich łodygach i drobnych nasionach, wymaga sprzętu o dużej precyzji pracy przy jednocześnie wysokiej wydajności i małych stratach. Stąd nacisk konstruktorów na połączenie dużego przepływu masy z bardzo delikatnym omłotem oraz optymalnym czyszczeniem. CR8.90 stał się na wielu rynkach synonimem wydajnego kombajnu uniwersalnego, który po odpowiednim doposażeniu doskonale sprawdza się właśnie w soczewicy.

Budowa i kluczowe cechy kombajnu New Holland CR8.90 w kontekście soczewicy

Kombajn CR8.90 to rozbudowana maszyna, w której każdy podzespół ma wpływ na końcową jakość nasion soczewicy. Kluczowe znaczenie ma przede wszystkim system omłotu, układ czyszczący, heder oraz rozwiązania z zakresu ochrony przed uszkodzeniem nasion i minimalizacją strat.

Silnik, napęd i układ jezdny

CR8.90 napędzany jest mocnym silnikiem wysokoprężnym o pojemności około 8,7–9 litrów (w zależności od rocznika), spełniającym aktualne normy emisji spalin (np. Stage V na rynku europejskim). Moc nominalna oscyluje zazwyczaj w przedziale 450–500 KM, co pozwala na stabilną pracę w gęstym łanie soczewicy, szczególnie gdy występuje spora ilość masy zielonej, chwastów lub wylegniętych roślin.

Napęd przekazywany jest poprzez przekładnie hydrostatyczne z kilkoma zakresami prędkości jazdy. To istotne przy pracy w soczewicy, ponieważ zbiór wymaga bardzo precyzyjnego dostosowania prędkości do warunków polowych – często wolniejszej niż przy pszenicy, ale przy zachowaniu wysokiej wydajności przepływu masy przez układ omłotowy. Wersje gąsienicowe (SmartTrax) zapewniają poprawę trakcji i niższe ugniatanie gleby, co ma znaczenie na lekkich glebach oraz tam, gdzie gospodarstwo stosuje systemy uproszczonej uprawy pod strączkowe.

System omłotu Twin Rotor

Najważniejszą cechą CR8.90 jest podwójny rotor – system Twin Rotor. Zamiast bębna młócącego i klawiszy wytrząsaczy, kombajn wykorzystuje dwa współpracujące ze sobą rotory, które prowadzą materiał przez strefę omłotu i separacji. W przypadku soczewicy takie rozwiązanie ma kilka istotnych zalet:

• bardziej delikatny omłot – ziarna soczewicy są mniej narażone na uszkodzenia mechaniczne niż w klasycznym bębnie, w którym uderzenia są gwałtowniejsze,
• dłuższa droga separacji – większa część nasion zostaje wyodrębniona z masy już w obrębie rotorów, co zmniejsza obciążenie sit,
• możliwość precyzyjnego dostosowania prędkości rotorów i szczeliny między nimi a koszem sitowym do specyfiki roślin strączkowych.

Konstrukcja Twin Rotor w CR8.90 pozwala operatorowi na ustawienie niskich obrotów, minimalizujących uszkodzenia nasion, przy jednoczesnym zachowaniu wysokiej przepustowości. W soczewicy szczególnie ważne jest także ograniczenie tzw. rozcierania ziarna, które mogłoby obniżyć wartość handlową i możliwości przechowalnicze plonu.

Układ czyszczący i separacja końcowa

System czyszczący w CR8.90 opiera się na dużych sitach górnych i dolnych, pracujących przy wspomaganiu wydajnego wentylatora. Kluczowe elementy to:

• możliwość regulacji kąta sit górnych i dolnych,
• precyzyjnie sterowany przepływ powietrza,
• zaawansowane systemy kontroli strat (czujniki strat za rotorami i na sitach).

W soczewicy istotne jest tak dobranie ustawień, aby nie powodować wydmuchiwania drobnych nasion wraz z plewami i resztkami łodyg. Niewłaściwe ustawienie wiatru może generować znaczące, niewidoczne gołym okiem straty. Operator CR8.90 ma do dyspozycji elektroniczną regulację prędkości wentylatora oraz szczelin sit, a także możliwość zapamiętywania ustawień dla różnych upraw, w tym soczewicy.

Heder do soczewicy i jego specyfika

Przystosowanie CR8.90 do soczewicy zaczyna się od hedera. Standardowo maszyna może współpracować z hederami zbożowymi o dużej szerokości roboczej (nawet ponad 9–10 m), ale przy soczewicy stosuje się zwykle specjalne wyposażenie:

• hedery do roślin strączkowych z kopiowaniem terenu o wysokiej czułości,
• listwy zgarniające (tzw. flex lub podbieracze palcowe), które umożliwiają bardzo niskie cięcie,
• płyty ślizgowe i czujniki nacisku na podłoże, aby zapobiec wcinaniu się hedera w glebę,
• opcjonalne stoły wydłużające podajnik pochyły dla lepszego podawania masy do kombajnu.

Soczewica jest niską rośliną, często wylegającą, dlatego możliwość precyzyjnego kopiowania nierówności terenu to jedna z kluczowych cech hedera. CR8.90 może być wyposażony w system automatycznego prowadzenia hedera po powierzchni pola, co znacznie zmniejsza ryzyko gubienia strąków oraz uszkodzeń mechanicznych spowodowanych uderzeniami o ziemię lub kamienie.

Systemy sterowania i komfort operatora

Nowoczesna kabina CR8.90 jest projektowana z myślą o wielogodzinnej pracy w sezonie żniwnym. Ergonomiczne rozmieszczenie elementów sterujących, fotel z amortyzacją pneumatyczną, dobra widoczność na heder oraz intuicyjny terminal wielofunkcyjny pozwalają skupić się na optymalizacji parametrów pracy maszyny. W kontekście soczewicy szczególnie istotne są:

• monitorowanie strat ziarna na rotorach i na sitach w czasie rzeczywistym,
• zapis i przywoływanie ustawień dla konkretnych upraw,
• wizualizacja obciążenia maszyny,
• możliwość współpracy z systemami rolnictwa precyzyjnego (GPS, mapowanie plonów, automatyczne prowadzenie).

Wielu operatorów zwraca uwagę, że w soczewicy konieczne jest częstsze reagowanie na zmiany warunków wilgotności i gęstości łanu niż w tradycyjnych zbożach. Wysokiej klasy elektronika CR8.90 znacząco ułatwia takie korekty, a w połączeniu z automatycznymi systemami prowadzenia pozwala operatorowi skupić się na jakości zbioru i minimalizacji strat.

Parametry techniczne istotne przy zbiorze soczewicy

Choć dokładne dane techniczne mogą się nieznacznie różnić w zależności od rocznika produkcji i rynku, ogólne parametry CR8.90 prezentują się następująco (wartości zaokrąglone):

• moc silnika: ok. 450–500 KM,
• pojemność silnika: ok. 8,7–9,0 l,
• system omłotu: podwójny rotor (Twin Rotor),
• prędkość rotorów: szeroki zakres regulacji, dostosowywany do rodzaju upraw,
• pojemność zbiornika ziarna: ok. 12 000–14 000 l,
• wydajność przenośnika ziarna: kilkadziesiąt ton na godzinę (zależnie od konfiguracji),
• szerokość robocza hedera: zazwyczaj 7,5–10,7 m (w praktyce w soczewicy często stosuje się 7,5–9 m, aby lepiej kopić teren),
• system jezdny: kołowy lub gąsienicowy (SmartTrax),
• masa maszyny: w granicach 17–20 ton bez hedera (w zależności od wyposażenia).

W kontekście soczewicy szczególną rolę odgrywa możliwość pracy z niższą prędkością jazdy przy zachowaniu wysokiej przepustowości. Dzięki dużej mocy silnika oraz efektywnemu układowi hydrauliczno-hydrostatycznemu, CR8.90 może utrzymywać optymalny przepływ materiału przez rotory, unikając ich zapychania przy zbiorze zielonej lub wilgotnej masy.

Regulacje kluczowe dla soczewicy

Aby CR8.90 pracował efektywnie jako kombajn do soczewicy, operator musi zwrócić uwagę na kilka szczególnych regulacji:

• niskie obroty rotorów, aby minimalizować uszkodzenia nasion,
• odpowiednia szczelina między rotorami a koszem sitowym – zbyt mała powoduje łuszczenie i kruszenie, zbyt duża może prowadzić do niepełnego omłotu,
• mniejsza prędkość wiatru w układzie czyszczącym, tak aby nie wydmuchiwać lekkich nasion,
• odpowiednio ustawione sita, często z nieco mniejszymi szczelinami niż w pszenicy,
• dopasowanie wysokości koszenia i docisku hedera do nierówności pola.

Producenci maszyn, w tym New Holland, udostępniają rolnikom i dealerom tabele ustawień wyjściowych dla poszczególnych upraw. W przypadku soczewicy są one cenną bazą, która jednak zawsze wymaga korekt w zależności od wilgotności, odmiany i warunków glebowych.

Zastosowanie CR8.90 jako kombajnu do soczewicy w praktyce

Soczewica, choć wciąż stanowi mniejszy udział w strukturze zasiewów niż np. pszenica czy kukurydza, zyskuje na znaczeniu zarówno w Polsce, jak i w wielu innych krajach. Kombajn CR8.90 sprawdza się w takich gospodarstwach, które łączą większe areały z potrzebą elastyczności w doborze upraw.

Typowe warunki pracy

Na CR8.90 w soczewicy pracuje się przede wszystkim:

• na plantacjach towarowych soczewicy o powierzchni od kilkudziesięciu do kilkuset hektarów,
• w gospodarstwach, które oprócz soczewicy uprawiają pszenicę, jęczmień, groch, rzepak czy inne strączkowe,
• w regionach o zróżnicowanej rzeźbie terenu, gdzie istotne jest dobre kopiowanie powierzchni pola (pagórkowate tereny, skłony, niewyrównane pola),
• w systemach uprawy ugniatanie-świadomej, gdzie nacisk kładzie się na ochronę struktury gleby; wersja na gąsienicach pozwala rozkładać nacisk na większej powierzchni.

CR8.90 jest z powodzeniem wykorzystywany w krajach o rozwiniętej produkcji roślin białkowych, takich jak Kanada, Australia, część państw Europy Zachodniej, a także w rosnącej liczbie gospodarstw w Europie Środkowo-Wschodniej. Wszędzie tam, gdzie soczewica stanowi ważny element płodozmianu, kombajn tej klasy zapewnia niezależność i możliwość szybkiego przeprowadzenia zbioru w optymalnym terminie.

Organizacja zbioru i logistyka

Wysoka pojemność zbiornika ziarna CR8.90 pozwala na dłuższą pracę bez konieczności rozładunku, jednak w soczewicy często szczególnie ważna jest sprawność logistyki. Plony bywają stosunkowo wysokie jak na roślinę strączkową, a małe nasiona szybko wypełniają zbiornik. Dlatego w praktyce:

• często stosuje się rozładunek ziarna w czasie jazdy do przyczep jadących równolegle,
• planowanie pracy obejmuje dostępność odpowiedniej liczby środków transportu,
• przykłada się dużą wagę do ochrony nasion przed uszkodzeniem przy przeładunku – preferowane są łagodne przenośniki ślimakowe i taśmowe.

Samo ziarno soczewicy jest delikatniejsze niż wiele zbóż, dlatego wszystkie elementy układu transportu wewnętrznego kombajnu oraz zewnętrznej logistyki powinny być tak dobrane, aby ograniczyć pęknięcia nasion, które obniżają ich wartość handlową.

Współpraca z rolnictwem precyzyjnym

CR8.90 jest przystosowany do pracy z systemami rolnictwa precyzyjnego: automatyczne prowadzenie po sygnale GPS, mapowanie plonów, dokumentowanie parametrów zbioru to obecnie standard w maszynach tej klasy. W przypadku soczewicy korzyści z tego płynące są wielowymiarowe:

• dokładne mapy plonów pozwalają ocenić opłacalność uprawy na poszczególnych fragmentach pola,
• łatwiej identyfikować miejsca o problemach glebowych lub zastoiskach wodnych, gdzie soczewica plonuje słabiej,
• można planować zróżnicowane nawożenie i uprawę w kolejnych latach, aby stabilizować plony roślin strączkowych.

Soczewica jest często wykorzystywana jako ważny element płodozmianu zbożowego, poprawiający strukturę gleby i jej zasobność w azot. Możliwość dokładnej analizy wyników plonowania z CR8.90 ułatwia konstruowanie takich płodozmianów w perspektywie wieloletniej.

Zalety kombajnu CR8.90 w zbiorze soczewicy

Przy ocenie zalet CR8.90 w kontekście soczewicy warto uwzględnić zarówno aspekty technologiczne, jak i organizacyjne.

Delikatne obchodzenie się z nasionami

Największą przewagą systemu Twin Rotor jest możliwość delikatnego omłotu. Dzięki regulowanym obrotom rotorów i szerokiej strefie separacji, kombajn:

• ogranicza łuszczenie i pękanie nasion soczewicy,
• pozwala dostosować intensywność omłotu do odmiany i wilgotności,
• zwiększa udział nasion nadających się do przechowywania i dalszego przetwarzania.

Dla producentów nasion kwalifikowanych lub rolników dostarczających soczewicę do przetwórstwa spożywczego jakość materiału jest kluczowa. W takich gospodarstwach CR8.90 ceni się właśnie za połączenie wydajności z łagodnym obchodzeniem się z plonem.

Wysoka wydajność przy dużych areałach

Mocny silnik, pojemny zbiornik ziarna i możliwość współpracy z szerokimi hederami sprawiają, że CR8.90 jest maszyną odpowiednią dla gospodarstw o średnich i dużych powierzchniach zasiewu soczewicy. Umożliwia:

• szybkie wykonanie zbioru w optymalnym terminie dojrzewania,
• minimalizację strat wynikających z opóźnień w żniwach,
• elastyczne przechodzenie między różnymi uprawami (zboża, strączkowe, rzepak).

W latach o niestabilnej pogodzie, gdy okno zbioru jest krótkie, możliwość sprawnego zebrania kilkudziesięciu czy kilkuset hektarów soczewicy ma ogromne znaczenie ekonomiczne.

Komfort operatora i bezpieczeństwo pracy

Dobra widoczność z kabiny, niski poziom hałasu i wibracji, ergonomiczny joystick oraz zaawansowany terminal sterujący odciążają operatora. W praktyce:

• zmniejsza się ryzyko błędów ustawieniowych wynikających ze zmęczenia,
• łatwiej utrzymać optymalne parametry omłotu przez wiele godzin,
• operator szybciej reaguje na zmieniające się warunki w polu.

Bezpieczeństwo pracy podnoszą również liczne czujniki temperatury, obrotów i obciążenia poszczególnych podzespołów, które ostrzegają o możliwości zapchania lub przegrzania. To szczególnie ważne przy wilgotnej masie strączkowej, która potrafi mocno obciążyć elementy omłotu i transportu wewnętrznego.

Uniwersalność maszyny

Choć mówimy o CR8.90 jako o kombajnie do soczewicy, trzeba podkreślić, że jest to maszyna uniwersalna, przygotowana do:

• zbioru zbóż (pszenica, jęczmień, żyto, owies),
• roślin strączkowych (soczewica, groch, bobik),
• rzepaku i innych roślin oleistych,
• kukurydzy (po zastosowaniu odpowiedniego hedera).

Uniwersalność ta przekłada się na lepsze wykorzystanie inwestycji w maszynę. Niewielkim kosztem przezbrojenia i zmian ustawień można w krótkim czasie przejść z jednej uprawy na inną, co jest niezwykle ważne w sezonie żniwnym, kiedy wiele roślin dojrzewa w podobnym okresie.

Wady i ograniczenia kombajnu CR8.90 w uprawach soczewicy

Każda maszyna, nawet bardzo nowoczesna, ma swoje ograniczenia. W kontekście soczewicy warto zwrócić uwagę na kilka potencjalnych wad CR8.90.

Wysoka cena zakupu i koszty eksploatacji

CR8.90 to kombajn klasy premium – zarówno pod względem wyposażenia, jak i ceny. Dla małych gospodarstw, uprawiających soczewicę na kilku czy kilkunastu hektarach, zakup takiej maszyny jest ekonomicznie trudny do uzasadnienia. Koszty obejmują:

• samą maszynę bazową,
• specjalistyczny heder do roślin strączkowych,
• dodatkowe wyposażenie z zakresu rolnictwa precyzyjnego,
• serwis i części zamienne wysokiej klasy.

W praktyce CR8.90 jako kombajn do soczewicy jest najczęściej wybierany przez gospodarstwa duże, grupy producentów rolnych lub firmy usługowe, które obsługują wielu rolników w regionie.

Wymagania co do kompetencji operatora

Skuteczne wykorzystanie potencjału CR8.90 w soczewicy wymaga doświadczonego operatora, potrafiącego:

• prawidłowo dobrać ustawienia rotorów, sit i wiatru,
• interpretować wskazania czujników strat i obciążenia maszyny,
• reagować na zmiany wilgotności i struktury łanu w trakcie dnia.

Osoby pozbawione szkolenia i praktyki mogą nie wykorzystać w pełni możliwości maszyny, a nawet doprowadzić do zwiększonych strat czy uszkodzeń nasion. Z tego względu wielu dealerów i producentów organizuje szkolenia specjalistyczne dla operatorów, a także zapewnia wsparcie podczas pierwszych dni pracy kombajnu w danej uprawie.

Ograniczenia w małych i nieregularnych działkach

Szerokie hedery, duże gabaryty i masa maszyny sprawiają, że CR8.90 nie jest idealny do pracy na bardzo małych, nieregularnych polach poprzecinanych miedzami, zadrzewieniami czy przeszkodami terenowymi. Choć nowoczesne systemy sterowania i wspomagania jazdy ułatwiają manewrowanie, to jednak:

• częste zawracanie i zwężanie hedera zmniejszają efektywną wydajność,
• dojazd do niewielkich, odseparowanych działek bywa mniej opłacalny,
• wymagana szerokość dróg dojazdowych i bram wjazdowych jest większa niż w przypadku mniejszych kombajnów.

Niemniej w gospodarstwach z dominującymi dużymi polami ograniczenie to ma mniejsze znaczenie i nie przekreśla korzyści ze stosowania CR8.90.

Ciekawe rozwiązania techniczne i praktyczne wskazówki

Oprócz standardowych elementów konstrukcyjnych CR8.90 oferuje szereg rozwiązań, które szczególnie dobrze sprawdzają się w trudnych uprawach, do których zalicza się soczewica.

Automatyczne systemy regulacji

W wielu wersjach CR8.90 dostępne są systemy automatycznej regulacji parametrów pracy, analizujące dane z czujników obciążenia, jakości omłotu i poziomu strat. W soczewicy może to oznaczać:

• płynne dostosowanie prędkości rotorów do aktualnego przepływu masy,
• korektę nastaw wentylatora, gdy czujniki wskazują zwiększone straty na sitach,
• automatyczne tempo jazdy zależne od zdolności przerobowych maszyny.

Takie rozwiązania redukują obciążenie psychiczne operatora i pomagają utrzymać wysoką jakość zbioru przez cały dzień pracy, nawet przy zmiennych warunkach.

Rozwiązania poprawiające czystość ziarna

Soczewica wymaga dobrej jakości materiału siewnego i surowca do przetwórstwa. CR8.90 oferuje:

• możliwość stosowania różnych typów sit, w tym dostosowanych do drobnych nasion,
• dodatkowe regulacje przepływu powietrza,
• systemy minimalizujące zawracanie słomy i plew do strefy omłotu.

Dzięki temu uzyskuje się czysty, jednorodny strumień ziarna w zbiorniku, co przekłada się na mniejsze koszty czyszczenia w gospodarstwie lub w punkcie skupu.

Dostosowanie do różnych warunków glebowych

Wersja gąsienicowa SmartTrax jest szczególnie ceniona na glebach lekkich, podatnych na ugniatanie, oraz w warunkach większej wilgotności. Rozłożenie nacisku na większą powierzchnię ogranicza tworzenie kolein i chroni strukturę gleby, co ma znaczenie zwłaszcza w systemach uproszczonej uprawy pod rośliny strączkowe.

Dla uprawiających soczewicę w rejonach o zróżnicowanych glebach wybór między wersją kołową a gąsienicową jest istotną decyzją inwestycyjną. Koła są tańsze w zakupie i obsłudze, ale gąsienice zapewniają lepszą trakcję i mniejsze ugniatanie, co może z czasem przełożyć się na lepszą kondycję pola i stabilniejsze plony.

Znaczenie CR8.90 dla gospodarstw specjalizujących się w soczewicy

Wprowadzenie na rynek kombajnów takich jak CR8.90 umożliwiło wielu gospodarstwom przejście z modelu usługowego na model własny w zakresie zbioru soczewicy. Wcześniej rolnicy często byli skazani na usługi kombajnów nastawionych głównie na zboża, co skutkowało:

• zbyt intensywnym omłotem i uszkodzeniami nasion,
• wyższymi stratami wynikającymi z niedostosowania hedera do roślin strączkowych,
• brakiem możliwości elastycznego wyboru terminu zbioru.

Dzięki CR8.90, odpowiednio skonfigurowanemu jako kombajn do soczewicy, duże gospodarstwa mogą samodzielnie decydować o momencie wejścia w pole, reagując na okno pogodowe i fazę dojrzałości roślin. W efekcie uzyskuje się:

• lepszą jakość plonu,
• mniejsze straty,
• wyższą powtarzalność wyników w kolejnych latach.

Dodatkowo, dzięki uniwersalności maszyny, inwestycja w CR8.90 może być rozłożona na wiele upraw, co poprawia ekonomię zakupu. W regionach, gdzie soczewica stanowi istotny element rotacji, kombajn ten stał się często podstawowym narzędziem do zbioru roślin wysokobiałkowych i zbóż, wpisując się w trend uniezależniania się od importu białka paszowego i wzmacniania produkcji krajowej.

W szerszym ujęciu rozwój takich maszyn jak CR8.90 wspiera upowszechnianie upraw roślin strączkowych, w tym soczewicy, które poprawiają bilans azotu w glebie, sprzyjają bioróżnorodności i umożliwiają tworzenie bardziej zrównoważonych systemów produkcji rolnej. Dla wielu gospodarstw inwestycja w wydajny i zaawansowany technologicznie kombajn stała się jednym z kluczowych kroków w kierunku profesjonalizacji produkcji soczewicy na skalę towarową.