Kombajn do prosa TC4.90 Hillside marki New Holland to wyspecjalizowana maszyna zbożowa, stworzona z myślą o pracy w trudnych warunkach terenowych, na stokach, zboczach oraz polach o nieregularnym ukształtowaniu. Model ten wyróżnia się możliwością efektywnego zbioru drobnych nasion, w tym przede wszystkim prosa, ale także innych roślin, takich jak gryka, sorgo, rzepak czy trawy nasienne. To połączenie klasycznej, sprawdzonej konstrukcji serii TC z nowoczesnymi rozwiązaniami układu poziomowania, komfortu operatora i systemów czyszczących, dzięki którym rolnicy mogą osiągać wysoką jakość plonu przy ograniczonych stratach, nawet na bardzo wymagających polach.

Geneza i rozwój serii TC oraz wersji Hillside

Seria TC od New Holland ma już długą historię w europejskim i światowym rolnictwie. Została opracowana jako linia kombajnów klasy średniej, przeznaczonych dla gospodarstw rodzinnych, spółdzielni oraz mniejszych przedsiębiorstw usługowych. Z czasem oferta została rozszerzona o wersje przeznaczone na rynki o zróżnicowanej topografii, gdzie standardowe kombajny miały trudności z utrzymaniem stabilności i jakości omłotu.

Wersja TC4.90 to jeden z najbardziej uniwersalnych modeli tej linii, a odmiana Hillside powstała jako odpowiedź na potrzeby rolników pracujących na terenach górzystych i pagórkowatych – między innymi w południowej Europie, Turcji, Ameryce Południowej, a także w rejonach Azji Centralnej, gdzie uprawa prosa ma duże znaczenie gospodarcze. Dla wielu gospodarstw w tych regionach wymagane było połączenie stosunkowo niewielkich wymiarów z dużą sprawnością na pochyłościach oraz możliwością precyzyjnego zbioru drobnych nasion.

Tak narodziła się specjalistyczna linia Hillside – maszyny z układem automatycznego poziomowania, wzmocnioną ramą oraz odpowiednio zaprojektowanym systemem czyszczenia i podawania masy żniwnej. TC4.90 Hillside został wprowadzony jako model optymalny dla małych i średnich pól o zróżnicowanym ukształtowaniu, a jego konfiguracje opracowano tak, aby możliwe było łatwe dostosowanie do lokalnych roślin oraz praktyk agrotechnicznych.

Ważnym etapem rozwoju tej maszyny było dopracowanie układów hydraulicznych odpowiedzialnych za poziomowanie, a także integracja silników spełniających aktualne normy emisji spalin. Producent postawił również na unowocześnienie kabiny, zapewniając operatorowi dobrą widoczność, ergonomię sterowania i niski poziom hałasu, co jest szczególnie istotne na polach o nieregularnym kształcie, gdzie konieczne są częste manewry i precyzyjne prowadzenie hedera.

Konstrukcja, cechy i technologia pracy TC4.90 Hillside

Specjalizacja do zbioru prosa i drobnych nasion

Kombajn TC4.90 Hillside jest maszyną uniwersalną, ale w wielu krajach kojarzony jest głównie jako kombajn do prosa. Wynika to z konstrukcji systemu omłotu i czyszczenia, który można precyzyjnie dostroić do drobnych nasion, zachowując ich wysoką jakość i ograniczając straty. Proso jest rośliną o szczególnej wrażliwości na uszkodzenia mechaniczne oraz osypywanie, dlatego kombajn musi zapewnić delikatny, ale skuteczny omłot oraz równomierne rozdzielenie masy słomy i ziarna.

Maszyna wyposażona jest w bęben młócący z segmentowymi klepiskami, które można dostosować do zbioru różnych gatunków roślin. Ustawienia prędkości bębna, szczeliny klepiska, przepływu powietrza na sitach oraz wysokości cięcia pozwalają na skonfigurowanie kombajnu specjalnie do prosa. Dzięki temu ziarno jest mniej uszkodzone, a łuszczenie i pękanie ziarniaków są ograniczone, co w przypadku roślin konsumpcyjnych i nasiennych ma istotne znaczenie handlowe.

W praktyce oznacza to, że TC4.90 Hillside może pracować nie tylko na plantacjach prosa konsumpcyjnego, lecz także w gospodarstwach, które produkują materiał siewny. Dokładność oddzielenia ziarna od plew, a także możliwość uzyskania czystego produktu po przejściu przez układ sit i wentylator, sprawia, że maszyna spełnia wysokie wymagania jakościowe wielu odbiorców.

Układ poziomowania Hillside – praca na stokach

Najważniejszą odmiennością wersji Hillside jest układ poziomowania maszyny względem stoku. Standardowy kombajn, pracując na dużym nachyleniu, traci równomierne rozłożenie masy na sitach, co prowadzi do przeciążenia jednej strony układu czyszczącego, strat ziarna oraz spadku jakości omłotu. W przypadku TC4.90 Hillside zastosowano system hydrauliczno-mechaniczny, który reguluje położenie nadwozia i zespołów roboczych względem osi jezdnych, utrzymując możliwie poziome ustawienie głównych podzespołów.

W praktyce umożliwia to stabilną pracę na zboczach o znacznych pochyłościach, zarówno w kierunku poprzecznym (boczny spadek), jak i w określonym zakresie w kierunku wzdłużnym. Dzięki temu ziarno rozkłada się na sitach bardziej równomiernie, co zwiększa efektywność czyszczenia oraz zmniejsza ryzyko wysypywania się ziarna na jedną stronę i jego utraty. Z perspektywy użytkownika oznacza to też większe bezpieczeństwo oraz komfort, ponieważ kabina i fotel operatora pozostają w pozycji zbliżonej do poziomej, mimo znacznego nachylenia podłoża.

Układ poziomowania jest zazwyczaj sterowany automatycznie, choć operator ma możliwość ingerencji w granicach przewidzianych przez producenta. Czujniki monitorują ułożenie maszyny i przekazują informacje do systemu hydraulicznego, który odpowiednio koryguje położenie podwozia. Takie rozwiązanie jest szczególnie ważne na polach tarasowych oraz w górach, gdzie różnica poziomów na krótkim odcinku może być bardzo duża.

Silnik, napęd i układ jezdny

New Holland TC4.90 Hillside napędzany jest najczęściej silnikiem wysokoprężnym o mocy rzędu około 175–200 KM (w zależności od rynku i norm emisji). Jednostka ta charakteryzuje się wysokim momentem obrotowym w niskim zakresie obrotów, co jest szczególnie przydatne przy pracy w ciężkich warunkach – na stromych polach oraz przy zbiorze masy o dużej wilgotności.

Silnik spełnia odpowiednie normy emisji (w zależności od wersji – na przykład Stage IIIA, IIIB lub kolejne), co wpływa na niższe zużycie paliwa oraz redukcję emisji zanieczyszczeń. Zastosowanie elektronicznego sterowania wtryskiem paliwa umożliwia optymalizację dawki w zależności od obciążenia, co przekłada się na stabilność pracy bębna, układu młócącego i całego napędu podczas zmiennych warunków na polu.

Układ napędowy kombajnu obejmuje przekładnię hydrostatyczną, pozwalającą na płynną regulację prędkości jazdy. Dzięki temu operator może łatwo dostosować prędkość do gęstości łanu, nachylenia terenu oraz wymagań dotyczących jakości zbioru. Dla wersji Hillside często przewidywane są wzmocnione osie i układ hamulcowy, aby zapewnić stabilność i bezpieczeństwo na stromych zjazdach. Ważnym elementem jest również możliwość wykorzystania opon o dużej średnicy lub zestawów gąsienicowych (w zależności od konfiguracji i rynku), co poprawia trakcję oraz zmniejsza ugniatanie gleby.

System omłotu i separacji

W kombajnie TC4.90 Hillside zastosowano klasyczny, ale dopracowany układ omłotowy z jednym bębnem młócącym i dodatkowymi elementami wspomagającymi separację. Bęben młócący jest odpowiedzialny za oddzielenie ziarna od kłosów i wiech prosa, a klepisko – za utrzymanie odpowiedniej intensywności omłotu. Konstrukcja umożliwia dokładną regulację prędkości obrotowej bębna, co jest kluczowe przy przechodzeniu z jednej rośliny na drugą, na przykład z prosa na pszenicę czy jęczmień.

Za głównym bębnem często znajduje się dodatkowy bęben odrzutnika lub przyspieszacz, który poprawia przepływ masy oraz zwiększa skuteczność separacji. Pozostała część niesepatowanego ziarna trafia na wytrząsacze klawiszowe – ich zadaniem jest oddzielenie pozostałych ziaren od słomy. Wersja Hillside jest wyposażona w systemy dostosowane do pracy na spadkach, tak aby ziarno nie gromadziło się jednostronnie na wytrząsaczach.

W kontekście prosa kluczowe jest, by system omłotu był wystarczająco delikatny. Zbyt wysoka prędkość bębna może prowadzić do rozdrabniania ziarna i uszkodzenia łuski, natomiast zbyt niska – do niedomłotu i strat w słomie. Z tego względu operator ma do dyspozycji szeroki zakres regulacji oraz czytelne wskazówki w instrukcji obsługi, które dotyczą optymalnych ustawień dla poszczególnych roślin.

Układ czyszczący i zarządzanie słomą

Po wstępnym oddzieleniu ziarno trafia do sit górnych i dolnych, wspieranych przez wentylator. W kombajnach do prosa niezwykle istotne jest, by przepływ powietrza i ruch sit były dostosowane do małego rozmiaru ziarna. Zbyt silny nadmuch może powodować wywiewanie części ziarna wraz z plewami, natomiast zbyt słaby – niedostateczne oczyszczenie i zanieczyszczony urobek.

TC4.90 Hillside wyposażony jest w regulowany wentylator oraz wymienialne sita o różnej wielkości oczek, dzięki czemu możliwe jest dopasowanie konfiguracji do konkretnej uprawy. W przypadku prosa stosuje się zazwyczaj sita o mniejszych otworach, aby zatrzymać drobne ziarno, jednocześnie pozwalając na skuteczny przepływ plew i pyłu. Odpowiednio skonfigurowany układ czyszczący zapewnia wysoki poziom czystości ziarna już po jednym przejściu przez maszynę, co ogranicza kosztowne procesy doczyszczania po żniwach.

System zarządzania słomą obejmuje rozdrabniacz słomy oraz rozrzutnik plew. Dla wielu gospodarstw specjalizujących się w proso słoma ma mniejsze znaczenie jako pasza, ale bywa wykorzystywana jako ściółka lub surowiec energetyczny. Możliwość regulacji stopnia rozdrobnienia słomy oraz szerokości jej rozrzutu jest ważna dla przygotowania pola do kolejnych upraw. W terenach górzystych równomierne rozłożenie resztek pożniwnych pomaga ograniczać erozję gleby i sprzyja zachowaniu jej struktury.

Kabina, ergonomia i systemy wspomagające operatora

Praca na pochyłych polach wymaga od operatora wysokiej koncentracji. Dlatego w TC4.90 Hillside duży nacisk położono na komfort i ergonomię. Kabina jest przestronna, dobrze wygłuszona i klimatyzowana, co umożliwia wielogodzinną pracę bez nadmiernego zmęczenia. Fotel z zawieszeniem pneumatycznym dostosowuje się do masy operatora i amortyzuje drgania, a duże przeszklenia zapewniają dobrą widoczność na heder oraz otoczenie.

Panel sterowania został zaprojektowany w sposób logiczny – najważniejsze funkcje, takie jak podnoszenie i opuszczanie hedera, włączanie młocarni, regulacja prędkości jazdy czy sterowanie ślimakiem rury rozładowczej, są zgrupowane na wielofunkcyjnym podłokietniku. Dzięki temu operator może obsługiwać większość funkcji bez odrywania rąk od podstawowych elementów sterujących.

Nowocześniejsze konfiguracje TC4.90 Hillside mogą być wyposażone w monitor pokładowy prezentujący informacje o prędkości roboczej, obciążeniu silnika, ustawieniach bębna, sit oraz ewentualnych alarmach dotyczących strat ziarna. W niektórych wersjach można również zastosować systemy wspomagające prowadzenie, takie jak odbiorniki GPS oraz proste rozwiązania automatycznego sterowania torem jazdy, co jest szczególnie przydatne na długich działkach i w pracy usługowej.

Zastosowanie w praktyce, zalety, wady i dane techniczne

Gdzie i do czego wykorzystuje się TC4.90 Hillside

TC4.90 Hillside jest szczególnie ceniony w regionach, gdzie uprawia się proso i inne zboża na terenach o znacznym nachyleniu. Zastosowanie tej maszyny można podzielić na kilka głównych obszarów:

• Gospodarstwa rodzinne położone w terenach górskich i podgórskich, gdzie pola są niewielkie i mocno pofałdowane.
• Spółdzielnie oraz przedsiębiorstwa rolne obsługujące kilka lub kilkanaście gospodarstw w jednej dolinie czy regionie, zbierające proso, pszenicę, jęczmień i inne rośliny.
• Plantacje prosa konsumpcyjnego i technicznego w krajach rozwijających się, gdzie tradycyjne kombajny bez poziomowania nie radzą sobie z pochyłościami.
• Uprawy nasienne, w których ważna jest wysoka czystość i delikatne obchodzenie się z ziarnem.
• Gospodarstwa wykorzystujące rośliny drobnonasienne, takie jak gryka, trawy nasienne czy proso na cele paszowe i przemysłowe.

Dzięki elastyczności ustawień kombajn może być używany przez cały sezon żniwny – od zbioru jęczmienia ozimego, przez pszenicę, po późniejsze zbiory prosa. Odpowiedni dobór hedera (zbożowego, do roślin drobnonasiennych, a nawet specjalistycznych przystawek w wybranych konfiguracjach) sprawia, że maszyna nie jest ograniczona jedynie do prosa, choć w tej roli sprawdza się szczególnie dobrze.

Najważniejsze zalety TC4.90 Hillside

Wśród użytkowników i doradców technicznych często podkreśla się kilka kluczowych zalet tego modelu:

• Poziomowanie – dzięki układowi Hillside kombajn może utrzymywać stabilne położenie na stokach, co ogranicza straty i poprawia bezpieczeństwo.
• Uniwersalność – możliwość zbioru różnych gatunków roślin, przy odpowiednim wyposażeniu, czyni z TC4.90 maszynę wielozadaniową w skali całego gospodarstwa.
• Niezawodność – seria TC znana jest z prostej, trwałej konstrukcji; przy właściwej konserwacji kombajn może pracować przez wiele sezonów bez poważniejszych awarii.
• Jakość – staranny omłot i skuteczne czyszczenie pozwalają uzyskać wysoką jakość ziarna, istotną zwłaszcza przy sprzedaży prosa do przetwórstwa spożywczego.
• Efektywność – na mniejszych i średnich areałach TC4.90 jest w stanie wykonać cały zbiór bez potrzeby angażowania większych, droższych maszyn.
• Komfort – dobra kabina, ergonomiczne sterowanie i systemy wspomagające zmniejszają zmęczenie operatora, co ma duże znaczenie przy długich dniach żniwnych.
• Serwis – New Holland posiada rozbudowaną sieć dealerską, co ułatwia dostęp do części zamiennych i usług serwisowych.

Te cechy sprawiają, że TC4.90 Hillside stał się w wielu regionach standardową maszyną dla gospodarstw położonych na terenach górzystych. Kombajn jest często wybierany także przez przedsiębiorstwa usługowe, które obsługują różne gospodarstwa o rozmaitym ukształtowaniu terenu.

Potencjalne wady i ograniczenia

Nie ma maszyny pozbawionej wad, dlatego warto wspomnieć także o ograniczeniach TC4.90 Hillside:

• Cena – wersja Hillside, ze względu na skomplikowany układ poziomowania, jest droższa niż standardowe kombajny o podobnej szerokości roboczej. Dla małych gospodarstw inwestycja może być dużym obciążeniem finansowym.
• Masa – dodatkowe elementy układu poziomowania oraz wzmocniona konstrukcja zwiększają masę maszyny. Na bardzo miękkich glebach może to prowadzić do większego ugniatania gleby, jeśli nie zastosuje się odpowiednio szerokich opon lub gąsienic.
• Serwis układu poziomowania – więcej siłowników hydraulicznych, czujników i zaworów oznacza bardziej złożony system, który wymaga regularnej kontroli. Zaniedbania w serwisie mogą skutkować drogimi naprawami.
• Złożoność obsługi – choć kabina i sterowanie są ergonomiczne, pełne wykorzystanie możliwości maszyny, w tym prawidłowe ustawienie omłotu i czyszczenia dla prosa, wymaga od operatora dobrej znajomości obsługi i praktyki.
• Ograniczona przepustowość w porównaniu z dużymi kombajnami – TC4.90 należy do maszyn średniej klasy; dla bardzo dużych areałów może okazać się niewystarczająco wydajny, jeśli czas zbioru jest mocno ograniczony.

Mimo tych ograniczeń wiele gospodarstw uznaje, że zalety przeważają nad wadami, zwłaszcza gdy alternatywą jest brak możliwości bezpiecznej i efektywnej pracy na stokach.

Kluczowe dane techniczne (orientacyjne)

Parametry techniczne TC4.90 Hillside mogą nieznacznie różnić się w zależności od roku produkcji i specyfikacji danego rynku, jednak można podać orientacyjne wartości, które pomagają zrozumieć skalę maszyny:

• Moc silnika: ok. 175–200 KM (w zależności od norm emisji i wersji).
• Typ silnika: czterocylindrowy lub sześciocylindrowy diesel o dużej pojemności, z turbodoładowaniem.
• Szerokość hedera zbożowego: zazwyczaj w przedziale od 3,9 do ok. 5,4 m (dostępne różne warianty w zależności od rynku).
• Pojemność zbiornika ziarna: około 5000–6000 litrów, co przy zbiorze drobnych nasion zwykle zapewnia dobry kompromis między masą a wydajnością przejazdów do rozładunku.
• Układ omłotu: pojedynczy bęben młócący o średnicy ok. 0,6 m i szerokości dopasowanej do maszyny, z możliwością regulacji prędkości.
• Wytrząsacze: klawiszowe, o długości ok. 3,8–4,4 m (w zależności od wersji), zaprojektowane tak, aby zapewnić efektywną separację przy różnym obciążeniu.
• Szerokość całkowita: zależna od zastosowanych opon, zwykle w granicach od ok. 3 do ponad 3,5 m.
• Masa eksploatacyjna: kilkanaście ton (dokładna wartość zależna od wyposażenia i hedera).
• Prędkość transportowa: zazwyczaj do ok. 25 km/h, w niektórych wersjach więcej, zgodnie z przepisami danego kraju.

Należy podkreślić, że w przypadku zakupu lub szczegółowej analizy zawsze warto odnieść się do oficjalnej dokumentacji producenta oraz specyfikacji konkretnego egzemplarza, ponieważ TC4.90 Hillside był oferowany w różnych konfiguracjach.

Znaczenie w nowoczesnym rolnictwie i ciekawostki praktyczne

Kombajn do prosa TC4.90 Hillside wpisuje się w szerszy trend mechanizacji zbioru upraw rosnących na terenach trudnych, które dotychczas były obsługiwane ręcznie lub z wykorzystaniem prostych maszyn. Dzięki niemu możliwe stało się znaczne przyspieszenie prac żniwnych, obniżenie kosztów robocizny i poprawa bezpieczeństwa pracy w górach i na zboczach.

W niektórych regionach Europy i Azji wprowadzenie kombajnów Hillside przyczyniło się do ponownego zainteresowania uprawą prosa, które jest rośliną stosunkowo odporną na suszę i dobrze znosi ubogie gleby. W sytuacjach, gdy tradycyjne zboża, takie jak pszenica czy kukurydza, notują słabe plony, proso staje się ważnym elementem bilansu paszowego i żywnościowego. Możliwość szybkiego i efektywnego zbioru dzięki kombajnom takim jak TC4.90 Hillside sprawia, że roślina ta jest chętniej włączana do płodozmianu.

Ciekawostką jest fakt, że wielu operatorów ocenia maszyny Hillside jako bardziej stabilne i przewidywalne w prowadzeniu na stokach niż zwykłe kombajny z dużym rozstawem kół. Układ poziomowania w połączeniu z dobrym wyważeniem maszyny daje poczucie kontroli nawet w trudnych warunkach. Z drugiej strony, doświadczeni mechanicy zwracają uwagę, że kluczem do bezawaryjnej eksploatacji jest regularny przegląd siłowników i elementów hydraulicznych odpowiedzialnych za poziomowanie, a także kontrola stanu czujników nachylenia.

W praktyce rolnicy, którzy użytkują TC4.90 Hillside przez wiele sezonów, często doceniają prostotę mechaniki i dostęp do podstawowych punktów serwisowych. Filtry, punkty smarne i elementy wymagające regularnej konserwacji są stosunkowo łatwo dostępne, co ułatwia codzienne czynności obsługowe. Jest to istotne zwłaszcza na obszarach, gdzie dostęp do profesjonalnego serwisu jest ograniczony, a użytkownik musi w dużej mierze polegać na własnych umiejętnościach.

TC4.90 Hillside stał się więc ważnym ogniwem pomiędzy klasycznymi kombajnami równinowymi a bardzo wyspecjalizowanymi, drogimi maszynami górskimi. Dzięki połączeniu układu poziomowania, sprawdzonej technologii omłotu i stosunkowo kompaktowych wymiarów, kombajn ten zyskał uznanie wśród rolników z wymagających regionów, dla których niezawodny zbiór prosa i innych zbóż na stokach jest kluczowym elementem utrzymania stabilności produkcji.