Kaczka Pekin, oznaczana naukowo jako Anas platyrhynchos domesticus, jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych i najważniejszych gospodarczo ras kaczek na świecie. Kojarzona zarówno z produkcją mięsa i jaj, jak i z udomowioną odmianą popularnej kaczki krzyżówki, stanowi kluczowy element hodowli drobiu wodnego w wielu krajach. Jej charakterystyczna, jasna barwa upierzenia, szybki przyrost masy ciała oraz duża odporność sprawiają, że od dziesięcioleci pozostaje podstawą intensywnej produkcji kaczek, a jednocześnie pozostaje ptakiem cenionym przez hodowców amatorów i miłośników zwierząt ozdobnych.

Pochodzenie, historia udomowienia i znaczenie gospodarcze

Korzenie kaczki Pekin sięgają starożytnych cywilizacji Azji, gdzie udomowiono dziką kaczę krzyżówkę. W Chinach już kilka tysięcy lat temu hodowano kaczki w celach konsumpcyjnych, wykorzystując ich zdolność do szybkiego wzrostu i dobrej adaptacji do środowisk wodnych. Nazwa Pekin (lub Peking) pochodzi od dawnej nazwy stolicy Chin – Pekinu – skąd ptaki te były eksportowane do Europy i Ameryki Północnej w XIX wieku.

Początkowo kaczki Pekin trafiały do Europy i Stanów Zjednoczonych jako ciekawostka hodowlana oraz egzotyczny drób, jednak bardzo szybko ujawniły swój ogromny potencjał produkcyjny. W drugiej połowie XIX wieku rozpoczęto ich selekcję w kierunku większego umięśnienia, szybszego przyrostu masy oraz jasnego upierzenia, które ułatwiało przeprowadzanie uboju i obróbki tuszki. W efekcie powstała jedna z najważniejszych linii **mięsnych** kaczek na świecie.

Rozwój hodowli Pekinów ściśle związany jest z rozwojem intensywnych ferm drobiarskich. W XX wieku rasa ta stała się podstawą produkcji kaczek rzeźnych w Chinach, USA, krajach Europy Zachodniej, a później także w Europie Środkowo‑Wschodniej, w tym w Polsce. W wielu regionach to właśnie Pekin stanowił punkt wyjścia do tworzenia lokalnych odmian i linii towarowych, przystosowanych do konkretnych warunków klimatycznych oraz systemów utrzymania.

Ze względu na swoje właściwości użytkowe Pekin zyskał rangę rasy wzorcowej. W programach hodowlanych innych kaczek mięsnych często wykorzystuje się go jako linię ojcowską lub mateczną, aby wprowadzić pożądane cechy takie jak szybki wzrost czy wysoka wydajność rzeźna. Równocześnie zachowanie tradycyjnych odmian Pekina, nieprzetworzonych przesadną selekcją, stało się istotne dla bioróżnorodności drobiu i utrzymania zasobów genetycznych.

Charakterystyka rasy: wygląd, cechy użytkowe i zachowanie

Kaczka Pekin jest typową rasą o kierunku **mięsnym**, wyróżniającą się masywną, wydłużoną sylwetką i stosunkowo szeroką klatką piersiową. Dorosłe osobniki charakteryzują się silną budową, dobrze rozwiniętym umięśnieniem i dość wysoką postawą. Upierzenie jest najczęściej kremowobiałe lub śnieżnobiałe, co zostało utrwalone w procesie selekcji, ponieważ jasne pióra są preferowane przez przetwórstwo mięsne – po skubaniu na tuszce nie pozostają ciemne ślady po piórach i piórkach.

Głowa Pekina jest stosunkowo duża, lekko wydłużona, z prostym czołem i wyraźnie zaznaczoną linią dzioba. Dziob jest szeroki, mocny, zwykle żółty lub pomarańczowy. Oczy mają ciemne zabarwienie, często kontrastujące z jasnym upierzeniem. Szyja jest średniej długości, gruba, płynnie przechodząca w tułów. Korpus prezentuje się nieco wydłużony, z lekko uniesionym przodem i mocno rozbudowanymi partiami mięśniowymi piersi oraz ud. Nogi są stosunkowo krótkie, mocne, w barwie od żółtopomarańczowej do pomarańczowej. Błony pławne pomiędzy palcami rozwinięte są wyraźnie, charakterystycznie dla kaczek wodnych.

Pod względem masy ciała Pekin należy do ras cięższych. Dorosłe kaczory mogą osiągać od 3,5 do około 4,5 kg, a kaczki od 3 do 4 kg, w zależności od linii hodowlanej, żywienia i warunków utrzymania. W nowoczesnych liniach towarowych, intensywnie żywionych, młode ptaki już w wieku około 7–8 tygodni mogą osiągać masę 2,5–3 kg, co czyni je doskonałym surowcem do produkcji mięsa. Mięso Pekina uchodzi za delikatne, o umiarkowanej zawartości tłuszczu, z charakterystycznym smakiem, cenionym w kuchni azjatyckiej i europejskiej.

Nie bez znaczenia jest także wydajność jajowa. Choć Pekin jest przede wszystkim rasą mięsną, kaczki te są w stanie znosić od 120 do nawet 200 jaj rocznie, zależnie od intensywności żywienia, oświetlenia i poziomu selekcji. Jaja są większe niż kurze, o masie przeciętnie 70–90 g, z mocną skorupą, przeważnie białą lub lekko kremową. W wielu gospodarstwach wykorzystuje się je nie tylko do reprodukcji, ale również do przetwórstwa spożywczego, np. do wyrobu ciast, makaronów czy marynowanych jaj w tradycyjnych kuchniach Azji.

Pod względem temperamentu Pekiny uchodzą za ptaki żywe, ruchliwe, a zarazem stosunkowo spokojne w porównaniu z niektórymi rasami dzikopochodnymi. Dobrze adaptują się do różnych systemów utrzymania – od wybiegowego, przez półintensywny, aż po w pełni zamknięte systemy fermowe. Ich zachowanie cechuje się instynktownym zamiłowaniem do wody: chętnie korzystają ze stawów, sadzawek i basenów. Nawet w intensywnych systemach chowu zaleca się zapewnienie im choćby minimalnego dostępu do wody do kąpieli, co poprawia kondycję upierzenia i ogólne samopoczucie ptaków.

Ważną cechą jest odporność na warunki środowiskowe. Pekiny dobrze znoszą niższe temperatury, pod warunkiem zapewnienia suchej, przewiewnej, lecz niezbyt chłodnej kaczkarni. Gęste upierzenie oraz warstwa tłuszczu podskórnego zapewniają im dobrą izolację cieplną. Jednocześnie są wrażliwe na nadmierną wilgotność i brak higieny ściółki, co sprzyja chorobom kończyn i schorzeniom skóry. Hodowcy podkreślają, że właściwa wentylacja, regularne dościelanie oraz kontrola gęstości obsady stanowią klucz do utrzymania dobrego zdrowia stada.

Kaczka Pekin wykazuje przeciętny instynkt kwoczenia – wiele linii, szczególnie towarowych, prawie całkowicie utraciło skłonność do wysiadywania jaj na rzecz wysokiej nieśności i szybkiego wzrostu. Dlatego w profesjonalnych hodowlach pisklęta uzyskuje się najczęściej poprzez inkubację sztuczną w wylęgarniach. W mniejszych gospodarstwach rolę „matek zastępczych” nierzadko przejmują inne rasy kaczek lub nawet kury o silnym instynkcie kwoczenia.

Występowanie, kierunki użytkowania i systemy utrzymania

Pekin jest obecnie rasą rozpowszechnioną na całym świecie. Szczególnie duże pogłowie utrzymuje się w Chinach, które są największym producentem i konsumentem mięsa kaczek na globie. Tamtejsze linie Pekina są ściśle powiązane z tradycyjną kuchnią, w której kacze mięso odgrywa centralną rolę. Słynna potrawa kaczka po pekińsku, serwowana z cienkimi naleśnikami, sosem hoisin i warzywami, wykorzystuje właśnie ptaki typu Pekin lub blisko z nim spokrewnione odmiany.

W Europie rasa ta jest ważna w krajach o rozwiniętej produkcji drobiarskiej, takich jak Francja, Niemcy, Holandia czy Polska. W Polsce Pekin stanowi podstawę towarowej produkcji kaczek rzeźnych: zarówno w fermach wielkotowarowych, jak i w gospodarstwach rodzinnych. Oprócz mięsa coraz częściej docenia się również wartość jaj kaczych, wykorzystywanych w kuchni regionalnej i gastronomii profesjonalnej.

Na kontynencie amerykańskim, szczególnie w Stanach Zjednoczonych, Pekin jest niemal synonimem kaczki hodowlanej. Tamtejsze linie zostały silnie zmodernizowane pod kątem wybitnie szybkiego wzrostu i wysokiej konwersji paszy. W wielu krajach Ameryki Południowej, gdzie rośnie zainteresowanie różnicowaniem produkcji drobiarskiej, Pekin dopiero umacnia swoją pozycję, konkurując z lokalnymi rasami i mieszańcami.

W Afryce i krajach o tropikalnym klimacie Pekin również znajduje zastosowanie, choć częściej w krzyżowaniu z rasami lepiej znoszącymi wysokie temperatury, takimi jak kaczki piżmowe (Muscovy) czy lokalne odmiany kaczek półdzikich. Krzyżowanie ma na celu połączenie szybkiego wzrostu i dobrej mięsności Pekina z odpornością na upały i choroby charakterystyczne dla klimatów gorących.

Pod względem użytkowym Pekiny można podzielić na kilka typu linii:

• linie typowo rzeźne, nastawione na maksymalny przyrost masy w krótkim czasie,
• linie ogólnoużytkowe, łączące dobrą **nieśność** z przyzwoitą mięsnością,
• linie amatorskie i ozdobne, utrzymujące bardziej tradycyjny typ budowy i zrównoważoną użytkowość.

W systemach przemysłowych Pekiny utrzymuje się zazwyczaj w budynkach zamkniętych, z kontrolowaną temperaturą i oświetleniem. Ptaki przebywają na ściółce, która musi być regularnie wymieniana lub dościelana. Dostęp do wody ogranicza się do poideł, przy czym unika się dużych zbiorników otwartych, aby zmniejszyć ryzyko zawilgocenia ściółki. Żywienie jest ściśle zbilansowane i dostosowane do poszczególnych faz wzrostu: od paszy startowej, przez paszę grower, aż po mieszanki wykańczające tuż przed ubojem.

W gospodarstwach ekstensywnych lub ekologicznych Pekiny korzystają często z wybiegów z dostępem do naturalnych lub sztucznych zbiorników wodnych. Taki system nie tylko zaspokaja naturalne potrzeby behawioralne ptaków, lecz także umożliwia im częściowe samodzielne zdobywanie pożywienia – poszukiwanie owadów, mięczaków i roślin wodnych. Wpływa to korzystnie na dobrostan i może poprawiać walory smakowe mięsa, choć zwykle wydłuża czas odchowu i nieco obniża intensywność przyrostów w porównaniu z fermami przemysłowymi.

Istotne jest również znaczenie Pekinów w gospodarstwach mieszanych, gdzie kaczki wykorzystuje się do naturalnego zwalczania ślimaków, larw owadów i innych szkodników na polach oraz w sadach. Dzięki zamiłowaniu do wody i żerowania na wilgotnych terenach świetnie radzą sobie na podmokłych łąkach, gdzie inne gatunki drobiu mogą mieć problemy z przystosowaniem. Ponadto odchody kaczek wzbogacają glebę w składniki pokarmowe, co sprzyja poprawie jej żyzności.

Żywienie, rozród i zdrowie kaczki Pekin

Prawidłowe żywienie jest jednym z najważniejszych elementów sukcesu w hodowli Pekinów. W fazie odchowu piskląt, trwającej pierwsze tygodnie życia, stosuje się pasze wysokoenergetyczne i wysokobiałkowe, bogate w aminokwasy egzogenne, witaminy oraz minerały. Ma to na celu zapewnienie szybkiego i zrównoważonego rozwoju szkieletu, mięśni oraz narządów wewnętrznych. Nadmierny przyrost masy bez odpowiedniego wsparcia mineralno‑witaminowego może prowadzić do deformacji nóg i problemów z układem kostnym.

W późniejszych etapach odchowu dawki pokarmowe stopniowo dostosowuje się do rosnącej masy ciała oraz tempa wzrostu. Pekiny wykazują stosunkowo dobrą **konwersję** paszy – oznacza to, że potrafią efektywnie przekształcać składniki pokarmowe na przyrost masy mięśniowej. Dzięki temu produkcja mięsa z ich udziałem jest ekonomicznie uzasadniona, szczególnie w regionach o rozwiniętej infrastrukturze paszowej. W chowie półintensywnym część dawki można pokryć paszami objętościowymi: zielonką, roślinnością wodną czy odpadami roślinnymi z gospodarstwa, co obniża koszty utrzymania.

Rozród u kaczki Pekin prowadzony jest przede wszystkim w sposób kontrolowany. Hodowcy dobierają stada rodzicielskie, uwzględniając takie cechy jak tempo wzrostu, zdrowotność, nieśność i jakość piskląt. Zapłodnienie jaj uzależnione jest od właściwego stosunku liczby samców do samic – zwykle na jednego kaczora przypada od 4 do 7 kaczek. W intensywnych programach hodowlanych powszechne jest stosowanie sztucznej inseminacji, ułatwiającej precyzyjne krzyżowanie linii oraz ograniczającej zmęczenie reproduktorów.

Jaja przeznaczone do wylęgu muszą spełniać wysokie wymagania jakościowe: odpowiednia masa, kształt, nienaruszona skorupa i prawidłowa pigmentacja. Przechowuje się je w chłodniach o stabilnej temperaturze, aby nie doprowadzić do przedwczesnego rozwoju zarodków ani do ich obumierania. Sam proces inkubacji w wylęgarkach wymaga szczegółowej kontroli parametrów: temperatury, wilgotności, obrotu jaj oraz systemu przewietrzania komory. Prawidłowy wylęg Pekinów przy zachowaniu optymalnych warunków może sięgać bardzo wysokiego odsetka zapłodnionych jaj.

Jeśli chodzi o zdrowie, Pekiny są ogólnie ptakami odpornymi, ale narażonymi na typowe choroby drobiu wodnego. Szczególnie groźne mogą być zakażenia bakteryjne dróg oddechowych oraz infekcje przewodu pokarmowego, które często wynikają z zaniedbań higienicznych – brudnej wody, wilgotnej ściółki lub przepełnionych pomieszczeń. Znaczenie mają także choroby wirusowe, takie jak ptasia grypa czy wirusowe zapalenia jelit, które w dużych stadach mogą się szybko szerzyć.

Nowoczesna hodowla stosuje programy profilaktyczne oparte na szczepieniach, bioasekuracji oraz systematycznej kontroli zdrowotności stada. Obejmuje to m.in. dezynfekcję kaczkarni, stosowanie odkażających mat wejściowych, ograniczanie dostępu dzikich ptaków do ferm oraz kontrolę jakości pasz i wody. W małych gospodarstwach, gdzie ptaki często mają kontakt z dzikim ptactwem wodnym, szczególnie ważne jest monitorowanie wszelkich objawów chorobowych, takich jak ospałość, spadek apetytu, biegunki czy duszności.

Dbając o zdrowie Pekinów, hodowcy zwracają uwagę także na problemy wynikające z nadmiernego przyrostu masy ciała. W liniach silnie selekcjonowanych na szybki wzrost może dochodzić do przeciążenia układu kostnego i krążenia. Dlatego w niektórych programach żywieniowych wprowadza się okresowe ograniczanie dawki energetycznej lub modyfikuje skład paszy, aby wzrost był bardziej harmonijny i nie obciążał nadmiernie organizmu ptaków.

Kaczka Pekin w kulturze, kuchni i przydomowych hodowlach

Znaczenie kaczki Pekin wykracza daleko poza sferę produkcji zwierzęcej. W kulturze chińskiej kaczka od wieków uważana jest za symbol dostatku, obfitości i rodzinnego ciepła. Wiele tradycyjnych świąt i uroczystości wiąże się z podawaniem potraw z kaczki, a najbardziej znanym daniem pozostaje wspomniana kaczka po pekińsku, przygotowywana według ściśle określonych reguł. Skórę ptaka naciera się specjalną mieszanką przypraw, następnie suszy i piecze tak, aby uzyskać chrupiącą, lśniącą powierzchnię i soczyste mięso. W gastronomii międzynarodowej Pekin stał się wręcz ikoną kaczki „restauracyjnej”.

W kuchniach europejskich i polskiej tradycji kulinarnej mięso Pekina wykorzystuje się na różne sposoby: do pieczeni, dań jednogarnkowych, wędlin czy pasztetów. Cenione są także produkty przetworzone, jak suszone piersi, wędzone udka czy konserwy mięsne. Tłuszcz kaczy, wytapiany z tuszki, uchodzi za aromatyczny i nadaje się do smażenia oraz pieczenia, szczególnie ziemniaków i warzyw korzeniowych. W wielu regionach stosuje się go także jako składnik tradycyjnych smarowideł do pieczywa.

W przydomowych hodowlach Pekiny cieszą się popularnością nie tylko z uwagi na walory użytkowe, ale też ze względu na atrakcyjny wygląd i dość łagodne usposobienie. Jasne, gęste upierzenie, charakterystyczne „kacze” chód i odgłosy czynią z nich ptaki chętnie obserwowane przez dzieci i dorosłych. Dobrze czują się w niewielkich stadach na podwórkach wiejskich, gdzie mają dostęp do trawy, wody i różnorodnego pokarmu. W takich warunkach ich przyrosty są często nieco wolniejsze niż na fermach, ale mięso bywa szczególnie cenione ze względu na smak i bardziej naturalny sposób żywienia.

Niektórzy hodowcy hobbystyczni utrzymują Pekiny jako ptaki **ozdobne**, łącząc je z innymi rasami kaczek na stawach dekoracyjnych. Dzięki śnieżnobiałemu upierzeniu kaczory i kaczki efektownie prezentują się na tle zieleni i tafli wody. Ważne jest jednak, by pamiętać o odpowiedzialnej hodowli i nie dopuszczać do niekontrolowanego rozmnażania, zwłaszcza tam, gdzie istnieje ryzyko krzyżowania z dziką kaczką krzyżówką i zaburzenia lokalnych populacji.

Interesującym zagadnieniem jest rola Pekinów w edukacji przyrodniczej. Coraz częściej spotyka się je w gospodarstwach edukacyjnych, ośrodkach agroturystycznych i mini‑zoo, gdzie dzieci mogą obserwować zachowanie kaczek, poznawać cykl rozwojowy od jaja po dorosłego ptaka, a także dowiadywać się o zasadach odpowiedzialnego traktowania zwierząt. Tego typu inicjatywy pozwalają zwrócić uwagę na pochodzenie żywności, kwestie dobrostanu i ochrony różnorodności genetycznej zwierząt gospodarskich.

Pekin, choć silnie związany z intensywną produkcją, pozostaje jednocześnie symbolem tradycji kulinarnych i gospodarstw rodzinnych. Jego uniwersalny charakter – od roli głównego dostawcy mięsa w wielkich fermach, po ptaka towarzyszącego człowiekowi nad małym wiejskim stawem – sprawia, że jest jedną z najciekawszych i najbardziej wszechstronnych ras kaczek na świecie. Zrozumienie jego potrzeb, możliwości i historii pozwala lepiej docenić znaczenie tego ptaka w rolnictwie, kulturze i codziennym życiu człowieka.