Kombajny do buraków cukrowych odgrywają kluczową rolę w nowoczesnym rolnictwie, pozwalając na szybkie, precyzyjne i możliwie najmniej stratne zbieranie plonów z dużych areałów. Jednym z najbardziej zaawansowanych i rozpoznawalnych na rynku maszyn tego typu jest Holmer Terra Felis 3 – samojezdny przeładowczy kombajn do buraków, przeznaczony głównie do czyszczenia i przeładunku buraków z pryzm na środku pola lub przy drogach do środków transportu. To specjalistyczne urządzenie stanowi uzupełnienie klasycznych kombajnów wykopujących buraki, oferując niezwykłą wydajność logistyczną oraz wysoką jakość czyszczenia korzeni. Poniższy artykuł przedstawia historię powstania maszyny, jej budowę, cechy techniczne, praktyczne zastosowanie, zalety, wady oraz ciekawostki dotyczące eksploatacji i pozycji rynkowej.

Historia i rozwój koncepcji Terra Felis 3

Firma Holmer Maschinenbau GmbH z Niemiec od dekad kojarzona jest z innowacjami w zakresie technologii zbioru buraków cukrowych. Jej maszyny serii Terra Dos były i są jednymi z najczęściej spotykanych kombajnów buraczanych w wielu krajach Europy. W pewnym momencie rozwoju technologii okazało się jednak, że równie istotnym jak sam zbiór zagadnieniem jest etap logistyczny – czyszczenie, składowanie i przeładunek buraków do transportu. To właśnie z tej potrzeby narodziła się koncepcja mobilnego, samojezdnego przeładowczego kombajnu, który mógłby obsługiwać duże pryzmy buraków i zapewniać wysoką jakość towaru kierowanego do cukrowni.

Pierwsza generacja Terra Felis była odpowiedzią na rosnące wymagania dużych gospodarstw oraz przedsiębiorstw usługowych w zakresie wydajności i elastyczności. Kolejna wersja – Terra Felis 2 – wprowadziła szereg usprawnień, w tym nowocześniejszą kabinę, wydajniejsze układy czyszczenia i rozbudowaną hydraulikę. Model Terra Felis 3 jest konsekwencją dalszego rozwoju tej linii i dostosowania jej do najnowszych standardów w dziedzinie efektywności paliwowej, ergonomii pracy operatora oraz telematyki i automatyzacji procesów.

Producent postawił sobie za cel stworzenie maszyny, która pozwoli na możliwie najdokładniejsze oddzielenie zanieczyszczeń – ziemi, kamieni, resztek roślin – przy jednoczesnym ograniczeniu uszkodzeń korzeni. Było to ważne zarówno z punktu widzenia jakości surowca kierowanego do cukrowni, jak i ochrony środowiska, bo każda tona ziemi przewieziona do cukrowni staje się odpadem, który trzeba zawrócić na pole lub zagospodarować w inny sposób. Z tego powodu konstrukcja Terra Felis 3 została tak zaprojektowana, aby maksymalizować skuteczność procesu czyszczenia, ale bez niszczenia buraków.

Stopniowy rozwój serii Terra Felis był też silnie związany z doświadczeniami użytkowników z różnych krajów. Uwagi zgłaszane przez rolników i firmy usługowe z Niemiec, Francji, Polski, Czech czy krajów skandynawskich miały duży wpływ na poprawki konstrukcyjne. Zmiany dotyczyły zarówno układu jezdnego, jak i ramienia załadunkowego, ergonomii sterowania, systemów monitoringu, a także trwałości elementów roboczych odpowiedzialnych za czyszczenie buraków. Model Terra Felis 3 jest zatem w pewnym sensie podsumowaniem wielu lat praktycznych doświadczeń z wcześniejszymi generacjami.

Wprowadzenie Terra Felis 3 na rynek zbiegło się z coraz większą profesjonalizacją usług związanych z uprawą buraka cukrowego. W wielu regionach Europy prace polowe są wykonywane przez wyspecjalizowane firmy, które obsługują dziesiątki, a nawet setki gospodarstw. Dla nich kluczowe są niezawodność, wydajność i możliwość szybkiego przemieszczania się między lokalizacjami. Holmer zaprojektował więc maszynę, która może efektywnie pracować całą kampanię buraczaną, minimalizując przestoje oraz koszty napraw i serwisu.

Budowa, cechy konstrukcyjne i dane techniczne

Koncepcja maszyny i jej przeznaczenie

Holmer Terra Felis 3 nie jest klasycznym kombajnem wykopującym buraki z ziemi, lecz zaawansowaną maszyną przeładowczo‑czyszczącą. Jej zadaniem jest pobieranie buraków z pryzmy uformowanej przez kombajn polowy lub przyczepy zbierające, dokładne oczyszczenie surowca i załadunek na środki transportu – najczęściej samochody ciężarowe lub zestawy ciągnik + przyczepa. Takie rozwiązanie pozwala zredukować nacisk ciężkich ciężarówek na glebę, ponieważ pozostają one na utwardzonej drodze lub na skraju pola, a po miękkim podłożu porusza się przede wszystkim Terra Felis, zaprojektowana z myślą o pracy w trudnym terenie.

Maszyna jest samojezdna, z własnym zespołem napędowym, zawieszeniem i układem kierowniczym, co daje jej dużą mobilność i możliwość precyzyjnego manewrowania przy pryzmach i pojazdach załadunkowych. Kluczowymi elementami są: układ pobierania buraków z pryzmy, zespół czyszczący (gwiazdy, rolki, taśmy, bębny), przenośnik główny oraz długie, wysięgnikowe ramię załadunkowe. Całość sterowana jest z komfortowej kabiny, wyposażonej w zaawansowany system komputerowy.

Silnik i układ napędowy

Holmer Terra Felis 3 napędzany jest nowoczesnym silnikiem wysokoprężnym spełniającym aktualne normy emisji spalin (w zależności od rynku – standard Stage V lub jego odpowiednik). Moc jednostki napędowej oscyluje w granicach kilkuset koni mechanicznych, co jest konieczne do napędzania licznych układów hydraulicznych i mechanicznych odpowiedzialnych za pobieranie, czyszczenie i przeładunek buraków.

Układ napędowy oparty jest o hydrostatyczny napęd jezdny, który umożliwia płynną regulację prędkości jazdy i wysoką precyzję manewrowania. To rozwiązanie doceniane przez operatorów zwłaszcza podczas pracy przy drogach publicznych, między ciężarówkami, gdzie wymagana jest dokładność ruchów oraz szybkie dostosowywanie prędkości.

Zużycie paliwa w tego typu maszynie jest czynnikiem krytycznym, dlatego Terra Felis 3 otrzymał systemy optymalizujące obroty silnika oraz zarządzanie mocą w zależności od obciążenia. W praktyce oznacza to, że podczas mniej wymagających zadań – na przykład wolniejszego przeładunku lub pracy przy lżejszych glebach – maszyna pracuje na obniżonej mocy, oszczędzając paliwo.

Podwozie, układ kierowniczy i mobilność

Podwozie Terra Felis 3 zostało zaprojektowane z myślą o pracy w trudnych warunkach polowych oraz o częstym przemieszczaniu się między lokalizacjami. Maszyna posiada wieloosiowy układ jezdny z możliwością wyboru różnych trybów skrętu – skręt kół osi przedniej, skręt obu osi w przeciwfazie, a także tryb „krabowy”, przydatny przy manewrach w ograniczonej przestrzeni lub przy omijaniu przeszkód.

Duży prześwit oraz zoptymalizowany rozkład masy sprawiają, że Terra Felis 3 dobrze radzi sobie w warunkach grząskich pól, przy zachowaniu możliwie niskiego nacisku na podłoże. Zastosowanie szerokich opon lub ogumienia specjalistycznego dla maszyn rolniczych pomaga zredukować ugniatanie gleby, co ma duże znaczenie dla zachowania jej struktury i przyszłych plonów.

Maszyna, mimo swoich rozmiarów, jest przystosowana do jazdy po drogach publicznych (zależnie od przepisów danego kraju) z określoną maksymalną prędkością transportową. Składane elementy wysięgnika sprawiają, że można utrzymać wymagane szerokości i wysokości gabarytowe, niezbędne do bezpiecznego poruszania się po drogach.

System pobierania buraków z pryzmy

Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów Terra Felis 3 jest urządzenie pobierające buraki z pryzmy. Z przodu maszyny znajduje się szeroka, regulowana głowica pobierająca, często wyposażona w rodzaj gwiazdowych zagarniaczy i taśm, które „wgryzają” się w pryzmę, stopniowo pobierając surowiec. Konstrukcja tego elementu jest wynikiem długich testów praktycznych – zbyt agresywne elementy robocze mogłyby uszkadzać korzenie, z kolei zbyt delikatne nie zapewniłyby wymaganej wydajności.

Regulacja wysokości i kąta pracy głowicy pobierającej odbywa się hydraulicznie, z kabiny operatora. Dzięki temu możliwe jest dostosowanie maszyny do różnej wysokości pryzm, ich szerokości oraz do nierówności podłoża. W praktyce operator, obserwując pryzmę na kamerach i przez szyby kabiny, dopasowuje ustawienia tak, aby zapewnić płynne pobieranie buraków, bez nadmiernego zagarniania ziemi.

Układ czyszczenia i przenoszenia buraków

Po pobraniu z pryzmy, buraki są kierowane na układ czyszczący, stanowiący serce funkcjonalności Terra Felis 3. Składa się on z szeregu gwiazd, rolek, bębnów i taśm, przez które buraki są transportowane. Zanieczyszczenia – bryły ziemi, kamienie, resztki liści i chwastów – są oddzielane grawitacyjnie oraz dzięki odpowiednio dobranym prędkościom obrotowym i kształtom elementów roboczych.

Intensywność czyszczenia może być regulowana w zależności od warunków – wilgotności gleby, ilości zanieczyszczeń w pryzmie, wymagań odbiorcy. W niektórych sytuacjach zbyt agresywne czyszczenie może prowadzić do powstawania ran na korzeniach, dlatego możliwość płynnego dostosowania parametrów pracy jest istotną cechą. Elementy czyszczące wykonano z materiałów odpornych na ścieranie, ponieważ podczas kampanii buraczanej maszyna potrafi przerzucić setki tysięcy ton surowca.

Po etapie czyszczenia buraki trafiają na główny przenośnik, który kieruje je do wysięgnika załadunkowego. W trakcie tej drogi ewentualne drobne zanieczyszczenia nadal mogą być odseparowane, co dodatkowo poprawia jakość finalnego surowca.

Wysięgnik załadunkowy i zasięg pracy

Wysięgnik załadunkowy Terra Felis 3 to kolejna kluczowa cecha tej maszyny. Jest to długa, obrotowa taśma lub rurociąg z przenośnikiem, który umożliwia załadunek buraków na samochody ciężarowe stojące w znacznym oddaleniu od samej pryzmy. Zasięg wysięgnika sięga kilkunastu metrów, co pozwala zarówno na obsługę wysokich naczep, jak i na ustawianie pojazdów transportowych w różnych pozycjach względem maszyny.

Ramię załadunkowe może obracać się w szerokim zakresie kątowym, co ułatwia płynne przechodzenie z obsługi jednego pojazdu na kolejny, bez konieczności dużego przemieszczania samej maszyny. Zwiększa to wydajność załadunku, ponieważ samochody mogą podjeżdżać i odjeżdżać niemal bez przerw. Płynność regulacji wysokości oraz precyzyjne sterowanie pozwalają na równomierne rozmieszczenie buraków na skrzyni ładunkowej, minimalizując ryzyko przeciążeń i poprawiając bezpieczeństwo w ruchu drogowym.

Kabina operatora i systemy elektroniczne

Kabina Terra Felis 3 została zaprojektowana z myślą o długich godzinach pracy w trudnych warunkach pogodowych. Operator ma do dyspozycji wygodne siedzenie z wielostopniową regulacją, klimatyzację, ogrzewanie, a także duże przeszklenia zapewniające dobrą widoczność w każdą stronę. Znaczną część obserwacji ułatwiają kamery umieszczone w kluczowych miejscach maszyny – przy głowicy pobierającej, na układzie czyszczącym oraz na wysięgniku załadunkowym.

Sercem systemu sterowania jest komputer pokładowy, który umożliwia kontrolę parametrów pracy, wyświetla ostrzeżenia, komunikaty serwisowe i dane dotyczące wydajności. Operator może z jego poziomu regulować prędkość obrotową elementów roboczych, intensywność czyszczenia, prędkość taśm czy ustawienia autopilota (jeśli zainstalowany). Kolorowe monitory dotykowe, ergonomiczny joystick oraz logicznie rozplanowane przyciski ułatwiają szybkie reagowanie na zmieniające się warunki.

W nowoczesnych wersjach Terra Felis 3 stosuje się również rozwiązania z zakresu telematyki – zdalne monitorowanie położenia maszyny, jej parametrów eksploatacyjnych, zużycia paliwa oraz ewentualnych usterek. Dane te mogą być przesyłane do menedżerów flot maszynowych lub serwisu producenta, co przyspiesza diagnostykę i planowanie prac serwisowych.

Wybrane dane techniczne (orientacyjne)

• Typ maszyny: samojezdny przeładowczy kombajn do buraków cukrowych
• Silnik: wysokoprężny, spełniający normę emisji spalin Stage V (lub odpowiednik na danym rynku)
• Moc maksymalna: kilkaset KM (zależnie od wersji i rynku)
• Napęd: hydrostatyczny, napęd na osie z wieloma trybami skrętu
• Prędkość robocza: kilka km/h w trakcie pobierania i czyszczenia buraków
• Prędkość transportowa: dostosowana do wymogów ruchu drogowego w poszczególnych krajach
• Zasięg wysięgnika załadunkowego: do kilkunastu metrów w poziomie i znaczący zakres regulacji w pionie
• Wydajność przeładunkowa: nawet kilkaset ton buraków na godzinę, zależnie od warunków i ustawień
• Układ czyszczący: wielostopniowe gwiazdy, rolki i taśmy separujące zanieczyszczenia stałe i ziemię
• System sterowania: komputer pokładowy z monitorem, joystick, możliwość integracji z systemami telematycznymi

Zastosowanie, praktyka pracy i obszary użytkowania

Rola w łańcuchu zbioru buraka cukrowego

Holmer Terra Felis 3 jest ogniwem łączącym pole uprawne z cukrownią. Tradycyjny kombajn wykopujący buraki wyorywuje je z gleby, oczyszcza wstępnie i formuje pryzmę przydrożną lub śródpolną. Następnie do akcji wkracza Terra Felis 3, która pobiera buraki z pryzmy, dokładnie je czyści i przeładowuje na pojazdy transportowe. Taki podział zadań ma wiele zalet: kombajn polowy może pracować szybko i wydajnie, a proces doczyszczania i przeładunku realizuje wyspecjalizowana maszyna przeznaczona do pracy w trybie logistycznym.

W niektórych gospodarstwach Terra Felis 3 pełni również funkcję narzędzia do formowania pryzm lub przemieszczania buraków między pryzmami, co pozwala lepiej zarządzać logistyką na polu. Zależnie od organizacji pracy i wymogów cukrowni, maszyna może być eksploatowana praktycznie przez całą dobę, w systemie zmianowym, aby w pełni wykorzystać jej potencjał.

Gdzie i przez kogo jest wykorzystywana

Terra Felis 3 jest maszyną przeznaczoną przede wszystkim dla dużych gospodarstw oraz przedsiębiorstw usługowych, obsługujących rozległe areały upraw buraka cukrowego. W krajach takich jak Niemcy, Francja, Polska, Czechy czy Austria często spotyka się konsorcja rolników, którzy wspólnie inwestują w tego typu sprzęt, zlecając jego obsługę wyspecjalizowanej firmie. Dzięki temu koszt zakupu i utrzymania tak zaawansowanej maszyny rozkłada się na wielu użytkowników.

W Polsce Terra Felis 3 można spotkać zwłaszcza na terenach o silnie rozwiniętej produkcji buraka cukrowego – w pobliżu cukrowni na Dolnym Śląsku, w Wielkopolsce, na Kujawach, Żuławach czy w niektórych rejonach Mazowsza i Lubelszczyzny. Maszyna jest chętnie wybierana przez firmy usługowe współpracujące z dużymi zakładami przetwórczymi, gdzie liczy się terminowość dostaw, wysoka jakość surowca oraz minimalizacja zanieczyszczeń.

W krajach zachodniej Europy Terra Felis 3 często jest elementem całego „pakietu” maszyn Holmera, obejmującego kombajny wykopujące, przyczepy transportowe, a nawet systemy do monitoringu upraw. Dzięki temu rolnicy mogą korzystać ze spójnych rozwiązań, serwisu i części zamiennych jednego producenta.

Warunki pracy i organizacja kampanii

Kampania buraczana przypada najczęściej na okres jesienny i wczesnozimowy, co oznacza, że Terra Felis 3 pracuje w warunkach często dalekich od idealnych: niskie temperatury, opady deszczu, błoto, krótki dzień. Dlatego znaczące jest odpowiednie planowanie logistyki: wyznaczanie tras dla ciężarówek, lokalizacji pryzm, harmonogramów pracy kombajnów polowych i maszyn przeładowczych.

W praktyce Terra Felis 3 ustawiana jest przy pryzmie w taki sposób, aby ramię załadunkowe miało dogodny dostęp do drogi lub placu, po którym poruszają się ciężarówki. Operator koordynuje swoje działania z kierowcami pojazdów – często przy użyciu radiotelefonów lub systemów komunikacji cyfrowej. Istotne jest unikanie przestojów: kiedy jeden samochód odjeżdża do cukrowni, kolejny musi być już w gotowości do załadunku.

Maszyna wymaga również bieżącej obsługi technicznej – codziennych przeglądów, smarowania, czyszczenia newralgicznych miejsc z resztek ziemi i roślin. Ze względu na intensywne użytkowanie w krótkim czasie (kilka miesięcy kampanii), zaniedbania w tym zakresie mogłyby prowadzić do awarii i kosztownych przestojów. Dlatego operatorzy i mechanicy przywiązują dużą wagę do profilaktyki serwisowej.

Wpływ na efektywność logistyczną i koszty

Zastosowanie Terra Felis 3 wpływa na kilka kluczowych aspektów ekonomiki uprawy buraka cukrowego. Po pierwsze, zwiększa się wydajność procesu przeładunku. Zamiast wielu mniejszych ruchów ciągników i przyczep, można zorganizować transport dużymi samochodami ciężarowymi, które są szybko załadowywane czystym surowcem. Po drugie, ogranicza się transport ziemi do cukrowni – dokładne czyszczenie przed załadunkiem zmniejsza koszty związane z jej utylizacją i powrotem na pola.

Po trzecie, mniejszy nacisk ciężkich pojazdów na pola przekłada się na lepszy stan gleby i wyższe plony w kolejnych latach. Terra Felis 3, dzięki swojej konstrukcji, może poruszać się po grząskim podłożu bardziej „łagodnie” niż wieloosiowe zestawy ciężarowe. Po czwarte, scentralizowanie procesu przeładunku w jednym punkcie pozwala łatwiej kontrolować jakość surowca, monitorując zawartość zanieczyszczeń i stan buraków.

Oczywiście, zakup i eksploatacja tak zaawansowanej maszyny wiążą się z istotnymi nakładami finansowymi, dlatego jej wykorzystanie musi być odpowiednio intensywne. Najbardziej opłacalna jest praca na dużych areałach, obsługiwanych w kilku lokalizacjach, co pozwala rozłożyć koszty na jak największą ilość przerzuconego surowca.

Zalety stosowania Holmer Terra Felis 3

• Wysoka wydajność przeładunkowa – możliwość obsługi dużej liczby samochodów ciężarowych w krótkim czasie.
• Bardzo dobre czyszczenie buraków – ograniczenie zanieczyszczeń i ziemi trafiającej do cukrowni.
• Redukcja ugniatania gleby przez ciężki transport – ciężarówki mogą pozostać na utwardzonej nawierzchni lub skraju pola.
• Elastyczność ustawienia – długi wysięgnik umożliwia różne konfiguracje pracy maszyny i pojazdów.
• Komfort pracy operatora – ergonomiczna kabina, kamery, systemy wspomagające sterowanie.
• Możliwość precyzyjnego dostosowania parametrów czyszczenia i transportu do warunków polowych.
• Integracja z telematyką – monitorowanie pracy, planowanie serwisu, analiza wydajności.
• Wysoka trwałość konstrukcji – maszyna zaprojektowana do intensywnej pracy podczas kampanii.

Wady i ograniczenia

• Wysoka cena zakupu – inwestycja opłacalna głównie dla dużych gospodarstw lub firm usługowych.
• Konieczność zapewnienia doświadczonego operatora – obsługa wymaga szkolenia i praktyki.
• Potrzeba rozbudowanego zaplecza serwisowego – w razie awarii przestój może być kosztowny.
• Wysokie, choć optymalizowane, zużycie paliwa – przy intensywnej pracy koszt paliwa jest znaczącą pozycją.
• Duże gabaryty – wymaga odpowiedniej organizacji transportu drogowego i miejsc postojowych.
• Największa efektywność tylko przy dużej skali – na małych areałach potencjał maszyny pozostaje niewykorzystany.

Ciekawostki i dodatkowe informacje

Ciekawym aspektem Terra Felis 3 jest stopień automatyzacji pracy. Producent stopniowo wdraża rozwiązania pozwalające na częściowe odciążenie operatora – automatyczne utrzymywanie zadanej prędkości taśm i gwiazd, systemy wspierające optymalne ustawienie głowicy pobierającej czy inteligentne zarządzanie mocą silnika. W przyszłości można spodziewać się dalszej automatyzacji tych maszyn, być może z wykorzystaniem elementów sztucznej inteligencji do analizy obrazów z kamer i optymalizacji procesu czyszczenia w czasie rzeczywistym.

Terra Felis 3 bywa też wykorzystywana do przeładunku innych upraw korzeniowych lub bulwiastych, tam gdzie ich charakterystyka jest zbliżona do buraka cukrowego. Wymaga to odpowiednich modyfikacji ustawień, a czasem elementów roboczych, ale pokazuje elastyczność koncepcji przeładowczego kombajnu. W niektórych regionach maszyna służy również do sortowania i przeładunku buraków pastewnych przeznaczonych na paszę dla bydła.

Warto dodać, że Holmer jako producent kładzie duży nacisk na wsparcie posprzedażowe – szkolenia operatorów, dostępność części zamiennych, serwis w trakcie kampanii. Przy tak skomplikowanych technicznie maszynach jest to element równie istotny, jak sama konstrukcja. W praktyce firmy usługowe często zawierają długoterminowe umowy serwisowe, zapewniające gotowość serwisu w krytycznych momentach kampanii.

Holmer Terra Felis 3 stanowi przykład tego, jak bardzo specjalistyczne i zaawansowane stały się dzisiejsze maszyny rolnicze. Z jednej strony mamy klasyczne kombajny wykopujące buraki, z drugiej – wysoko wyspecjalizowane przeładowcze kombajny czyszczące, zapewniające optymalną logistykę i jakość surowca. W efekcie cały łańcuch produkcji buraka cukrowego – od siewu, poprzez pielęgnację, zbiór, aż po dostawę do cukrowni – tworzy spójny, zmechanizowany system, w którym takie maszyny jak Terra Felis 3 pełnią rolę kluczowych ogniw.

Rozwój tej klasy maszyn jest też związany z rosnącymi wymogami dotyczącymi ochrony środowiska. Dokładne oddzielenie ziemi i zanieczyszczeń na polu ogranicza ilość odpadów w cukrowniach, zmniejsza emisję CO₂ związaną z transportem niepotrzebnego materiału i ułatwia zachowanie naturalnego obiegu materii organicznej w gospodarstwie. W tym kontekście Holmer Terra Felis 3 wpisuje się w szerszy trend efektywnego, zrównoważonego rolnictwa, w którym nowoczesna technika służy nie tylko wydajności, ale również racjonalnemu wykorzystaniu zasobów i minimalizacji negatywnego wpływu na środowisko.