Hisex to jedna z najbardziej rozpoznawalnych linii towarowych kur typu nieśnego, należąca do gatunku Gallus gallus domesticus. Została wyhodowana z myślą o maksymalnej wydajności produkcji jaj przy jednoczesnym zachowaniu dobrej zdrowotności i odporności ptaków. Choć nie jest rasą w klasycznym, hodowlanym znaczeniu, w praktyce rolniczej i wśród hodowców amatorów funkcjonuje właśnie jako rasa. Hisexy spotyka się w ogromnych fermach przemysłowych, ale również w małych, przydomowych kurnikach, gdzie zyskały popularność dzięki spokojnemu usposobieniu i bardzo wysokiej nieśności. Linia ta doskonale ilustruje, jak daleko zaszła współczesna genetyka drobiu w kierunku optymalizacji produkcji żywności.

Pochodzenie, historia i charakter linii Hisex

Hisex jest tzw. linią komercyjną (handlową) kur nieśnych, opracowaną przez specjalistów zajmujących się hodowlą drobiu w celu maksymalnego wykorzystania potencjału genetycznego kur domowych. Nazwa Hisex pochodzi od połączenia angielskich słów „high” i „sex”, co odnosi się zarówno do wysokiej wydajności, jak i do metody wczesnego rozróżniania płci kurcząt (sexing). Linia ta została opracowana w drugiej połowie XX wieku w dużym przedsiębiorstwie hodowlanym, które dzięki zaawansowanej selekcji łączyło cechy kilku wcześniej wyhodowanych ras i linii użytkowych.

Podstawą stworzenia Hisexa były głównie wysoko nieśne odmiany kur lekkich, takich jak różne linie pochodne od Leghorn czy innych ras typu śródziemnomorskiego. Selekcja była prowadzona w kilku kierunkach: zwiększenie liczby znoszonych jaj, poprawa wykorzystania paszy, wyrównanie pokroju, a także ułatwienie rozpoznawania płci jednodniowych piskląt. Dzięki temu powstały populacje cechujące się stabilną nieśnością, przewidywalnym tempem wzrostu oraz dobrą adaptacją do warunków fermowych.

W historii drobiarstwa Hisex zajął miejsce obok innych znanych komercyjnych linii, takich jak Lohmann, Hy-Line, ISA czy Shaver. Wszystkie te linie opierają się na skomplikowanych programach hodowlanych, w których wykorzystuje się tzw. linie pradziadkowe, dziadkowe i rodzicielskie. Końcowy użytkownik – rolnik lub właściciel przydomowego kurnika – otrzymuje pisklęta będące ostatnim ogniwem złożonego programu krzyżowań. W praktyce oznacza to, że nie jest możliwe samodzielne odtwarzanie oryginalnej linii Hisex tylko poprzez rozmnażanie dostępnych kur i kogutów; ich potomstwo nie będzie tak wyrównane i wydajne jak osobniki kupione z ferm reprodukcyjnych.

Wraz z rozwojem nowoczesnego drobiarstwa Hisex szybko rozprzestrzenił się w wielu krajach Europy, a następnie na innych kontynentach. Coraz większe zapotrzebowanie na jaja konsumpcyjne sprawiło, że rolnicy poszukiwali ptaków, które w krótkim czasie, przy umiarkowanym zużyciu paszy, znoszą dużo jaj o trwałej skorupie. Hisex odpowiedział na te potrzeby, więc linia ta stała się standardem na wielu fermach intensywnej produkcji. Z czasem zaczęto dostosowywać ją również do chowu w systemach alternatywnych – ściółkowym, wolnowybiegowym, a nawet ekologicznym.

Ciekawym elementem historii tej linii jest niewielka rozpoznawalność nazwy wśród konsumentów przy jednoczesnej bardzo dużej rozpoznawalności wśród hodowców. Dla przeciętnego nabywcy jaj w sklepie informacje o tym, z jakiej linii pochodzi nioska, są niewidoczne. Tymczasem hodowca doskonale wie, że wybierając Hisex, stawia na określony zestaw cech użytkowych, które przekładają się na jego koszty i przychody.

Odmiany barwne i zróżnicowanie użytkowe Hisex

Jedną z najbardziej znanych cech linii Hisex jest występowanie kilku odmian barwnych, powiązanych z typem produkowanego jaja. Najczęściej spotyka się:

• Hisex White – kurki białe, wysoki udział krwi ras typu Leghorn, znoszące głównie jaja o białej skorupce;
• Hisex Brown – kurki brązowe lub rudobrązowe, krzyżówki o nieco cięższej budowie, znoszące jaja o brązowej skorupce;
• rzadziej spotykane warianty pośrednie, czasami dostępne pod nazwą Hisex Silver lub Hisex Black, zależnie od oferty konkretnej firmy hodowlanej.

Podział ten nie jest tylko kwestią estetyki. Rynki poszczególnych krajów różnią się preferencjami – w niektórych dominują jaja białe, w innych konsumenci wolą jaja brązowe, kojarzone z produkcją tradycyjną. Dlatego firmy hodowlane opracowały odrębne linie, w których barwa upierzenia kur koreluje z kolorem skorupki jaj, co ułatwia zarządzanie stadem i spełnianie wymagań rynku.

Hisex White to odmiana o bardzo lekkiej budowie ciała, typowo „nieśnej”, o wysokiej aktywności, żywym temperamencie i wyjątkowo wysokiej nieśności. Kurki te zaczynają nieść dość wcześnie, często już w wieku 18–20 tygodni, a w szczytowym okresie produkcji potrafią znosić ponad 300 jaj rocznie, a w warunkach zbliżonych do fermowych nawet jeszcze więcej. Ich jaja są zazwyczaj średniej wielkości, o jasnej, gładkiej skorupce, chętnie wybieranej przez duże zakłady pakujące jaja do sprzedaży detalicznej.

Hisex Brown ma nieco inną charakterystykę użytkową. Ptaki te są masywniejsze, spokojniejsze, często lepiej znoszą zmienne warunki środowiskowe i są chętnie wybierane do systemów wolnowybiegowych. Jaja o brązowej skorupce bywają nieco cięższe, a sama skorupka jest zwykle mocniejsza, co ma znaczenie przy transporcie. Nieśność Hisex Brown jest nieco niższa niż w przypadku białej odmiany, lecz nadal bardzo wysoka jak na standardy drobiarstwa towarowego – stado prawidłowo żywione i utrzymywane może osiągać wyniki na poziomie około 280–320 jaj w ciągu cyklu nieśności.

Warto dodać, że oprócz barwy upierzenia i skorupy jaj, poszczególne odmiany różnią się także tempem wzrostu i wykorzystaniem paszy. Hisex White często wykazuje lepszy współczynnik wykorzystania paszy na kilogram masy jaj, podczas gdy Hisex Brown, ze względu na większą masę ciała, zużywa nieco więcej paszy na sztukę, ale bywa trwalszy w dłuższym cyklu nieśnym. Wybór konkretnej odmiany zależy od profilu gospodarstwa, systemu utrzymania oraz docelowego rynku zbytu jaj.

Charakterystyka morfologiczna i zachowanie kur Hisex

Kury Hisex są typowymi przedstawicielkami nowoczesnych linii nieśnych o lekkiej budowie ciała. Mają wydłużoną, dość smukłą sylwetkę, dobrze rozwinięty, mocny grzebień, zwykle pojedynczy, stojący, a także duże, czerwone dzwonki. Ich klatka piersiowa jest dobrze wysklepiona, grzbiet lekko opadający ku ogonowi, a brzuch po rozpoczęciu intensywnej nieśności wyraźnie powiększony i miękki w dotyku, co świadczy o wysokim rozwinięciu narządów rozrodczych.

W odmianie Hisex White pióra są śnieżnobiałe, gęste, lecz stosunkowo krótkie, co ułatwia utrzymanie czystości ptaków w warunkach fermowych. Dziób zazwyczaj ma barwę słomkowo-żółtą, podobnie jak skoki (nogi). Oczy są żywe, intensywnie pomarańczowe lub czerwonawe, co jest cechą typową dla ptaków w dobrej kondycji.

Hisex Brown charakteryzuje się upierzeniem w różnych odcieniach brązu – od jaśniejszego, złotawego, po ciemny, czekoladowy. Pióra na szyi są często jaśniejsze, z delikatnym obrzeżeniem, a na ogonie i skrzydłach mogą pojawiać się ciemniejsze akcenty. Skoki są zwykle żółte lub żółtopomarańczowe. Ogólna budowa ciała jest tu nieco masywniejsza, co sprawia, że ptaki wydają się bardziej „krępe” niż ich białe odpowiedniki.

Pod względem zachowania Hisexy uchodzą za kury stosunkowo spokojne, choć temperament zależy nie tylko od genetyki, ale też od warunków utrzymania. W dużych fermach, gdzie ptaki mają ograniczoną możliwość ruchu, zachowują się raczej biernie, jednak w systemach wolnowybiegowych szybko ujawniają naturalną ciekawość i instynkt poszukiwania pokarmu. Często można zaobserwować, jak intensywnie grzebią w ziemi, szukając nasion, owadów czy zielonych części roślin.

Hisexy są również stosunkowo łagodne wobec człowieka. Przy regularnym kontakcie z opiekunem szybko przyzwyczajają się do jego obecności, podchodzą po karmę, a niektóre osobniki pozwalają się nawet brać na ręce. Ta cecha sprawia, że linia ta jest chętnie wybierana nie tylko przez zawodowych hodowców, ale i przez hobbystów, którzy cenią sobie łatwość obsługi stada i brak nadmiernej płochliwości ptaków.

Interesującą cechą jest także ograniczony instynkt kwoczenia. U wielu nowoczesnych linii nieśnych, w tym u Hisexa, selekcja genetyczna doprowadziła do znacznego zredukowania skłonności do wysiadywania jaj. Z punktu widzenia fermy towarowej jest to cecha pożądana, ponieważ kura, która „siada na jajach”, przestaje nieść. W małych gospodarstwach natomiast może to być postrzegane jako wada, gdyż utrudnia naturalny rozród przy pomocy kwok. W efekcie potomstwo Hisexów częściej uzyskuje się dzięki sztucznemu wylęgowi w inkubatorach lub wykorzystaniu innych ras o silniejszym instynkcie kwoczenia.

Wydajność nieśna i parametry produkcyjne

Najważniejszą cechą linii Hisex jest jej wysoka wydajność w zakresie produkcji jaj. W warunkach dobrze zorganizowanej fermy towarowej, przy optymalnym żywieniu, oświetleniu i mikroklimacie, kury Hisex mogą znosić ponad 300 jaj w okresie 72–80 tygodni nieśności. W niektórych materiałach producentów linii można spotkać dane wskazujące na potencjał sięgający nawet 330–340 jaj na sztukę w jednym cyklu produkcyjnym.

W praktyce hodowli przydomowej wyniki te są zazwyczaj nieco niższe, jednak nadal imponujące. Przy prawidłowej opiece, regularnym dostępie do świeżej paszy i wody, ochronie przed drapieżnikami oraz zapewnieniu podstawowych wymagań dobrostanowych, stado Hisexów może osiągać 250–300 jaj rocznie na jedną kurę. W porównaniu z tradycyjnymi rasami wiejskimi, które potrafią nieść 120–180 jaj rocznie, różnica jest bardzo wyraźna.

Średnia masa jaj u odmiany białej wynosi zazwyczaj 60–63 g, natomiast u brązowej 62–65 g. Wraz z wiekiem nieśności masa jaj stopniowo rośnie, jednak zbyt duże jaja mogą obciążać organizm kury, a także być bardziej podatne na pęknięcia skorup. Dlatego w chowie towarowym często stosuje się kontrolę żywienia i długości cyklu produkcyjnego, aby zbalansować ilość i jakość wytwarzanych jaj.

Hisex cechuje się także bardzo dobrym stosunkiem wykorzystania paszy do produkcji jaj. Oznacza to, że do wytworzenia jednego kilograma masy jaj zużywa się stosunkowo niewielką ilość paszy. Jest to kluczowy parametr ekonomiczny dla ferm, które muszą precyzyjnie kalkulować koszty produkcji. Dzięki efektywnemu wykorzystaniu paszy Hisexy są ekonomicznie opłacalne nawet przy rosnących cenach zbóż i koncentratów białkowych.

Innym istotnym parametrem jest wytrzymałość skorupki, szczególnie ważna w przypadku dużych zakładów pakujących i dystrybucyjnych. Hisex White, mimo produkcji jaj o jasnej skorupce, dzięki właściwemu żywieniu (zawierającemu odpowiednią ilość wapnia, fosforu i witaminy D3) daje jaja o dobrej twardości. Hisex Brown z kolei jest ceniony za grubsze, ciemniejsze skorupki, które często lepiej znoszą transport na większe odległości.

Występowanie i zasięg geograficzny

Hisex, jako linia komercyjna, nie jest „rasą regionalną” w klasycznym sensie, lecz produktem globalnego rynku drobiarskiego. Spotyka się go w wielu krajach Europy, Azji, Ameryki Północnej i Południowej, a także w Afryce i Australii. Zasadniczo wszędzie tam, gdzie istnieje rozwinięta produkcja jaj na skalę towarową, można natknąć się na kury tej linii lub bardzo podobne, konkurencyjne krzyżówki.

W Europie Hisex był i jest użytkowany m.in. w Holandii, Niemczech, Polsce, Czechach, na Słowacji, w krajach skandynawskich oraz na południu kontynentu. Z czasem, wraz z rozwojem alternatywnych systemów chowu, ptaki te adaptowano także do warunków wolnowybiegowych, w tym do gospodarstw ekologicznych. Dobór odpowiednich linii (szczególnie Hisex Brown, uznawanego za bardziej „terenowego”) pozwolił na uzyskanie dobrej nieśności również przy zwiększonej aktywności ruchowej i bardziej urozmaiconej diecie ptaków.

Na terenach wiejskich Hisexy często pojawiają się w przydomowych kurnikach jako jedna z podstawowych linii kur nieśnych. Rolnicy i amatorzy cenią je za szybkie tempo rozpoczęcia nieśności oraz dużą liczbę jaj w pierwszym roku użytkowania. Co ważne, ptaki te nie wymagają specjalnie skomplikowanej infrastruktury – dobrze sprawdzają się w klasycznych kurnikach z grzędami i gniazdami, o ile zapewni się odpowiednie warunki higieniczne i ochronę przed przeciągami oraz wilgocią.

W krajach o cieplejszym klimacie Hisexy wykorzystuje się zarówno w chowie intensywnym (kurniki zamknięte, klatki, systemy wolierowe), jak i w półintensywnym, gdzie większą część dnia spędzają na wybiegach. Dobra adaptacja do różnych typów pasz – od mieszanek pełnoporcjowych po pasze oparte na lokalnych surowcach – sprawia, że linia ta jest uniwersalnym wyborem dla wielu producentów jaj na całym świecie.

Systemy chowu i wymagania środowiskowe

Hisex został opracowany głównie z myślą o chowie intensywnym, w którym priorytetem jest wysoka produkcja jaj na jednostkę powierzchni. Jednak w miarę rozwoju świadomości konsumenckiej i rosnącej roli dobrostanu zwierząt linia ta coraz częściej jest utrzymywana w systemach alternatywnych. Należy do nich chów ściółkowy, wolnowybiegowy, a także ekologiczny.

W systemie klatkowym, wciąż spotykanym w wielu krajach, Hisex wykorzystuje swój potencjał produkcyjny najpełniej. Stała temperatura, kontrolowane oświetlenie (zwykle 14–16 godzin światła na dobę w okresie maximum nieśności), zbilansowana pasza i higiena środowiska sprzyjają osiąganiu rekordowych wyników. Jednak system ten jest coraz szerzej krytykowany z punktu widzenia dobrostanu kur, gdyż ogranicza ich naturalne zachowania, takie jak grzebanie w ściółce, kąpiele piaskowe czy swobodne rozpostarcie skrzydeł.

W systemie ściółkowym kury Hisex mają do dyspozycji większą przestrzeń na hali, gdzie mogą swobodnie się poruszać, korzystać z gniazd oraz grzęd. Ściółka z trocin, sieczki słomianej czy innych materiałów pozwala im realizować naturalne potrzeby behawioralne. W takich warunkach ptaki są zwykle bardziej aktywne, co może nieco obniżać wydajność przeliczaną „na sztukę”, ale z drugiej strony pozytywnie wpływa na ich zdrowie nóg, układu ruchu i ogólne samopoczucie.

W systemie wolnowybiegowym Hisexy mają dostęp do wybiegów zewnętrznych, często obsianych trawą, wzbogaconych w krzewy lub inne elementy krajobrazu, które umożliwiają schronienie i odpoczynek. Taki system chowu sprzyja wytwarzaniu jaj postrzeganych przez konsumentów jako bardziej „naturalne”. Jednocześnie kura ma tu możliwość intensywnego ruchu, kąpieli piaskowych i urozmaiconego żerowania, co może wpływać pozytywnie na jej zdrowie i odporność.

Niezależnie od systemu chowu, Hisex wymaga kilku kluczowych warunków środowiskowych. Należą do nich:

• odpowiednia temperatura – zbyt niska obniża nieśność, zbyt wysoka powoduje stres cieplny;
• dobre parametry wilgotności i wentylacji – nadmiar wilgoci sprzyja chorobom dróg oddechowych i skóry;
• stabilny program świetlny – nagłe skrócenie dnia świetlnego może zatrzymać lub znacząco zmniejszyć nieśność;
• dostęp do czystej wody – nawet krótkotrwały jej brak odbija się negatywnie na produkcji jaj;
• zbilansowana pasza, bogata w białko, minerały i witaminy, zwłaszcza wapń, fosfor, witaminę D3 oraz mikroelementy.

W przydomowych warunkach część tych wymagań można spełnić w prosty sposób – zapewniając kurnik z dobrą izolacją, oknami, ochroną przed przeciągami i regularnie sprzątaną ściółką, a także stały dostęp do wody w poidłach i do pełnoporcjowej mieszanki paszowej. Uzupełnienie diety o warzywa, resztki kuchenne pochodzenia roślinnego czy zieleninę z ogrodu jest możliwe, lecz nie powinno zastępować profesjonalnej paszy, zwłaszcza w okresie szczytowej nieśności.

Zdrowotność, długość użytkowania i dobrostan

Hisex, jako linia intensywnie selekcjonowana na wysoką wydajność, wymaga odpowiedniej opieki zdrowotnej. Genetyka może zapewnić wysoką odporność na niektóre choroby i dobre tempo wzrostu, ale przy złych warunkach środowiskowych nawet najlepiej wyhodowana kura będzie chorować i słabo nieść. Dlatego w chowie komercyjnym standardem jest program profilaktycznych szczepień, ochrona przed pasożytami oraz systematyczna kontrola warunków mikroklimatycznych.

Największe zagrożenia zdrowotne dla stad Hisex to choroby zakaźne, takie jak choroba Newcastle, zakaźne zapalenie oskrzeli, kokcydioza, a także różne formy zapaleń dróg oddechowych i przewodu pokarmowego. Wiele z nich można skutecznie ograniczyć dzięki profilaktyce weterynaryjnej, izolacji nowych ptaków wprowadzanych do stada oraz utrzymaniu wysokiej higieny w kurniku.

Długość użytkowania kur Hisex w produkcji towarowej jest zwykle ograniczona do pierwszego, maksymalnie drugiego cyklu nieśności. Oznacza to, że po osiągnięciu określonego wieku (zwykle około 72–80 tygodni) stado jest wymieniane na młodsze, bardziej wydajne osobniki. Wynika to z faktu, że po pierwszym szczycie produkcji nieśność stopniowo spada, rośnie natomiast zużycie paszy oraz częstotliwość występowania większych, mniej ekonomicznych jaj.

W warunkach przydomowych, gdzie priorytetem nie zawsze jest maksymalny zysk, kury Hisex mogą być użytkowane dłużej – nawet kilka lat. Po dwóch intensywnych sezonach nieśnych ich produkcja jaj znacznie maleje, ale nadal mogą one znosić pewną liczbę jaj rocznie, pełniąc jednocześnie funkcję „ptaków towarzyszących”. W takich sytuacjach ważne jest zapewnienie odpowiednich warunków zdrowotnych, w tym odrobaczania, ochrony przed pasożytami zewnętrznymi (pchły, wszoły, ptaszyńce) oraz okresowych konsultacji z lekarzem weterynarii.

Kwestia dobrostanu jest coraz częściej poruszana w odniesieniu do linii wysokoprodukcyjnych, takich jak Hisex. Z jednej strony ich organizm jest doskonale przystosowany do intensywnej produkcji jaj, z drugiej – wysokie tempo metabolizmu obciąża układ kostny, krążeniowy i rozrodczy. Dlatego tak ważne jest zapewnienie im możliwości naturalnej aktywności ruchowej, dostępu do wybiegów lub przynajmniej odpowiednio zaprojektowanych kurników z grzędami, miejscami do kąpieli piaskowych oraz urozmaiconym środowiskiem.

Znaczenie gospodarcze i rola w rolnictwie

Rola linii Hisex w nowoczesnym rolnictwie jest bardzo duża, choć zazwyczaj słabo widoczna dla konsumenta końcowego. Produkowane przez te ptaki jaja trafiają do sklepów, gastronomii, przetwórstwa przemysłowego i wielu innych sektorów gospodarki. Dzięki ich wysokiej wydajności paszy na jednostkę produktu możliwe jest dostarczanie taniego białka zwierzęcego w postaci jaj dla szerokich kręgów społeczeństwa.

Hisexy mają także znaczenie w kontekście bezpieczeństwa żywnościowego. Stabilna produkcja jaj przez cały rok, niezależnie od sezonowych wahań, pozwala utrzymać ciągłość dostaw i względnie stałe ceny. W krajach o rozwijającym się rolnictwie wykorzystanie takich linii jak Hisex umożliwia szybkie zwiększenie produkcji żywności bez konieczności istotnego powiększania areału upraw lub pogłowia innych gatunków zwierząt gospodarskich.

W małych gospodarstwach rodzinnych i przydomowych kurnikach Hisex pełni również funkcję edukacyjną i społeczną. Hodowla kilku kur nieśnych uczy odpowiedzialności za zwierzęta, pozwala dzieciom i dorosłym lepiej zrozumieć cykl produkcji żywności, a jednocześnie zapewnia świeże jaja na własne potrzeby. W wielu krajach, także w Polsce, rośnie moda na utrzymywanie niewielkich stad kur w ogrodach i na działkach, a Hisex dzięki swojej wydajności i łagodnemu charakterowi jest jedną z najczęściej polecanych linii do tego celu.

Z punktu widzenia ekonomiki gospodarstwa wybór Hisexa oznacza szybszy zwrot nakładów poniesionych na zakup piskląt, budowę lub modernizację kurnika oraz pasze. Wysoka nieśność sprawia, że nawet niewielkie stado kur pozwala na zaspokojenie potrzeb rodziny, a często również na sprzedaż nadwyżek jaj sąsiadom czy lokalnym sklepom. Dzięki temu Hisex pełni ważną rolę w lokalnej, rozproszonej produkcji żywności, która uzupełnia duże fermy przemysłowe.

Ciekawostki i praktyczne wskazówki dla hodowców

Hisex, mimo że jest linią głęboko ukształtowaną przez hodowlę przemysłową, ma także swoje „ludzkie” oblicze, które doceniają właściciele małych stad. Wielu hodowców amatorów zauważa, że poszczególne kury różnią się charakterem – niektóre są bardziej ciekawskie, inne spokojniejsze i wycofane. Często można spotkać się z opowieściami o „ulubienicach”, które podążają za właścicielem po podwórku, reagują na wołanie, a nawet „rozmawiają” charakterystycznym gdakaniem.

Jedną z praktycznych wskazówek dla osób utrzymujących Hisexy w przydomowych warunkach jest zapewnienie im odpowiedniej liczby gniazd i grzęd. Przyjmuje się, że jedno gniazdo może wystarczyć dla 4–5 kur, ale w praktyce ptaki często mają ulubione miejsca, co bywa przyczyną kolejek i przepychanek. Dlatego warto przygotować więcej gniazd niż wynikałoby z minimalnych norm, dbając o ich zaciszne usytuowanie i miękkie wyścielenie.

Hisexy, jak większość kur, lubią kąpiele piaskowe. Wysypanie w rogu wybiegu lub kurnika skrzynki z mieszanką piasku, popiołu drzewnego i drobnej ziemi pozwoli im w naturalny sposób dbać o upierzenie i ograniczy liczebność pasożytów zewnętrznych. To proste rozwiązanie, które znacząco poprawia komfort życia ptaków i zmniejsza potrzebę stosowania chemicznych środków przeciwpasożytniczych.

W żywieniu Hisexów ważne jest nie tylko dostarczanie odpowiedniej ilości białka i energii, ale także zadbanie o stały dostęp do źródeł wapnia. Oprócz gotowych mieszanek paszowych można podawać rozdrobnione skorupki jaj, kredę pastewną czy specjalne mieszanki mineralne. Wapń jest niezbędny do tworzenia skorupki, a jego niedobór szybko objawia się cieńszą, kruchą skorupą, a nawet jajami bezskorupkowymi, otoczonymi jedynie błoną.

W Polsce i wielu innych krajach funkcjonuje przekonanie, że kury takie jak Hisex są „jednorazowe” – po pierwszym roku intensywnej nieśności należy je wymienić. W rzeczywistości wiele zależy od oczekiwań hodowcy. Jeżeli priorytetem jest maksymalna liczba jaj, faktycznie zaleca się wymianę stada po szczycie produkcji. Jeżeli jednak akceptuje się stopniowy spadek nieśności, kury mogą żyć i nieść, choć coraz mniej, przez kolejne lata, zachowując przy tym towarzyski charakter i przywiązanie do miejsca.

Interesującym zagadnieniem jest także krzyżowanie Hisexów z innymi rasami w warunkach amatorskich. Choć potomstwo takich krzyżówek nie zachowa cech produkcyjnych oryginalnej linii, bywa, że uzyskane mieszańce łączą w sobie dobre cechy matki i ojca: przyzwoitą nieśność, większą masę ciała, ciekawą barwę upierzenia czy silniejszy instynkt kwoczenia. Dla hodowców-hobbystów może to być fascynująca przygoda z genetyką „w małej skali”, choć nie ma ona znaczenia z punktu widzenia profesjonalnej reprodukcji linii towarowych.

Hisex, jako przedstawiciel Gallus gallus domesticus, pokazuje, jak bardzo człowiek potrafi ukierunkować cechy zwierząt gospodarskich na potrzeby produkcji żywności. Jednocześnie pozostaje bliski tradycyjnemu obrazowi „kury z podwórka” – ptaka, który rano ogłasza początek dnia głośnym gdakaniem, a wieczorem wraca na swoją grzędę. Połączenie wysokiej wydajności, uniwersalności i względnej łatwości utrzymania sprawia, że Hisex od lat pozostaje jedną z najważniejszych linii kur nieśnych na świecie, chętnie wybieraną zarówno przez duże fermy, jak i małych hodowców, dla których jajko z własnego kurnika ma wartość nie tylko odżywczą, ale i symboliczną.